KATMAN 6 · −6 m
Antik Çağ
MÖ 3200 – MS 476
Yazının icadından Batı Roma'nın çöküşüne: Mısır, Mezopotamya, Yunan dünyası.
58makale
692kaynak
5dil
58 makale · sırala:
Tak-ı Kisra: Bağdat Yakınındaki Sasani Sarayının KemeriBağdat yakınındaki Tak-ı Kisra, yaklaşık 37 metre yüksekliğindeki tuğla kemeriyle Sasani saray kompleksinden günümüze ulaşır. Adının anlamı, tartışmalı yapım tarihi ve koruma çalışmaları, bu saray kalıntısını…8 dk okuma · 8 kaynak
Bisütun Yazıtı: Üç Dilden Çivi Yazısının ÇözümüneBisütun Yazıtı, Darius’un iktidar anlatısını Eski Farsça, Elamca ve Babilce kayaya taşıdı. Bu paralel metinler çözüm çalışmalarına katkı sağladı; süreç, başka yazıtlar ve birçok araştırmacıyla ilerledi.7 dk okuma · 9 kaynak
Tikal: Guatemala ormanındaki Maya başkenti ve piramitleriTikal, Guatemala'nın Petén ormanında yükselen ve Klasik Dönem'in güçlü Maya krallıklarından birine başkentlik yapmış bir antik kenttir. Yaklaşık 70 metrelik tapınağı, su rezervuarları ve Teotihuacan bağlantısıyla…6 dk okuma · 9 kaynak
Büyük Tigran: Ermenistan’ın en geniş sınırlarına yolculukBüyük Tigran döneminde Ermenistan’ın egemenliği Akdeniz’den Hazar Denizi’ne uzandı. Kralın yükselişi, Roma karşısındaki kayıpları ve sikkeleri, bu genişlemenin siyasi ve maddi izlerini gösteriyor.8 dk okuma · 9 kaynak
Olmek dev kafaları: 20 tonluk taş başlar neden yapıldı?San Lorenzo'nun 2 numaralı Olmek başı yaklaşık 20 ton ağırlığında ve 2,69 metre yüksekliğindedir. Bu dev heykellerin neden yapıldığını açıklayan hükümdar portresi yorumunu, taşıma yöntemlerini ve…8 dk okuma · 13 kaynak
Kahire Mısır Müzesi: Tutankamon Hazineleri Şimdi Nerede?Tutankamon’un altın maskesi, Gize’deki Büyük Mısır Müzesi’nin Tutankamon Galerileri’nde bulunuyor. Kahire’nin Tahrir Meydanı’ndaki tarihî Mısır Müzesi ise Narmer Paleti ve Tanis hazineleriyle ayrı bir ziyaret adresi.8 dk okuma · 16 kaynak
Sun Tzu ve Savaş Sanatı: Kitap Kimin, Ne Anlatıyor?Savaş Sanatı, geleneksel olarak Sun Tzu'ya atfedilen 13 bölümlük bir strateji metnidir. Yazarın kimliği ve kitabın yazılış tarihi tartışmalıdır; 1972'de bulunan bambu yazmalar eserin eski aktarımını…6 dk okuma · 8 kaynak
Saba Melikesi kimdir? Süleyman, Belkıs ve MakedaSaba Melikesi, Eski Ahit'te ve Kur'an'da Süleyman'la karşılaşması anlatılan kraliçedir; Türkçede Belkıs, Etiyopya'da Makeda adıyla anılır. Yazı, üç anlatıyı ve kraliçenin tarihselliği üzerindeki tartışmayı sırasıyla ele…6 dk okuma · 10 kaynak
Kültepe Nerede? Kaniş’te Anadolu’nun İlk Yazılı BelgeleriKayseri'nin yaklaşık 20 kilometre kuzeydoğusundaki Kültepe, MÖ 2. binyılın ilk çeyreğine ait, Anadolu'nun bilinen en eski yazılı belgelerine ev sahipliği yapar. Yazı, tabletlerin eski eser piyasasında…5 dk okuma · 10 kaynak
