اتحاد دانمارک و نروژ (Danimarka-Norveç) در 1380 شکل گرفت. اولاف (Oluf)، که پیش‌تر پادشاه دانمارک (Danimarka) بود، تاج‌وتخت نروژ (Norveç) را به ارث برد و دو پادشاهی را زیر فرمان یک فرمانروا متحد کرد. این اتحاد در 1814 پایان یافت. اتحاد دانمارک با ناپلئون (Napolyon) به شکست نظامی و پیمان کیل (Kiel Antlaşması) انجامید. این پیمان فردریک ششم (VI. Frederik) را واداشت نروژ را به پادشاه سوئد (İsveç) واگذار کند. سپس مقاومت نروژی‌ها به تصویب قانون اساسی انجامید؛ قانونی که در اتحادی تازه با سوئد باقی ماند.
پیوند دودمانی با ازدواجی سلطنتی در 1363 آغاز شد. اما توافق 1814 پرسش دیگری پیش کشید: آیا پادشاه می‌توانست کشوری را بدون رضایت مردمش واگذار کند؟ اگر شما مسیر این ازدواج، افزایش قدرت کپنهاگ (Kopenhag) و مقاومت نروژ بر پایه قانون اساسی را دنبال کنید، می‌بینید که آغاز و پایان اتحاد بر برداشت‌های متفاوتی از قدرت سیاسی استوار بود.
اتحاد دودمانی 1380 چه تفاوتی با ترتیبات 1536–1537 داشت؟
در 1363، هاکون ششم (VI. Håkon)، پادشاه نروژ، با مارگرت (Margrete)، دختر والدمار چهارم (IV. Valdemar)، پادشاه دانمارک، ازدواج کرد. این ازدواج پیوند خانوادگی‌ای را پدید آورد که دو تاج‌وتخت را به هم رساند. اولاف در 1376 به پادشاهی دانمارک انتخاب شد. وقتی در 1380 تاج‌وتخت نروژ را به ارث برد، دو پادشاهی فرمانروایی مشترک پیدا کردند.
پس از مرگ اولاف در 1387، مارگرت همچنان دانمارک و نروژ را اداره کرد. در 1397، اریک (Erik) در کالمار (Kalmar) به‌عنوان فرمانروای سه پادشاهی تاج‌گذاری کرد. به این ترتیب، دانمارک و نروژ همراه سوئد عضو اتحاد کالمار (Kalmar Birliği) شدند. سلطنت مشترک آن‌ها اکنون در چارچوبی گسترده‌تر قرار داشت.
پیمان برگن (Bergen Antlaşması) در 1450، دانمارک و نروژ را دو پادشاهی برابر در نظر می‌گرفت که تنها فرمانروایشان مشترک بود. وقتی سوئد در 1523 از اتحاد کالمار خارج شد، دانمارک و نروژ زیر فرمان پادشاهی مشترک باقی ماندند. خروج سوئد به شراکت آن‌ها پایان نداد.
ترتیبات 1536 جایگاه نروژ را تغییر داد. کریستیان سوم (III. Christian) و شورای دولتی دانمارک، نروژ را به تاج‌وتخت دانمارک وابسته کردند. شورای دولتی جداگانه نروژ از میان رفت. این تغییر فاصله‌ای اساسی با برابری پیش‌بینی‌شده در برگن داشت: نهادهای سیاسی کپنهاگ اکنون کنترل بیشتری اعمال می‌کردند.
اسقف اعظم، اولاو انگلبرکتسون (Olav Engelbrektsson)، هم از کلیسای کاتولیک و هم از خودمختاری سیاسی نروژ دفاع کرد. او در این مبارزه شکست خورد و در 1537 گریخت. بنابراین، تغییرات 1536–1537 بازآرایی سیاسی را با اجرای اصلاحات دینی پیوند زد.
نروژ چگونه از کپنهاگ اداره می‌شد؟
از 1536 تا 1660، پادشاه و شورای دولتی دانمارک نروژ را اداره می‌کردند. اداره‌های مرکزی بر مدیریت ولایات نظارت داشتند. دبیرخانه دانمارکی، دانسکه کانسلی (Danske Kancelli)، امور اداری را پیش می‌برد. اداره خزانه، رنته‌کمره (Rentekammeret)، درآمدهای دولت را مدیریت می‌کرد. این اداره‌ها حکومت در نروژ را به تصمیم‌های کپنهاگ پیوند می‌دادند.
واحدهای اداری نروژ «لن» نام داشتند. مهم‌ترین آن‌ها به اشراف دانمارکی سپرده می‌شد و واحدهای کوچک‌تر به اشراف نروژی می‌رسید. این تقسیم‌بندی، در چارچوب سلطنت مشترک، سمت‌های اصلی اداره ولایات را در اختیار اشراف دانمارکی قرار می‌داد.
