Ukratko o Safiji Ali: ko je bila?
Safije Ali (Safiye Ali) bila je turska ljekarka koja se bavila zdravljem žena i djece. Najšire prihvaćen datum njenog rođenja je 2. 2. 1894., a rođena je u Istanbulu. Njen otac, Ali Kırat-paša, bio je jedan od sultanovih ađutanata. Njena majka, Emine Hasene Hanım, bila je kćerka Hacı Emin-paše.
Otac joj je umro dok je bila mala. Odrasla je u vili svog djeda Emin-paše u istanbulskoj četvrti Valideçeşme.
Godina njenog rođenja nije potpuno razjašnjena. Arhiv Univerziteta u Würzburgu navodi da se u njegovim dokumentima pojavljuje i 1895. godina. Ne može utvrditi koja je od te dvije godine tačna. Ako u dvije knjige pročitate dvije različite godine, znajte da obje imaju izvor.
Život Safije Ali: od Istanbula do Würzburga
Safije Ali školovala se na Američkom koledžu za djevojke u Istanbulu. Diplomirala je u januaru 1916. Direktorica koledža Mary Mills Patrick bila je među osobama koje su je ohrabrile da postane ljekarka.
Na sljedećem koraku naišla je na prepreku. Medicinski fakultet istanbulskog Darülfünuna nije primao studentice. Zato je Safije Ali otišla u Njemačku da studira medicinu.
Nije otišla ni sama ni bez finansijske podrške. Podržao ju je osmanski ministar obrazovanja Şükrü-beg, a dobila je i državnu stipendiju. Studij medicine na Univerzitetu u Würzburgu započela je u ljetnom semestru 1916.
Prva prepreka: diploma koja nije bila dovoljna
Upisom na fakultet njeni problemi nisu završili. Bavarsko ministarstvo obrazovanja isprva joj je odbilo izdati dokumente potrebne za prvi ispit iz medicine. Razlog je bila njena diploma Američkog koledža.
Tom ispitu mogla je pristupiti tek 1918. Bilo je to dvije godine nakon početka studija. Posmatrajte to kao zastoj zbog administracije, a ne kao neuspjeh na studiju.
Šta je studirala u Würzburgu
Univerzitetska evidencija jasno pokazuje obim njenih obaveza. Od ljetnog semestra 1916. do zimskog semestra 1920–1921. pohađala je 68 predmeta, seminara i praktičnih vježbi.
Doktorat na Univerzitetu u Würzburgu stekla je 1. 6. 1921. Tema njene disertacije bio je unutrašnji hemoragijski pahimeningitis kod dojenčadi.
Detalji koje nećete naći u vodičima
Većina kratkih biografija preskače studentsku evidenciju. U tim dokumentima i starijim publikacijama pojavljuje se nekoliko manje poznatih detalja:
- Kurs vakcinacije. U njenoj evidenciji zabilježen je kurs vakcinacije koji je pohađala u ljetnom semestru 1919.
- Profesor nobelovac. Tokom studija pohađala je nastavu fizike kod Wilhelma Wiena, fizičara koji je dobio Nobelovu nagradu.
- Muška titula. Trgovački godišnjak Malul Gaziler Büyük Ticaret Salnamesi navodi njeno ime kao „Safiye Ali Bey“. „Bey“, odnosno beg, bio je oblik obraćanja muškarcima.
- Knjiga o njezi beba. Godine 1925. opisala je svoj rad na zdravlju djece u knjizi Küçük Çocuklar Muayenehanesi ve Süt Damlası. Knjigu je štampala štamparija Ahmed İhsan u Istanbulu.
Povratak u Istanbul: ordinacija u Cağaloğluu
Nakon završetka studija 1921. vratila se u Istanbul. Šest sedmica kasnije ponovo je otišla u Njemačku, na specijalizaciju iz bolesti žena i djece.
U junu 1923. dobila je dozvolu za obavljanje ljekarske prakse u Turskoj. Otvorila je privatnu ordinaciju u Cağaloğluu, četvrti starog Istanbula. Ako danas prošetate Cağaloğluom, nalazite se u kraju u kojem je započela njena ljekarska praksa.
Pacijenti koji nisu vjerovali ljekarki
Početak rada u ordinaciji bio je težak. Neki pacijenti nisu joj vjerovali zato što je bila žena. Drugi su željeli platiti manje nego što bi platili muškarcu ljekaru.
Zauzela je jasan stav. Pacijentima koji su mogli platiti naplaćivala je pregled po istoj cijeni kao njene muške kolege. Za one koji nisu mogli platiti pravila je izuzetke.
