Gdje se u Turskoj nalazi tvrđava Mamure?
Tvrđava Mamure nalazi se na sredozemnoj obali, u naselju Bozdoğan, u okrugu Anamur u pokrajini Mersin. Smještena je uz cestu Antalya–Mersin, 6 kilometara jugoistočno od Anamura i 216 kilometara zapadno od Mersina. Ako tvrđavu tražite na karti, kao polaznu tačku koristite grad Anamur.
Na turskom se zove Mamure Kalesi, a na engleskom Mamure Castle. Dakle, nalazi se uz Sredozemno more, jugoistočno od Anamura, izvan samog grada.
Tvrđava zauzima 23.500 kvadratnih metara i ima 39 kula. Položaj uz obalu dio je njenog odbrambenog rješenja. S bedema se pruža pogled na more i okolno kopno. S kopnene strane dodatnu zaštitu pruža odbrambeni jarak.
Šta historija tvrđave Mamure otkriva o njenom porijeklu?
Vrijeme najranije gradnje Mamure ostaje sporno. Opis na UNESCO-ovoj Tentativnoj listi navodi moguće rimsko porijeklo. Prema tom tumačenju, prva tvrđava mogla je biti podignuta u 3. ili 4. vijeku nove ere. Riječ je o pretpostavci, a ne o utvrđenoj godini osnivanja.
Wikipedija na engleskom jeziku donosi drugačije tumačenje. Pozivajući se na knjige Johna Freelyja i Toma Brosnahana, gradnju tvrđave pripisuje vladarima Armenskog Kraljevstva Kilikije. Ovi izvori daju različite odgovore na pitanje ko je prvi izgradio Mamure.
Arheološka otkrića otkrivaju još jedan sloj historije ovog mjesta. Tokom zaštitnih iskopavanja 1988. godine, Uprava muzeja u Anamuru otkrila je prostorije s mozaičnim podovima. Protumačene su kao dijelovi kupatila i kuća. Smatra se da ostaci pripadaju antičkom naselju Ryg Monai.
Mozaične podove i prostorije treba razmatrati zajedno sa spornim tumačenjima nastanka tvrđave. Oni svjedoče o građevinama koje su protumačene kao stambeni prostori i kupatila. Ipak, ne utvrđuju jednog, općeprihvaćenog graditelja tvrđave. Ministarstvo kulture i turizma navodi i proširenja tokom istočnorimskog i križarskog perioda.
Kako su seldžučki i karamanidski vladari mijenjali tvrđavu Mamure?
Prema opisu na UNESCO-ovoj Tentativnoj listi, Alaeddin Kejkubad I (Alaeddin Keykubad I) osvojio je tvrđavu 1221. godine. Zatim je naredio izgradnju veće tvrđave, uz korištenje dijela ranijih temelja. Ovaj prikaz opisuje obimnu obnovu. Stariji građevinski ostaci uklopljeni su u proširenu tvrđavu.
Kasnija epizoda poznata je iz Šikarijevog pripovijedanja. Prema tom zapisu, karamanidski vladar Mahmut-beg (Mahmut Bey) osvojio je i popravio tvrđavu u periodu 1300–1308. Dao joj je ime Mamurije (Mamuriye). Taj prikaz povezuje ime tvrđave s određenom epizodom osvajanja i popravke.
Na glavnom ulazu sačuvan je preciznije datiran zapis. Natpis u šest redova navodi ime karamanidskog sultana Ibrahima. Datiran je u mjesec ševal 854. godine po islamskom kalendaru, što odgovara 1450. godini. Ako pratite hronologiju Mamure, ovaj natpis pruža vam datiran oslonac za njen karamanidski period.
I džamija u vanjskoj tvrđavi pripada ovoj slojevitoj historiji. Prvi put je izgrađena u karamanidskom periodu. Međutim, građevina pokazuje obilježja osmanske arhitekture 16. vijeka. Njena historija povezuje raniji nastanak s arhitektonskim izrazom kasnijeg perioda.
Kada je tvrđava Mamure postala osmanska?
Izvori navode dvije godine prelaska Mamure pod osmansku vlast. Opis na UNESCO-ovoj Tentativnoj listi navodi 1475. godinu. Wikipedija na engleskom jeziku navodi 1469. godinu. Tu razliku treba jasno zadržati u prikazu historije tvrđave jer izvori nisu saglasni o godini.
Sredinom 16. vijeka uslijedile su popravke i dogradnje. Nova faza radova odvijala se krajem 18. vijeka. Zbog tih zahvata tvrđava sadrži dijelove iz više perioda. Njen sačuvani oblik ne može se u cijelosti pripisati jednom vladaru ili jednoj obnovi.
