Gonur Tepe

Gonur-depe

Türkmenistan · Marı

Antik kentKazı sürüyorUNESCO · 1999
Yaklaşık dönemMÖ 2.300 — MÖ 1.500Tunç Çağı Haritada gör ↓

Kısaca

Gonur, Margiyana'nın başlıca Tunç Çağı merkezlerinden biridir; radyokarbon tarihlerinin önemli bölümü yaklaşık MÖ 2300–1500 aralığındadır. UNESCO'nun Antik Merv kaydında ayrı bir bileşen olarak yer alır.

Ne bulundu?

  • 1Saray ve tapınak kompleksi

    Yerleşimin merkezindeki büyük yapı topluluğudur. Gonur Tepe’nin anıtsal mimarisinin başlıca örneklerindendir.

  • 2Grifon betimli yuvarlak mühür

    Kanatlarını açmış, birbirine değen iki kuş grifonunu gösterir. İnce ayrıntıları, mühür ustalarının işçiliğini ve fantastik hayvan betimlerini belgeler.

  • 3Çift yüzlü taş muska

    Talk-klorit taşından yapılmıştır; bir yüzünde kanatlı grifon, diğerinde dili ve kuyruğu yılan biçiminde gösterilmiş boğa bulunur. Hayvan imgelerinin birleştiği simgesel bir nesnedir.

  • 4Hayvan figürlü ritüel kap

    Ağzında pişmiş toprak hayvan figürleri, iç duvarlarında yılan biçimli eklemeler vardır. Gonur kutsal alanlarından bilinen kaplarla benzerliği, törensel kullanım yorumunu destekler.

  • 5Hayvan betimli silindir mühür

    Gövdesinde fantastik hayvanlar, tabanında birbirine ters yerleştirilmiş iki akrep vardır. Gonur’da az rastlanan silindir mühürlerin bir örneğidir.

Neyi işaret ediyor?

Gonur Tepe, Güney Türkmenistan’ın Tunç Çağı kentleşmesini araştırmak için önemli bir merkezdir. Mühürler, muskalar ve ritüel kaplar, hayvan betimlerinin farklı nesne türlerinde tekrarlandığını gösterir; bunların bütün anlamları henüz çözülebilmiş değildir.

Bize ne gösterdi?

  1. Güney Türkmenistan’daki Tunç Çağı yerleşimlerinin büyük kentleri de kapsadığını gösterir.
  2. Mezar buluntuları arasında mühür ve muska gibi işlenmiş nesnelerin bulunduğunu belgeler.
  3. Fantastik hayvan betimlerinin mühürlerle sınırlı kalmadığını gösterir.

Görseller

Gonur ruins
David Stanley · CC BY 2.0 · Wikimedia Commons

Son haber / seçilmiş arşiv

2024 sonbaharında Gonur 20 uydu yerleşiminin mezarlarında grifon betimli mühürler, çift yüzlü taş muska ve figürlü bir ritüel kap bulundu.

Künye

Kültür
Baktriya-Margiyana Arkeoloji Kompleksi
İlk modern kazı
1972
Ekip / tarihsel
Türkmen-Rus Margiyana Arkeoloji Seferi; Nadezhda Dubova
Koordinatlar
38,2161°, 62,0367°

Kaynaklar

  1. whc.unesco.org
  2. anthropology.uw.edu.pl
  3. iaw.unibe.ch
  4. turkmenistan.gov.tm

Yakındaki kazılar


—
—
12.000

Toprağın altından: son keşifler

  • Mısır’da Buto kentinin altında 2.600 yıllık kerpiç yapı tespit edildi

    Uydu ve jeofizik araştırmalarıyla belirlenen büyük kerpiç yapının duvarları, deneme kazısıyla doğrulandı. Araştırmacılara göre temelin altına yerleştirilen kum tabakası, yapıyı Nil Deltası’nın suya doygun zemininde korumaya yardımcı olmuş olabilir.