Olympos ve Yanartaş: Alevlerin bilimsel açıklamasıÇıralı yöresindeki Yanartaş'ın alevlerinin yaklaşık 2.000 yıldır yandığı düşünülüyor. Yazı, Olympos antik kentini ve alevleri besleyen gazın kökenine dair bilimsel tartışmayı kaynaklarıyla anlatıyor.7 dk okuma · 11 kaynak
Buda (Siddhartha Gautama) kimdir? Lumbini’den aydınlanmayaSiddhartha Gautama, MÖ 6. veya 5. yüzyılda Ganj Ovası’nın doğusunda yaşamış gezgin bir din öğretmeni ve Budizmin kurucusudur. Bu yazı Lumbini’deki doğum yerinden Bodh Gaya’daki aydınlanmaya…7 dk okuma · 11 kaynak
Altın Post Efsanesi: Kolhis Gürcistan’da Neresiydi?Altın Post efsanesinin hedefi Kolhis, bugünkü Batı Gürcistan'a denk düşen tarihsel bir bölgedir. Yazıda Vani mezarlarını, Svaneti'deki altın toplama yöntemini, Batum'daki Medea heykelini ve Giresun Adası'ndaki…5 dk okuma · 14 kaynak
Mısır Tanrıları: Ra, Osiris, Anubis ve Horus Kimdir?Antik Mısır'da güneşin doğuşu, ölüm sonrası yargı ve firavunun yetkisi tanrılarla açıklanırdı. Bu yazıda Ra, Osiris, Anubis ve Horus'un görevlerini, sembollerini ve birbirleriyle akrabalıklarını öğrenirsiniz.7 dk okuma · 18 kaynak
Çin Seddi Ne Zaman, Neden Yapıldı? Uzaydan GörünürlüğüÇin Seddi tek seferde inşa edilmedi. MÖ 7. yüzyıldan Ming dönemine uzanan bu savunma sisteminin tarihini, uzunluğunu ve uzaydan görünürlük tartışmasını kaynaklarıyla öğrenin.5 dk okuma · 11 kaynak
Baalbek taşları: 800 ton taşındı, 1650 tonluk blok ocakta kaldıLübnan'daki Baalbek'te Jüpiter Tapınağı'na yerleştirilen üç dev blok yaklaşık 750–800'er tondur; taş ocağında ise 1000, 1242 ve 1650 tonluk daha büyük bloklar kalmıştır. Yazı, taşınan ve…5 dk okuma · 8 kaynak
Nemrut Dağı dev heykelleri: Kommagene Krallığı’nın sırrıNemrut Dağı, Adıyaman'ın Kâhta ilçesinde yer alır ve Kommagene Kralı I. Antiochos'un MÖ 1. yüzyılda yaptırdığı anıt mezarı taşır. Yazıda konumu, heykelleri, mezar odası bilmecesini ve…5 dk okuma · 11 kaynak
Bilge Kağan Kimdir? Hayatı, Yazıtı ve Çeviri TartışmasıBilge Kağan, 716–734 arasında II. Göktürk Kağanlığı'nı yöneten, Kül Tigin'in ağabeyi olan hükümdardır. Yazıtı ve anıt külliyesi Moğolistan'daki Orhun Vadisi'ndedir; 'titre ve kendine dön' sözü ise…5 dk okuma · 11 kaynak
Krallar Vadisi: Firavunlar Piramitten Neden Vazgeçti?Krallar Vadisi'nde 60'tan fazla mezar bulunur ve bunlar piramit değil, kayaya oyulmuş yeraltı mezarlarıdır. Yazı, Yeni Krallık firavunlarının bu geçişi neden yaptığını kuramlarıyla anlatıyor.5 dk okuma · 10 kaynak
Kadeş Antlaşması: Günümüze Ulaşan En Eski Barış BelgesiKadeş Antlaşması'nın kendi metninde Kadeş Savaşı'nın adı geçmez. Yazı, belgenin kimler arasında, ne zaman ve nerede yapıldığını, nerede bulunduğunu ve bugün hangi müzelerde olduğunu anlatır.5 dk okuma · 8 kaynak
