Copán

Copán

Honduras · Copán

Antik kentBilinmiyorUNESCO · 1980
Yaklaşık dönemMS 300 — MS 900Klasik Maya Dönemi; başlıca gelişim evresi Haritada gör ↓

Kısaca

Copán, Maya dünyasının güneydoğusundaki önemli siyasi ve dinsel merkezlerden biridir. Kazılar ve yapı araştırmaları, heykelli meydanları ve uzun hiyeroglif yazıtlarıyla tanınan kentin gelişimini ortaya koymuştur.

Ne bulundu?

  • 1Hiyeroglifli Merdiven

    Basamak yüzlerine uzun bir hiyeroglif metin işlenmiş anıtsal merdivendir. Savaşları, fetihleri ve hükümdar atalarının başarılarını kaydederek hanedan tarihine kaynak sağlar.

  • 2Hükümdar stelleri

    Hükümdarlar, ayrıntılı giysileri ve yazıtlarla birlikte taş sütunlara yontulmuştur. Örneğin Stel A, hükümdar tasvirini tarih ve yönetimine ilişkin bilgilerle birleştirir.

  • 3Altar Q

    Dört yüzünde 16 hükümdarı tarihsel sırayla gösteren kare biçimli taş sunaktır. Portreler ve ad işaretleri, hanedan silsilesinin yeniden kurulmasına katkı sağlar.

  • 4Rosalila Tapınağı

    Tapınak 16'nın altında, büyük ölçüde bütünlüğünü korumuş bir önceki yapı olarak bulundu. Bezeme programı hanedanın kurucusunu mitolojik bir kompozisyon içinde gösterir.

  • 5Top oyunu sahasının papağan heykelleri

    Top oyunu sahasının duvarlarını taş ara papağanı başları süsler. Smithsonian'ın açıklamasına göre bu kuşlar Copán'da Güneş ve gökyüzündeki hareketiyle ilişkilendiriliyordu.

Neyi işaret ediyor?

Copán'da taş yontu ve yazı, hükümdarların geçmişi nasıl anlattığını açıkça gösteriyor. Yapıların üzerine yenilerinin eklenmesi ve eski tapınakların korunarak gömülmesi, mimarinin hanedan hafızasıyla ilişkisini de görünür kılıyor.

Bize ne gösterdi?

  1. Hükümdarların adlarını, sırasını ve bazı siyasi olayları yazıtlar üzerinden izlemeyi sağladı.
  2. Rosalila, görünen tapınakların içinde daha eski ve iyi korunmuş yapıların bulunabildiğini gösterdi.
  3. Akropolis kesitleri, meydanların, tapınakların ve su çıkışlarının farklı inşa evrelerini ortaya koydu.
  4. Top oyunu sahasındaki yontular, oyunun göksel ve dinî anlamlarını belgeledi.

Görseller

Hiyeroglifli Merdiven
Hiyeroglifli MerdivenPeter Andersen (talk) · CC BY 2.5 · Wikimedia Commons
Taş sunaklar
Taş sunaklarUnknown authorUnknown author · Public domain · Wikimedia Commons
Copán Stela B
Nosferattus · CC0 · Wikimedia Commons

Künye

Kültür
Maya
Koordinatlar
14,8380°, -89,1420°

Kaynaklar

  1. whc.unesco.org
  2. Smithsonian National Museum of the American Indian — Copán

Yakındaki kazılar


—
—
12.000

Toprağın altından: son keşifler

  • Pompeii’de kişisel eşyalar, çocukluk muskaları ve sikkeler içeren dolap bulundu

    Pompeii’de bir evde, MS 79’daki patlamadan sonra kapalı kalan dolabın içinde bakım eşyaları, 38 tunç sikke ve en az 24 muskadan oluşan bir kolye bulundu. Eşyaların birlikte korunması, Roma dönemindeki gündelik yaşam ve kişisel hatıralar hakkında ayrıntılı bilgi sağlıyor.

