Çoğa Zenbil

Dūr Untaš

İran · Huzistan

Tapınak / kült alanıAralıklı kazıUNESCO · 1979
Yaklaşık dönemMÖ 1.250 — MÖ 640Orta Elam dönemi Haritada gör ↓

Kısaca

Untaş-Napirişa'nın kurduğu kutsal kent, merkezindeki ziggurat ve çevresindeki tapınaklarla tanınır. Kazılar dinsel yapıların yanında sarayları ve mezarları da açığa çıkardı; kuruluş ve terk tarihleri kaynaklarda farklı değerlendirilir.

Ne bulundu?

  • 1Ziggurat

    Kerpiç çekirdeği pişmiş tuğlayla kaplanmış anıtsal dinî yapı korunmuştur. Yapının evreleri, kutsal alanın zaman içinde nasıl genişletildiğini gösteriyor.

  • 2Yazıtlı tuğlalar

    Tuğlalardaki adak yazıtları kral Untaş-Napirişa'yı ve tanrı İnşuşinak'ı anıyor. Diğer yazıtlar Napirişa'nın da kutsal alandaki yerini belgeliyor.

  • 3Fayans boğa heykeli parçaları

    IM ve Şala tapınağında yazıtlı bir fayans boğa heykelinin parçaları bulundu. Bunlar, tapınak bezemesi ve dinî sunular hakkında somut bilgi sağlıyor.

  • 4Kadın ve hayvan figürinleri

    Adak olarak kullanılan küçük figürinler ele geçirildi. Araştırmacılara göre bu nesneler Elam dinî uygulamalarını anlamaya yardımcı oluyor.

  • 5Yeraltı mezar odaları

    Kraliyet bölümündeki bir yapının altında tonozlu mezar odaları bulundu. Kalıntılar, burada uygulanan farklı defin işlemlerini belgeliyor.

Neyi işaret ediyor?

Çoğa Zenbil, krallık yönetimi ile dinî kurumların yakın bağını gösteriyor. Araştırmacılara göre farklı bölgelere ait tanrıların aynı merkezde buluşturulması, siyasi bağları güçlendirme amacını da taşıyor olabilir.

Bize ne gösterdi?

  1. Elam tapınak mimarisini ve yapıların birbirini izleyen inşa evrelerini aydınlattı.
  2. Yazıtlar, kutsal alanın hangi hükümdar ve tanrılarla ilişkilendirildiğini belirlemeyi sağladı.
  3. Atölye ve malzeme birikimleri, dinî yapıların çevresindeki üretim faaliyetlerini gösterdi.

Görseller

Temple of Chogha Zhanbil Ziggurat Chogha Zanbil Photo by Abolfazl Haddadzadeh Niri
Bazras55 · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Künye

Kültür
Elam
İlk modern kazı
1936
Ekip / tarihsel
Son doğrulanan araştırmacı: Behzad Mofidi Nasrabadi
Koordinatlar
32,0084°, 48,5219°

Kaynaklar

  1. whc.unesco.org
  2. iranicaonline.org
  3. iranicaonline.org
  4. UNESCO Dünya Mirası Merkezi

Yakındaki kazılar


—
—
12.000

Toprağın altından: son keşifler

  • Mısır’da Buto kentinin altında 2.600 yıllık kerpiç yapı tespit edildi

    Uydu ve jeofizik araştırmalarıyla belirlenen büyük kerpiç yapının duvarları, deneme kazısıyla doğrulandı. Araştırmacılara göre temelin altına yerleştirilen kum tabakası, yapıyı Nil Deltası’nın suya doygun zemininde korumaya yardımcı olmuş olabilir.