Neolitik Devrim Nedir, Ne Zaman Başladı? Tarıma GeçişÜrdün'de avcı-toplayıcılar, Neolitik tarımsal yaşamdan en az 4.000 yıl önce ekmek benzeri yiyecekler pişirdi. Bu yazı Neolitik Devrim'in anlamını, tarihlerini, kuramlarını ve sonuçlarını anlatır.6 dk okuma · 15 kaynak
Hua Mulan gerçek mi? Mulan Baladı’nın tarihsel iziHua Mulan'ın adı, bugün bilinen en eski haliyle 5.–6. yüzyıla tarihlenen kısa bir baladda geçer. Yazı, baladın kaynağını, sonraki eklemeleri ve kahramanın tarihsel olup olmadığı tartışmasını…5 dk okuma · 8 kaynak
Kuş Krallığı: Sudan’ın 255 piramidi ve kara firavunlarNational Geographic’in verdiği yaklaşık 255 piramitlik toplamla Sudan, Mısır’dan daha fazla piramide sahiptir. Bu yazı Kuş Krallığı’nı, Mısır’ı yöneten 25. Hanedan’ı ve Meroe’nin kraliyet mezarlıklarını anlatır.6 dk okuma · 22 kaynak
Gize piramitleri nasıl yapıldı? Taşların yolculuğuGize'nin üç ana piramidi yaklaşık 4.500–4.600 yıl önce IV. Hanedan döneminde yapıldı. Merer'in günlükleri, işçi yerleşimi ve eski Nil kolları, taşların nasıl taşındığını ve işçilerin nasıl…6 dk okuma · 18 kaynak
Mumyalama nasıl yapılırdı? Antik Mısır’ın 70 günlük ritüeliAntik Mısırlılar bedeni ölümden sonraki yaşam için koruyordu. Bu yazıda mumya evinden natrona, kanop kaplarından Ağız Açma törenine kadar tüm süreç anlatılıyor.5 dk okuma · 9 kaynak
Büyük Gize Sfenksi: Burnu Kim Kırdı, Altında Ne Var?Büyük Gize Sfenksi ana kayaya oyulmuş, yaklaşık 73 metre uzunluğunda bir heykeldir. Yazıda yapım dönemi, burnunun kırılma hikâyesi, altındaki geçitler ve ziyaret bilgileri kaynaklarla ele alınıyor.6 dk okuma · 9 kaynak
Halikarnas Mozolesi Nerede? Bodrum’dan Londra’ya İzHalikarnas Mozolesi, MÖ 4. yüzyılda Karya satrabı Mausolos için Bodrum'da yapılan ve Yedi Harika'ya giren anıt mezardır. Taşları Bodrum Kalesi'nde kullanıldı, heykel ve frizlerinin önemli bölümü…5 dk okuma · 14 kaynak
Aksum Krallığı: Dev Dikilitaşlar ve Ezana’nın HristiyanlığıEtiyopya'nın Aksum kentinde 23 metreyi aşan bir taş dikilitaş, dokuz katlı bir binanın cephesini taklit ederek hâlâ ayakta duruyor. Bu yazıda Aksum Krallığı'nın nerede olduğunu, Ezana…5 dk okuma · 14 kaynak
Tomris Hatun kimdir? Kiros’la savaşan Massaget kraliçesiHerodotos'a göre Pers kralı II. Kiros, Massaget kraliçesi Tomris'e karşı giriştiği savaşta öldü. Bu yazıda Tomris'in kim olduğunu, adının anlamını, yaşadığı bölgeyi ve Kiros'un ölümüne dair…5 dk okuma · 7 kaynak
Nazca Çizgileri Kim Yaptı? Paracas ve Nasca ToplumlarıNazca Çizgileri, Peru'nun güneyinde Paracas ve Nasca toplumlarının çöl zeminine işlediği jeogliflerdir ve yaklaşık 1.500–2.500 yıllıktır. Yazı; yapım tekniğini, figürleri, koordinatları ve 2024'te belgelenen 303 yeni…6 dk okuma · 8 kaynak