    Arkeofili ↗ · Kazı defteri
  • Romanya’da oyuncaklarıyla gömülmüş bir çocuğun Roma dönemi lahdi bulundu

    Tomis antik kentinde yaklaşık 1.800 yıllık kapalı bir çocuk lahdinden tekerlekli at oyuncağı, horoz biçimli çıngırak, takılar ve organik kalıntılar çıkarıldı. Ahşap tabut parçaları ve kefenin de korunması, Roma dönemindeki çocuk cenazelerini incelemek için nadir bir fırsat sunuyor.

    HeritageDaily ↗
  • Gölyazı’daki antik tiyatronun seyirci bölümünde Roma dönemi mezarı bulundu

    Apollonia ad Rhyndacum tiyatrosunda, MS 1. yüzyıla tarihlenen ve yakılmış insan kalıntıları içeren kiremit örtülü bir mezar ortaya çıkarıldı. Kentin ayrı bir mezarlığı bulunmasına rağmen gömünün tiyatroya yapılmasının nedeni henüz bilinmiyor; buluntu kamusal alanların kullanımına ilişkin yeni sorular doğuruyor.

    Arkeofili ↗
  • Teos’ta Antinoos’un mermer portresi ve 13 yazıt bulundu

    Teos’taki Roma ve Augustus Tapınağı çevresinde Antinoos’un mermer portresi ile yeniden kullanılmış taş bloklar üzerinde 13 yazıt bulundu. Yazıtlar kentin siyasi ve hukuki ilişkilerini aydınlatırken, araştırmacılara göre portre ve yazıt parçaları tapınağın Antinoos kültüyle de bağlantılı olduğunu gösteriyor.

    Arkeofili ↗ · Kazı defteri
  • 30 bin yıllık insan DNA’sı Avrupa’daki uzak toplulukların bağlantısını gösterdi

    Fransa’daki Isturitz Mağarası’ndan bir kadının yaklaşık 30 bin yıllık genomu, mağara tortullarından ve diğer insan kalıntılarından elde edilen DNA ile birlikte incelendi. Araştırmacılara göre sonuçlar, Buzul Çağı Avrupa’sındaki doğu ve batı toplulukları arasında gen alışverişi bulunduğunu ve bu grupların sanılandan daha bağlantılı olduğunu gösteriyor.

    Arkeofili ↗
  • Japonya’da 1.500 yıllık mezarın hendeğinde pişmiş toprak kadın figürü bulundu

    Nishikaminomiya kazı alanında, 5. yüzyıl sonlarına ait bir tümülüsün hendeğinde kırmızı boya izlerini koruyan pişmiş toprak bir kadın figürü bulundu. Araştırmacılara göre bir şamanı betimleyen eser, Gunma bölgesindeki erken insan biçimli haniwaların iyi korunmuş nadir örneklerinden biri.

    Arkeofili ↗
  • Sakkara’da Weni adlı yetkilinin yazıtlı mezar odası bulundu

    Sakkara’da Eski Krallık yetkilisi Weni’nin adını ve görevlerini belirleyen yazıtlarla bezeli mezar odası, iki ahşap heykel ve bronz aletler bulundu. Buluntular dönemin yönetici sınıfının cenaze uygulamalarını aydınlatıyor; araştırmacılara göre aletler tıbbi amaçlı olabilir ancak işlevleri henüz kesinleşmedi.

    Arkeofili ↗
  • Peru’da bakır nesneler ve 32 seramikle gömülmüş bir çocuğun mezarı bulundu

    Huacas de Moche’de 6. veya 7. yüzyıla tarihlenen bir çocuk mezarında bakır nesneler ve tutsak tasvirleri de içeren 32 seramik eser bulundu. Araştırmacılara göre gömünün zenginliği çocuğun yüksek statüsüne işaret ediyor ve yetişkin ritüelleriyle bağlantılı nesnelerin çocuk cenazelerinde kullanımına ilişkin yeni kanıt sunuyor.

    Arkeofili ↗

    Tüm kazı alanları (389)

    Türkiye

    Dominik Cumhuriyeti

    Guatemala

    Honduras

    Kuzey Makedonya

    Mikronezya Federal Devletleri

    Sri Lanka