Tokom osmanskog perioda dio tvrđave služio je kao karavan-saraj. To je bila još jedna namjena građevine čiji su jarak, kule i obalni položaj služili odbrani. Generalna direkcija vakufa izvela je dodatne popravke tokom 1960-ih godina.
Hronologija
- 3–4. vijek nove ere: Pretpostavljeni period nastanka prvobitne rimske građevine prema UNESCO-ovom opisu. Pripisivanje gradnje Rimljanima ostaje nesigurno.
- 1221: Prema UNESCO-u, Alaeddin Kejkubad I osvojio je tvrđavu i proširio je koristeći dio ranijih temelja.
- 1300–1308: Prema Šikarijevom pripovijedanju, Mahmut-beg osvojio je i popravio tvrđavu te joj dao ime Mamurije.
- 1450: Na ulaznom natpisu zabilježeno je ime sultana Ibrahima.
- 1469 / 1475: Wikipedija na engleskom jeziku i UNESCO navode ove različite godine osmanskog preuzimanja tvrđave.
- Sredina 16. vijeka: Popravke i dogradnje izmijenile su tvrđavu.
- Kraj 18. vijeka: Uslijedila je nova faza popravki i dogradnji.
- 1960-e godine: Generalna direkcija vakufa popravljala je tvrđavu.
- 1988: Zaštitnim iskopavanjima otkrivene su prostorije s mozaičnim podovima, protumačene kao kupatila i kuće.
- 13. 4. 2012.: Tvrđava Mamure predložena je za UNESCO-ovu Tentativnu listu svjetske baštine.
Šta možete vidjeti na fotografijama tvrđave Mamure?
Mamure ima tri glavne cjeline odvojene visokim zidovima. To su istočno unutrašnje dvorište, zapadna vanjska tvrđava i južna citadela na stijenama. Ova podjela pomaže vam da razumijete fotografije na kojima bedemi i kule mogu djelovati kao neprekinuta cjelina.
Svih 39 kula povezano je stazom duž bedema. Prema UNESCO-ovom opisu, glavna južna osmatračka kula visoka je 22 metra. Zajedno s jarkom na kopnenoj strani, ovi elementi pokazuju kako je raspored tvrđave prilagođen i okolnom terenu i moru.
Galerija fotografija na Wikipediji na engleskom jeziku prikazuje glavnu kulu, panoramu vanjske tvrđave, sjevernu stranu, morsku stranu i unutrašnje dvorište. Poređenjem tih pogleda možete povezati pojedinačne građevine s trodijelnim rasporedom. Pogledi s mora i sa sjevera prikazuju različite strane istog odbrambenog sklopa.
U vanjskoj tvrđavi nalazi se džamija s jednom kupolom. Njeno porijeklo iz karamanidskog perioda i obilježja osmanske arhitekture 16. vijeka stavljaju naglasak na drugačiji dio historije nego kule. Dok pregledate fotografije tvrđave Mamure, uz bedeme i dvorišta prepoznajte i ovu građevinu.
Detalji koje nećete pronaći u vodičima
Prvobitna kapija razlikuje se od ulaza koji se danas koristi. Nalazi se na sjevernoj strani unutrašnjeg dvorišta, između dvije pravougaone kule. Most koji je nekada stajao ispred nje nije sačuvan. Ta razlika je važna kada na fotografijama pokušavate prepoznati historijski ulaz.
Voda je u tvrđavu stizala kanalom koji je prelazio preko jarka na dva šiljasta luka. Tokom opsada vodu su osiguravale cisterne. To je najjasnija veza tvrđave sa svakodnevnim životom. Kao što vi kod kuće čuvate vodu za piće, njenim stanovnicima bila je potrebna pouzdana zaliha kada pristup vodi postane otežan.
Puškarnice za strijele šire se prema unutrašnjosti u obliku slova V. Takav raspored olakšavao je braniocima gađanje strijelama, dok ih je izvana bilo teže pogoditi. Ovi otvori pokazuju odbrambenu namjenu u mnogo manjem mjerilu od južne osmatračke kule visoke 22 metra ili jarka na kopnenoj strani.
Osmanska upotreba dijela tvrđave kao karavan-saraja dodaje još jedan detalj njenoj historiji. Uz džamiju i sistem vodosnabdijevanja, pokazuje da su se unutar bedema odvijale i aktivnosti koje su nadilazile nadzor obale.
Recenzije tvrđave Mamure: na šta obratiti pažnju?
