کشتار ووندد نی در 1890؛ رقص ارواح و سرانجام این جنبش

کشتار ووندد نی کجا رخ داد؟ موقعیت و نقشه

کشتار ووندد نی در 29 دسامبر 1890 رخ داد. محل آن منطقه اختصاصی لاکوتاهای پاین ریج (Pine Ridge Lakota Rezervasyonu) در ایالت داکوتای جنوبی آمریکا بود. سربازان و اردوگاه لاکوتاها (Lakota) نزدیک نهر ووندد نی قرار داشتند.

اگر شما دنبال نقشه محل کشتار بگردید، به سندی می‌رسید که از هر برنامه تلفن همراهی قدیمی‌تر است. ستوان سیدنی ای. کلومن (Sidney A. Cloman) در 3–4 ژانویه 1891 نقشه اردوگاه و مواضع سربازان را کشید. بعدها در پرونده ثبت این محوطه نزد سازمان پارک‌های ملی، داده‌های او روی نقشه 1967 سازمان زمین‌شناسی آمریکا، USGS، قرار گرفت. بنابراین نقشه محل کشتار تنها چند روز پس از وقوع آن ترسیم شده بود.

چرا لاکوتاها در چنین تنگنایی بودند؟

این کشتار ناگهان و بی‌مقدمه رخ نداد. چندین فشار از سال‌ها پیش روی هم انباشته شده بود.

• لاکوتاها زمین‌های خود را از دست داده بودند.
• گله‌های بایسون تقریباً از میان رفته بودند.
• وعده‌های داده‌شده در پیمان‌ها عملی نشده بود.

در 1890، خشکسالی هم به این مشکلات اضافه شد. محصولات کشاورزی در مناطق اختصاصی خشکید. جانوران شکارشدنی کمیاب شدند. مردم ناچار بودند در زمین‌های نامرغوب زندگی کنند. جوامع لاکوتا با خطر گرسنگی روبه‌رو بودند.

شما شهری را تصور کنید که کارخانه‌اش تعطیل شده، مغازه‌هایش خالی است و کمک وعده‌داده‌شده هرگز نمی‌رسد. مردم چنین شهری به هر کسی که امیدی پیش پایشان بگذارد گوش می‌دهند. حال‌وهوای مناطق اختصاصی چنین بود.

رقص ارواح چه بود و چرا مقام‌ها را ترساند؟

در 1889، وووکا (Wovoka)، پیامبر قوم پایوت شمالی (Kuzey Paiute)، جنبش رقص ارواح را احیا کرد. او آیین‌هایی را آموزش می‌داد که سه هدف داشتند: زندگی مسالمت‌آمیز در کنار یکدیگر، کار کردن و بازگشت مردگان.

این آیین، دینی بر پایه امید بود. بااین‌حال، مقام‌ها آن را تهدیدی نظامی می‌دیدند. به روایت کتابخانه کنگره، مقام‌ها در دسامبر 1890 دین رقص ارواح را در یکی از مناطق اختصاصی داکوتای جنوبی ممنوع کردند.

در 15 دسامبر 1890 تنش بیشتر شد. پلیس منطقه اختصاصی استندینگ راک (Standing Rock) برای بازداشت سیتینگ بول اقدام کرد. او هنگام این اقدام کشته شد.

در 28 و 29 دسامبر 1890 چه اتفاقی افتاد؟

در 28 دسامبر، یگان سرگرد ساموئل ام. وایت‌ساید (Samuel M. Whitside) گروهی را به کنار نهر ووندد نی برد. این گروه شامل لاکوتاهای مینیکونجو (Miniconjou) به رهبری اسپاتد الک (Benekli Geyik) و 38 لاکوتای هونکپاپا (Hunkpapa) بود. سربازان آن‌ها را از نزدیکی تپه پورکیوپاین بیوت (Porcupine Butte) آورده بودند.

سرهنگ جیمز دبلیو. فورسایت (James W. Forsyth) فرمانده هنگ هفتم سواره‌نظام بود. هنگ او اردوگاه را محاصره کرد. چهار توپ کوهستانی هاتچکیس (Hotchkiss) نیز از آن پشتیبانی می‌کردند.

صبح 29 دسامبر، فورسایت خواستار تحویل سلاح‌های لاکوتاها شد. او همچنین می‌خواست آن‌ها را به اردوگاه دیگری منتقل کند. مینیکونجوها احتمالاً این اقدام را مقدمه تبعید به قلمرو سرخ‌پوستان می‌دانستند.

هنگام خلع سلاح، صدای شلیکی شنیده شد. سربازان آتش گشودند. جنگجویان لاکوتا هم پاسخ دادند. تا آن لحظه، بخش بزرگی از گروه خلع سلاح شده بود.

چه کسی نخستین گلوله را شلیک کرد؟

طبق یک روایت، بلک کایوت نمی‌خواست تفنگش را تحویل بدهد. این روایت می‌گوید تفنگ هنگام کشمکش شلیک شد. خلاصه تاریخی ارتش آمریکا منشأ نخستین شلیک را قطعی نمی‌داند. این متن احتمال شلیک تصادفی را هم مطرح می‌کند.

