Botay Yerleşimi
Botai
Kazakistan · Kuzey Kazakistan
Kısaca
Yaklaşık MÖ 3700-3100 arasına tarihlenen Botay, atlarla yoğun ilişki kuran yerleşik bir topluluğu belgelemektedir. Kazılardaki at kemikleri ve seramik kalıntıları, erken at yetiştiriciliği tartışmalarının önemli verileridir.
Ne bulundu?
- 1Yoğun at kemiği birikimi
Kansas Üniversitesi’nin aktardığına göre kazılarda 300.000 veya daha fazla kemik parçası bulunmuş, bunların %90’dan fazlası atlara ait çıkmıştır. Bu yoğunluk, atın geçimdeki baskın yerini gösterir.
- 2Yarı gömülü konutlar
Yerleşimde 160’tan fazla çukur ev belirlenmiştir. Bunlar büyük ve kalıcı bir köyün varlığını belgeler.
- 3Süt kullanımıyla ilişkilendirilen kaplar
Seramiklerdeki yağ kalıntıları, bazı araştırmacılara göre kısrak sütü kullanımına işaret eder. Bu yorumun evcilleştirmeye kanıt sayılıp sayılamayacağı tartışmalıdır.
- 4İki yüzeyli taş aletler
Ağır, iki yüzeyinden işlenmiş taş aletler bulunmuştur. Önceki hareketli avcı toplulukların hafif dilgilerine göre alet takımında değişim olduğunu gösterir.
- 5İp ve tarak baskılı seramikler
Kapların yüzeyleri ip ve tarak baskılarıyla bezenmiştir. Bu bezeme geleneği, önceki toplulukların seramikleriyle benzerlik taşır.
Neyi işaret ediyor?
Botay, atlara dayanan bir geçim düzeninin büyük ve kalıcı bir köyle birlikte var olabildiğini gösteriyor. Araştırmacılar, buluntuların evcil at yetiştiriciliğini mi yoksa yoğun yabani at avcılığını mı yansıttığı konusunda farklı görüşler taşıyor.
Bize ne gösterdi?
- Atın Kalkolitik bir topluluğun geçiminde baskın rol oynayabildiğini belgeledi.
- Büyük konut topluluğu, yıl boyunca kullanılan köy yaşamına kanıt sağladı.
- Kemik, diş ve kap kalıntıları, atların evcilleştirilmesine ilişkin açıklamaların yeniden sınanmasını sağladı.
Künye
- Kültür
- Botay kültürü
- İlk modern kazı
- 1980
- Koordinatlar
- 53,2250°, 67,5298°
Kaynaklar
- botaimuseum.kz
- biodiversity.ku.edu
- kazakhstan.travel
- Scientific Reports / PubMed Central — Botay’daki evcilleştirme kanıtlarının yeniden değerlendirilmesi
- Nature Ecology & Evolution — Kafkasya ve Avrasya bozkırlarında sütçülük
Yakındaki kazılar
- Otrar 1.155 km
- Akırtas 1.185 km
- Toprak Kale 1.352 km
- Afrasiab 1.508 km
- Paykent 1.540 km
- Dalverzin Tepe 1.682 km
- —
- —
- 12.000
Toprağın altından: son keşifler
- Sibirya’daki 2.800 yıllık mezarda kenevir kullanımının kimyasal izleri bulundu
Tunnug kurganındaki kenevir tohumları MÖ 800–760 arasına tarihlendirildi; insan saçlarında da kenevir bileşikleriyle eşleşen sinyaller saptandı. Araştırmacılara göre bulgular, kenevirin psikoaktif etkilerinden cenaze ritüellerinde yararlanılmış olabileceğini gösteriyor.
Arkeofili ↗ - Almanya’da göl altında 10.500 yıllık işlenmiş ahşaplar bulundu
Arendsee Gölü’nde yaklaşık 20 metre derinlikte işlenmiş ahşaplar, taş aletler ve hayvan kemikleri bulundu. Nadir korunan ahşaplar Mezolitik dönemin marangozluk tekniklerini doğrudan belgeliyor; bir yapıya ait olup olmadıkları henüz kesinleşmedi.
HeritageDaily ↗ - İngiltere’de Demir Çağı ve Roma dönemlerinden beş ahşap kuyu bulundu
Hampshire’daki boru hattı kazılarında, dördü Demir Çağı’na, biri Roma dönemine bağlanan beş ahşap kuyu ortaya çıkarıldı. Kuyulardan birinin ahşabı MÖ 719–396 arasına tarihlendirildi; korunmuş alet ve onarım izleri eski su temini yöntemlerini gösteriyor.
HeritageDaily ↗ - Sudan’daki Sanam tapınağında fayans üretim atölyesi keşfedildi
Sanam tapınak kompleksinde yüzlerce boncuk, bir cenaze heykelciği ve üretim kalıntıları içeren fayans atölyesi bulundu. Araştırmacılara göre atölye, Kuş hükümdarlarının değerli eşyaların üretimini denetleyerek siyasi güçlerini nasıl pekiştirdiğini anlamaya yardımcı oluyor.
