Paykent

Poykent

Özbekistan · Buhara

Antik kentAralıklı kazıUNESCO · 2023
Yaklaşık dönemMÖ 350 — MS 1.100Antik Çağ ve Orta Çağ Haritada gör ↓

Kısaca

Buhara'nın güneybatısındaki Paykent, kazılmış bir iç kale ve yerleşim alanlarına sahiptir. Alan, 2023'te Dünya Mirası Listesi'ne alınan İpek Yolları: Zerefşan-Karakum Koridoru'nun bir bileşenidir.

Ne bulundu?

  • 1Alay sahneli duvar resmi

    İç kalenin güneyindeki yüksek sekili yapıda bir alay sahnesi betimleyen resim parçası bulunmuştur. MS 3. yüzyılın ikinci yarısı ile 4. yüzyılın başına tarihlenir.

  • 2İç kale savunma duvarları

    Kuzey duvarında 4. ve 5. yüzyıllara ait güçlendirme örgüleri açığa çıkarılmıştır. Savunmanın farklı dönemlerde yenilendiğini gösterir.

  • 3Erken Helenistik seramikler

    En eski surların yakınında depolama kapları ve sofra kapları bulunmuştur. Araştırmacılara göre bazı biçimler, Yunan seramik geleneğinin Orta Asya’daki etkisini yansıtır.

  • 4Sırlı seramikler ve üretim araçları

    Şehristan II’deki bir mahallede sırlı kaplar ve seramik üretim araçları bulunmuştur. Bunlar kentteki zanaat faaliyetlerini belgeler.

  • 5Bronz nesneler ve sikkeler

    Aynı mahallenin atık birikimlerinden bronz nesneler ve sikkeler çıkarılmıştır. Kentin gündelik maddi kültürünü ve para kullanımını araştırmak için veri sağlar.

Neyi işaret ediyor?

Paykent’in surları, resimli yapıları ve üretim kalıntıları, savunma ile zanaatın bir arada bulunduğu bir kent yaşamına işaret ediyor. Araştırmacılara göre erken seramikler, ticaret yolları üzerindeki bu yerleşimin dışarıdan gelen biçimleri benimsediğini gösteriyor.

Bize ne gösterdi?

  1. İç kalenin savunmasının farklı dönemlerde güçlendirildiğini ortaya koydu.
  2. Duvar resmi, geç antik dönemde kentte figürlü anıtsal bezeme bulunduğunu belgeledi.
  3. Seramik üretim araçları, kent içindeki zanaat faaliyetlerine somut kanıt sağladı.

Görseller

Paikend2
Umid1108 · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Künye

Kültür
Soğd ve İslam dönemi kent kültürleri
Ekip / tarihsel
Louvre Buhara Vahası Arkeoloji Misyonu; Rocco Rante
Koordinatlar
39,5855°, 64,0114°

Kaynaklar

  1. whc.unesco.org
  2. louvre.fr
  3. presse.louvre.fr
  4. hermitagemuseum.org
  5. Society for the Exploration of EurAsia — Andrey Omelchenko’nun kazı bildirisi özeti

Yakındaki kazılar


—
—
12.000

Toprağın altından: son keşifler

  • Sibirya’daki 2.800 yıllık mezarda kenevir kullanımının kimyasal izleri bulundu

    Tunnug kurganındaki kenevir tohumları MÖ 800–760 arasına tarihlendirildi; insan saçlarında da kenevir bileşikleriyle eşleşen sinyaller saptandı. Araştırmacılara göre bulgular, kenevirin psikoaktif etkilerinden cenaze ritüellerinde yararlanılmış olabileceğini gösteriyor.

    Arkeofili ↗
  • Almanya’da göl altında 10.500 yıllık işlenmiş ahşaplar bulundu

    Arendsee Gölü’nde yaklaşık 20 metre derinlikte işlenmiş ahşaplar, taş aletler ve hayvan kemikleri bulundu. Nadir korunan ahşaplar Mezolitik dönemin marangozluk tekniklerini doğrudan belgeliyor; bir yapıya ait olup olmadıkları henüz kesinleşmedi.

    HeritageDaily ↗
  • İngiltere’de Demir Çağı ve Roma dönemlerinden beş ahşap kuyu bulundu

    Hampshire’daki boru hattı kazılarında, dördü Demir Çağı’na, biri Roma dönemine bağlanan beş ahşap kuyu ortaya çıkarıldı. Kuyulardan birinin ahşabı MÖ 719–396 arasına tarihlendirildi; korunmuş alet ve onarım izleri eski su temini yöntemlerini gösteriyor.

    HeritageDaily ↗
  • Sudan’daki Sanam tapınağında fayans üretim atölyesi keşfedildi

    Sanam tapınak kompleksinde yüzlerce boncuk, bir cenaze heykelciği ve üretim kalıntıları içeren fayans atölyesi bulundu. Araştırmacılara göre atölye, Kuş hükümdarlarının değerli eşyaların üretimini denetleyerek siyasi güçlerini nasıl pekiştirdiğini anlamaya yardımcı oluyor.

    Arkeofili ↗
  • Kazakistan’da Saka dönemine ait mezarda altın ayı figürü bulundu

    Almatı’daki Karagaily kurganında, ön tarihlendirmeye göre MÖ 4–3. yüzyıllara ait küçük bir altın ayı figürü bulundu. Araştırmacılara göre üzerindeki delikler, figürün törensel bir başlığa dikilmiş olabileceğini gösteriyor; buluntu Saka giyim ve süsleme geleneklerine yeni veri sağlıyor.

    HeritageDaily ↗
  • Seyitömer Höyüğü’nde 5.000 yıllık sekiz ekmek bulundu

    Kütahya’daki kazılarda, bir yangında kömürleşerek korunmuş sekiz ekmek ile buğday ve mercimek kalıntıları bulundu. Fırın ve raf kalıntılarıyla birlikte ortaya çıkan yiyecekler, Erken Tunç Çağı’nda beslenme ve evlerde gıda saklama alışkanlıklarına doğrudan kanıt sunuyor.

    Arkeofili ↗
  • İspanya’daki bir mağarada 280 tarih öncesi kazıma belgelendi

    Cova de la Font Major’da bulunan 280 kazımanın ayrıntılı incelemesi yayımlandı; bunların 55’i hayvanları betimliyor. Araştırmacılara göre bazı figürlerin üslubu, Akdeniz kıyısındaki erken Üst Paleolitik sanat gelenekleri arasındaki bağlantıları anlamaya yardımcı olabilir.

    Heritage Daily ↗
  • İtalya’da kayaya oyulmuş koltuklar ve boyalı Etrüsk mezarları bulundu

    Cerveteri’deki Monte Abatone mezarlığında yürütülen çalışmalarda, kayaya oyulmuş taht benzeri koltuklar ve kırmızı duvar boyaları içeren mezar odaları belgelendi. Buluntular, Etrüsklerin mezarları evlerin iç mekânlarına benzeterek ölülerin kimliğini ve toplumsal konumunu nasıl yansıttığına yeni örnekler ekliyor.

    Heritage Daily ↗

    Tüm kazı alanları (425)

    Türkiye

    Dominik Cumhuriyeti

    Guatemala

    Honduras

    Kuzey Makedonya

    Mikronezya Federal Devletleri

    Sri Lanka