Anne Bonny, 28 Kasım 1720’de Jamaika’da asılmaya mahkûm edildi; hamileliği nedeniyle infazı ertelendi. Siz bu yazıda onun korsanlığını, Mary Read ile ortaklığını ve tartışmalı yaşamöyküsünü öğreneceksiniz. Mahkemenin verdiği karar, Bonny’nin hikâyesindeki en açık biçimde belgelenmiş dönüm noktalarından biridir. [4]
John «Calico Jack» Rackham’ın mürettebatındaki Bonny, 1720 yılında Karayipler’de korsanlık yaptı. Buna karşılık doğumundan ölümüne uzanan kesintisiz bir yaşamöyküsü kurmak mümkün değildir. Ailesi ve gençliği hakkındaki yaygın anlatılar, büyük ölçüde Charles Johnson’ın 1724 tarihli kitabına dayanır. Bonny’yi tanımak, mahkeme kayıtlarıyla sonradan yaygınlaşan hikâyelerin farklı ağırlıklarını görmeyi gerektirir. [1][2]
Anne Bonny kimdir, nerelerde korsanlık yaptı?
Anne Bonny, tarihsel kayıtlarda belgelenmiş kadın korsanlardan biri olarak Karayipler tarihinde karşımıza çıkar. Onun korsanlık faaliyetleri, 1720’de Rackham’ın mürettebatında bulunduğu dönem üzerinden izlenebilir. Bonny’nin Rackham ile tanıştığı yer, Bahamalar’ın New Providence Adası’ndaki Nassau limanı olarak aktarılır. [1]
Bonny, Mary Read ve Rackham’ın bulunduğu grup, 22 Ağustos 1720’de Nassau’dan tekne kaçırdı. William adlı bu tekne, John Ham’a aitti ve grubun yağma seferinde kullanıldı. William’ın Nassau’dan ayrılışı, Bonny’nin belgelenebilen korsanlık hikâyesinin belirgin başlangıç noktalarından biridir. [2]
Yağma seferinin güzergâhı, Bahamalar’daki Harbour Island’dan Küba kıyılarına ve ardından Jamaika’ya uzanıyordu. Siz bir haritada bu yerleri işaretleyerek anlatının coğrafyasını daha kolay takip edebilirsiniz. Böylece Nassau, Küba ve Jamaika, Bonny’nin hikâyesinde birbirine bağlanan somut duraklara dönüşür. [1]
Rackham’ın mürettebatı, Ekim 1720’de Jamaika’nın batısındaki Negril açıklarında Jonathan Barnet tarafından yakalandı. Ağustostaki tekne kaçırma olayını, ekimde yakalanma ve kasımda yargılanma süreci izledi. Bonny’nin yaşamının bu bölümü, birbirini takip eden yerler ve tarihlerle anlatılabilir. [1][2][4]
Anne Bonny’nin doğumu ve ailesi hakkında neler biliniyor?
Bonny’nin yaklaşık 1698’de İrlanda’nın Cork yöresinde doğduğu, sık tekrarlanan yaşamöykülerinde anlatılır. Ancak doğum tarihi ve doğum yeri, çağdaş belgelerle kesin biçimde doğrulanmış değildir. Bu nedenle Cork ve yaklaşık 1698 bilgileri, kesinleşmiş kimlik bilgileri olarak sunulamaz. [2]
Türkçe Vikipedi, Anne Bonny için 1702–1782 tarihlerini verirken kaderinin bilinmediğini de belirtir. Aynı madde, ek kaynak gerektiğine ilişkin bir uyarı da taşır. Dolayısıyla farklı sayfalardaki tarihleri yan yana görmek, doğum ve ölüm yıllarını kesinleştirmez. [3]
Erken yaşamına ilişkin yaygın anlatının başlıca kaynağı, Charles Johnson adıyla yayımlanan kitaptır. A General History of the Pyrates, 1724 yılında okurla buluşan bu eserin adıdır. Bonny’nin çocukluğuna ilişkin bir iddiayı değerlendirirken, bu anlatı bağlantısını dikkate almak gerekir. [1]
Babasının William Cormac adlı bir avukat olduğu, Bonny hakkında aktarılan aile hikâyelerindendir. Dictionary of Irish Biography, bu kimliği destekleyen belge bulunmadığını açıkça belirtir. Babasının Güney Carolina’da büyük bir plantasyon edindiği öyküsü de kanıtlanmış değildir. Dönemin arazi kayıtları, bu plantasyon anlatısını doğrulamaya yetmemiştir. [5]
Johnson’ın anlatısında Anne, James Bonny adlı bir denizciyle evlenen genç bir kadındır. Ancak İngilizce Vikipedi, bu evliliği doğrulayan bağımsız bir belgenin bilinmediğini belirtir. Bu yüzden James Bonny ile evlilik, doğrulanmış yaşam olaylarıyla aynı kesinlikte anlatılamaz. [2]
Anne Bonny ve Mary Read arasındaki ilişki neydi?
