ارتش سفالین (Toprak Askerler) سپاهی از سربازان و اسب‌های سفالی در اندازه واقعی است. آن‌ها را دفن کردند تا پس از مرگ چین شی هوانگ، نخستین امپراتور چین، از او محافظت کنند. کشاورزان در سال ۱۹۷۴ به‌طور اتفاقی پیدایشان کردند. امروز این مجموعه یکی از شناخته‌شده‌ترین محوطه‌های باستان‌شناسی جهان است.
در این راهنما می‌خوانید ارتش سفالین کجاست، نامش چه معنایی دارد، چطور کشف شد و گودال‌هایش چه چیزهایی در خود دارند. چند نکته را هم می‌شناسید که بیشتر بازدیدکنندگان از کنارشان می‌گذرند.
ارتش سفالین در کجای چین است؟
این ارتش در منطقه لینتونگِ شهر شیآن قرار دارد. شیآن شهری در استان شاآنشی است. اگر شما دنبال موقعیت ارتش سفالین می‌گردید، پاسخ همین است: لین‌تونگ، شیآن، شاآنشی.
گودالهای سربازان و اسب‌ها حدود ۱٫۵ کیلومتر شرق آرامگاه امپراتور قرار دارند. سربازان داخل تپه آرامگاه نیستند. آن‌ها در گودال‌هایی جداگانه کنار آن ایستاده‌اند.
تمام محوطه در محدوده‌ای حفاظت‌شده به مساحت ۵۶٫۲۵ کیلومتر مربع قرار دارد. یونسکو بیش از ۶۰۰ عارضه باستان‌شناختی در آن برشمرده است. این آثار شامل آرامگاه‌ها، گودالهای وابسته و بقایای ساختمان‌ها هستند.
نقشه مجموعه آرامگاه از نقشه شیان‌یانگ، پایتخت دودمان چین، الگوبرداری شده است. شیان‌یانگ شهری با دیوارهای تودرتو بود که کاخ‌ها درون آن‌ها قرار داشتند. امپراتور خانه جهان پس از مرگ خود را با همین الگو ساخت.
نام ارتش سفالین چه معنایی دارد؟
نام چینی آن bīngmǎ yǒng است؛ یعنی «پیکرههای تدفینی سرباز و اسب». این نام کاربرد پیکرهها را نشان می‌دهد. آن‌ها اشیای تدفینی بودند، نه وسایل تزئینی.
نام انگلیسی مجموعه از جنس پیکرهها گرفته شده است. تراکوتا یعنی سفال یا گل پخته. هر سرباز از گلِ پخته‌شده ساخته شده است.
هدف، محافظت بود. پیکرهها را در مجموعه آرامگاه گذاشتند تا در جهان پس از مرگ نگهبان چین شی هوانگ باشند. شما نگهبانی را جلوی درِ یک ساختمان تصور کنید. امپراتور همین را می‌خواست، اما برای جهان بعد از مرگ.
چه کسی آن را ساخت و چرا؟
نام چین شی هوانگ هنگام تولد، یینگ ژنگ بود. او در سال ۲۲۱ پیش از میلاد، پادشاهی‌های در حال جنگ را متحد کرد. سپس عنوان «چین شی هوانگ دی» را برگزید؛ یعنی «نخستین امپراتور چین».
ساخت مجموعه آرامگاه او پیش‌تر، در سال ۲۴۶ پیش از میلاد، آغاز شده بود. سیما چیان، تاریخ‌نگار، گزارش کرده است که ۷۰۰٬۰۰۰ نفر در ساخت آن کار کردند.
امپراتور در سال ۲۱۰ پیش از میلاد درگذشت. این ارتش آماده شده بود تا در جهان پس از مرگ از او محافظت کند.
ارتش سفالین چگونه کشف شد؟
در مارس ۱۹۷۴، کشاورزان محلی مشغول حفر چاه بودند. آن‌ها به تکه‌هایی از پیکرههای سفالی برخوردند. همین یافته، آغاز کشف ارتش شد.
گودال نخست فقط شروع ماجرا بود. در تابستان ۱۹۷۶، دو گودال اصلی دیگرِ سربازان هم پیدا شدند. موزه در ۱ اکتبر ۱۹۷۹ به روی عموم باز شد.
در سال ۱۹۸۷، یونسکو مجموعه آرامگاه امپراتور را در فهرست میراث جهانی ثبت کرد. گودالهای سربازان بخشی از همین مجموعه هستند.
خط زمانی
- ۲۴۶ پیش از میلاد: ساخت مجموعه آرامگاه چین شی هوانگ آغاز میشود.
- ۲۲۱ پیش از میلاد: یینگ ژنگ پادشاهی‌های در حال جنگ را متحد می‌کند و عنوان چین شی هوانگ دی را برمی‌گزیند.