Arkeofili ↗ - Kazakistan’da Saka dönemine ait mezarda altın ayı figürü bulundu
Almatı’daki Karagaily kurganında, ön tarihlendirmeye göre MÖ 4–3. yüzyıllara ait küçük bir altın ayı figürü bulundu. Araştırmacılara göre üzerindeki delikler, figürün törensel bir başlığa dikilmiş olabileceğini gösteriyor; buluntu Saka giyim ve süsleme geleneklerine yeni veri sağlıyor.
HeritageDaily ↗ - Seyitömer Höyüğü’nde 5.000 yıllık sekiz ekmek bulundu
Kütahya’daki kazılarda, bir yangında kömürleşerek korunmuş sekiz ekmek ile buğday ve mercimek kalıntıları bulundu. Fırın ve raf kalıntılarıyla birlikte ortaya çıkan yiyecekler, Erken Tunç Çağı’nda beslenme ve evlerde gıda saklama alışkanlıklarına doğrudan kanıt sunuyor.
Arkeofili ↗ - İspanya’daki bir mağarada 280 tarih öncesi kazıma belgelendi
Cova de la Font Major’da bulunan 280 kazımanın ayrıntılı incelemesi yayımlandı; bunların 55’i hayvanları betimliyor. Araştırmacılara göre bazı figürlerin üslubu, Akdeniz kıyısındaki erken Üst Paleolitik sanat gelenekleri arasındaki bağlantıları anlamaya yardımcı olabilir.
Heritage Daily ↗ - İtalya’da kayaya oyulmuş koltuklar ve boyalı Etrüsk mezarları bulundu
Cerveteri’deki Monte Abatone mezarlığında yürütülen çalışmalarda, kayaya oyulmuş taht benzeri koltuklar ve kırmızı duvar boyaları içeren mezar odaları belgelendi. Buluntular, Etrüsklerin mezarları evlerin iç mekânlarına benzeterek ölülerin kimliğini ve toplumsal konumunu nasıl yansıttığına yeni örnekler ekliyor.
Heritage Daily ↗
Tüm kazı alanları (425)
Türkiye
- Acemhöyük
- Afrodisias
- Aizanoi
- Alabanda Antik Kenti
- Alacahöyük
- Amos Antik Kenti
- Ani
- Arslantepe Höyüğü
- Aspendos
- Assos
- Ayanis Kalesi
- Aççana Höyük – Alalah
- Aşıklı Höyük
- Barcın Höyük
- Bergama Antik Kenti
- Beçin Orta Çağ Kenti
- Blaundos Antik Kenti
- Boncuklu Höyük
- Canhasan I Höyüğü
- Didyma Apollon Kutsal Alanı
- Domuztepe Höyüğü
- Efes
- Euromos Antik Kenti
- Gordion
- Göbeklitepe
- Hadrianopolis Antik Kenti
- Hattuşa
- Hierapolis
- Kaman-Kalehöyük
- Karahantepe
- Karatepe-Aslantaş
- Karkamış
- Kaunos
- Kibyra
- Klaros Kutsal Alanı
- Klazomenai Antik Kenti
- Knidos
- Ksanthos
- Kültepe-Kaniş
- Labraunda Kutsal Alanı
- Laodikeia
- Letoon Kutsal Alanı
- Limyra Antik Kenti
- Menderes Magnesiası
- Metropolis Antik Kenti
- Milet
- Myra
- Nemrut Dağı Tümülüsü
- Nysa Antik Kenti
- Olympos Antik Kenti
- Oymaağaç Höyük
- Patara
- Perge Antik Kenti
- Phaselis Antik Kenti
- Priene
- Sagalassos
- Sardes
- Sayburç
- Side Antik Kenti
- Stratonikeia
- Teos Antik Kenti
- Tripolis Antik Kenti
- Troya
- Uluburun Batığı
- Yenikapı – Theodosius Limanı Kazı Alanı
- Yeşilova Höyüğü
- Yumuktepe Höyüğü
- Zerzevan Kalesi
- Zeugma
- Zincirli Höyük
- Çatalhöyük
- Çavuştepe Kalesi
- Çayönü Tepesi
- Çukuriçi Höyük
- İasos Antik Kenti
- Şapinuva
Yunanistan
İran
İtalya
Birleşik Krallık
- Avebury Kazı Alanı
- Durrington Walls Yerleşimi ve Tören Alanı
- Kourion Antik Kenti
- Must Farm Kazıklı Yerleşimi
- Ness of Brodgar Neolitik Kompleksi
- Richborough Roma Kenti ve Kalesi
- Silchester Antik Kenti
- Skara Brae Neolitik Yerleşimi
- Star Carr Mezolitik Yerleşimi
- Stonehenge Kazı Alanı
- Sutton Hoo Mezar Alanı
- Vindolanda Roma Kalesi