Bhamala Budist Kompleksi

Pakistan · Hayber Pahtunhva, Haripur

Tapınak / kült alanıAralıklı kazı
Yaklaşık dönemMS 1 — MS 500MS 1.–5. yüzyıllar; yaklaşık tarih aralığı Haritada gör ↓

Kısaca

Khanpur Barajı yakınındaki Bhamala’da stupa ve manastır alanları kazılmıştır. Kompleks, haç planlı stupası ve büyük Parinirvana Buda heykeliyle tanınır.

Ne bulundu?

  • 1Yatan Buda heykeli

    Kanjur taşından yapılmış, 14 metre uzunluğunda anıtsal bir heykeldir. Buda'nın parinirvanasını, yani son nirvanaya erişmesini betimler ve Gandhara'nın anıtsal dinî sanatını belgeler.

  • 2Haç planlı ana stupa

    Dört yönde merdivenleri bulunan, haç biçimli plana sahip Budist anıtıdır. Bölgedeki stupa mimarisinin farklı tasarımlarını tanımamızı sağlar.

  • 3Alçı heykel parçaları

    Kutsal yapılarla ilişkili alçı heykellerin parçaları bulundu. Yapıların figürlü bezemelerle donatıldığını gösterir.

  • 4Manastır hücreleri

    Manastır bölümünde keşişlerin kullandığı hücreler ve avlulu düzen korunmuştur. Dinî anıtlarla toplu yaşam mekânlarının ilişkisini görünür kılar.

  • 5Adak stupaları

    Ana stupanın çevresindeki küçük stupalardır. Büyük anıtın çevresinde ek adak ve ibadet yapılarının oluşturulduğunu belgeler.

Neyi işaret ediyor?

Bhamala, anıtsal imgelerin, stupaların ve manastır yaşamının bir arada bulunduğu bir Budist merkeze işaret ediyor. Araştırmacılara göre haç planı ve heykel programı, Gandhara'da Budist uygulamaların yerel mimari ve sanat yorumlarıyla geliştiğini gösteriyor.

Bize ne gösterdi?

  1. Gandhara'da parinirvana betimlemelerinin anıtsal ölçekte üretildiğini belgeledi.
  2. Stupa, adak yapıları ve keşiş hücrelerinin aynı kompleks içinde düzenlendiğini gösterdi.
  3. Bölgedeki stupa mimarisinin haç planlı örneklerle çeşitlendiğini ortaya koydu.

Görseller

General View of the Bhamala Stupa from north
Muhammad Zahir · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

Künye

Kültür
Gandhara Budist kültürü
Koordinatlar
33,8328°, 72,9759°

Kaynaklar

  1. doam.gov.pk
  2. pakheritage.org
  3. UNESCO Dünya Mirası Merkezi — Pakistan geçici liste dosyası

Yakındaki kazılar


—
—
12.000

Toprağın altından: son keşifler

  • İtalya’da 2.300 yıllık mezarda nadir Messapça yazıtlar bulundu

    Manduria’da kayaya oyulmuş bir mezarın kapak taşlarında iki Messapça yazıt bulundu. Araştırmacılara göre metinler, mezarla ilişkilendirilen kadının dinî bir görev üstlendiğini gösterebilir; rahibelik ve Demeter kültü bağlantısı henüz kesinleşmedi.

    Heritage Daily ↗
  • Aquinum’da ana kanalizasyon hattı ve Roma ritüellerini anlatan yazıtlar bulundu

    Aquinum’daki araştırmalarda ana kanalizasyon hattı, 120 sikkelik bir topluluk ve dinî yazıtlar ortaya çıkarıldı. Buluntular, Roma kentinin su yönetimini ve yıldırım düşen yerlerin kutsallaştırılması gibi uygulamaları anlamaya katkı sağlıyor.

    Heritage Daily ↗
  • İnka mumyalarının analizinde koka, alkol ve harmin izleri tespit edildi

    Peru ve Arjantin’den sekiz İnka mumyasının saç ve tırnak analizlerinde koka tüketimi, dört bireyde alkol ve Ampato mumyasında harmin izleri saptandı. Araştırmacılara göre farklı maddelerin kullanılması, kurban törenlerinin yerel geleneklere göre değiştiğini gösteriyor.

    Arkeofili ↗
  • Rusya’da 5.300 yıllık mezardan çıkan nesne böbrek taşı olarak tanımlandı

    Stavropol Yaylası’ndaki bir Tunç Çağı mezarında bulunan yaklaşık 2,1 santimetrelik nesnenin analizleri, böbrek taşıyla uyumlu bir mineral yapısı ortaya koydu. Araştırmacılara göre buluntu, mezardaki erkeğin kronik enfeksiyon yaşadığına işaret ederek dönemin hastalıklarına ilişkin doğrudan kanıt sunuyor.

    Arkeofili ↗
  • Macaristan’da savaş alanı araştırmasında 3.000 yıllık bronz eşyalar bulundu

    Mezőkeresztes savaş alanında yapılan araştırmada büyük bir bronz kap ve iki bezemeli sarmal kol süsü bulundu. MÖ 13–11. yüzyıllara tarihlenen eşyaların özgün konumları korunarak çıkarılması, Tunç Çağı’ndaki değerli eşya gömme uygulamalarının incelenmesini sağlıyor.

    Heritage Daily ↗
  • Mısır’da Buto kentinin altında 2.600 yıllık kerpiç yapı tespit edildi

    Uydu ve jeofizik araştırmalarıyla belirlenen büyük kerpiç yapının duvarları, deneme kazısıyla doğrulandı. Araştırmacılara göre temelin altına yerleştirilen kum tabakası, yapıyı Nil Deltası’nın suya doygun zemininde korumaya yardımcı olmuş olabilir.

    Heritage Daily ↗ · Kazı defteri
  • Almanya’da takılar ve hayvan kalıntıları içeren Kelt kadın mezarı bulundu

    Bavyera’daki mezarda bir kadının iskeleti, ağır tunç halhallar, sapropelitten bir kol halkası ve kuzu ya da oğlak kalıntıları bulundu. Araştırmacılara göre hayvanın mezara yemek sunusu olarak bırakılması, bölgedeki Kelt cenaze uygulamalarının alışılmadık bir örneğini oluşturuyor.

    Arkeofili ↗
  • Pompeii’de kişisel eşyalar, çocukluk muskaları ve sikkeler içeren dolap bulundu

    Pompeii’de bir evde, MS 79’daki patlamadan sonra kapalı kalan dolabın içinde bakım eşyaları, 38 tunç sikke ve en az 24 muskadan oluşan bir kolye bulundu. Eşyaların birlikte korunması, Roma dönemindeki gündelik yaşam ve kişisel hatıralar hakkında ayrıntılı bilgi sağlıyor.

    Arkeofili ↗ · Kazı defteri

    Tüm kazı alanları (395)

    Türkiye

    Kazakistan

    Dominik Cumhuriyeti

    Guatemala

    Honduras

    Kuzey Makedonya

    Mikronezya Federal Devletleri

    Sri Lanka