- ۲۱۰ پیش از میلاد: چین شی هوانگ درگذشت.
- مارس ۱۹۷۴: کشاورزان هنگام حفر چاه، تکه‌هایی از پیکرههای سفالی پیدا می‌کنند.
- تابستان ۱۹۷۶: گودالهای ۲ و ۳ کشف می‌شوند.
- ۱ اکتبر ۱۹۷۹: موزه ارتش سفالین به روی عموم باز میشود.
- ۱۹۸۷: مجموعه آرامگاه در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت میشود.
- ۲۰۱۴: پژوهشی درباره مقایسه گوش‌های پیکرهها منتشر میشود.
- ۲۰۱۹: پژوهشی ادعای محافظت از سلاح‌های مفرغی با روشی باستانی مبتنی بر کروم را رد می‌کند.
ارتش سفالین چند سرباز دارد؟
عدد معروف، ۸٬۰۰۰ است. اما باید آن را با دقت خواند.
برآوردی در سال ۲۰۰۷ می‌گوید سه گودال اصلی بیش از ۸٬۰۰۰ پیکره سرباز در خود دارند. این برآوردِ چیزی است که زیر خاک قرار دارد. تعداد پیکرههایی نیست که تاکنون کاوش شدهاند.
اسب‌ها هم به شمار کل اضافه می‌شوند. برآوردهای مربوط به تمام ارتش، ۱۳۰ ارابه را شامل میشود که ۵۲۰ اسب آن‌ها را می‌کشیدند. همچنین ۱۵۰ اسب سوارهنظام در این برآوردها آمده است.
سه گودال اصلی
گودال ۱ بزرگ‌ترین گودال است. ۲۳۰ متر طول و ۶۲ متر عرض دارد. در آن ۱۱ راهروی موازی وجود دارد. شما ۱۱ مسیر بلند را کنار هم تصور کنید که سربازان در آن‌ها ایستاده‌اند.
گودال ۲ حدود ۶٬۰۰۰ متر مربع مساحت دارد. بنا بر توضیح موزه، این گودال نمایانگر واحدهای کمان‌دار، سوارهنظام، پیاده‌نظام و ارابه‌ران است. اینجا نیرویی ترکیبی قرار دارد، نه فقط یک آرایش از پیاده‌نظام.
گودال ۳ کوچک است و حدود ۵۲۰ متر مربع مساحت دارد. چیدمان آن باعث شده پژوهشگران این گودال را مرکز فرماندهی نیروهای دو گودال نخست بدانند.
سربازان چه شکلی هستند؟
قد بیشتر سربازان بین ۱٫۷۵ تا ۲ متر است. یعنی هم‌اندازه یک مرد بزرگسال واقعی هستند.
همه آن‌ها نسخه‌های یک پیکره نیستند. درجه نظامی در لباس، مدل مو و قد دیده میشود. بازدیدکننده‌ای که دقیق نگاه کند، می‌تواند افسر را از سرباز عادی تشخیص دهد.
سربازان سلاح واقعی هم داشتند. سلاح‌های مفرغی شامل شمشیر، نیزه و سازوکار ماشه کمان زنبورکی است. همه آن‌ها قابلیت استفاده در نبرد را داشتند. این‌ها سلاح نمایشی نبودند.
جزئیاتی که در کتاب‌های راهنما پیدا نمی‌کنید
سربازان رنگ‌آمیزی شده بودند. امروز بیشترشان به رنگ خاک دیده می‌شوند. در ابتدا، رنگ‌دانه‌های رنگارنگ روی لایه‌ای از لاک به کار رفته بود. این ارتش زمانی بسیار رنگین‌تر از امروز به نظر می‌رسید.
حدود ۴۰٬۰۰۰ سرپیکان مفرغی به دست آمده است. کاوش‌های محوطه ارتش سفالین تقریباً همین تعداد سرپیکان را آشکار کرده‌اند. این عدد نشان می‌دهد سپاه سفالی تا چه اندازه مجهز بوده است.
همه پیکرهها سرباز نیستند. در گودالهای دیگرِ مجموعه آرامگاه، پیکرههای صاحب‌منصبان، بندبازان، زورمندان و نوازندگان وجود داشت. جهان پس از مرگ امپراتور، علاوه بر ارتش، دربار هم داشت.
گودال ۴ خالی است. این گودال در محدوده ارتش هیچ چیزی در خود ندارد. پژوهشگران این وضعیت را نشانه ناتمام ماندن کار می‌دانند.
هیچ دو گوشی یکسان نبودند. پژوهشی در سال ۲۰۱۴ به قلم بِوَن و همکارانش، شکل ۳۰ گوش از پیکرهها را مقایسه کرد. شکل هیچ گوشی دقیقاً با گوش دیگر یکسان نبود. این جزئیات کوچک، به ارتشی که به‌صورت انبوه ساخته شده، حال‌وهوایی انسانی می‌دهد.