Anne Bonny ile Mary Read’in birlikte korsanlık yaptığı, tarihsel kayıtlara dayanan bir bilgidir. Her ikisi de Rackham’ın mürettebatındaydı ve Jamaika’da aynı gün mahkemeye çıkarıldı. Aralarındaki belgelenmiş bağ, ortak korsanlık faaliyetlerini ve birlikte yargılanmalarını kapsar. [1][4]
Bonny ile Read’in sevgili olduğu yorumu, bu belgelenmiş ortaklıktan ayrı değerlendirilmelidir. Çünkü 1720 tarihli mahkeme tutanağında, romantik ilişkiyi doğrulayan bir ifade bulunmaz. Birlikte hareket etmiş olmaları, ilişkinin özel niteliğini tek başına açıklamaya yetmez. [2]
Giysileri hakkındaki anlatılar da Anne Bonny ile Mary Read’in hikâyesinde yorum gerektirir. Erkek kıyafetleri giydikleri, kimliklerini gizleme isteğiyle açıklanan yaygın bir anlatıya dönüşmüştür. Ancak müze tarihçisi Robert Blyth, bu giysilerin denizde çalışmak için pratik olabileceğini belirtir. Dolayısıyla kıyafet tercihi, tek başına gizli kimlik sonucunu zorunlu kılan bir kanıt değildir. [1]
Johnson, yakalanma sırasında erkekler saklanırken Bonny ile Read’in direnmeye devam ettiğini anlatır. İngilizce Vikipedi ise mahkeme tutanağının bu sahneyi doğrulamadığını özellikle belirtir. Bu ayrıntı, Johnson’ın anlattığı sahne olarak aktarılabilir; doğrulanmış bir çatışma tablosuna dönüştürülemez. [2]
Jamaika’daki mahkemede ne oldu?
Anne Bonny ve Mary Read, 28 Kasım 1720’de Jamaika’da birlikte yargılandı. Mahkemenin görüldüğü yer, bugün Spanish Town adıyla bilinen St Jago de la Vega’ydı. Bu yargılama, iki kadının korsanlık faaliyetleri hakkında somut tanıklıklar içeriyordu. [4]
Tanıklar, Bonny ile Read’in mürettebat içinde zorla tutulmadığını mahkeme önünde ifade etti. Korsanlığa kendi istekleriyle katıldıklarını belirten bu ifadeler, yargılamadaki anlatının bir parçasıydı. Böylece mahkeme, kadınların gemide bulunmasının yanında faaliyetlere katılımlarını da ele aldı. [4]
Tanık Dorothy Thomas, Bonny ve Read’in ellerinde birer tabanca ve pala bulunduğunu anlattı. Thomas ayrıca iki kadının kendisinin öldürülmesini istediğini mahkeme önünde ifade etti. Bu sözler, Dorothy Thomas’ın tanıklığıdır ve olay aktarılırken bu niteliği korunmalıdır. [2]
Mahkeme, 28 Kasım 1720’de Bonny ile Read’i oybirliğiyle korsanlıktan suçlu buldu. Her ikisine de verilen ceza, asılarak ölüm olarak açıklandı. İki kadın, kararın ardından hamile olduklarını bildirerek infazlarının ertelenmesini istedi. Hamilelik gerekçesiyle geçici erteleme aldılar; bu karar, suçlu bulunmalarını ortadan kaldırmadı. [4]
Mary Read daha sonra hapishanede öldü ve 28 Nisan 1721’de gömüldü. Defin yeri, Jamaika’nın Saint Catherine bölgesiydi; Bonny’nin sonraki yaşamıysa aynı açıklıkla izlenemiyor. Read’in kayıtlı defin tarihi, Bonny’nin ölüm tarihi veya akıbeti yerine kullanılamaz. [5]
Anne Bonny neden öldü, ölüm tarihi belli mi?