Hatşepsut kimdir? Firavun olan kadın ve silinen izleriHatşepsut, küçük yaştaki III. Thutmose adına başlattığı naipliği firavunluğa çeviren 18. Hanedan hükümdarıdır. Yazı; tapınağını, mumya tartışmasını, ölüm kuramlarını ve adının silinmesine dair yeni araştırmayı anlatır.6 dk okuma · 15 kaynak
Terakota Ordusu Nedir? Qin İmparatoru’nun Toprak AskerleriTerakota Ordusu, Çin'in ilk imparatoru Qin Shi Huang'ın mezar kompleksine ölüm sonrası koruma amacıyla yerleştirilen pişmiş toprak asker ve at heykellerinden oluşur. Bu yazıda ordunun nerede…5 dk okuma · 8 kaynak
Persepolis’i İskender neden yaktı? Üç anlatı, taşlardaki izlerPersepolis'in sarayları, İskender'in fethinin ardından MÖ 330 ilkbaharında yakıldı. Antik yazarlar yangını intikam ya da içkili bir şölenle açıklar; modern araştırmacılar ise siyasi gerekçeleri ve taşlardaki…5 dk okuma · 8 kaynak
Minos Uygarlığı: Knossos Sarayı ve Labirent EfsanesiMinos uygarlığı, Girit merkezli bir Tunç Çağı kültürüdür ve Knossos Sarayı bu kültürün yönetim, ekonomi ve din merkeziydi. Yazı, Knossos'un gerçek yüzünü, Minotaur ve Labirent efsanesinden…6 dk okuma · 16 kaynak
Hammurabi Kanunları: 282 Madde ve Louvre’daki StelHammurabi Kanunları, geleneksel numaralandırmayla 282 hükümden oluşan Babil hukuk derlemesidir ve bazalt bir stele kazınmıştır. Stel 1901–1902'de Susa'da bulundu ve bugün Paris'teki Louvre Müzesi'nde sergileniyor.5 dk okuma · 8 kaynak
Aşoka kimdir? Kalinga pişmanlığı ve Hindistan bayrağındaki çarkAşoka, Kalinga'daki öldürmeleri kendi yazıtında kabul eden Maurya imparatorudur. Yazıtları, sütunları ve Hindistan bayrağındaki 24 kollu çark, onun mirasını bugüne taşır.6 dk okuma · 13 kaynak
Sokrates neden öldü? Baldıran zehrine giden davaSokrates, MÖ 399'da Atina'da tek günlük bir yargılamada ölüme mahkûm edildi. Yazı suçlamayı, siyasi bağlamı, savunmayı ve baldıran zehriyle infazı kaynaklara dayanarak anlatıyor.5 dk okuma · 8 kaynak
Parthenon: Akropol’deki tapınak nasıl yapıldı, neden harap olduParthenon, Atina Akropolü'nde Athena için MÖ 447'de başlayan inşaatla yapılan ve harç kullanılmadan birleştirilen mermer bir tapınaktır. Yazı, yapının nasıl inşa edildiğini, kiliseye ve camiye dönüşmesini…6 dk okuma · 11 kaynak
Kartaca nasıl yıkıldı? Üçüncü Pön Savaşı ve MÖ 146 kuşatmasıKartaca, MÖ 149–146 arasındaki Üçüncü Pön Savaşı'nda Roma'ya yenildi ve kaynaklarda 50.000 olarak verilen esir köle olarak satıldı. Bu yazı kuşatmanın seyrini, Cato'nun ünlü çağrısını ve…5 dk okuma · 12 kaynak
İskenderiye Kütüphanesi nasıl yok oldu? Kanıtlar ne diyorİskenderiye Kütüphanesi’nin tek bir yangında yok olduğu kanıtlanmış değildir. Bu yazı kütüphanenin yerini, koleksiyonunun büyüklüğünü ve yok oluş anlatılarını kaynaklarıyla birlikte ele alır.5 dk okuma · 8 kaynak
