Yahya Tepe

Tappe Yaḥyā

İran · Kirman

YerleşimBilinmiyor
Yaklaşık dönemMÖ 5.500 — MS 300Geç Neolitik–Erken Sasani Haritada gör ↓

Kısaca

Soğun vadisindeki höyük yaklaşık MÖ 5500 ile MS 300 arasında kesintilerle yerleşim görmüştür. Proto-Elam tabletleri ve klorit kap üretiminin kalıntıları, yönetim faaliyetleri ile uzak mesafeli ilişkilerin incelenmesini sağlar.

Ne bulundu?

  • 1Proto-Elam hesap tabletleri

    IVC döneminin büyük yapı kompleksinde bulunan ekonomik kayıtlardır. Yerleşimde yazının idari amaçlarla kullanıldığını gösterir.

  • 2Silindir mühürler

    IVC tabakalarında bulunan mühürlerin Susa ve Tell-i Malyan gibi merkezlerde yakın benzerleri vardır. Ortak idari ve görsel geleneklerin izlenmesini sağlar.

  • 3Kil mühür baskıları

    Mühürlerle birlikte bulunan kil baskılar, mühürleme uygulamasının yerleşimde kullanıldığını belgeler. Tabletlerle aynı yapı kompleksinde bulunmaları önemlidir.

  • 4Bezemeli klorit kaplar

    Yumuşak bir taş olan kloritten yapılan kaplarda yılan, hörgüçlü sığır, hurma ağacı ve örgüyü andıran desenler görülür. Taş kap üretiminin çeşitliliğini gösterir.

  • 5Taş işleme artıkları

    Çok sayıdaki üretim artığı ve yarı bitmiş parça, klorit kapların burada üretildiğini kanıtlar. Böylece yerleşimin yalnızca bu kapları kullanan bir merkez olmadığı anlaşılır.

Neyi işaret ediyor?

Yahya Tepe, farklı dönemlerde hem kayıt tutulan hem de taş kap üretilen bir merkezdi. Klorit ürünlerin uzak bölgelere ulaşması, yerel hammaddenin geniş değişim ağlarına katıldığını gösterir.

Bize ne gösterdi?

  1. Proto-Elam idari uygulamalarının güneydoğu İran'a kadar ulaştığını belgeledi.
  2. Bezemeli klorit kapların yerel üretimini atıklar ve yarı bitmiş parçalarla kanıtladı.
  3. Klorit ürünler üzerinden Mezopotamya ve Basra Körfezi yerleşimleriyle bağlantıları ortaya koydu.

Görseller

Proto-Elam hesap tabletleri
Proto-Elam hesap tabletleriHnapel · CC0 · Wikimedia Commons
Proto-elamite tablet- ca 3000 BCE - Tepe Yahya (Kerman Province) - National Museum of Iran
Darafsh · CC BY 3.0 · Wikimedia Commons

Künye

Kültür
Proto-Elam kültürü (IVC tabakası)
İlk modern kazı
1967
Ekip / tarihsel
C. C. Lamberg-Karlovsky; Harvard Üniversitesi
Koordinatlar
28,3333°, 56,8667°

Kaynaklar

  1. iranicaonline.org
  2. sites.harvard.edu
  3. poj.peeters-leuven.be
  4. Encyclopaedia Iranica — Tepe Yahya
  5. Encyclopaedia Iranica — Bronze Age

Yakındaki kazılar


—
—
12.000

Toprağın altından: son keşifler

  • Mısır’da Buto kentinin altında 2.600 yıllık kerpiç yapı tespit edildi

    Uydu ve jeofizik araştırmalarıyla belirlenen büyük kerpiç yapının duvarları, deneme kazısıyla doğrulandı. Araştırmacılara göre temelin altına yerleştirilen kum tabakası, yapıyı Nil Deltası’nın suya doygun zemininde korumaya yardımcı olmuş olabilir.