Anne Bonny’nin ölüm nedeni bilinmiyor; serbest bırakıldığına ilişkin kesin bir kayıt da bulunmuyor. Bu nedenle 1720’de verilen ölüm cezası, onun gerçekten asıldığını göstermiyor. Hamilelik gerekçesiyle alınan ertelemenin ardından ne yaşandığı, kesin bir sonuca bağlanamıyor. [2][4]
Saint Catherine kilise kayıtlarında, 29 Aralık 1733 tarihli bir Ann Bonny defin kaydı bulunur. Bu kişinin korsan Anne Bonny olabileceği ileri sürülür, ancak kimliği kesinleşmiş değildir. İsim benzerliği, aynı kişiden söz edildiğini kanıtlamak için tek başına yeterli sayılmaz. [2]
Siz aile geçmişinizi araştırırken aynı adlı kişileri ayırmak için ek bilgiler ararsınız. Ann Bonny kaydında da adın örtüşmesi, korsanın kimliğini kesinleştirmeye yeterli değildir. Bu yüzden 1733 tarihi, Bonny’nin tartışmasız ölüm yılı olarak kullanılamaz. [2]
Bonny’nin Güney Carolina’ya dönerek 1782’de öldüğü öyküsü de kesinleşmiş bir yaşam sonu değildir. Royal Museums Greenwich, bu anlatıyı bir iddia olarak okura sunar. Dictionary of Irish Biography ise Anne Bonny’nin akıbetinin bilinmediğini açıkça belirtir. [1][5]
Kısa kronoloji
Anne Bonny’nin 1720’deki faaliyetleri, sonraki akıbetinden daha açık biçimde tarihlendirilebiliyor. Aşağıdaki çizelge, belgelenmiş olaylarla kimliği belirsiz defin kaydını birlikte gösteriyor. [1][2][4][5]
- Yaklaşık 1698 İrlanda’nın Cork yöresinde doğduğu ileri sürülür; doğum yılı ve yeri çağdaş belgelerle kesinleştirilememiştir. [2]
- 22 Ağustos 1720 Bonny, Read ve Rackham’ın bulunduğu grup, William adlı tekneyi Nassau’dan kaçırdı. [2]
- 5 Eylül 1720 Woodes Rogers’ın bildirisinde Bonny, Ann Fulford, alias Bonny adıyla yer aldı. [5]
- Ekim 1720 Jonathan Barnet, Rackham’ın mürettebatını Jamaika’nın batısındaki Negril açıklarında ele geçirdi. [1]
- 28 Kasım 1720 Bonny ve Read yargılandı; ölüm cezalarının infazı, hamilelikleri gerekçesiyle geçici olarak ertelendi. [4]
- 28 Nisan 1721 Bonny’nin korsanlık arkadaşı Mary Read, Jamaika’nın Saint Catherine bölgesinde gömüldü. [5]
- 1724 Charles Johnson adıyla yayımlanan kitap, Bonny’nin erken yaşamına ilişkin yaygın anlatının başlıca kaynağıdır. [1]
- 29 Aralık 1733 Saint Catherine’de Ann Bonny adına defin kaydı tutuldu; korsanla özdeşliği kesin değildir. [2]
Kitaplara girmeyen ayrıntılar
Bahamalar Valisi Woodes Rogers, 5 Eylül 1720’de korsanlığa ilişkin bir bildiri yayımladı. Bonny’nin adı, bu belgede Ann Fulford, alias Bonny biçiminde yer aldı. Bildiri, onun tarihsel izini yalnızca sonraki yaşamöykülerinde aramak gerekmediğini gösteren somut bir belgedir. [5]