یک باور درباره سلاح‌ها رد شد. ادعایی مطرح بود که سلاح‌های مفرغی به کمک یک روش باستانیِ ضدزنگ مبتنی بر کروم سالم مانده‌اند. پژوهشی در سال ۲۰۱۹، تعداد ۴۶۴ قطعه سلاح را آزمایش کرد. فقط ۳۷ قطعه در سطح خود ۰٫۱ درصد یا بیشتر کروم داشتند. پژوهش نشان داد کروم از لایه‌های لاک مجاور آمده بود. وجود آن با میزان سالم ماندن سلاح ارتباطی نداشت.
آیا آرامگاه امپراتور باز شده است؟
خیر. گودالهای حاوی سربازان کاوش شدهاند. اما اتاق تدفین مرکزی که پیکر چین شی هوانگ در آن قرار دارد، هنوز کاوش نشده است. این اتاق همچنان دست‌نخورده از نظر کاوش باقی مانده است.
موزه و برنامه‌ریزی برای بازدید
موزه محوطه آرامگاه امپراتور چین شی هوانگ، مدیریت این مجموعه را بر عهده دارد. این موزه در ۱ اکتبر ۱۹۷۹ به روی عموم باز شد و گودال‌هایی را که در بالا معرفی شدند در بر می‌گیرد.
اگر شما قصد بازدید دارید، برای اطلاع از وضعیت فعلی بلیت‌ها، صفحه رسمی فروش بلیت موزه را بررسی کنید. همان صفحه گودالهای ۲ و ۳ را هم معرفی می‌کند. مسیر بازدیدتان را با توجه به هر سه گودال بچینید. گودال ۱ بزرگ‌ترین است. گودال ۳ کوچک‌ترین است و مرکز فرماندهی به شمار می‌رود.
وقتی به گودال نخست رسیدید، به نشانه‌های درجه نظامی دقت کنید. لباس، مو و قد پیکرهها را ببینید. از خودتان بپرسید کدام پیکرهها فرمانده هستند. آن‌وقت چیزی فراتر از جمعیتی از مردان سفالی خواهید دید.
پرسش‌های متداول
پرسش‌های بالا در بخش پرسش‌های متداول این صفحه، بار دیگر به‌صورت کوتاه پاسخ داده شدهاند.
منابع
- ویکی‌پدیا — ارتش سفالین en.wikipedia.org
- ویکی‌پدیای ترکی — سربازان سفالی tr.wikipedia.org
- یونسکو — آرامگاه نخستین امپراتور چین whc.unesco.org
- نشنال جئوگرافیک — آرامگاه امپراتور چین nationalgeographic.com
- موزه محوطه آرامگاه امپراتور چین شی هوانگ — درباره موزه bmy.com.cn
- دانشگاه کالج لندن — دانشمندان بر معمای سالم ماندن سلاح‌های ارتش سفالین روشنایی می‌اندازند ucl.ac.uk
- ساینتیفیک ریپورتس — کروم سطحی روی سلاح‌های مفرغی ارتش سفالین nature.com
- نشریه علوم باستان‌شناسی — بینایی رایانه‌ای، طبقه‌بندی باستان‌شناختی و جنگجویان سفالی چین discovery.ucl.ac.uk
FAQ
ارتش سفالین چند سرباز دارد؟
برآوردی در سال ۲۰۰۷ شمار پیکرههای سرباز در سه گودال اصلی را بیش از ۸٬۰۰۰ اعلام کرده است. این عدد، تعداد پیکرههایی نیست که تاکنون از خاک بیرون آمدهاند. برآوردهای مربوط به کل ارتش، ۱۳۰ ارابه با ۵۲۰ اسبِ ارابهکش و همچنین ۱۵۰ اسب سوارهنظام را هم شامل میشود.
ارتش سفالین کجاست؟
این مجموعه در منطقه لینتونگِ شهر شیآن، در استان شاآنشی چین قرار دارد. گودالها حدود ۱٫۵ کیلومتر شرق آرامگاه نخستین امپراتور هستند.
نام ارتش سفالین چه معنایی دارد؟
نام چینی آن، bīngmǎ yǒng، به معنی «پیکرههای تدفینی سرباز و اسب» است. این پیکرهها را در مجموعه آرامگاه گذاشتند تا پس از مرگ چین شی هوانگ از او محافظت کنند.
آیا آرامگاه امپراتور باز شده است؟
خیر. گودالهای حاوی سربازان کاوش شدهاند، اما اتاق تدفین مرکزی که پیکر امپراتور در آن قرار دارد، هنوز کاوش نشده است.
Image: 51714-Terracota-Army.jpg — xiquinhosilva, CC BY 2.0