این نکته اهمیت دارد. علت نخستین شلیک هرچه بود، مردم اردوگاه در همان لحظه در حال خلع سلاح بودند.

تیراندازی چگونه پیش رفت؟

خلاصه ارتش می‌گوید آتش سنگین حدود یک ساعت ادامه داشت. تیراندازی پراکنده تا بعدازظهر طول کشید. لاکوتاهایی که گریختند، در آبکندهای منطقه پناه گرفتند.

چند نفر کشته شدند؟

شمار کشته‌ها محل اختلاف است. خلاصه ارتش از مرگ بیش از 200 لاکوتا و احتمالاً تا 300 نفر خبر می‌دهد. رقم دقیق کل کشته‌ها را ارائه نمی‌کند. زنان و کودکان هم در میان قربانیان بودند.

تلفات ارتش 25 کشته و 39 زخمی ثبت شده است. همان خلاصه می‌گوید احتمالاً برخی سربازان با آتش نیروهای خودی هدف قرار گرفتند.

خط زمانی

• 1889: وووکا جنبش رقص ارواح را احیا کرد.
• 15 دسامبر 1890: سیتینگ بول هنگام تلاش برای بازداشتش در استندینگ راک کشته شد.
• 28 دسامبر 1890: گروه اسپاتد الک به کنار نهر ووندد نی برده شد.
• 29 دسامبر 1890: هنگام خلع سلاح، تیراندازی آغاز شد. مردان، زنان و کودکان لاکوتا کشته شدند.
• 3–4 ژانویه 1891: سیدنی ای. کلومن نقشه اردوگاه و مواضع سربازان را کشید.
• 1903: کنار گور دسته‌جمعی بنای یادبودی برپا شد.
• 1965: این محوطه عنوان نشان تاریخی ملی را گرفت.
• 1970: کتاب دلم را در ووندد نی به خاک بسپار اثر دی براون (Dee Brown) منتشر شد.
• 27 فوریه 1973: اشغال ووندد نی توسط هواداران جنبش سرخ‌پوستان آمریکا، AIM، آغاز شد و 71 روز طول کشید.
• 1990: کنگره در صدمین سالگرد کشتار، قطعنامه ابراز تأسف تصویب کرد.
• 1999: گلاسگو (Glasgow) یک پیراهن رقص ارواح را به لاکوتاها بازگرداند.
• 2001: کنگره ملی سرخ‌پوستان آمریکا خواستار لغو مدال‌های ووندد نی شد.
• 25 سپتامبر 2025: پیت هگست (Pete Hegseth) گفت مدال‌های افتخار پابرجا می‌مانند.

پیامدها؛ چه کسی مقصر شناخته شد؟

ژنرال نلسون مایلز (Nelson Miles) فورسایت را از فرماندهی برکنار کرد. پس از آن تحقیقاتی نظامی انجام شد. این تحقیقات فورسایت را تبرئه کرد.

در 1990، در صدمین سالگرد کشتار، هر دو مجلس کنگره قطعنامه‌ای تصویب کردند. این قطعنامه از واقعه ووندد نی عمیقاً ابراز تأسف می‌کرد.

یادبود کشتار ووندد نی و وضعیت امروزی محوطه

در 1903 کنار گور دسته‌جمعی بنای یادبودی برپا شد. این بنا یاد کشته‌شدگان آنجا را گرامی می‌دارد. در 1965، وزارت کشور آمریکا محل کشتار را به‌عنوان نشان تاریخی ملی ثبت کرد.

اگر شما به اینجا می‌روید، به یاد داشته باشید که در منطقه اختصاصی لاکوتاهای پاین ریج هستید. اینجا گورستان و محل سوگواری است، نه جاذبه‌ای عجیب کنار جاده.

کشتار ووندد نی و مدال افتخار

سربازان برای اقداماتشان در ووندد نی مدال افتخار گرفتند. اصلاحیه آسوشیتدپرس (Associated Press) در 26 سپتامبر 2025 شمار آن‌ها را 19 نفر اعلام می‌کند، نه 20 نفری که برخی رسانه‌ها نوشته بودند.

این مدال‌ها همچنان محل مناقشه‌اند. در 2001، کنگره ملی سرخ‌پوستان آمریکا (Amerikan Yerlileri Ulusal Kongresi) خواستار لغو آن‌ها شد. در 25 سپتامبر 2025، پیت هگست گفت سربازان مدال‌هایشان را حفظ خواهند کرد. او استدلال کرد که آن‌ها این مدال‌ها را با شایستگی به دست آورده‌اند.

ووندد نی در 1973؛ رویدادی جدا از کشتار

شما این دو رویداد را با هم اشتباه نگیرید. واقعه ووندد نی در 1973 از کشتار 1890 جدا بود. هواداران جنبش سرخ‌پوستان آمریکا (Amerikan Yerlileri Hareketi) در 27 فوریه 1973 این آبادی را تصرف کردند. اشغال 71 روز طول کشید. سازمان مارشال‌های آمریکا آن را «واقعه ووندد نی» می‌نامد.

