KATMAN 5 · −5 m
Roma ve Doğu Roma (Bizans)
MÖ 753 – 1453
Roma'nın yedi tepesinden Konstantinopolis surlarına bin iki yüz yıl.
48makale
483kaynak
11dil
48 makale · sırala:
Pantheon nedir? Roma’daki kubbe ve tepesindeki delikRoma’daki Pantheon, ikinci yüzyılda yeniden inşa edilen ve 609’da kiliseye dönüştürülen antik bir yapıdır. Beton kubbesindeki yaklaşık 9 metrelik oculus, ağırlığı azaltırken içeriye gün ışığı ve…7 dk okuma · 8 kaynak
Roma rakamları nasıl okunur? I, V, X’in kökeniRoma rakamları, sabit değerli işaretlerin toplanması ve belirli çiftlerde çıkarılmasıyla okunur. I, V ve X'in kökenini açıklayan kuramlar, Etrüsk öncülleri ve antik yazımlar üzerinden tartışılır.7 dk okuma · 8 kaynak
Boudica kimdir? Roma’ya karşı ayaklanan Iceni kraliçesiBoudica, MS 60 ya da 61 yılında Roma yönetimine karşı ayaklanan Iceni kraliçesiydi. İsyanın nedenleri, saldırıya uğrayan kentler ve arkeolojik buluntular, onun hikâyesini farklı yönleriyle aydınlatıyor.7 dk okuma · 9 kaynak
Marcus Aurelius kimdir? Kendime Düşünceler ve imparatorMarcus Aurelius, 161–180 yıllarında Roma'yı yöneten ve Kendime Düşünceler'i yazan Stoacı filozoftur. Yaşamı, kişisel notları ve Roma'da korunan atlı heykeli, filozof imparatoru farklı yönleriyle tanıtır.7 dk okuma · 9 kaynak
Augustus kimdir? Roma’nın ilk imparatorunun iktidar yoluAugustus, Sezar'ın mirası ve ordunun desteğiyle yükselerek Roma'nın ilk imparatoru oldu. İç savaşlardan Senatoyla yaptığı düzenlemelere uzanan iktidar yolu, Roma ve Ankara'daki anıtlarla birlikte izlenebilir.7 dk okuma · 10 kaynak
Kızkalesi nerede? Deniz kalesinin tarihi ve yılan efsanesiMersin’in Erdemli ilçesi açıklarındaki Kızkalesi, Korykos limanını koruyan savunma sisteminin denizdeki parçasıydı. Bizans ve Ermeni dönemlerinin izlerini taşıyan kalenin tarihi, üzüm sepetindeki yılan efsanesinden ayrılıyor.7 dk okuma · 7 kaynak
Justinianus Köprüsü nerede, altından neden nehir geçmiyor?Sakarya'daki Justinianus Köprüsü, bugün yaklaşık üç kilometre doğusundan akan büyük nehri geçmek için yapıldı. Serdivan'daki yapının konumu, tarihi ve altındaki suyun neden değiştiği, Beşköprü'nün hikâyesini açıklıyor.8 dk okuma · 7 kaynak
Cendere Köprüsü nerede, dördüncü sütunu neden eksik?Adıyaman’daki Cendere Köprüsü’nün dört sütunundan Geta’ya adananı, kardeşi Caracalla’nın onu öldürtmesinden sonra kaldırıldı. Köprünün konumunu, Roma dönemine uzanan tarihini ve bugün görebileceğiniz ayrıntılarını öğrenin.7 dk okuma · 8 kaynak
Adana Taşköprü’yü kim yaptı? Seyhan’daki Roma köprüsüAdana Taşköprü, Seyhan Nehri üzerinde Seyhan ve Yüreğir’i birbirine bağlayan Roma dönemi köprüsüdür. Yapımına ilişkin Hadrianus ve Auxentius görüşleri, farklı tarihlendirmelere ve tartışmalı yazıt yorumlarına dayanır.7 dk okuma · 6 kaynak