بااین‌حال، نروژ پس از 1536 قوانین خود را حفظ کرد. مراسم جداگانه به‌رسمیت‌شناختن پادشاه نیز باقی ماند. در آکرشوس (Akershus)، مقام «استات‌هولدر» یا نایب‌الحکومه، عالی‌ترین نماینده پادشاه در نروژ بود. پس شما می‌توانید میان از میان رفتن شورای دولتی نروژ و بقای دیگر ترتیبات جداگانه آن تفاوت بگذارید.
اصلاحات دینی و سلطنت مطلقه چه تأثیری بر دو پادشاهی گذاشتند؟
اصلاحات دینی نظارت سلطنت بر نهادهای مذهبی را تقویت کرد. در فاصله 1536 تا 1660، پادشاه و شورای دولتی دانمارک کلیسای لوتری را مستقر کردند و اداره کلیسا را زیر کنترل شدید قرار دادند. شکست انگلبرکتسون در 1537 بخشی از همین دگرگونی بود.
تغییر دیگری در 1660 رخ داد. فردریک سوم (III. Frederik) شورای دولتی دانمارک را واداشت سلطنت موروثی را بپذیرد. با توقف فعالیت شورا، هر دو پادشاهی زیر فرمان یک پادشاه مطلقه قرار گرفتند. شورایی که در اداره نروژ از دانمارک نقش داشت، دیگر نقش پیشین خود را ایفا نمی‌کرد.
قانون پادشاهی، کونگه‌لوون (Kongeloven)، به تاریخ 14 نوامبر 1665، مبنای حقوقی سلطنت مطلقه دانمارک و نروژ را مشخص کرد. بنابراین، اتحاد از 1380 چندین شکل حکمرانی را تجربه کرده بود: فرمانروای مشترک، وابستگی بیشتر به تاج‌وتخت دانمارک و حکومت زیر فرمان پادشاه مطلقه.
چرا جنگ‌های ناپلئونی و پیمان کیل به اتحاد پایان دادند؟
بریتانیا (Britanya) در 2 سپتامبر 1807 به کپنهاگ حمله کرد، چون نگران بود ناوگان دانمارک و نروژ به دست ناپلئون بیفتد. بریتانیا سپس ناوگان را تصرف کرد. در 31 اکتبر، ولیعهد فردریک با ناپلئون متحد شد و به محاصره قاره‌ای علیه بریتانیا پیوست.
جنگ مستقیماً تأمین غذای نروژ را زیر فشار گذاشت. در دوره 1807–1814، محاصره دریایی بریتانیا واردات غله‌ای را مختل کرد که نروژ به آن وابسته بود. مخالفت با جنگ و نارضایتی از پادشاه افزایش یافت. برای پیوند دادن این رویدادها به زندگی روزمره، به غله لازم برای تهیه غذا فکر کنید: شما می‌توانید پیامدهای این اتحاد را از جنگ دریایی تا تأمین یک نیاز اساسی دنبال کنید.
بلندپروازی‌های سوئد تهدید دیگری بود. در 1812، کارل یوهان (Carl Johan)، ولیعهد سوئد، و الکساندر (Aleksandr)، تزار روسیه (Rusya)، به توافق رسیدند. این توافق زمینه را فراهم کرد تا سوئد در ازای مشارکت در ائتلاف علیه ناپلئون، نروژ را به دست آورد.
فردریک ششم در 1813 کوشید جبهه خود را عوض کند. اما این تلاش‌ها با خواسته متحدان روبه‌رو شد: او باید نروژ را واگذار می‌کرد. او در کنار ناپلئون ماند. پس از شکست ناپلئون در لایپزیگ (Leipzig) در اکتبر، ارتش سوئد به جنوب دانمارک حمله کرد.
فشار نظامی فردریک ششم را واداشت پیمان کیل را در 14 ژانویه 1814 بپذیرد. طبق این پیمان، نروژ باید به پادشاه سوئد واگذار می‌شد. ایسلند (İzlanda)، گرینلند (Grönland) و جزایر فارو (Faroe Adaları)، با وجود پیوندهای تاریخی‌شان با نروژ، وابسته به دانمارک باقی ماندند.
چرا نروژ در 1814 با واگذاری فوری به سوئد مقاومت کرد؟
حقوق‌دانان نروژی اصل سیاسی پشت این واگذاری را به چالش کشیدند. آن‌ها استدلال می‌کردند وقتی پادشاه مردم را از سوگند وفاداری آزاد می‌کند، حاکمیت به مردم بازمی‌گردد. دیدگاه مقابل، که مبنای توافق کیل بود، می‌پذیرفت که یک پادشاه می‌تواند کشوری را به پادشاهی دیگر واگذار کند.