    Heritage Daily ↗ · Kazı defteri
  • Almanya’da takılar ve hayvan kalıntıları içeren Kelt kadın mezarı bulundu

    Bavyera’daki mezarda bir kadının iskeleti, ağır tunç halhallar, sapropelitten bir kol halkası ve kuzu ya da oğlak kalıntıları bulundu. Araştırmacılara göre hayvanın mezara yemek sunusu olarak bırakılması, bölgedeki Kelt cenaze uygulamalarının alışılmadık bir örneğini oluşturuyor.

    Arkeofili ↗
  • Pompeii’de kişisel eşyalar, çocukluk muskaları ve sikkeler içeren dolap bulundu

    Pompeii’de bir evde, MS 79’daki patlamadan sonra kapalı kalan dolabın içinde bakım eşyaları, 38 tunç sikke ve en az 24 muskadan oluşan bir kolye bulundu. Eşyaların birlikte korunması, Roma dönemindeki gündelik yaşam ve kişisel hatıralar hakkında ayrıntılı bilgi sağlıyor.

    Arkeofili ↗ · Kazı defteri
  • Hırvatistan’da Stefan adlı bir piskoposun kurşun mührü bulundu

    Lukovac adacığındaki kazılarda, üzerinde Latince Stefan adı ve piskopos unvanı bulunan bir belge mührü ortaya çıkarıldı. Araştırmacılara göre geçici olarak 6–7. yüzyıllara tarihlenen mühür, yazılı kaynakları sınırlı olan bölgenin erken kilise yönetimine ilişkin nadir bir kanıt sunuyor.

    Heritage Daily ↗
  • Romanya’da oyuncaklarıyla gömülmüş bir çocuğun Roma dönemi lahdi bulundu

    Tomis antik kentinde yaklaşık 1.800 yıllık kapalı bir çocuk lahdinden tekerlekli at oyuncağı, horoz biçimli çıngırak, takılar ve organik kalıntılar çıkarıldı. Ahşap tabut parçaları ve kefenin de korunması, Roma dönemindeki çocuk cenazelerini incelemek için nadir bir fırsat sunuyor.

    HeritageDaily ↗
  • Gölyazı’daki antik tiyatronun seyirci bölümünde Roma dönemi mezarı bulundu

    Apollonia ad Rhyndacum tiyatrosunda, MS 1. yüzyıla tarihlenen ve yakılmış insan kalıntıları içeren kiremit örtülü bir mezar ortaya çıkarıldı. Kentin ayrı bir mezarlığı bulunmasına rağmen gömünün tiyatroya yapılmasının nedeni henüz bilinmiyor; buluntu kamusal alanların kullanımına ilişkin yeni sorular doğuruyor.

    Arkeofili ↗
  • Teos’ta Antinoos’un mermer portresi ve 13 yazıt bulundu

    Teos’taki Roma ve Augustus Tapınağı çevresinde Antinoos’un mermer portresi ile yeniden kullanılmış taş bloklar üzerinde 13 yazıt bulundu. Yazıtlar kentin siyasi ve hukuki ilişkilerini aydınlatırken, araştırmacılara göre portre ve yazıt parçaları tapınağın Antinoos kültüyle de bağlantılı olduğunu gösteriyor.

    Arkeofili ↗ · Kazı defteri
  • Çanakkale Boğazı kıyısında yeni bir tarih öncesi yerleşim tanımlandı

    Yeni yayımlanan çalışma, 2024 yüzey araştırmalarında tespit edilen Yaylatepe Höyük’ü ve Geç Kalkolitik sonundan Geç Tunç Çağı başlangıcına uzanan seramiklerini ilk kez tanıttı. Araştırmacıya göre karşı kıyıdaki Asartepe ile görsel bağlantısı bulunan yerleşim, boğazdaki tarih öncesi kıyı ilişkilerini anlamaya katkı sağlıyor.

    Arkeoloji Dergisi ↗

    Tüm kazı alanları (385)

    Türkiye

    Kazakistan

    Dominik Cumhuriyeti

    Guatemala

    Honduras

    Kuzey Makedonya

    Mikronezya Federal Devletleri

    Sri Lanka