Bazar začina možete namirisati prije nego što ga ugledate. Kroz njegova vrata šire se mirisi cimeta, klinčića i slatkog lokuma. Ipak, ime na natpisima iznenadi mnoge posjetioce. Zašto pijaca začina u Istanbulu nosi ime druge države?
Kratak odgovor glasi: turski naziv Mısır Çarşısı znači „Egipatski bazar“. Ne znači „Kukuruzni bazar“. Duži odgovor povezuje poreze, džamiju, sultanovu majku i nekoliko vijekova požara i obnova. U ovom članku možete pratiti cijelu priču.
Gdje se nalazi Bazar začina u Istanbulu?
Bazar se nalazi u naselju Eminönü, u općini Fatih grada Istanbula. Smješten je iza Nove džamije (Yeni Cami), uz Cvjetnu pijacu (Çiçek Pazarı). Ako pronađete džamiju, gotovo ste stigli.
Navedena adresa je Rüstem Paşa Mahallesi, 34116 Fatih/İstanbul. Unesite je u aplikaciju s kartama.
Zgrada ima tlocrt u obliku slova L i šest kapija. Zapamtite taj broj. Svaka kapija imala je svoju namjenu u prvim godinama, kao što ćete vidjeti u nastavku.
Zašto se zove Egipatski bazar?
Kültür Portalı, portal Ministarstva kulture i turizma, povezuje naziv s dvije stvari:
- Porezima prikupljenim u Egiptu, koji su pomogli finansiranje gradnje.
- Robom i začinima iz Egipta, koji su se prodavali u bazaru.
Naziv tako govori i o novcu i o trgovini. Egipat je finansirao dio gradnje i snabdijevao bazar dijelom robe.
Ime je nastalo kasnije od same zgrade. Prema portalu Kültür Portalı, naziv „Mısır Çarşısı“ ušao je u upotrebu tek od sredine 18. vijeka. Prije toga historičari iz 17. vijeka pisali su o ovoj pijaci pod drugim imenima: „Novi bazar“ i „Validin bazar“. Valide je osmanski naziv za sultanovu majku. On neposredno upućuje na ženu koja je naredila izgradnju bazara.
Ne „Kukuruzni bazar“
U savremenom turskom jeziku riječ mısır može značiti i kukuruz. Odatle potječe česta greška. Neki naziv prevode kao „Kukuruzni bazar“.
Wikipedijin članak o Bazaru začina navodi da je taj prijevod pogrešan. Mısır u njegovom nazivu označava državu. Na engleskom ćete naići na oba naziva: Spice Bazaar, odnosno Bazar začina, i Egyptian Bazaar, odnosno Egipatski bazar. Oba označavaju isto mjesto.
Zamislite ulicu u svom gradu koja nosi ime nekog udaljenog grada. Ime može potjecati od robe koja je odatle stizala, a ne od nečega što raste u samoj ulici. Isto vrijedi za Egipatski bazar: naziv upućuje na porijeklo robe.
Ko ga je sagradio i zašto?
Bazar nije sagrađen samo radi prodaje začina. Sagrađen je da bi finansirao džamiju.
Kültür Portalı opisuje ga kao arastu, odnosno niz dućana, izgrađenu za pokrivanje tekućih troškova kompleksa Nove džamije. Wikipedia dodaje da se najamnina od dućana izdvajala za održavanje džamije.
Takav način finansiranja poznajete iz svakodnevnog života. Zamislite zgradu u kojoj se mjesečnim uplatama stanara plaćaju lift, grijanje i popravke. Bazar je počivao na istoj zamisli, samo u mnogo većem obimu. Dućani su donosili prihod, a tim novcem džamija se održavala u funkciji.
Naredbu je izdala Turhan sultanija (Turhan Sultan), majka Mehmeda IV. Radovi su počeli 1660. godine. Kültür Portalı navodi da je na početku glavni dvorski arhitekta, s titulom Hassa Baş Mimarı, bio Kazim aga. Kada je bazar završen 1664. godine, arhitekta je bio Mustafa aga.