Ankara Kalesi’ni kim yaptı? Surların katmanlı tarihiAnkara Kalesi’nin ilk kurucusu bilinmiyor; bugünkü mimarinin ana gövdesi Bizans dönemine uzanıyor. Surlardaki yazıtlar, Selçuklu dönemine ait Akkale ve Osmanlı saat kulesi, yapının farklı dönemlerini gösteriyor.8 dk okuma · 13 kaynak
Küçük Ayasofya: Bizans Kilisesinden Osmanlı CamisineKüçük Ayasofya’nın Yunanca yazıtı, kiliseye adını veren Bakhos’u anmaz. Justinianus ve Theodora’nın yaptırdığı bu yapının tarihi, Ayasofya’nın provası olduğu anlatısından daha fazla ayrıntı barındırır.7 dk okuma · 8 kaynak
Sümela Manastırı: Tarihi, Efsanesi ve Ziyaret RehberiSümela Manastırı, Trabzon'un Maçka ilçesinde, Altındere Vadisi'ne bakan sarp kayalıklarda bulunur. Kuruluş efsanesinden tarihsel gelişimine, fresklerinden ulaşım ve giriş bilgilerine uzanan bu rehberle ziyaretinizi planlayabilirsiniz.7 dk okuma · 13 kaynak
İkonoklazm: Bizans’ta ikonalar neden yasaklandı?Ayasofya'nın küçük sekreton salonunda, haçlı madalyonların altında silinmiş aziz adlarının izleri bulunur. Bizans ikonoklazmının nedenlerini, kesintili yasak dönemlerini ve değiştirilen tasvirlerin bıraktığı izleri öğrenin.8 dk okuma · 10 kaynak
Aya İrini: Ayasofya’dan Önce Kentin Başlıca KilisesiAya İrini, ilk Ayasofya’nın 360 yılında açılmasına kadar Konstantinopolis’in başlıca kilisesiydi. Topkapı Sarayı’nın birinci avlusundaki yapı, yeniden inşaları, haç mozaiği ve müzecilik geçmişiyle farklı dönemleri birleştirir.7 dk okuma · 9 kaynak
Laodikeia Antik Kenti: Denizli ve Vahiy’deki Yedi KiliseDenizli’nin yaklaşık 6 kilometre kuzeyindeki Laodikeia, Vahiy kitabında seslenilen yedi Hristiyan cemaatinden birini barındırıyordu. Antik kentin kuruluşunu, bugün gezilen kilisenin tarihini, Batı Tiyatrosu’nu ve ziyaret bilgilerini…8 dk okuma · 12 kaynak
Konstantinopolis Hipodromu: Meydanda Kalan Üç AnıtSultanahmet Meydanı’ndaki Theodosius Dikilitaşı, MÖ 15. yüzyılda Mısır’daki Karnak Tapınağı’na dikilmişti. Konstantinopolis Hipodromu’ndan kalan anıtların kökenlerini, meydanın dönüşümünü ve yazıtlardaki ayrıntıları öğrenin.7 dk okuma · 10 kaynak
Bizans Büyük Sarayı: Sultanahmet’in Altındaki İmparatorlukBizans Büyük Sarayı, Ayasofya ve Hipodrom çevresinden Marmara kıyısına uzanan bir imparatorluk kompleksiydi. Sultanahmet’in altında kalan yapıları, kazılarda bulunan mozaikleri ve müzenin ziyaret durumunu keşfedin.8 dk okuma · 8 kaynak
Ihlara Vadisi: Kapadokya’nın Kayalara Oyulmuş KiliseleriAksaray’ın Güzelyurt ilçesindeki Ihlara Vadisi’nde, tüf kayalara oyulmuş kiliseler Melendiz Çayı boyunca uzanır. Vadinin konumunu, kiliselerin mimarisini ve duvar resimlerinin anlattıklarını kaynaklarıyla keşfedin.7 dk okuma · 11 kaynak
