ARPANET (turski: ARPANET) počeo je raditi 1969. Povezivao je istraživačke računare u mrežu koju je podržavala ARPA. Prva poruka između dva računara poslana je s UCLA-e u Stanfordski istraživački institut 29. 10. 1969. Prije pada sistema stigla su samo dva slova: LO.
Ta prekinuta razmjena korisna je polazna tačka kada istražujete nastanak interneta. ARPANET je povezao istraživačke ustanove, opremu za komutaciju paketa i pravila komunikacije među računarima. Do 12. 1969. uspostavljena su njegova prva četiri čvora.
Puni naziv ARPANET-a: Šta znači ova skraćenica?
ARPANET je skraćenica od Advanced Research Projects Agency Network, odnosno mreža Agencije za napredne istraživačke projekte. Projekt je podržavala ARPA, u sastavu Ministarstva odbrane Sjedinjenih Američkih Država. Naziv upućuje na agenciju koja je stajala iza mreže. Među početnim ciljevima bili su sigurna komunikacija i razmjena informacija između geografski udaljenih istraživačkih centara.
U historiji računarstva ARPANET označava istraživačku mrežu koja je počela raditi 1969. i postala preteča današnjeg interneta. Njen razvoj obuhvatao je fizičke veze i komunikacijske protokole. Računarima u različitim ustanovama bila je potrebna oprema za povezivanje. Trebala su im i dogovorena pravila za razmjenu informacija.
Historija ARPANET-a: Ko ga je razvio?
ARPANET je nastao radom više ljudi i timova. Larry Roberts doprinio je planiranju mreže. Bob Kahn radio je na projektovanju njene arhitekture. Frank Heart vodio je BBN-ov tim zadužen za hardver. UCLA-in tim Leonarda Kleinrocka obavljao je mjerenja.
Roberts je predstavio plan ARPANET-a u 10. 1967. na prvom Simpoziju o principima operativnih sistema. To je bila važna prekretnica u planiranju, prije uspostavljanja prvih funkcionalnih veza. Prijedlog je prethodio postavljanju prve mrežne opreme na UCLA-i u 9. 1969.
Ugovaranje hardvera imalo je zaseban raspored. Tender za procesore poruka na interfejsu, na engleskom Interface Message Processors, otvoren je u 8. 1968. Ti uređaji, obično nazivani IMP-ovima, služili su kao paketni komutatori ARPANET-a. BBN-ov tim Franka Hearta dobio je ugovor u 12. 1968.
Projektna rješenja mijenjala su se tokom razvoja. Nakon što je tim saznao za rad NPL-a, predložena brzina veze povećana je sa 2,4 kbit/s na 50 kbit/s. Konačni oblik ARPANET-a tako je odražavao promjene uvedene tokom planiranja i razvoja.
ARPANET 1969: Šta se dogodilo pri prvom povezivanju?
UCLA je postala prvi čvor ARPANET-a u 9. 1969. BBN je tamo postavio prvi IMP i povezao prvi krajnji računar. Prva poruka između dva računara uslijedila je 29. 10. 1969. u 22:30 po lokalnom vremenu.
Poruku je poslao UCLA-in programer Charley Kline. Na prijemnoj strani, u Stanfordskom istraživačkom institutu, radio je SRI-jev programer Bill Duvall. Radom je rukovodio Leonard Kleinrock. Veza je spojila UCLA-in računar SDS Sigma 7 sa SRI-jevim računarom SDS 940.
Planirana naredba bila je LOGIN. Slova L i O stigla su do drugog računara, ali sistem je pao prije nego što je naredba dovršena. Zato je prva poruka ARPANET-a ušla u historiju kao LO. Otprilike sat kasnije timovi su uspješno završili cijeli postupak prijave.
Do 12. 1969. mreža je imala četiri čvora. Nalazili su se na UCLA-i, u Stanfordskom istraživačkom institutu, na Univerzitetu Kalifornije u Santa Barbari i na Univerzitetu Utah. Početna razmjena između dvije ustanove postala je dio mreže s četiri čvora.
Kakvu je ulogu ARPANET imao u računarskim mrežama?
ARPANET je koristio komutaciju paketa. Podaci su se dijelili u male pakete i ponovo sastavljali na odredištu. Takav pristup smanjivao je zavisnost od neprekidnog rada bilo kojeg pojedinačnog čvora. Uređaji IMP činili su hardver mreže za komutaciju paketa.
Za komunikaciju između krajnjih računara bio je potreban i protokol. Steve Crocker vodio je Radnu grupu za mreže, odnosno Network Working Group. Ona je u 12. 1970. dovršila NCP, prvi ARPANET-ov protokol za komunikaciju između krajnjih računara. Razvoj mreže tako se nastavio i nakon uspostavljanja prvih fizičkih veza.