Mamure možete procijeniti tako što ćete povezati vidljive elemente s njihovom namjenom. Jarak na kopnenoj strani pripada odbrambenom sistemu. Staza duž bedema povezuje 39 kula. Cisterne su služile za snabdijevanje vodom tokom opsada. Ovi konkretni elementi daju vam jasne pojedinosti na koje možete obratiti pažnju dok čitate opise posjetilaca.
Datirani natpis i prostorije s mozaičnim podovima nude drugačiju vrstu zanimljivosti. Natpis navodi ime sultana Ibrahima i bilježi 1450. godinu. Prostorije otkrivene 1988. godine protumačene su kao kupatila i kuće. Zajedno, ovi detalji omogućavaju učenicima, studentima i čitaocima zainteresiranim za historiju da proučavaju više od obalnih obrisa tvrđave.
Kao vremenski određen podatak o troškovima posjete može poslužiti cjenovnik DÖSİMM-a, kojem je pristupljeno 25. 10. 2026. U njemu je ulaznica za strane posjetioce iznosila 3 €. Navedeno je i da Müzekart važi za nosioce turskih ličnih karata. Ovi podaci odnose se na taj cjenovnik i treba ih čitati uz navedeni datum.
Često postavljana pitanja
Nalazi li se tvrđava Mamure u gradu Anamuru?
Nalazi se u naselju Bozdoğan, u okrugu Anamur. Tvrđava je 6 kilometara jugoistočno od Anamura, uz Sredozemno more i cestu Antalya–Mersin.
Jesu li tvrđavu Mamure prvobitno izgradili Rimljani?
UNESCO-ov opis navodi mogućnost rimskog porijekla iz 3. ili 4. vijeka nove ere. Drugačiji prikaz na Wikipediji na engleskom jeziku pripisuje gradnju vladarima Armenskog Kraljevstva Kilikije. Njeni počeci ostaju sporni.
Kolika je tvrđava Mamure?
Tvrđava zauzima 23.500 kvadratnih metara. Ima 39 kula i tri glavne cjeline: istočno unutrašnje dvorište, zapadnu vanjsku tvrđavu i južnu citadelu na stijenama.
Kakav je status tvrđave Mamure pri UNESCO-u?
Tvrđava Mamure predložena je za UNESCO-ovu Tentativnu listu svjetske baštine 13. 4. 2012. Njen navedeni status stoga se odnosi na upis na Tentativnu listu.
Izvori
- Ministarstvo kulture i turizma — Uprava muzeja u Anamuru kvmgm.ktb.gov.tr
- Ministarstvo kulture i turizma — Tvrđava Mamure kvmgm.ktb.gov.tr
- UNESCO-ov Centar za svjetsku baštinu — Tvrđava Mamure, Tentativna lista whc.unesco.org
- Portal kulture Turske — Tvrđava Mamure kulturportali.gov.tr
- Wikipedija — Tvrđava Mamure en.wikipedia.org
- DÖSİMM — Cijene ulaznica za muzeje i arheološka nalazišta dosim.ktb.gov.tr
FAQ
Gdje se u Turskoj nalazi tvrđava Mamure?
Tvrđava Mamure nalazi se u naselju Bozdoğan, u okrugu Anamur u pokrajini Mersin, na sredozemnoj obali. Smještena je uz cestu Antalya–Mersin, 6 kilometara jugoistočno od Anamura i 216 kilometara zapadno od Mersina.
Ko je izgradio tvrđavu Mamure?
Prvobitni graditelj i vrijeme izgradnje ostaju sporni. Opis na UNESCO-ovoj Tentativnoj listi navodi mogućnost da su Rimljani podigli prvu tvrđavu u 3. ili 4. vijeku nove ere. Wikipedija na engleskom jeziku donosi drugačije tumačenje i gradnju pripisuje vladarima Armenskog Kraljevstva Kilikije.
Koliko kula ima tvrđava Mamure?
Tvrđava Mamure ima 39 kula povezanih stazom duž bedema. Prema opisu na UNESCO-ovoj Tentativnoj listi, glavna južna osmatračka kula visoka je 22 metra.
Je li tvrđava Mamure na UNESCO-ovoj Listi svjetske baštine?
Tvrđava Mamure predložena je za UNESCO-ovu Tentativnu listu svjetske baštine 13. 4. 2012. Njen navedeni status odnosi se na upis na Tentativnu listu.
Image: Castle in Mamure, Anamur, Turkey from the Sea.jpg — Beñat Irasuegi, CC BY-SA 2.0