İstanbul Surları: Theodosius Hattı, 96 Kule ve İki DuvarTheodosius Surları'nın ilk evresi 413'te tamamlandı. Hendek, dış sur ve iç surdan oluşan hat, Konstantinopolis'in batı yaklaşımını yüzyıllarca korudu.5 dk okuma · 10 kaynak
Diyarbakır Kalesi ve Hevsel Bahçeleri: UNESCO MirasıDiyarbakır surları ile Hevsel Bahçeleri, savunma ve gıda üretiminin tarihsel ilişkisini birlikte gösterir. Bu rehber, UNESCO alanının sınırlarını, surların geçmişini ve İçkale’deki müze bağlantısını anlatır.7 dk okuma · 8 kaynak
Bozdoğan Kemeri (Valens Su Kemeri): Nerede, Kim Yaptı?Atatürk Bulvarı, Bozdoğan Kemeri'nin taşıyıcı ayakları arasından geçer; kemerin yaklaşık 921 metresi hâlâ ayaktadır. Yazıda kemerin yeri, Valens ile ilişkisi, işlevi, onarımları ve adının kökeni anlatılıyor.5 dk okuma · 5 kaynak
Binbirdirek Sarnıcı: 224 Sütunlu Yeraltı Su DeposuBinbirdirek Sarnıcı’nın özgün düzeninde 16 sıra halinde 224 mermer sütun vardı; bugün bunların 212’si ayaktadır. Yazı yapının yerini, Yerebatan’dan farkını, tarihlendirme tartışmasını ve 2026 ziyaret bilgilerini…4 dk okuma · 9 kaynak
Myra Antik Kenti ve Aziz Nikolaos: Noel Baba’nın KökeniMyra'daki kaya mezarları, kentin en az MÖ 5. yüzyıldan beri var olduğunu gösteriyor. Bu yazı Myra'nın tarihini, Aziz Nikolaos'un belgelere dayanan yaşamını ve Demre'deki kilisenin hikâyesini…6 dk okuma · 9 kaynak
Aizanoi Antik Kenti: Zeus Tapınağı, Macellum ve Gezi RehberiAizanoi, Kütahya'nın Çavdarhisar ilçesinde, MÖ 3. binyıla uzanan yerleşim izleri taşıyan bir Roma dönemi kentidir. Yazıda Zeus Tapınağı'nı, macellumu, tiyatro-stadyum kompleksini ve ziyaret bilgilerini bulacaksınız.6 dk okuma · 11 kaynak
Sagalassos Antik Kenti: 1500 Metredeki Roma ÇeşmesiSagalassos, Burdur'un Ağlasun ilçesi yakınında, Akdağ yamaçlarında deniz seviyesinden 1500–1700 metre yüksekte kurulmuş bir Pisidia kentidir. Bu yazıda kentin yerini, tarihçesini, 28 metrelik Antoninler Çeşmesi'ni ve…5 dk okuma · 12 kaynak
Göreme Açık Hava Müzesi: Kaya Kiliseleri ve FreskleriNevşehir’deki Göreme Açık Hava Müzesi, kayaya oyulmuş kiliseleri, şapelleri ve yemekhaneleriyle Kapadokya’nın manastır hayatını gösterir. Yazıda müzenin yerini, Tokalı, Elmalı ve Karanlık kiliselerinin duvar resimlerini ve…5 dk okuma · 9 kaynak
Kariye Camii: Bizans Mozaiklerinin Hikâyesi ve Yol TarifiKariye’nin iç narteksindeki Meryem dizisi 18 mozaikten oluşur ve bunların 17’si apokrif metinlerle ilişkilidir. Yazı, Kariye Camii’nin yerini, adının anlamını, mozaiklerini ve Khora Manastırı’ndan 2024’teki yeniden…5 dk okuma · 9 kaynak
Afrodisias Antik Kenti: Karacasu’daki Mermer Şehir ve StadyumAfrodisias, Aydın'ın Karacasu ilçesindeki Geyre'de bulunan, 30.000 kişilik stadyumu ve mermer ocaklarıyla tanınan bir antik kenttir. Bu yazıda kentin konumu, tarihi, müzesi ve ziyaret bilgileri kaynaklarıyla…5 dk okuma · 11 kaynak