İndus Vadisi Uygarlığı: Mohenjo-daro Neden Terk Edildi?Mohenjo-daro, MÖ 2600 dolaylarında kurulan ve kuyuları ile atık su kanallarıyla bilinen bir İndus kentiydi. Yazı, iklim araştırmaları ve eski istila kuramının çürütülmesi üzerinden kentin neden…6 dk okuma · 14 kaynak
II. Ramses: Yaklaşık 90 Yıl Yaşayan Firavunun HikâyesiII. Ramses, MÖ 1279–1213 arasında yaklaşık 66 yıl hüküm sürdü ve yaklaşık 90 yaşında öldü. Bu yazı onun eşlerini, mumyasını, heykellerini ve Musa ile pasaport tartışmalarını…6 dk okuma · 14 kaynak
Hannibal Kimdir? Alpleri Fillerle Aşan Kartacalı KomutanHannibal, MÖ 218'de Pireneler ve Alpler üzerinden İtalya'ya girip Roma'ya Trebia, Trasimene ve Cannae'de ağır yenilgiler yaşatan Kartacalı komutandır. Bu yazı, adının anlamını, Alpler'deki geçit tartışmasını,…7 dk okuma · 10 kaynak
Büyük Kiros ve Kiros Silindiri: İlk İnsan Hakları Bildirgesi mi?British Museum'daki 21,9 santimetrelik pişmiş kil silindir, BM tanıtımlarında insan haklarının erken bir ifadesi olarak anılır. Metni, bulunuşunu ve bu etiketin nasıl yaygınlaştığını kaynaklarla inceliyoruz.5 dk okuma · 12 kaynak
Babil Kulesi gerçekten var mıydı? Etemenanki’nin izindeBabil Kulesi anlatısıyla ilişkilendirilen Etemenanki, Irak’taki Babil’de yükselen yedi katlı bir zigguratı. Bu yazıda kulenin hikâyesini, arkeolojik gerçeği, Bruegel tablolarını ve bugün geriye kalanı kaynaklarla öğrenirsiniz.5 dk okuma · 12 kaynak
Babil’in Asma Bahçeleri Gerçekten Var mıydı? Ninova KuramıAntik Dünyanın Yedi Harikası arasında kesin konumu belirlenememiş tek yapı Babil'in Asma Bahçeleri'dir. Yazıda geleneksel Babil anlatısını, Stephanie Dalley'nin Ninova kuramını ve kazı bulgularının ne gösterdiğini…5 dk okuma · 9 kaynak
Angkor Wat Tarihi: Nerede, Ne Zaman Yapıldı, Kim Yaptırdı?Angkor Wat, hendekleriyle yaklaşık 162,6 hektar kaplayan ve dünyanın en büyük dinî kompleksi sayılan bir Khmer tapınağıdır. Yazı; yeri, yapılış tarihi, gerileme tartışması, 1860 "keşfi" efsanesi,…6 dk okuma · 11 kaynak
Zerdüştlük nedir? Ateş tapınakları ve Freddie MercuryZerdüştlük, Avesta metinlerine dayanan ve Ahura Mazda'ya yönelen İran kökenli bir dindir. Yazı, inancın temel öğretisini, ateş tapınaklarının anlamını ve Freddie Mercury'nin ailesinin bu dinle bağını…5 dk okuma · 12 kaynak
Deniz Kavimleri kimdi? Mısır yazıtlarındaki dokuz toplulukDeniz Kavimleri, MÖ 13–12. yüzyıl Mısır kayıtlarında geçen farklı toplulukların modern adıdır. Yazı, bu toplulukların kimliğini, Mısır'la savaşlarını ve Hitit çöküşündeki tartışmalı rollerini kaynaklara dayanarak anlatır.6 dk okuma · 10 kaynak
