Kratak odgovor
Kaplar Sejit bio je stvarni osmanski vojnik. Rođen je kao Sejit Ali (Seyit Ali), a kasnije je uzeo prezime Čabuk. Dana 18. 3. 1915. služio je u bateriji Rumeli Mecidiye tokom savezničkog pomorskog napada na Dardanele. Prema biografijama, ondje je ručno nosio teške granate.
Spor počinje kod njihove težine. Anadolu Ajansı i TRT Haber navode 215 kilograma. Wikipedija na engleskom prenosi priču o tri granate teške po 276 kilograma. Nijedan izvor koji možete provjeriti ne donosi rezultat vaganja obavljenog tog dana. U nastavku možete vidjeti šta navodi svaka strana.
Šta se dogodilo 18. 3. 1915.?
Sejit Ali bio je artiljerac u bateriji Rumeli Mecidiye. Saveznička flota napala je Dardanele 18. 3. 1915. Prema agenciji Anadolu Ajansı, pokvario se sistem dizalice kojim su podizane granate za top.
Granate su zatim morali prenositi ručno. Anadolu Ajansı navodi da je Sejit Ali, uz pomoć saborca Alija iz Niğdea, natovario tešku granatu na leđa. Odnio ju je do topovskog lafeta i postavio na mjesto.
Prema Wikipediji na engleskom, nakon odbijanja pomorskog napada unaprijeđen je u kaplara. Zato je u historiji poznat kao kaplar Sejit, odnosno Seyit Onbaşı na turskom.
Koliko je kilograma podigao kaplar Sejit?
U izvorima se pojavljuju dvije glavne brojke.
215 kilograma. Biografija agencije Anadolu Ajansı, koju prenosi i TRT Haber, navodi da su granate koje je nosio imale 215 kilograma. Istraživač Şahin Aldoğan rekao je za CNN Türk da je top broj 3, na kojem je Sejit služio, ispaljivao granate od 140, 190 i 215 kilograma.
276 kilograma. Wikipedija na engleskom prenosi priču da je nosio tri granate za top 240/35 milimetara, teške po 276 kilograma. Druga verzija navodi 275 kilograma.
İsmet Aygün osporio je veću brojku u istom prilogu CNN Türka. Pozvao se na publikacije Generalštaba: municija za obalni top 240/35 milimetara težila je između 140 i 215 kilograma. Ponudio je i objašnjenje nastanka veće brojke. Prema njegovom mišljenju, u časopisu Harp Mecmuası greškom je napisano 215 kıyye umjesto 215 kilograma. Ta je greška, tvrdi on, dovela do priče o 275–276 kilograma.
Je li neka granata zaista izvagana?
Jeste, na određeni način. Rıdvan Arı i Zafer Aydoğan izvagali su granatu izloženu u bateriji Mecidiye. O tome je izvijestio T24. Granata je bila kalibra 24 centimetra. Arı tvrdi da pripada istom tipu municije kakvu je nosio Sejit.
Vaga je pokazala 219 kilograma. Oduzeli su težinu pokrivača od 5 kilograma. Zatim su dodali 1 kilogram za čep koji je, prema njihovim riječima, nedostajao. Tako su dobili 215 kilograma.
Oprezno tumačite taj rezultat. Izvagana je izložena granata, a ne ona koju je Sejit nosio. Rezultat ide u prilog brojci od 215 kilograma, ali ne dokazuje težinu granate tog dana.
Zamislite težak kofer koji jedva podižete na aerodromsku vagu. Sada zamislite takav teret bez ručki, u artiljerijskoj bateriji pod vatrom s brodova. Tako možete lakše shvatiti koliko je zadatak bio težak, čak i ako tačna brojka ostaje nerazjašnjena.
Koji je brod pogodio kaplar Sejit?
Poznata priča govori o bojnom brodu Ocean. Pokrajinska direkcija za kulturu i turizam u Čanakaleu navodi da je granata od 275 kilograma pogodila njegov kormilarski mehanizam. Prema toj verziji, brod je kasnije naletio na minu i potonuo.