Dördüncü Haçlı Seferi: 1204’te İstanbul Nasıl Yağmalandı?Kudüs'ü geri almak için yola çıkan Dördüncü Haçlı Seferi, 13 Nisan 1204'te Konstantinopolis'i ele geçirip üç gün yağmaladı. Yazıda seferin yön değiştirme nedenleri, şehrin düşüşü, kronikler…5 dk okuma · 11 kaynak
Rum ateşi nedir? Bizans’ın sıvı ateşi ve kayıp formülüRum ateşi, Bizans'ın 7. yüzyıldan itibaren düşman gemilerini yakmak için kullandığı sıvı bir yangın silahıydı. Bu yazıda silahın adlarını, kullanımını, kuramları ve formülün neden kesinleşemediğini bulacaksınız.6 dk okuma · 6 kaynak
Yerebatan Sarnıcı: Medusa başları ve İstanbul’un yeraltı sarayıYerebatan Sarnıcı, 6. yüzyılda İmparator I. Justinianus döneminde yapılmış, 336 sütunlu bir yeraltı su deposudur. Yazıda konumu, bilet ve yönetim değişiklikleri, Medusa başlarının tartışmalı hikâyesi ve…6 dk okuma · 10 kaynak
İmparatoriçe Theodora kimdir? Hipodrom’dan tahta yükselişTheodora, Hipodrom'daki bir ayı bakıcısının kızı olarak büyüdü ve 527'de Doğu Roma İmparatoriçesi oldu. Bu yazıda hayatını, yönetimdeki etkisini, tartışmalı anlatıları ve mezarının yerini kaynaklarıyla öğrenirsiniz.5 dk okuma · 10 kaynak
Aspendos Antik Tiyatrosu: Akustiği Ölçülen Roma YapısıAspendos Tiyatrosu, Antalya'nın Serik ilçesinde MS 160–180 arasına tarihlenen bir Roma yapısıdır. Yazıda konumu, mimarisi, kapasite tartışması, akustik ölçümleri ve 2026 festivali ele alınıyor.5 dk okuma · 10 kaynak
Hierapolis ve Pamukkale: Antik Kent ve Kleopatra HavuzuHierapolis, Denizli'de Pamukkale travertenlerinin yanında yükselen, kaynak suyuyla yaşamış bir Roma kentidir. Yazıda kentin konumunu, tiyatrosunu, müzesini ve Kleopatra Havuzu adıyla anılan Antik Havuz'u kaynaklarıyla anlatıyoruz.6 dk okuma · 13 kaynak
Birinci İznik Konsili: 325’te İznik’te ne kararlaştırıldı?Birinci İznik Konsili, MS 325'te bugün Bursa'ya bağlı olan İznik'te toplanan ilk ekümenik Hristiyan konsilidir. Yazı konsilin yerini, tarihini, iman ikrarını, kanonlarını ve 2025'teki 1700. yıl…5 dk okuma · 9 kaynak
Spartaküs Kimdir? Roma’yı Sarsan Gladyatör İsyanıSpartaküs, MÖ 73'te Capua'daki gladyatör okulundan kaçan grubun liderlerinden biriydi ve Roma ordularını defalarca yendi. Yazı, isyanın seyrini, tartışmalı noktaları ve mezarının neden bilinmediğini antik kaynaklara…4 dk okuma · 6 kaynak
Batı Roma İmparatorluğu’nun Çöküşü: 476’da Ne Oldu?Roma kenti 410'da yağmalandı, ama Batı Roma'nın geleneksel bitiş tarihi 4 Eylül 476'dır. Yazı; göçleri, Afrika'nın kaybını ve iç iktidar savaşlarını gün gün anlatıyor.6 dk okuma · 12 kaynak
Nero, Roma Yangını ve Agrippina’nın Ölümü: Kanıtlar Ne Diyor?Nero, 16 yaşında imparator oldu ve MS 59'da annesi Agrippina'yı öldürttü. MS 64 yangınındaki rolü ise kanıtlanmış değil; Tacitus bile kazayla kasıt arasında kesin bir hüküm…6 dk okuma · 9 kaynak
