Tel Dan

תל דן / Tell el-Qadi

İsrail · Kuzey Bölgesi

Antik kentBilinmiyor
Yaklaşık dönemMÖ 5.000 — MS 400Neolitik, Tunç Çağı, Demir Çağı ve Helenistik Haritada gör ↓

Kısaca

Tel Dan, Yukarı Celile'de farklı dönemlerde yerleşilmiş bir höyüktür. Kazılarda ortaya çıkarılan kemerli kapı ve Aramice yazıt, alanın en tanınmış buluntuları arasındadır.

Ne bulundu?

  • 1Aramice Tel Dan yazıtı

    Bazalt üzerine yazılmış parçalı zafer yazıtı, MÖ dokuzuncu yüzyıla tarihlenir ve Davut Hanedanı'ndan söz eder. Araştırmacılara göre yazıt Aram Kralı Hazael'e aittir; kralın adı korunmuş metinde yer almaz.

  • 2Kemerli kerpiç kapı

    Orta Tunç Çağı'na ait kent kapısı, kerpiç kemeriyle korunmuştur. Erken kemer yapımının somut ve iyi korunmuş örneklerinden biridir.

  • 3Demir Çağı kent kapısı

    Daha eski kerpiç kapının yanında, İsrail Krallığı dönemine ait başka bir kapı ve taş döşeli platform bulunur. Kent girişinin farklı dönemlerde yeniden düzenlendiğini gösterir.

  • 4Kült alanı

    Kazılarda bir ritüel yapı kompleksi ortaya çıkarılmıştır. Alan, antik Dan'ın dinî yaşamına ilişkin mimari kanıt sağlar.

Neyi işaret ediyor?

Kapılar, Tel Dan'da savunma ve kent girişine yapılan yatırımın farklı dönemlerde sürdüğünü gösteriyor. Aramice zafer yazıtı ise bölgesel hükümdarların askerî başarılarını anıtlarla duyurduğunu ve komşu hanedanları adlandırdığını belgeliyor.

Bize ne gösterdi?

  1. Davut Hanedanı adına, İbrani Kutsal Kitabı dışındaki bilinen en erken yazılı tanıklığı sağladı.
  2. Orta Tunç Çağı'nda kerpiç kemer yapımının uygulandığını gösterdi.
  3. Aynı yerleşimde farklı dönemlerin kent kapılarını ve bir kült alanını birlikte incelemeyi mümkün kıldı.

Görseller

Tel Dan wall
Hanay · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

Künye

Kültür
Kenan; İsrail Krallığı; Helenistik
Koordinatlar
33,2490°, 35,6520°

Kaynaklar

  1. en.parks.org.il
  2. library.huc.edu
  3. en.wikipedia.org
  4. The Jewish Museum — Tel Dan yazıtı sergi metni
  5. Michigan Üniversitesi — Tel Dan Orta Tunç Çağı kapısı

Yakındaki kazılar


—
—
12.000

Toprağın altından: son keşifler

  • Mısır’da Buto kentinin altında 2.600 yıllık kerpiç yapı tespit edildi

    Uydu ve jeofizik araştırmalarıyla belirlenen büyük kerpiç yapının duvarları, deneme kazısıyla doğrulandı. Araştırmacılara göre temelin altına yerleştirilen kum tabakası, yapıyı Nil Deltası’nın suya doygun zemininde korumaya yardımcı olmuş olabilir.

    Heritage Daily ↗ · Kazı defteri
  • Almanya’da takılar ve hayvan kalıntıları içeren Kelt kadın mezarı bulundu

    Bavyera’daki mezarda bir kadının iskeleti, ağır tunç halhallar, sapropelitten bir kol halkası ve kuzu ya da oğlak kalıntıları bulundu. Araştırmacılara göre hayvanın mezara yemek sunusu olarak bırakılması, bölgedeki Kelt cenaze uygulamalarının alışılmadık bir örneğini oluşturuyor.

    Arkeofili ↗
  • Pompeii’de kişisel eşyalar, çocukluk muskaları ve sikkeler içeren dolap bulundu

    Pompeii’de bir evde, MS 79’daki patlamadan sonra kapalı kalan dolabın içinde bakım eşyaları, 38 tunç sikke ve en az 24 muskadan oluşan bir kolye bulundu. Eşyaların birlikte korunması, Roma dönemindeki gündelik yaşam ve kişisel hatıralar hakkında ayrıntılı bilgi sağlıyor.

    Arkeofili ↗ · Kazı defteri
  • Hırvatistan’da Stefan adlı bir piskoposun kurşun mührü bulundu

    Lukovac adacığındaki kazılarda, üzerinde Latince Stefan adı ve piskopos unvanı bulunan bir belge mührü ortaya çıkarıldı. Araştırmacılara göre geçici olarak 6–7. yüzyıllara tarihlenen mühür, yazılı kaynakları sınırlı olan bölgenin erken kilise yönetimine ilişkin nadir bir kanıt sunuyor.

    Heritage Daily ↗
  • Romanya’da oyuncaklarıyla gömülmüş bir çocuğun Roma dönemi lahdi bulundu

    Tomis antik kentinde yaklaşık 1.800 yıllık kapalı bir çocuk lahdinden tekerlekli at oyuncağı, horoz biçimli çıngırak, takılar ve organik kalıntılar çıkarıldı. Ahşap tabut parçaları ve kefenin de korunması, Roma dönemindeki çocuk cenazelerini incelemek için nadir bir fırsat sunuyor.

    HeritageDaily ↗
  • Gölyazı’daki antik tiyatronun seyirci bölümünde Roma dönemi mezarı bulundu

    Apollonia ad Rhyndacum tiyatrosunda, MS 1. yüzyıla tarihlenen ve yakılmış insan kalıntıları içeren kiremit örtülü bir mezar ortaya çıkarıldı. Kentin ayrı bir mezarlığı bulunmasına rağmen gömünün tiyatroya yapılmasının nedeni henüz bilinmiyor; buluntu kamusal alanların kullanımına ilişkin yeni sorular doğuruyor.

    Arkeofili ↗
  • Teos’ta Antinoos’un mermer portresi ve 13 yazıt bulundu

    Teos’taki Roma ve Augustus Tapınağı çevresinde Antinoos’un mermer portresi ile yeniden kullanılmış taş bloklar üzerinde 13 yazıt bulundu. Yazıtlar kentin siyasi ve hukuki ilişkilerini aydınlatırken, araştırmacılara göre portre ve yazıt parçaları tapınağın Antinoos kültüyle de bağlantılı olduğunu gösteriyor.

    Arkeofili ↗ · Kazı defteri
  • Çanakkale Boğazı kıyısında yeni bir tarih öncesi yerleşim tanımlandı

    Yeni yayımlanan çalışma, 2024 yüzey araştırmalarında tespit edilen Yaylatepe Höyük’ü ve Geç Kalkolitik sonundan Geç Tunç Çağı başlangıcına uzanan seramiklerini ilk kez tanıttı. Araştırmacıya göre karşı kıyıdaki Asartepe ile görsel bağlantısı bulunan yerleşim, boğazdaki tarih öncesi kıyı ilişkilerini anlamaya katkı sağlıyor.

    Arkeoloji Dergisi ↗

    Tüm kazı alanları (385)

    Türkiye

    Kazakistan

    Dominik Cumhuriyeti

    Guatemala

    Honduras

    Kuzey Makedonya

    Mikronezya Federal Devletleri

    Sri Lanka