Hattuşa

Ḫattuša

Türkiye · Çorum

Antik kentKazı sürüyorUNESCO · 1986
Yaklaşık dönemMÖ 3.000 — MS 1.100Tunç Çağı; başlıca Hitit dönemi, ayrıca Roma katmanları Haritada gör ↓

Kısaca

Boğazkale'deki kent Hitit İmparatorluğu'nun başkentiydi. Kazılar, anıtsal surlar ve tapınakların yanında farklı dönemlere ait yapı ve yazılı belgeleri ortaya çıkarmıştır.

Ne bulundu?

  • 1Kalaşma dilinde metin içeren tablet

    2023 kazılarında Ambarlıkaya yakınında bulunan kil tablet parçasında, Hititçe bir girişin ardından daha önce bilinmeyen bir Anadolu dilinde bölüm yer alır. Araştırmacılar bu bölümü Kalaşma ile ilişkilendirir.

  • 2Aslanlı Kapı

    Aslan betimleriyle süslenmiş anıtsal kent kapısıdır. Savunma yapılarının aynı zamanda güçlü bir görsel anlatım taşıdığını gösterir.

  • 3Kraliyet konutları

    Hitit başkentindeki kraliyet yapılarının kalıntıları, yönetimin kent içindeki mekânlarını belgeler. Başkentin örgütlenmesini anlamaya yardımcı olur.

  • 4Tapınak kalıntıları

    Kentte korunan tapınaklar, dinsel yapıların başkent planındaki yerini gösterir. Yazılı ritüel metinleriyle birlikte Hititlerin inanç dünyasını inceleme olanağı sunar.

Neyi işaret ediyor?

Hattuşa'nın tapınakları, kraliyet yapıları ve surları, yönetim ile dinsel yaşamın başkentteki güçlü varlığına işaret ediyor. Araştırmacılara göre Kalaşma tabletindeki ritüel bölüm, Hitit yazıcılarının başka bir Anadolu dilindeki dinsel anlatımı da kayda geçirdiğini gösteriyor.

Bize ne gösterdi?

  1. Hitit başkentinin yönetim, ibadet ve savunma yapılarını birlikte belgeledi.
  2. Kalaşma tabletiyle daha önce bilinmeyen bir Anadolu diline doğrudan yazılı kanıt sağladı.
  3. Başkentteki ritüel kayıtlarının dil çeşitliliğine ilişkin bilgiyi genişletti.

Görseller

Lion Gate, Hattusa 01
Bernard Gagnon · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

Son haber / seçilmiş arşiv

2023 kazılarında bulunan bir tablette, daha önce bilinmeyen Anadolu dillerinden Kalaşmaca bir ritüel metni belirlendi.

Künye

Kültür
Hatti, Hitit ve Roma
İlk modern kazı
1906
Ekip / tarihsel
Andreas Schachner / Alman Arkeoloji Enstitüsü
Koordinatlar
40,0139°, 34,6206°

Kaynaklar

  1. whc.unesco.org
  2. whc.unesco.org
  3. publications.dainst.org
  4. corum.ktb.gov.tr
  5. dainst.org
  6. dainst.org

Yakındaki kazılar


—
—
12.000

Toprağın altından: son keşifler

  • Mısır’da Buto kentinin altında 2.600 yıllık kerpiç yapı tespit edildi

    Uydu ve jeofizik araştırmalarıyla belirlenen büyük kerpiç yapının duvarları, deneme kazısıyla doğrulandı. Araştırmacılara göre temelin altına yerleştirilen kum tabakası, yapıyı Nil Deltası’nın suya doygun zemininde korumaya yardımcı olmuş olabilir.