Justinianus ve Nika İsyanı: Ayasofya’yı Yaptıran İmparatorI. Justinianus, 527–565 yıllarında hüküm süren Doğu Roma imparatorudur. Ocak 532'deki Nika İsyanı tahtını sarstı, eski Ayasofya'nın yanmasına yol açtı ve yeni Ayasofya 27 Aralık 537'de…5 dk okuma · 11 kaynak
Efes Antik Kenti: Celsus Kütüphanesi ve Artemis TapınağıEfes Antik Kenti, İzmir'in Selçuk ilçesinde Neolitik köyden Roma kentine uzanan uzun bir geçmişi barındırır. Bu yazıda Celsus Kütüphanesi'nin, Artemis Tapınağı'nın ve kazılardan çıkan yeni buluntuların…6 dk okuma · 14 kaynak
Derinkuyu Yeraltı Şehri: 8 katlı gizli dünya ve ziyaretDerinkuyu Yeraltı Şehri, Nevşehir merkezine yaklaşık 30 kilometre uzaklıkta, tüf kayasına oyulmuş ve Bakanlığın tanıtımında sekiz katlı olarak anlatılan bir yerleşimdir. Bu yazıda konumunu, katlarını, tarihini…5 dk okuma · 9 kaynak
Bizans kimdir? Neden Bizans denir, Doğu Roma’nın 1123 yılıBizanslılar kendilerine Bizanslı demiyor, Romalı diyordu. Yazı, Bizans adının nereden geldiğini, imparatorluğun nerede kurulduğunu, kaç yıl sürdüğünü ve 1453’te nasıl sona erdiğini anlatıyor.6 dk okuma · 13 kaynak
XI. Konstantinos 29 Mayıs 1453’te nasıl öldü? Belgeler ne diyorSon Bizans imparatoru XI. Konstantinos, 29 Mayıs 1453'teki son Osmanlı saldırısı sırasında Konstantinopolis'te öldü. Ölümünü gören güvenilir bir tanık yok, mezarı bulunamadı ve geride çocuk bırakmadı.6 dk okuma · 8 kaynak
Hypatia: İskenderiye’nin Öldürülen Kadın Bilim İnsanı Kimdir?Hypatia, Roma dönemi İskenderiye'sinde matematik, astronomi ve Yeni Platoncu felsefe öğreten bir düşünürdü. Mart 415'te vali Orestes ile piskopos Kyrillos arasındaki çatışma ortamında öldürüldü; bu yazı…6 dk okuma · 9 kaynak
I. Konstantin: İstanbul’u Başkent Yapan İmparator Kimdi?I. Konstantin, 324'te Roma'nın tek hükümdarı oldu ve Byzantion'u yeniden düzenleyerek 11 Mayıs 330'da Konstantinopolis'i açtı. Mezarı, çocukları, ölüm yeri ve arama sonuçlarındaki adaşları bu yazıda…6 dk okuma · 15 kaynak
Kolezyum ve gladyatörler: arenada gerçekten ne yaşanırdı?Roma'da MS 80'de açılan Kolezyum'da gladyatör karşılaşmaları, hayvan avları ve infazlar düzenlenirdi. Bu yazı, kaynaklı olgularla arenada gerçekten ne yaşandığını, hangi iddiaların kesin olmadığını ve 2026…6 dk okuma · 14 kaynak
Ayasofya’nın Tarihi: Kiliseden Camiye, Müzeden Yeniden CamiyeBugünkü Ayasofya, aynı arsada yükselen üçüncü yapı olarak 27 Aralık 537'de açıldı; 1453'te cami, 1935'te müze, 2020'de yeniden cami oldu. Bu yazıda her dönemin tarihini, kararını…6 dk okuma · 19 kaynak
Jül Sezar ‘Geldim, gördüm, yendim’ sözünü nerede söyledi?Jül Sezar'ın “Geldim, gördüm, yendim” sözü, MÖ 47'de bugünkü Tokat'ın Zile ilçesi yakınlarında kazanılan Zela zaferiyle ilişkilidir. Plutarkhos sözü Roma'ya yazılan bir mesaj, Suetonius ise MÖ…6 dk okuma · 16 kaynak