Anzac Portal vodi australsko Ministarstvo za boračka pitanja. Portal ne daje konačnu potvrdu te verzije. Navodi da je brod možda onesposobila mina i naglašava da se izvještaji razlikuju.
Zato tvrdnju „Sejit je potopio Ocean“ shvatite kao priču, a ne kao utvrđenu činjenicu. Dokumentirano je da je nosio granate.
Odakle je bio kaplar Sejit?
Sejit Ali rođen je u septembru 1889. na području Havrana, u pokrajini Balikesir. Njegovo selo tada se zvalo Manastır. Danas nosi ime Kocaseyit. Otac mu se zvao Abdurrahman, a majka Emine.
Prema Wikipediji na turskom, umro je u istom selu. Njegov grob nalazi se u naselju Kocaseyit u Havranu.
Zašto je kaplar Sejit postao poznat?
Proslavio ga je jedan postupak tokom jednog dana. Usred napada 18. 3. 1915., nakon kvara dizalice, ručno je donosio granate i tako omogućio da top nastavi djelovati. Njegova fotografija, na kojoj iza njega stoji Ali iz Niğdea, postala je široko poznata. Objavljena je na naslovnici drugog broja časopisa Harp Mecmuası.
Kasniji život proveo je mirno. Nakon rata radio je u šumarstvu i proizvodio drveni ugalj. Radio je i u fabrici maslinovog ulja Hacı Osman Ağe.
Hronologija
- septembar 1889.: Sejit Ali rođen je u selu koje se danas zove Kocaseyit, na području Havrana.
- april 1909.: Počinje služiti vojsku.
- 1912.: Učestvuje u balkanskim ratovima.
- 18. 3. 1915.: Postaje poznat po nošenju teških granata u bateriji Rumeli Mecidiye.
- 1918.: Otpušten je iz vojske i vraća se u svoje selo.
- 1934.: Uzima prezime Čabuk.
- 1936.: U intervjuu s Gıyasom Yetkinom, koji je objavila Općina Havran, zabilježena su njegova ratna sjećanja.
- 1. 12. 1939.: Umire od upale pluća u dobi od 50 godina.
- 2006.: U Havranu su, nasuprot njegovom grobu, izgrađeni spomenik Koca Seyit i muzej.
Spomenik i muzej kaplara Sejita: gdje otići
Postoje dvije lokacije. Ako putujete ovim krajem, možete posjetiti obje.
Čanakale. Spomenik kaplaru Sejitu nalazi se na Galipoljskom poluotoku (Gelibolu). Smješten je kod baterije Rumeli Mecidiye, južno od Kilitbahira. Tu su se odigrali događaji iz 1915.
Havran. Spomenik Koca Seyit i muzej izgrađeni su 2006. Nalaze se nasuprot njegovom grobu u naselju Kocaseyit. U muzeju je izložena Sejitova voštana figura. Možete vidjeti i njegovu odjeću, fotografije i vojne dokumente.
Nakon posjete bateriji, muzej u Havranu približit će vam drugi dio priče: selo i čovjeka koji se u njega vratio.
Pojedinosti koje nećete naći u vodičima
- Klizava granata. U intervjuu s Gıyasom Yetkinom iz 1936., koji je objavila Općina Havran, Sejit kaže da mu je nauljena granata iskliznula iz ruku. Protrljao je ruku o zemlju i ponovo je podigao.
- Poznata fotografija. Prikazuje Sejita, dok iza njega stoji Ali iz Niğdea. Objavljena je na naslovnici drugog broja časopisa Harp Mecmuası.
- Namještena fotografija? Prema navodu Općine Havran, granata na fotografiji bila je izdubljena. Wikipedija na engleskom navodi da je za isto fotografiranje korištena drvena granata. Izvori se ne slažu, pa fotografija možda ne prikazuje težinu prave granate.
- Miran posao nakon rata. Sejit je radio kao šumar i proizvođač drvenog uglja, a bio je zaposlen i u fabrici maslinovog ulja.
- Muzejska figura. Muzej Kocaseyit izlaže njegovu voštanu figuru uz odjeću i dokumente.