    Heritage Daily ↗ · Kazı defteri
  • Almanya’da takılar ve hayvan kalıntıları içeren Kelt kadın mezarı bulundu

    Bavyera’daki mezarda bir kadının iskeleti, ağır tunç halhallar, sapropelitten bir kol halkası ve kuzu ya da oğlak kalıntıları bulundu. Araştırmacılara göre hayvanın mezara yemek sunusu olarak bırakılması, bölgedeki Kelt cenaze uygulamalarının alışılmadık bir örneğini oluşturuyor.

    Arkeofili ↗
  • Pompeii’de kişisel eşyalar, çocukluk muskaları ve sikkeler içeren dolap bulundu

    Pompeii’de bir evde, MS 79’daki patlamadan sonra kapalı kalan dolabın içinde bakım eşyaları, 38 tunç sikke ve en az 24 muskadan oluşan bir kolye bulundu. Eşyaların birlikte korunması, Roma dönemindeki gündelik yaşam ve kişisel hatıralar hakkında ayrıntılı bilgi sağlıyor.

    Arkeofili ↗ · Kazı defteri
  • Hırvatistan’da Stefan adlı bir piskoposun kurşun mührü bulundu

    Lukovac adacığındaki kazılarda, üzerinde Latince Stefan adı ve piskopos unvanı bulunan bir belge mührü ortaya çıkarıldı. Araştırmacılara göre geçici olarak 6–7. yüzyıllara tarihlenen mühür, yazılı kaynakları sınırlı olan bölgenin erken kilise yönetimine ilişkin nadir bir kanıt sunuyor.

    Heritage Daily ↗
  • Romanya’da oyuncaklarıyla gömülmüş bir çocuğun Roma dönemi lahdi bulundu

    Tomis antik kentinde yaklaşık 1.800 yıllık kapalı bir çocuk lahdinden tekerlekli at oyuncağı, horoz biçimli çıngırak, takılar ve organik kalıntılar çıkarıldı. Ahşap tabut parçaları ve kefenin de korunması, Roma dönemindeki çocuk cenazelerini incelemek için nadir bir fırsat sunuyor.

    HeritageDaily ↗
  • Gölyazı’daki antik tiyatronun seyirci bölümünde Roma dönemi mezarı bulundu

    Apollonia ad Rhyndacum tiyatrosunda, MS 1. yüzyıla tarihlenen ve yakılmış insan kalıntıları içeren kiremit örtülü bir mezar ortaya çıkarıldı. Kentin ayrı bir mezarlığı bulunmasına rağmen gömünün tiyatroya yapılmasının nedeni henüz bilinmiyor; buluntu kamusal alanların kullanımına ilişkin yeni sorular doğuruyor.

    Arkeofili ↗
  • Teos’ta Antinoos’un mermer portresi ve 13 yazıt bulundu

    Teos’taki Roma ve Augustus Tapınağı çevresinde Antinoos’un mermer portresi ile yeniden kullanılmış taş bloklar üzerinde 13 yazıt bulundu. Yazıtlar kentin siyasi ve hukuki ilişkilerini aydınlatırken, araştırmacılara göre portre ve yazıt parçaları tapınağın Antinoos kültüyle de bağlantılı olduğunu gösteriyor.

    Arkeofili ↗ · Kazı defteri
  • Çanakkale Boğazı kıyısında yeni bir tarih öncesi yerleşim tanımlandı

    Yeni yayımlanan çalışma, 2024 yüzey araştırmalarında tespit edilen Yaylatepe Höyük’ü ve Geç Kalkolitik sonundan Geç Tunç Çağı başlangıcına uzanan seramiklerini ilk kez tanıttı. Araştırmacıya göre karşı kıyıdaki Asartepe ile görsel bağlantısı bulunan yerleşim, boğazdaki tarih öncesi kıyı ilişkilerini anlamaya katkı sağlıyor.

    Arkeoloji Dergisi ↗

    Tüm kazı alanları (385)

    Türkiye

    Kazakistan

    Dominik Cumhuriyeti

    Guatemala

    Honduras

    Kuzey Makedonya

    Mikronezya Federal Devletleri

    Sri Lanka