وجود مو (Mu) بهعنوان یک قاره واقعی از نظر علمی تأیید نشده است. ادعای این قاره گمشده از خوانش اشتباه یک دستنوشته مایا (Maya) در قرن نوزدهم شکل گرفت. بعدها کتاب‌های جیمز چرچوارد (James Churchward) آن را به داستان تمدنی در اقیانوس آرام (Büyük Okyanus) تبدیل کردند.
اگر می‌خواهید مو را بشناسید، پیش از نقشه، سراغ دستنوشته بروید. این داستان یک نسخه خطی مایا، جایگاه مو در اقیانوس اطلس (Atlas Okyanusu) به روایت آگوستوس لو پلنژون (Augustus Le Plongeon)، جایگاه آن در اقیانوس آرام به روایت چرچوارد و سازندهای زیرآبی یوناگونی (Yonaguni) را به هم پیوند می‌دهد. هرکدام ادعایی از نوع متفاوت مطرح می‌کنند و به توضیحی جداگانه نیاز دارند.
نام مو از کجا آمد؟
ریشه این نام به تفسیر شارل اتین براسور دو بوربورگ (Charles Étienne Brasseur de Bourbourg) از نسخه خطی تروآنو (Troano Kodeksi) در سال 1864 برمی‌گردد. او از الفبای دِ لاندا (de Landa alfabesi) استفاده کرد و دستنوشته را اشتباه خواند. او مدعی شد عبارتی که «مو» خوانده بود، از سرزمینی سخن می‌گوید که پس از یک فاجعه به زیر آب رفته است. این تفسیر، نام و داستان یک فاجعه را در اختیار نویسندگان بعدی گذاشت.
دستنوشته تروآنو بخشی از کتابی است که امروز نسخه خطی مادرید (Madrid Kodeksi) یا نسخه خطی تروکورتسیان (Tro-Cortesian Kodeksi) نام دارد. این اثر در موزه آمریکا (Museo de América) در مادرید (Madrid) نگهداری می‌شود. موزه آن را اثری مایایی از یوکاتان (Yucatán) معرفی می‌کند و قدمتش را به قرن پانزدهم نسبت می‌دهد. بنابراین خود دستنوشته شیئی مستند است، اما سرزمین غرق‌شده از خوانش نادرست آن پدید آمد.
موزه محتوای نسخه را موضوعات آیینی و دستورهای پیشگویی مورد استفاده کاهنان توصیف می‌کند. این نکته اهمیت دارد، چون استدلال قاره گمشده بر این فرض بنا شده که دستنوشته گزارشی از نابودی است. محتوای آیینی شناسایی‌شده آن، چنین تفسیری را تأیید نمی‌کند. وقتی شما خود دستنوشته را از داستانی که به آن نسبت داده‌اند جدا کنید، مشکل اصلی روشن می‌شود.
در زندگی روزمره هم می‌توان نمونه‌ای مشابه پیدا کرد. اگر پیامی دست‌به‌دست‌شده را تا نقطه آغازش دنبال کنید، می‌توانید بپرسید آیا نسخه‌های بعدی معنای اولیه را حفظ کرده‌اند یا نه. همین پرسش را درباره مو مطرح کنید: خوانش فاجعه‌محور براسور و توصیف موزه از محتوای آیینی کاهنان، به دو مسیر متفاوت می‌روند. وجود یک دستنوشته، هر تفسیری را که به آن نسبت داده‌اند معتبر نمی‌کند.
آگوستوس لو پلنژون چگونه این ادعا را گسترش داد؟
آگوستوس لو پلنژون پس از مطالعه ویرانه‌های مایا در یوکاتان، روایت مو را گسترش داد. در روایت او، مو با آتلانتیس (Atlantis) مرتبط بود و در اقیانوس اطلس قرار داشت. او سرزمین گمشده فرضی را به توضیحی گسترده‌تر درباره تمدن باستان پیوند می‌داد. بنابراین جایگاه آشنای مو در اقیانوس آرام، در این روایت قدیمی‌تر وجود نداشت.