Često postavljana pitanja
Koliko je kilograma podigao kaplar Sejit?
Izvori se ne slažu. Anadolu Ajansı i TRT Haber navode 215 kilograma. Wikipedija na engleskom prenosi priču o 276 kilograma. Vaganjem izložene granate u bateriji Mecidiye došlo se do rezultata od 215 kilograma.
Odakle je bio kaplar Sejit?
Rođen je u septembru 1889. u selu na području Havrana, u Balikesiru, koje se danas zove Kocaseyit. Selo se ranije zvalo Manastır.
Koji je brod pogodio kaplar Sejit?
Prema poznatoj priči, pogodio je bojni brod Ocean. Tako događaj opisuje direkcija u Čanakaleu. Anzac Portal to ne potvrđuje i navodi da je brod možda onesposobila mina.
Gdje se nalazi spomenik kaplaru Sejitu?
Jedan spomenik nalazi se kod baterije Rumeli Mecidiye, južno od Kilitbahira na Galipoljskom poluotoku. Spomenik Koca Seyit i muzej u Havranu izgrađeni su 2006. nasuprot njegovom grobu.
Je li priča o kaplaru Sejitu istinita?
Njegov život i događaj opisani su u biografijama i intervjuu iz 1936. Sporni su tačna težina granata i tvrdnja o pogotku broda Ocean.
Izvori
- Wikipedija na turskom — Seyit Onbaşı tr.wikipedia.org
- Wikipedija na engleskom — Seyit Çabuk en.wikipedia.org
- Općina Havran — Koca Seyit, junak Čanakalea havran.bel.tr
- Anadolu Ajansı — Junak koji je granatom ponesenom na leđima promijenio tok historije aa.com.tr
- Anadolu Ajansı — Muzej u selu kaplara Sejita dočekuje posjetioce u novom ruhu aa.com.tr
- CNN Türk — Tvrdnja da je granata koju je nosio kaplar Sejit težila 215 kilograma cnnturk.com
- T24 — Granata koju je podigao kaplar Sejit imala je 214 kilograma t24.com.tr
- TRT Haber / AA — Obilježeno sjećanje na kaplara Sejita, junaka bitaka kod Čanakalea trthaber.com
- Pokrajinska direkcija za kulturu i turizam u Čanakaleu — Zaštićena područja, spomenici i trgovi canakkale.ktb.gov.tr
- Australsko Ministarstvo za boračka pitanja — Tvrđava Kilitbahir i spomenik kaplaru Sejitu anzacportal.dva.gov.au
FAQ
Koliko je kilograma podigao kaplar Sejit?
Izvori se ne slažu. Anadolu Ajansı i TRT Haber navode 215 kilograma. Wikipedija na engleskom prenosi priču o granatama teškim 276 kilograma. Vaganjem izložene granate u bateriji Mecidiye došlo se do rezultata od 215 kilograma.
Odakle je bio kaplar Sejit?
Rođen je u septembru 1889. u selu na području Havrana, u pokrajini Balikesir, koje se danas zove Kocaseyit. Ranije se zvalo Manastır.
Koji je brod pogodio kaplar Sejit?
Prema poznatoj priči, pogodio je bojni brod Ocean. Tako događaj opisuje Pokrajinska direkcija za kulturu i turizam u Čanakaleu. Australski Anzac Portal to ne potvrđuje i navodi da je brod možda onesposobila mina.
Gdje se nalazi spomenik kaplaru Sejitu?
Postoje dva mjesta. Jedno je kod baterije Rumeli Mecidiye, južno od Kilitbahira na Galipoljskom poluotoku. Drugo je spomenik Koca Seyit s muzejom u Havranu, izgrađen 2006. nasuprot njegovom grobu.
Je li priča o kaplaru Sejitu istinita?
Njegov život i događaj dokumentirani su u biografijama i intervjuu iz 1936. Sporni su tačna težina granata i tvrdnja o pogotku broda Ocean.
Image: Seyit Onbaşı (Harp Mecmuası).jpg — Harp Mecmuası, Sayı: 2, Kânûn-ı Evvel 1331 (1915), Public domain