خصومت با سوئد پس از جنگ‌های پیشین نیز به مقاومت نیرو می‌داد. نروژی‌ها ارتش خود را در داخل کشور شکست‌نخورده می‌دانستند. بنابراین، پیمانی که نروژ را واگذار می‌کرد با مخالفت مردمی روبه‌رو شد که کشورشان را در خاک خود شکست‌خورده نمی‌دیدند.
در ایدسوول (Eidsvoll)، در 16 فوریه 1814، به کریستیان فردریک (Christian Frederik) توصیه شد که بر پایه وراثت ادعای پادشاهی نکند. در عوض، باید منتظر تشکیل مجلسی می‌ماند که مردم انتخابش کنند. این مجلس قانون اساسی را تدوین و پادشاه را انتخاب می‌کرد. پیشنهاد یادشده اقدام مبتنی بر قانون اساسی را مقدم بر ادعای موروثی قرار می‌داد.
در مجلس، دیدگاه‌های متفاوتی درباره آینده نروژ وجود داشت. حدود 80 نماینده از استقلال حمایت می‌کردند. حدود 30 نماینده استقلال بدون حمایت قدرت‌های بزرگ را غیرواقع‌بینانه می‌دانستند و اتحادی سست با سوئد را ترجیح می‌دادند. در 17 مه، امضای قانون اساسی آغاز شد و کریستیان فردریک به اتفاق آرا به پادشاهی انتخاب شد.
قدرت‌های بزرگ استقلال نروژ را نپذیرفتند و از سوئد حمایت کردند. این انزوای دیپلماتیک به سوق یافتن نروژ به سوی اتحاد کمک کرد. سوئد در اواخر ژوئیه حمله کرد. قرارداد موس (Moss Sözleşmesi)، که در 14 اوت امضا شد، بقای قانون اساسی نروژ با تعدیلات لازم برای اتحاد و کناره‌گیری کریستیان فردریک از قدرت را مقرر کرد.
در 4 نوامبر 1814، استورتینگ (Storting)، پارلمان نروژ، قانون اساسی تعدیل‌شده را تصویب کرد و کارل سیزدهم (XIII. Karl)، پادشاه سوئد، را به پادشاهی نروژ برگزید. اکنون شما می‌توانید ببینید چرا پیمان کیل به‌تنهایی توافق نهایی را توضیح نمی‌دهد: نروژ پس از مقاومت مبتنی بر قانون اساسی و توافقی حاصل از مذاکره که قانون اساسی‌اش را حفظ می‌کرد، وارد اتحاد با سوئد شد.
خط زمانی
- 1363: هاکون ششم با مارگرت ازدواج کرد.
- 1376: اولاف به پادشاهی دانمارک انتخاب شد.
- 1380: اولاف تاج‌وتخت نروژ را به ارث برد و اتحاد دودمانی آغاز شد.
- 1397: سه پادشاهی به اتحاد کالمار پیوستند.
- 1450: پیمان برگن، دانمارک و نروژ را دو پادشاهی برابر در نظر گرفت که تنها فرمانروایشان مشترک بود.
- 1523: سوئد خارج شد؛ دانمارک و نروژ سلطنت مشترک خود را حفظ کردند.
- 1536–1537: شورای دولتی جداگانه نروژ از میان رفت و اصلاحات دینی اجرا شد.
- 1660: گذار به سلطنت مطلقه آغاز شد.
- 1665: کونگه‌لوون چارچوب حقوقی آن را تعیین کرد.
- 1807: بریتانیا به کپنهاگ حمله کرد؛ دانمارک و نروژ با ناپلئون متحد شدند.
- 1813: پس از شکست ناپلئون در لایپزیگ، سوئد به جنوب دانمارک حمله کرد.
- 14 ژانویه 1814: پیمان کیل واگذاری نروژ به پادشاه سوئد را مقرر کرد.
- 16 فوریه 1814: نشست ایدسوول از مسیر تدوین قانون اساسی و انتخاب پادشاه حمایت کرد.
- 17 مه 1814: امضای قانون اساسی آغاز شد؛ کریستیان فردریک به پادشاهی انتخاب شد.
- 14 اوت 1814: قرارداد موس حفظ قانون اساسی با تعدیلاتی را مقرر کرد.
- 4 نوامبر 1814: قانون اساسی تعدیل شد و سلطنتی مشترک با سوئد شکل گرفت.
جزئیاتی که در راهنماهای سفر پیدا نمی‌کنید
انگلبرکتسون هنگام فرار به هلند (Hollanda) در 1537، بایگانی خود را همراه برد. او ریاست شورای دولتی نروژ را نیز بر عهده داشت. بایگانی او به یکی از منابع اصلی تاریخ سیاسی نروژ در دوران اصلاحات دینی تبدیل شد.