Bila je to ravnopravnost u praksi. Nije obezvređivala svoj rad, a nije ni odbijala siromašne pacijente.
Nastava i Süt Damlası
Safije Ali predavala je ginekologiju i akušerstvo na medicinskom odjeljenju Američkog koledža za djevojke. Poznata je kao prva žena koja je predavala medicinu u Turskoj.
Godine 1926. postala je direktorica ustanove Süt Damlası, čije ime znači „Kap mlijeka“. Ove ustanove brinule su o majkama i bebama. Njihov rad obuhvatao je:
- praćenje zdravlja majki i beba,
- vakcinaciju,
- pomoć pri hranjenju,
- edukaciju majki,
- kućne posjete.
U ustanovi Süt Damlası vodila je programe koji su poticali majke na dojenje.
Možda vam je ovakva briga poznata iz svakodnevnog života. Ako ste ikada odveli bebu u ambulantu radi vaganja, vakcinacije i savjeta o hranjenju, koristili ste istu vrstu usluge. Safije Ali radila je na takvoj redovnoj brizi u Istanbulu tokom 1920-ih.
Safije Ali, vrtić, dom zdravlja i dnevni boravak
Ljudi često pretražuju njeno ime uz pojmove poput vrtića, doma zdravlja ili dnevnog boravka za djecu. Historijski im je najbliža ustanova Süt Damlası. Bila je namijenjena majkama i dojenčadi. Pružala je preglede, vakcinaciju, pomoć pri hranjenju i kućne posjete. Njena knjiga o tom radu objavljena je 1925. Osim toga, ovaj članak ne pripisuje joj nijednu drugu ustanovu.
Ženske organizacije i međunarodni kongresi
Bila je aktivna i izvan ordinacije. Učestvovala je u radu Saveza majki pri istanbulskom društvu za zaštitu djece Himaye-i Etfal Cemiyeti. Djelovala je i u Savezu žena Turske, koji se zalagao za politička prava žena.
Predstavljala je žene Turske na međunarodnim kongresima u Londonu, Beču i Bolonji. Njeni putni utisci s Kongresa ljekarki održanog 1928. u Bolonji objavljeni su u časopisu Servet-i Fünun 21. 6. 1928.
Sukob u ustanovi Süt Damlası
Njen rad u ustanovi Süt Damlası završio je uz polemike. Nakon njene ostavke održani su protesti. Prema nekim navodima, sama ih je organizirala. Safije Ali odbacila je tu tvrdnju.
Ono što se dogodilo objasnila je stavom muških kolega koji nisu mogli prihvatiti uspjeh jedne žene. To je njeno viđenje događaja. Trebate ga čitati kao jednu stranu sporne priče.
Je li Safije Ali imala djece?
Nije. Prema biografskom prikazu objavljenom 2016., nije imala vlastite djece.
Njen suprug bio je Ferdinand Krekeler, njemački očni ljekar. U Turskoj je koristio i ime Ferdi Ali.
Kasniji život u Njemačkoj i smrt
Safije Ali vratila se u Njemačku. Izvori se ne slažu oko razloga. Taha Toros navodi da se vratila nakon što joj je 1928. dijagnosticiran rak. Nuran Yıldırım ne slaže se s tim. Oslanja se na medicinski izvještaj njenog supruga, prema kojem je bolest počela 1938. Smatra da su ulogu imala i profesionalna razočaranja.
Jasno je da je nastavila raditi. Tokom Drugog svjetskog rata bavila se ljekarskom praksom u Njemačkoj. Umrla je u Dortmundu 5. 7. 1952.
Je li bila prva ljekarka u Turskoj?
Taj naziv zahtijeva preciznost. Publikacija Univerziteta Acıbadem navodi Zaruhi Kavalcıyan. Ona je studirala medicinu u Sjedinjenim Američkim Državama, a zatim se vratila i radila u zemlji prije Safije Ali. Zbog toga treba ograničiti značenje riječi „prva“.
Prvenstvo Safije Ali u drugim oblastima lakše je utvrditi. Priznata je kao prva žena koja je predavala medicinu u Turskoj. Ostala je upamćena i kao pionirka među turskim ljekarkama, koja se borila za pravo na studiranje i pravednu naknadu za rad.
Hronologija
- 2. 2. 1894.: Rođena u Istanbulu prema najčešće prihvaćenom datumu. Univerzitetski arhiv navodi i 1895. godinu.
- januar 1916.: Diplomirala na Američkom koledžu za djevojke u Istanbulu.
- 1916.: Započela studij medicine na Univerzitetu u Würzburgu.
- 1918.: Pristupila prvom ispitu iz medicine nakon problema s dokumentima.