Rogers’ın aynı bildirisi, Rackham ve arkadaşlarının çaldığı silahlı teknenin büyüklüğünü de tarif eder. Tekne, yaklaşık 12 tonluk bir şalopa olarak tanımlanır; bu ölçü bildirinin verdiği ayrıntıdır. Bonny’nin korsanlık yaptığı araç hakkında, böylece adı dışında fiziksel bir bilgi de ediniriz. [5]
Jamaika’daki suçlamalar, yedi balıkçı teknesi, üç şalopa ve bir uskunanın mürettebatına yönelik saldırıları kapsıyordu. Mürettebatlara saldırmanın yanında, bu kişilerin mallarını çalmak da suçlamalar arasında yer alıyordu. Bu ayrıntılar, Bonny ve Read’in yargılanmasındaki korsanlık suçlamasının somut kapsamını gösterir. [4]
Mahkeme, Anne Bonny ile Mary Read’e tanıkları sorgulama ve savunma yapma fırsatı verdi. Ancak iki kadın da yargılama sırasında kendilerine tanınan bu fırsatları kullanmadı. Bu davranışın kendisi kaydedilmiştir; nedenleri hakkında aynı kesinlikte bir açıklama yapılamaz. [4]
Bonny’nin yaklaşık 1888 tarihli tasviri, Allen & Ginter şirketinin sigara kartlarında yer aldı. Kartın bulunduğu serinin adı Pirates of the Spanish Main olarak geçiyordu. Bu tasvir, 1720’deki olaylardan sonraki bir görsel temsildir; çağdaş bir portre değildir. [6]
1951 yapımı Anne of the Indies filminin başkarakteri, Anne Bonny’den serbestçe esinlenilerek oluşturuldu. [5]
Sık sorulan sorular
Anne Bonny kimdir?
Anne Bonny, 1720’de Karayipler’de John «Calico Jack» Rackham’ın mürettebatında korsanlık yapan bir kadındır. Mary Read ile Jamaika’da yargılanmış ve korsanlıktan ölüm cezasına çarptırılmıştır.
Anne Bonny neden öldü?
Anne Bonny’nin ölüm nedeni ve kesin ölüm tarihi bilinmiyor. Saint Catherine’deki 29 Aralık 1733 tarihli Ann Bonny defin kaydının ona ait olduğu kesinleşmemiştir.
Anne Bonny ve Mary Read sevgili miydi?
Anne Bonny ve Mary Read’in birlikte korsanlık yaptığı ve yargılandığı belgelenmiştir. Ancak 1720 tarihli mahkeme tutanağında sevgili olduklarını doğrulayan bir ifade bulunmaz.
Anne Bonny asıldı mı?
Anne Bonny, 28 Kasım 1720’de asılmaya mahkûm edildi, ancak hamilelik gerekçesiyle infazı ertelendi. Ölüm cezasının uygulandığını veya serbest bırakıldığını kesinleştiren bir kayıt bulunmuyor.
Kaynaklar
- Royal Museums Greenwich — Anne Bonny and Mary Read rmg.co.uk
- Wikipedia — Anne Bonny en.wikipedia.org
- Vikipedi — Anne Bonny tr.wikipedia.org
- Tegan Evans — Enemies of All Mankind tandfonline.com
- Royal Irish Academy, Dictionary of Irish Biography — Bonney (Bonny), Anne dib.ie
- U.S. National Park Service — Anne Bonny, Pirate nps.gov
Görsel: General History of the Pyrates – Ann Bonny and Mary Read.jpg — Engraved by Benjamin Cole[2] (1695–1766), Public domain