    Heritage Daily ↗ · Kazı defteri
  • Almanya’da takılar ve hayvan kalıntıları içeren Kelt kadın mezarı bulundu

    Bavyera’daki mezarda bir kadının iskeleti, ağır tunç halhallar, sapropelitten bir kol halkası ve kuzu ya da oğlak kalıntıları bulundu. Araştırmacılara göre hayvanın mezara yemek sunusu olarak bırakılması, bölgedeki Kelt cenaze uygulamalarının alışılmadık bir örneğini oluşturuyor.

    Arkeofili ↗
  • Pompeii’de kişisel eşyalar, çocukluk muskaları ve sikkeler içeren dolap bulundu

    Pompeii’de bir evde, MS 79’daki patlamadan sonra kapalı kalan dolabın içinde bakım eşyaları, 38 tunç sikke ve en az 24 muskadan oluşan bir kolye bulundu. Eşyaların birlikte korunması, Roma dönemindeki gündelik yaşam ve kişisel hatıralar hakkında ayrıntılı bilgi sağlıyor.

    Arkeofili ↗ · Kazı defteri
  • Hırvatistan’da Stefan adlı bir piskoposun kurşun mührü bulundu

    Lukovac adacığındaki kazılarda, üzerinde Latince Stefan adı ve piskopos unvanı bulunan bir belge mührü ortaya çıkarıldı. Araştırmacılara göre geçici olarak 6–7. yüzyıllara tarihlenen mühür, yazılı kaynakları sınırlı olan bölgenin erken kilise yönetimine ilişkin nadir bir kanıt sunuyor.

    Heritage Daily ↗
  • Romanya’da oyuncaklarıyla gömülmüş bir çocuğun Roma dönemi lahdi bulundu

    Tomis antik kentinde yaklaşık 1.800 yıllık kapalı bir çocuk lahdinden tekerlekli at oyuncağı, horoz biçimli çıngırak, takılar ve organik kalıntılar çıkarıldı. Ahşap tabut parçaları ve kefenin de korunması, Roma dönemindeki çocuk cenazelerini incelemek için nadir bir fırsat sunuyor.

    HeritageDaily ↗
  • Gölyazı’daki antik tiyatronun seyirci bölümünde Roma dönemi mezarı bulundu

    Apollonia ad Rhyndacum tiyatrosunda, MS 1. yüzyıla tarihlenen ve yakılmış insan kalıntıları içeren kiremit örtülü bir mezar ortaya çıkarıldı. Kentin ayrı bir mezarlığı bulunmasına rağmen gömünün tiyatroya yapılmasının nedeni henüz bilinmiyor; buluntu kamusal alanların kullanımına ilişkin yeni sorular doğuruyor.

    Arkeofili ↗
  • Teos’ta Antinoos’un mermer portresi ve 13 yazıt bulundu

    Teos’taki Roma ve Augustus Tapınağı çevresinde Antinoos’un mermer portresi ile yeniden kullanılmış taş bloklar üzerinde 13 yazıt bulundu. Yazıtlar kentin siyasi ve hukuki ilişkilerini aydınlatırken, araştırmacılara göre portre ve yazıt parçaları tapınağın Antinoos kültüyle de bağlantılı olduğunu gösteriyor.

    Arkeofili ↗ · Kazı defteri
  • Çanakkale Boğazı kıyısında yeni bir tarih öncesi yerleşim tanımlandı

    Yeni yayımlanan çalışma, 2024 yüzey araştırmalarında tespit edilen Yaylatepe Höyük’ü ve Geç Kalkolitik sonundan Geç Tunç Çağı başlangıcına uzanan seramiklerini ilk kez tanıttı. Araştırmacıya göre karşı kıyıdaki Asartepe ile görsel bağlantısı bulunan yerleşim, boğazdaki tarih öncesi kıyı ilişkilerini anlamaya katkı sağlıyor.

    Arkeoloji Dergisi ↗

    Tüm kazı alanları (385)

    Türkiye

    Kazakistan

    Dominik Cumhuriyeti

    Guatemala

    Honduras

    Kuzey Makedonya

    Mikronezya Federal Devletleri

    Sri Lanka