دادگاه اوورهوف‌رت (Overhofret) نروژ در 1666 در آکرشوس تأسیس شد. امکان تجدیدنظرخواهی از آرای آن در هویسترِت (Højesteret)، دیوان عالی در کپنهاگ، وجود داشت. بنابراین، بالاترین مرجع تجدیدنظر نروژ در دانمارک قرار داشت.
هیچ نروژی‌ای در مذاکرات صلح کیل که در ژانویه 1814 آینده نروژ را تعیین کرد، شرکت نداشت. توافق، حفظ قوانین و نهادهای نروژ را تضمین می‌کرد، اما کریستیان فردریک مانع انتشار عمومی امتیازهایی شد که سوئد پذیرفته بود.
مجلس مؤسسان ایدسوول 112 عضو داشت، اما شمال نروژ در آن نماینده‌ای نداشت. فاصله زیاد و فرصت محدود مانع مشارکت شد. بنابراین، مجلسی که قانون اساسی را تدوین کرد، فاقد نمایندگانی از آن بخش کشور بود.
پرسش‌های متداول
اتحاد دانمارک و نروژ چه زمانی شکل گرفت؟
این اتحاد دودمانی در 1380 آغاز شد. اولاف پس از انتخاب شدن به پادشاهی دانمارک در 1376، تاج‌وتخت نروژ را به ارث برد.
آیا نروژ پس از 1536 همه نهادهای جداگانه خود را از دست داد؟
خیر. شورای دولتی جداگانه نروژ از میان رفت، اما این کشور قوانین خود و مراسم جداگانه به‌رسمیت‌شناختن پادشاه را حفظ کرد.
چرا دانمارک در 1814 نروژ را واگذار کرد؟
پس از شکست ناپلئون در لایپزیگ، سوئد به جنوب دانمارک حمله کرد. فردریک ششم ناچار شد طبق پیمان کیل نروژ را واگذار کند.
آیا نروژ در مه 1814 برای همیشه مستقل شد؟
خیر. نروژ قانون اساسی تصویب کرد و کریستیان فردریک را به پادشاهی برگزید. همان سال، با حفظ نسخه‌ای تعدیل‌شده از قانون اساسی، وارد اتحادی با سوئد شد.
منابع
- Lex — دانمارک و نروژ lex.dk
- دانشگاه اسلو، Norgeshistorie — پادشاه و شورای دولتی دانمارک 1536–1660 norgeshistorie.no
- بانک نروژ — 1537–1625 norges-bank.no
- آرشیو ملی نروژ — بایگانی اسقف اعظم اولاو انگلبرکتسون 1277–1537 nasjonalarkivet.no
- ویکی‌پدیای انگلیسی — دانمارک و نروژ en.wikipedia.org
- دولت نروژ — NOU 2001:32، رسیدگی مستقیم به پرونده regjeringen.no
- دانشگاه اسلو، Norgeshistorie — سیاست خارجی دانمارک و نروژ 1797–1807 norgeshistorie.no
- دانشگاه اسلو، Norgeshistorie — سیاست خارجی 1807–1814 norgeshistorie.no
- دانشگاه اسلو، Norgeshistorie — پیمان غیرقابل‌قبول کیل norgeshistorie.no
- ویکی‌پدیای ترکی — دانمارک و نروژ tr.wikipedia.org
- پارلمان نروژ — ایدسوول و قانون اساسی 1814 stortinget.no
FAQ
اتحاد دانمارک و نروژ چه زمانی شکل گرفت؟
این اتحاد دودمانی در 1380 آغاز شد؛ زمانی که اولاف، پس از انتخاب شدن به پادشاهی دانمارک در 1376، تاج‌وتخت نروژ را به ارث برد.
آیا نروژ پس از 1536 همه نهادهای جداگانه خود را از دست داد؟
خیر. شورای دولتی جداگانه نروژ از میان رفت، اما این کشور قوانین خود و مراسم جداگانه به‌رسمیت‌شناختن پادشاه را حفظ کرد.
چرا دانمارک در 1814 نروژ را واگذار کرد؟
پس از شکست ناپلئون در لایپزیگ و حمله سوئد به جنوب دانمارک، فردریک ششم ناچار شد طبق پیمان کیل نروژ را واگذار کند.
آیا نروژ در مه 1814 برای همیشه مستقل شد؟
خیر. نروژ قانون اساسی تصویب کرد و کریستیان فردریک را به پادشاهی برگزید، اما بعدتر با حفظ نسخه‌ای تعدیل‌شده از قانون اساسی وارد اتحادی با سوئد شد.
Image: 1730 Homann Map of Scandinavia, Norway, Sweden, Denmark, Finland and the Baltics – Geographicus – Scandinavia-homann-1730.jpg — Johann Homann, Public domain