کشتار ووندد نی در کتاب‌ها

کتاب دلم را در ووندد نی به خاک بسپار اثر دی براون در 1970 منتشر شد. این کتاب در ترکی با عنوان Kalbimi Vatanıma Gömün انتشار یافت.

جزئیاتی که در راهنماهای سفر پیدا نمی‌کنید

• برف و بازماندگان. پس از کشتار، کولاک شد. وقتی گروه تدفین بازگشت، شماری از لاکوتاهای زخمی را پیدا کرد. نوزادانی را هم یافت که هنوز در آغوش مادران مرده‌شان زنده بودند.
• شمار دفن‌شدگان. پی‌بی‌اس، PBS، شمار دفن‌شدگان را 84 مرد، 44 زن و 18 کودک گزارش می‌کند. این ارقام کل تلفات را نشان نمی‌دهد. بستگان برخی افراد را با خود برده بودند و عده‌ای هم در جاهای دیگر جان باختند.
• یک پیراهن و نسخه بدل آن. گلاسگو در 1999 یک پیراهن رقص ارواح را به لاکوتاها بازگرداند. مارسلا لبو (Marcella LeBeau) نسخه‌ای بدل تهیه کرد تا جای آن قرار بگیرد. در این نسخه، به جای پرهای عقابِ پیراهن اصلی از پر قرقاول استفاده شده است.
• رقص ادامه یافت. رقص ارواح در ووندد نی پایان نیافت. این آیین در اکلاهما (Oklahoma) دست‌کم تا 1914 بی‌وقفه ادامه داشت.

آیا این آخرین روز مقاومت بومیان بود؟

نامیدن ووندد نی به‌عنوان آخرین روز مقاومت بومیان، روشی نمادین برای دوره‌بندی تاریخ است. درگیری‌های مسلحانه میان جوامع بومی و ایالات متحده پس از 29 دسامبر 1890 هم ادامه یافت. رقص ارواح نیز باقی ماند. بنابراین این تعبیر به‌عنوان یک نشانه تاریخی کاربرد دارد. اما به معنای نقطه پایان واقعی نیست.

پرسش‌های متداول

کشتار ووندد نی چه زمانی و کجا رخ داد؟

این کشتار در 29 دسامبر 1890، در منطقه اختصاصی لاکوتاهای پاین ریج در داکوتای جنوبی، نزدیک نهر ووندد نی رخ داد.

در ووندد نی چند نفر کشته شدند؟

شمار کل کشته‌ها محل اختلاف است. خلاصه تاریخی ارتش آمریکا می‌گوید بیش از 200 و احتمالاً تا 300 لاکوتا کشته شدند. رقم دقیقی ارائه نمی‌کند. تلفات سربازان را 25 کشته و 39 زخمی ثبت کرده است.

آیا ووندد نی آخرین روز مقاومت بومیان بود؟

فقط به معنای نمادین. درگیری‌های مسلحانه پس از آن هم ادامه یافت و رقص ارواح در اکلاهما دست‌کم تا 1914 برقرار بود.

آیا واقعه ووندد نی در 1973 همان کشتار است؟

خیر. در 1973، هواداران جنبش سرخ‌پوستان آمریکا در 27 فوریه این آبادی را تصرف کردند. اشغال 71 روز طول کشید.

چند سرباز مدال افتخار گرفتند؟

طبق اصلاحیه آسوشیتدپرس در 26 سپتامبر 2025، 19 نفر.

منابع

1. ویکی‌پدیا — کشتار ووندد نی en.wikipedia.org
2. ویکی‌پدیای ترکی — کشتار ووندد نی tr.wikipedia.org
3. PBS — رقص ارواح لاکوتاها و کشتار ووندد نی pbs.org
4. دانشگاه نبراسکا–لینکلن — رقص ارواح plainshumanities.unl.edu
5. دانشگاه نبراسکا–لینکلن — کشتار ووندد نی plainshumanities.unl.edu
6. کتابخانه کنگره — فاجعه در ووندد نی loc.gov
7. مرکز تاریخ نظامی ارتش آمریکا — جنگ‌های سرخ‌پوستان history.army.mil
8. انجمن تاریخی اکلاهما — رقص ارواح okhistory.org
9. سازمان پارک‌های ملی — پرونده نامزدی ووندد نی برای ثبت به‌عنوان نشان تاریخی ملی npgallery.nps.gov
10. موزه‌های گلاسگو — پیراهن رقص ارواح collections.glasgowmuseums.com
11. سازمان مارشال‌های آمریکا — واقعه ووندد نی usmarshals.gov

FAQ

Image: The Ghost dance by the Ogallala (sic) Sioux at Pine Ridge Agency … Dakota – Frederic Remington, Pine Ridge, S. Dak. LCCN90707734.jpg — Frederic Remington, Public domain