Vezu sa svakodnevnim životom možete prepoznati u elektronskoj pošti. BBN-ov zaposlenik Ray Tomlinson razvio je 1971. program koji je slao poruke kroz distribuiranu mrežu. Ako koristite znak @ u adresi elektronske pošte, koristite znak koji je Tomlinson odabrao za elektronsku poštu na ARPANET-u. Njime je odvojio ime korisnika od naziva računara.
ARPANET je predstavljen široj javnosti u 10. 1972. Bob Kahn organizovao je njegovu prvu veliku javnu demonstraciju na Međunarodnoj konferenciji o računarskoj komunikaciji u Washingtonu. Uslijedila je nakon prvih veza, dovršavanja NCP-a i Tomlinsonovog programa za elektronsku poštu.
Gdje se nalazio ARPANET?
ARPANET je povezivao ustanove i nije bio smješten na jednom mjestu. Njegov prvi čvor nalazio se na UCLA-i u Los Angelesu. Laboratorija iz koje je poslana prva poruka bila je u prostoriji 3420 zgrade Boelter Hall, u kampusu UCLA-e.
Ako pratite geografiju historije interneta, ta prostorija vam daje preciznu polaznu tačku. Na drugom kraju prve razmjene nalazio se Stanfordski istraživački institut. Santa Barbara i Utah pridružili su im se u početnoj mreži s četiri čvora do 12. 1969.
Prve međunarodne veze ARPANET-a uspostavljene su 1973. s ustanovama University College London u Engleskoj i Kraljevskom radarskom ustanovom u Norveškoj. Tim vezama proširena je mreža koja je počela povezivanjem istraživačkih ustanova u Sjedinjenim Američkim Državama.
Putanja od 25. 7. 1973. pokazuje kako su te veze zajedno funkcionisale. Podaci poslani s UCL-a u Kaliforniju putovali su kablom London–Norveška. Zatim su prelazili satelitskom vezom Norveška–Virginia, pa nastavljali kroz mrežu unutar Sjedinjenih Američkih Država.
Je li ARPANET napravljen da preživi nuklearni rat?
Historijski pregled koji je više autora zajednički napisalo za Internet Society 1997. razlikuje ARPANET od zasebne studije RAND-a o sigurnoj glasovnoj komunikaciji. Scenarij nuklearnog rata vezuje za taj RAND-ov rad. Rani ciljevi ARPANET-a uključivali su sigurnu komunikaciju i razmjenu informacija između prostorno udaljenih istraživačkih centara.
Sigurnost je ipak bila praktičan problem na ARPANET-u. Bob Metcalfe je u dokumentu RFC 602 iz 12. 1973. izvijestio o lozinkama koje je bilo lako pogoditi. Opisao je i TIP terminale koji su omogućavali pristup bez provjere identiteta. Zbog tih slabosti mreža je bila otvorena za neovlašteno korištenje.
Vremenska linija
- 10. 1967: Larry Roberts predstavio je plan ARPANET-a na prvom Simpoziju o principima operativnih sistema.
- 12. 1968: BBN-ov tim Franka Hearta dobio je ugovor za razvoj IMP-a.
- 9. 1969: UCLA je dobila prvi IMP i povezala svoj prvi krajnji računar.
- 29. 10. 1969: UCLA je poslala prvu poruku SRI-ju.
- 12. 1969: Uspostavljena je prva mreža s četiri čvora.
- 12. 1970: Radna grupa za mreže dovršila je NCP.
- 1971: Ray Tomlinson razvio je svoj program za mrežnu elektronsku poštu.
- 10. 1972: Bob Kahn organizovao je veliku javnu demonstraciju u Washingtonu.
- 1973: Uspostavljene su veze s Engleskom i Norveškom.
- 12. 1973: U dokumentu RFC 602 zabilježene su sigurnosne slabosti.
- 11. 1981: U dokumentu RFC 801 objavljen je plan prelaska s NCP-a na IP/TCP.
- 1983: Vojni dio mreže postao je MILNET.
- 1990: ARPANET je službeno ugašen.
Detalji koje nećete naći u vodičima
Čuvena poruka LO bila je dio naredbe LOGIN koji je uspio stići do odredišta. Bila je tako kratka zbog pada sistema tokom prvog pokušaja. Važna je i uspješna prijava otprilike sat kasnije: timovi UCLA-e i SRI-ja dovršili su postupak nakon prekida.
Tomlinson je odabrao @ među znakovima na tastaturi koji nisu slova. Njegova namjena bila je precizna. Odvajao je korisnika od računara u adresi elektronske pošte na ARPANET-u. Tako je poznati simbol povezan s ranim razvojem mrežnih poruka.