- 1. 6. 1921.: Stekla doktorat disertacijom o unutrašnjem hemoragijskom pahimeningitisu kod dojenčadi.
- juni 1923.: Dobila dozvolu za obavljanje ljekarske prakse u Turskoj i otvorila ordinaciju u Cağaloğluu.
- 1925.: Objavljena njena knjiga Küçük Çocuklar Muayenehanesi ve Süt Damlası.
- 1926.: Postala direktorica ustanove Süt Damlası.
- 1928.: Učestvovala na kongresu ljekarki u Bolonji.
- 1939–1945.: Nastavila raditi kao ljekarka u Njemačkoj tokom Drugog svjetskog rata.
- 5. 7. 1952.: Umrla u Dortmundu.
Često postavljana pitanja
Ko je bila Safije Ali?
Bila je turska ljekarka koja se bavila zdravljem žena i djece. Doktorat je stekla u Würzburgu 1921., dozvolu za obavljanje ljekarske prakse u Turskoj dobila je u junu 1923., a umrla je u Dortmundu 1952.
Je li Safije Ali imala djece?
Nije. Biografski prikaz iz 2016. navodi da nije imala djece. Njen suprug bio je njemački očni ljekar Ferdinand Krekeler.
Čime se bavila Safije Ali?
Bila je ljekarka za žene i djecu. Vodila je privatnu ordinaciju, rukovodila ustanovom Süt Damlası i predavala ginekologiju i akušerstvo.
Je li Safije Ali bila prva ljekarka u Turskoj?
Najpoznatija je kao prva ljekarka. Jedna univerzitetska publikacija navodi da je Zaruhi Kavalcıyan, koja je studirala u Sjedinjenim Američkim Državama, radila u zemlji prije nje.
Kada je rođena?
Najčešće se navodi datum 2. 2. 1894. Arhiv u Würzburgu bilježi i 1895. godinu te ne može utvrditi koja je od te dvije godine tačna.
Izvori
- Vikipedija na turskom jeziku — Safiye Ali tr.wikipedia.org
- Wikipedia na engleskom jeziku — Safiye Ali en.wikipedia.org
- Arhiv Univerziteta u Würzburgu — Pionirka žena u medicini uni-wuerzburg.de
- Univerzitet Acıbadem — Dr. Safiye Ali, simbol vodećih ljekarki u Turskoj avesis.acibadem.edu.tr
- İnci Hot — Naša prva ljekarka Safiye Ali, Nobel Medicus nobelmedicus.com
- Didem Konya — Prva Turkinja ljekarka u Turskoj: Safiye Ali i njen rad dergipark.org.tr
- Didem Konya — puni tekst dergipark.org.tr
- Muhammet Avaroğulları i Zülfü Çapar — Turkinje kroz historiju i njihova prvenstva ated.info.tr
FAQ
Ko je bila Safije Ali?
Safije Ali bila je turska ljekarka koja se bavila zdravljem žena i djece. Rođena je u Istanbulu, doktorat iz medicine stekla je na Univerzitetu u Würzburgu 1921., a dozvolu za obavljanje ljekarske prakse u Turskoj dobila je u junu 1923. Umrla je u Dortmundu 5. 7. 1952.
Je li Safije Ali imala djece?
Nije. U biografskom prikazu objavljenom 2016. u časopisu Araştırma Temelli Etkinlik Dergisi navodi se da nije imala vlastite djece. Njen suprug bio je njemački očni ljekar Ferdinand Krekeler, koji je u Turskoj koristio i ime Ferdi Ali.
Čime se bavila Safije Ali?
Bila je ljekarka specijalizirana za bolesti žena i djece. Vodila je privatnu ordinaciju u Cağaloğluu, rukovodila ustanovom Süt Damlası i predavala ginekologiju i akušerstvo na Američkom koledžu za djevojke. Kasnije je radila kao ljekarka u Njemačkoj.
Je li Safije Ali zaista bila prva ljekarka u Turskoj?
Zavisi od toga kako definirate taj naziv. Publikacija Univerziteta Acıbadem izdvaja Zaruhi Kavalcıyan, koja je studirala medicinu u Sjedinjenim Američkim Državama i radila u zemlji prije Safije Ali. U najčešće prenošenoj priči Safije Ali navodi se kao prva Turkinja ljekarka.
Kada je rođena Safije Ali?
Najšire prihvaćen datum je 2. 2. 1894., a mjesto rođenja Istanbul. Arhiv Univerziteta u Würzburgu navodi da se u njegovim dokumentima pojavljuje i 1895. godina te da ne može utvrditi koja je godina tačna.
Image: Safiyeeali01.png — AnonymousUnknown author, Public domain