Hronologija
- 1660: Po naredbi Turhan sultanije počinje gradnja bazara.
- 1664: Mustafa aga završava zgradu.
- Sredina 18. vijeka: Naziv „Mısır Çarşısı“ ulazi u upotrebu.
- 1691: Veliki požar zahvata bazar.
- 1940: Slijedi drugi veliki požar.
- 1940-1943: Gradska uprava Istanbula obnavlja bazar.
- 1941: Cesta probijena kroz dvorište Nove džamije odvaja džamiju od bazara.
- Od 1969: Zlatari, prodavači orašastih plodova i trgovci delikatesnom robom počinju otvarati dućane.
- 2018: Završena je obnova koja je obuhvatila i govornicu za dovu te krovni pokrov.
Ko je šta prodavao u prvim godinama?
U prvom razdoblju bazar je bio namijenjen dvjema trgovačkim djelatnostima: prodaji ljekovitog bilja, kojom su se bavili atari (aktar), i prodaji pamuka, kojom su se bavili trgovci zvani pamukçu.
Šest kapija bilo je podijeljeno između njih. Prema Pokrajinskoj direkciji za kulturu i turizam Istanbula:
- Kapije Balıkpazarı, Hasırcılar i Ketenciler pripale su atarima.
- Kapije Yeni Cami, Haseki i Çiçek Pazarı pripale su prodavačima pamuka.
Isti izvor donosi i brojke za rano razdoblje. Od 100 dućana, 49 je pripalo atarima. Ostali su dodijeljeni prodavačima pamuka i jorgandžijama.
Atarski dućani imali su poseban raspored. Ispred je stajala drvena klupa, peyk. Iza dućana nalazili su se skladište i radionica. Roba se čuvala i pripremala tu, svega nekoliko koraka od kupca.
Požari, cesta i obnove
Bazar nije imao mirnu historiju. Wikipedia navodi dva velika požara: 1691. i 1940. godine.
Nakon drugog požara Gradska uprava Istanbula obnovila je bazar između 1940. i 1943. godine. U istom razdoblju, 1941. godine, kroz dvorište Nove džamije probijena je cesta. Odvojila je džamiju od bazara koji je bio sagrađen da je finansijski podržava.
Posljednja velika obnova završena je 2018. godine. Agencija Anadolu izvijestila je da je uklonjen armiranobetonski sloj iznad svodova. Na njegovo mjesto postavljen je drveni krov prekriven olovom. Zamislite da se sa stare zgrade skine težak savremeni poklopac i vrati krov koji joj odgovara.
Šta danas možete pronaći u bazaru?
Trgovina se s vremenom mijenjala. Agencija Anadolu izvijestila je 2018. godine da su zlatari, prodavači orašastih plodova i trgovci delikatesnom robom počeli otvarati dućane u bazaru od 1969. godine. Kültür Portalı navodi da ćete danas uz prodavače začina i lokuma pronaći zlatare i prodavnice poklona.
Zato očekujte više od štandova sa začinima. Pogledajte natpise prije nego što odaberete dućan i uporedite ponudu nekoliko njih prije kupovine.
Radno vrijeme
Na službenoj stranici bazara, pri provjeri 25. 10. 2026., bilo je navedeno radno vrijeme 08.00-19.30, svih sedam dana u sedmici. Članak na turskoj Wikipediji također navodi da je bazar otvoren nedjeljom. Radno vrijeme može se promijeniti, pa ga provjerite prije nego što krenete posebno zbog posjete bazaru.
Detalji koje nećete naći u vodičima
Dućani bez natpisa. Neki dućani prepoznavali su se po simbolima obješenim ispod strehe. To su mogli biti nojevo jaje, čamac, makaze ili kićanka. Kupac je omiljeni dućan mogao pronaći po njegovom simbolu.
Sud iznad kapije. Na spratu kapije Haseki nalazio se sud. Tu su se rješavali sporovi među trgovcima, kao i sporovi trgovaca s građanima.
Boja preko ukrasa. Tokom obnove završene 2018. godine radnici su uklonili slojeve boje s govornice za dovu. Agencija Anadolu izvijestila je da su ispod njih otkriveni izvorni ručno oslikani ukrasi.