Metcalfeov sigurnosni izvještaj iz 12. 1973. sadržavao je konkretan primjer neovlaštenog pristupa. Dvojica srednjoškolaca iz Los Angelesa došla su do lozinke za privilegovani pristup sistemu, poznate kao wheel lozinka. Taj slučaj naveden je uz njegova upozorenja o slabim lozinkama i pristupu terminalima bez provjere identiteta.
Originalni IMP br. 1 također ima svoje fizičko mjesto. Prema muzejskom opisu laboratorije UCLA Connection Lab, sačuvan je u prostoriji 3420 zgrade Boelter Hall. Prostorija povezana s prvom porukom tako čuva i prvi IMP te mreže.
Postoji li ARPANET još uvijek?
ARPANET je službeno povučen iz upotrebe 1990. Prije toga promijenjeni su njegovi komunikacijski protokoli i organizacija. Dokument RFC 801 Jona Postela, objavljen u 11. 1981., odredio je 1. 1. 1983. kao ciljni datum za potpuni prelazak s NCP-a na IP/TCP.
Dio namijenjen vojnoj upotrebi postao je 1983. zasebna mreža pod nazivom MILNET. ARPANET je ugašen 1990., nakon doprinosa razvoju interneta. Njegova historija obuhvata prve instalacije IMP-a, međunarodne veze i promjene protokola.
Često postavljana pitanja
Koji je puni naziv ARPANET-a u računarstvu?
ARPANET znači Advanced Research Projects Agency Network, odnosno mreža Agencije za napredne istraživačke projekte. ARPA, u sastavu Ministarstva odbrane Sjedinjenih Američkih Država, podržavala je mrežu koja je počela raditi 1969.
Ko je poslao prvu poruku na ARPANET-u?
Poslao ju je Charley Kline s UCLA-e. Bill Duvall bio je na prijemnoj strani u SRI-ju, a Leonard Kleinrock rukovodio je radom. Prvim pokušajem 29. 10. 1969. prenesena su slova LO.
Gdje su bila prva četiri čvora ARPANET-a?
Do 12. 1969. nalazili su se na UCLA-i, u Stanfordskom istraživačkom institutu, na Univerzitetu Kalifornije u Santa Barbari i na Univerzitetu Utah.
Kada se ARPANET proširio izvan Sjedinjenih Američkih Država?
Prve međunarodne veze uspostavljene su 1973. s ustanovama University College London i Kraljevskom radarskom ustanovom u Norveškoj. Putanja od UCL-a do Kalifornije iz 7. 1973. uključivala je kablovske i satelitske veze.
Kada je ARPANET ugašen?
ARPANET je službeno ugašen 1990. Njegov vojni dio već je 1983. postao zasebna mreža MILNET.
Izvori
- Vikipedi — ARPANET tr.wikipedia.org
- DARPA — ARPANET darpa.mil
- Internet Society — Kratka historija interneta internetsociety.org
- Wikipedia — ARPANET en.wikipedia.org
- UCLA — Dan kada je internet u povoju izgovorio prve riječi lk.cs.ucla.edu
- UCLA Connection Lab — 3420 Boelter Hall uclaconnectionlab.org
- Computer History Museum — Historija interneta 1970-ih computerhistory.org
- RFC 2235 — Hobbesova vremenska linija interneta datatracker.ietf.org
- Centre for Computing History — Ujedinjeno Kraljevstvo povezuje se s ARPANET-om computinghistory.org.uk
- RFC 602 — Čarape su bile pažljivo obješene uz dimnjak rfc-editor.org
- RFC 801 — Plan prelaska s NCP-a na TCP rfc-editor.org
FAQ
Šta znači skraćenica ARPANET?
ARPANET je skraćenica od Advanced Research Projects Agency Network, odnosno mreža Agencije za napredne istraživačke projekte. Podržavala ju je ARPA, agencija u sastavu Ministarstva odbrane Sjedinjenih Američkih Država.
Ko je razvio ARPANET?
ARPANET je objedinio mrežno planiranje Larryja Robertsa, projektovanje arhitekture Boba Kahna, hardver BBN-ovog tima Franka Hearta i mjerenja UCLA-inog tima Leonarda Kleinrocka.
Koja je bila prva poruka na ARPANET-u?
Prva poruka bila je LO. Poslana je s UCLA-e u Stanfordski istraživački institut 29. 10. 1969. Planiranu naredbu LOGIN prekinuo je pad sistema.
Gdje se nalazio ARPANET?
ARPANET je povezivao više ustanova. Prvi čvor nalazio se na UCLA-i, a prva poruka poslana je iz prostorije 3420 u zgradi Boelter Hall u Los Angelesu.
Postoji li ARPANET još uvijek?
ARPANET je službeno ugašen 1990. U muzejskom opisu laboratorije UCLA Connection Lab prostorija 3420 u zgradi Boelter Hall navedena je kao mjesto gdje se čuva originalni IMP br. 1.
Image: Arpanet logical map, march 1977.png — ARPANET, Public domain