    Heritage Daily ↗ · Kazı defteri
  • Almanya’da takılar ve hayvan kalıntıları içeren Kelt kadın mezarı bulundu

    Bavyera’daki mezarda bir kadının iskeleti, ağır tunç halhallar, sapropelitten bir kol halkası ve kuzu ya da oğlak kalıntıları bulundu. Araştırmacılara göre hayvanın mezara yemek sunusu olarak bırakılması, bölgedeki Kelt cenaze uygulamalarının alışılmadık bir örneğini oluşturuyor.

    Arkeofili ↗
  • Pompeii’de kişisel eşyalar, çocukluk muskaları ve sikkeler içeren dolap bulundu

    Pompeii’de bir evde, MS 79’daki patlamadan sonra kapalı kalan dolabın içinde bakım eşyaları, 38 tunç sikke ve en az 24 muskadan oluşan bir kolye bulundu. Eşyaların birlikte korunması, Roma dönemindeki gündelik yaşam ve kişisel hatıralar hakkında ayrıntılı bilgi sağlıyor.

    Arkeofili ↗ · Kazı defteri
  • Hırvatistan’da Stefan adlı bir piskoposun kurşun mührü bulundu

    Lukovac adacığındaki kazılarda, üzerinde Latince Stefan adı ve piskopos unvanı bulunan bir belge mührü ortaya çıkarıldı. Araştırmacılara göre geçici olarak 6–7. yüzyıllara tarihlenen mühür, yazılı kaynakları sınırlı olan bölgenin erken kilise yönetimine ilişkin nadir bir kanıt sunuyor.

    Heritage Daily ↗
  • Romanya’da oyuncaklarıyla gömülmüş bir çocuğun Roma dönemi lahdi bulundu

    Tomis antik kentinde yaklaşık 1.800 yıllık kapalı bir çocuk lahdinden tekerlekli at oyuncağı, horoz biçimli çıngırak, takılar ve organik kalıntılar çıkarıldı. Ahşap tabut parçaları ve kefenin de korunması, Roma dönemindeki çocuk cenazelerini incelemek için nadir bir fırsat sunuyor.

    HeritageDaily ↗
  • Gölyazı’daki antik tiyatronun seyirci bölümünde Roma dönemi mezarı bulundu

    Apollonia ad Rhyndacum tiyatrosunda, MS 1. yüzyıla tarihlenen ve yakılmış insan kalıntıları içeren kiremit örtülü bir mezar ortaya çıkarıldı. Kentin ayrı bir mezarlığı bulunmasına rağmen gömünün tiyatroya yapılmasının nedeni henüz bilinmiyor; buluntu kamusal alanların kullanımına ilişkin yeni sorular doğuruyor.

    Arkeofili ↗
  • Teos’ta Antinoos’un mermer portresi ve 13 yazıt bulundu

    Teos’taki Roma ve Augustus Tapınağı çevresinde Antinoos’un mermer portresi ile yeniden kullanılmış taş bloklar üzerinde 13 yazıt bulundu. Yazıtlar kentin siyasi ve hukuki ilişkilerini aydınlatırken, araştırmacılara göre portre ve yazıt parçaları tapınağın Antinoos kültüyle de bağlantılı olduğunu gösteriyor.

    Arkeofili ↗ · Kazı defteri
  • Çanakkale Boğazı kıyısında yeni bir tarih öncesi yerleşim tanımlandı

    Yeni yayımlanan çalışma, 2024 yüzey araştırmalarında tespit edilen Yaylatepe Höyük’ü ve Geç Kalkolitik sonundan Geç Tunç Çağı başlangıcına uzanan seramiklerini ilk kez tanıttı. Araştırmacıya göre karşı kıyıdaki Asartepe ile görsel bağlantısı bulunan yerleşim, boğazdaki tarih öncesi kıyı ilişkilerini anlamaya katkı sağlıyor.

    Arkeoloji Dergisi ↗

    Tüm kazı alanları (385)

    Türkiye

    Kazakistan

    Dominik Cumhuriyeti

    Guatemala

    Honduras

    Kuzey Makedonya

    Mikronezya Federal Devletleri

    Sri Lanka