Cesta između džamije i bazara. Cestu iz 1941. godine koja prolazi kroz dvorište Nove džamije danas je lako previdjeti. Ipak, ona je razdvojila dvije zgrade zamišljene kao povezana cjelina, u kojoj je bazar finansirao džamiju.
Često postavljana pitanja
Zašto se Bazar začina u Istanbulu zove Egipatski bazar?
Kültür Portalı povezuje naziv i s porezima prikupljenim u Egiptu, koji su pomogli finansiranje gradnje, i s egipatskom robom i začinima koji su se tu prodavali. Mısır ovdje označava državu Egipat.
Znači li „Mısır Çarşısı“ Kukuruzni bazar?
Ne. Na turskom riječ mısır može značiti i kukuruz, ali naziv bazara odnosi se na državu. Prijevod Kukuruzni bazar je pogrešan.
Gdje se nalazi Bazar začina u Istanbulu?
Nalazi se u naselju Eminönü, u istanbulskoj općini Fatih, iza Nove džamije i uz Cvjetnu pijacu. Navedena adresa je Rüstem Paşa Mahallesi, 34116 Fatih/İstanbul.
Je li Bazar začina otvoren nedjeljom?
Da. Članak na turskoj Wikipediji navodi da je otvoren nedjeljom. Na službenoj stranici bazara, pri provjeri 25. 10. 2026., bilo je navedeno radno vrijeme 08.00-19.30 svakog dana u sedmici.
Ko je sagradio Bazar začina?
Gradnja je počela 1660. godine po naredbi Turhan sultanije, majke Mehmeda IV. Kazim aga bio je glavni arhitekta na početku, a Mustafa aga pri završetku 1664. godine.
Izvori
- Ministarstvo kulture i turizma — Kültür Portalı, „Egipatski bazar“ kulturportali.gov.tr
- Vikipedi — „Egipatski bazar“ tr.wikipedia.org
- Wikipedia — „Bazar začina“ en.wikipedia.org
- Pokrajinska direkcija za kulturu i turizam Istanbula — „Čaršije i bezistani“ istanbul.ktb.gov.tr
- Agencija Anadolu — „Otvaraju se obnovljeni Egipatski bazar i džamija Nusretiye“ aa.com.tr
- Agencija Anadolu — „Čaršija koja već 351 godinu miriše na cimet i klinčiće“ aa.com.tr
FAQ
Zašto se Bazar začina u Istanbulu zove Egipatski bazar?
Kültür Portalı, portal Ministarstva kulture i turizma, povezuje naziv i s porezima prikupljenim u Egiptu, koji su pomogli finansiranje gradnje, i s egipatskom robom i začinima koji su se prodavali u bazaru. Mısır ovdje označava državu Egipat.
Znači li „Mısır Çarşısı“ Kukuruzni bazar?
Ne. Na turskom riječ mısır može značiti i kukuruz, ali naziv bazara odnosi se na državu. Prijevod Kukuruzni bazar je pogrešan.
Gdje se nalazi Bazar začina u Istanbulu?
Nalazi se u naselju Eminönü, u istanbulskoj općini Fatih. Smješten je iza Nove džamije (Yeni Cami), uz Cvjetnu pijacu (Çiçek Pazarı). Navedena adresa je Rüstem Paşa Mahallesi, 34116 Fatih/İstanbul.
Je li Bazar začina otvoren nedjeljom?
Da. Članak na turskoj Wikipediji navodi da je otvoren i nedjeljom. Na službenoj stranici bazara, pri provjeri 25. 10. 2026., bilo je navedeno radno vrijeme 08.00-19.30, svih sedam dana u sedmici.
Ko je sagradio Bazar začina?
Gradnja je počela 1660. godine po naredbi Turhan sultanije, majke Mehmeda IV. Kültür Portalı navodi da je na početku glavni arhitekta bio Kazim aga, a pri završetku 1664. godine Mustafa aga.
Image: Spice Bazaar in Istanbul.jpg — Deckkohl, CC0