Antikythera Düzeneği: 2000 Yıllık Antik Bilgisayar Nedir?Antikythera düzeneği, yaklaşık 2.100 yıl önce Ay evrelerini, takvim çevrimlerini ve tutulma saatlerini bronz dişlilerle hesaplayan elle çalıştırılan bir aygıttır. Bu yazıda 82 parçanın öyküsünü, dişlilerin…6 dk okuma · 16 kaynak
300 Spartalı Gerçeği: Thermopylae Muharebesi’nde Ne Oldu?MÖ 480'de Thermopylae geçidini savunan güç 300 Spartalı değil, yaklaşık 6.000–7.000 kişilik bir Yunan ittifak ordusuydu. Üç günlük çatışmanın gerçek akışını, arkadan çevrilme hikâyesini ve kitaplara…6 dk okuma · 11 kaynak
Pers İmparatorluğu: Kiros’tan Darius’a Anadolu’yu Yöneten GüçBüyük Kiros'un MÖ 550'de kurduğu Ahameniş İmparatorluğu, Lidya'yı yıkarak Batı Anadolu'yu Sardes ve Daskyleion'dan yönetti. Kralları, başkentleri, sancakları ve MÖ 330'daki sonu bu yazıda kaynaklarıyla anlatılıyor.6 dk okuma · 20 kaynak
Petra Antik Kenti Nerede? Kayaya Oyulmuş Kayıp Nebati ŞehriÜrdün'ün güneyindeki Petra, ticaret kervanları ve kayaya oyulmuş su sistemiyle zenginleşen Nebati başkentiydi. Bu yazıda kentin nerede olduğunu, adının anlamını, El-Hazne'nin sırrını ve kömürleşmiş papirüslerin anlattıklarını…5 dk okuma · 15 kaynak
Sümerler: Yazıyı ve Tekerleği Gerçekten Onlar mı Buldu?Sümerler, bugünkü Irak'ın güneyinde MÖ 4. binyılda beliren kent uygarlığının ve yaklaşık MÖ 3400'e tarihlenen bilinen en eski yazının başlıca taşıyıcılarıydı. Bu yazı yazı ve tekerlek…6 dk okuma · 16 kaynak
Stonehenge: Dev Taşları Kim, Neden Dikti? Kanıtlar ve KuramlarStonehenge'in ilk toprak anıtı yaklaşık MÖ 3000'de, büyük taş düzeni ise yaklaşık MÖ 2500'de Neolitik çiftçi topluluklar tarafından yapıldı. Taşların 25, 225 ve 750 kilometre uzaktan…7 dk okuma · 17 kaynak
Pompeii: Vezüv’ün Küllerinde Donan Roma Şehri Nerede, Ne Oldu?Pompeii, MS 79'da Vezüv'ün püskürttüğü volkanik malzemeler altında kalan ve 1748'den beri kazılan bir Roma kentidir. Bu yazıda kentin yeri, patlamanın seyri, tarih tartışması, yeni bulgular,…6 dk okuma · 17 kaynak
Gılgamış Destanı: Tufan Hikâyesinin En Eski Kaynağı mı?Gılgamış Destanı, Uruk Kralı Gılgamış'ın dostluk, ölüm ve ölümsüzlük arayışını anlatan Mezopotamya destanıdır. XI. tabletteki tufan anlatısı ünlüdür; ancak Atrahasis ve Sümerce Ziusudra metni hesaba katılmadan…7 dk okuma · 16 kaynak
Büyük İskender: 32 Yaşında Dünyayı Fetheden Adam Kimdi?III. Aleksandros, MÖ 336'da 20 yaşında Makedonya tahtına çıktı ve MÖ 323'te Babil'de 32 yaşında öldü. Bu yazı seferlerini, ölümünü saran tartışmaları ve 'dünyayı fethetti' sözünün…5 dk okuma · 13 kaynak
Kleopatra: Mısır’ın son kraliçesinin gerçek hikâyesi (MÖ 69-30)VII. Kleopatra MÖ 69'da İskenderiye'de doğdu, 21 yıl hüküm sürdü ve 39 yaşında öldü. Yılan efsanesi, kayıp mezar, Efes iskeleti ve soyunun MS 40'ta bitişi: yalnızca…7 dk okuma · 11 kaynak