لو پلنژون همچنین ادعا کرد ملکه مو (Kraliçe Moo) از نابودی مو جان سالم به در برد و تمدن مصر (Mısır) را بنیان گذاشت. این ادعا جهان مایا، یک سرزمین مادری غرق‌شده و مصر را به هم مرتبط می‌کرد. باید آن را بخشی از روایت پیشنهادی او دانست. وجود مو و داستان مهاجرتی که به آن پیوند خورده، بهعنوان رویدادهای تاریخی اثبات نشده‌اند.
قاره مو قرار بود کجا باشد؟
جای مو در روایت مروجان اصلی آن تغییر کرد. روایت لو پلنژون به اقیانوس اطلس تعلق داشت و مو را همان آتلانتیس می‌دانست. جیمز چرچوارد داستان را به اقیانوس آرام برد. پس وقتی می‌پرسید مو کجا بوده، باید پرسش دیگری هم مطرح کنید: روایت کدام نویسنده را می‌خوانید؟ این دو جایگاه به دو نسخه متفاوت از ادعا تعلق دارند.
چرچوارد مو را در امتداد غرب به شرق، میان جزایر ماریانا (Mariana Adaları) و جزیره ایستر (Paskalya Adası) قرار داد. سرزمین پیشنهادی او از شمال به جنوب، میان هاوایی (Hawaii) و مانگایا (Mangaia) امتداد داشت. نام این جزایر به داستان او محدوده‌ای جغرافیایی می‌دهد. آن‌ها جای پیشنهادی او را توصیف می‌کنند؛ اما ثابت نمی‌کنند که قاره‌ای در آن محدوده وجود داشته است.
چرچوارد با کتاب سال 1926 خود، قاره گمشده مو، سرزمین مادری انسان، این ادعا را به مخاطبان گسترده‌ای معرفی کرد. او مدعی شد مو هنگام ناپدید شدن در حدود 12,000 سال پیش، 64 میلیون نفر جمعیت داشت. هر دو عدد به روایت او تعلق دارند. نباید آن‌ها را جمعیتی تأییدشده یا تاریخی اثبات‌شده برای نابودی معرفی کرد.
چرچوارد مدعی داشتن چه شواهدی بود؟
چرچوارد در پیشگفتار کتاب، روایت خود را به ترجمه لوح‌های ناکال (Naacal) نسبت داد. او مدعی بود آن‌ها را در هند (Hindistan) یافته است و می‌گفت در برمه (Burma) یا مو نوشته شده‌اند. تفاوت میان این ادعا و وجود کتاب او اساسی است. یک روایت منتشرشده ثبت می‌کند که نویسنده چه ادعایی داشته است؛ انتشار آن به‌خودی‌خود رویدادهای باستانی پیشنهادی را اثبات نمی‌کند.
فهرست کتابخانه مؤسسه اسمیتسونین (Smithsonian Enstitüsü)، چاپ سال 1931 کتاب قاره گمشده مو را اثری 335 صفحه‌ای ثبت کرده است. این مدخل، سابقه انتشاراتی مشخصی برای نوشته چرچوارد فراهم می‌کند و یک چاپ از کتاب را مستند می‌سازد. اما لوح‌های ادعایی، قاره، جمعیت یا سناریوی نابودی مطرح‌شده از سوی نویسنده را به تاریخی با تأیید مستقل تبدیل نمی‌کند.
آیا مو می‌توانست تقریباً یک‌شبه ناپدید شود؟
چرچوارد نابودی مو را نتیجه فروریختن حفره‌های گاز زیرزمینی توصیف کرد. در روایت او، قاره تقریباً یک‌شبه ناپدید شد. ایراد زمین‌شناختی مستقیماً همین سازوکار را هدف می‌گیرد: یک توده قاره‌ای نمی‌توانست در مدت بسیار کوتاه پیشنهادی او، به‌طور کامل غرق یا ناپدید شود. بنابراین سناریوی نابودی او، افزون بر مشکلات مبنای متنی‌اش، با یک ایراد فیزیکی نیز روبه‌رو است.
پاتریک دی. نان (Patrick D. Nunn) در فصل سال 2008 خود با عنوان قاره‌های افسانه‌ای اقیانوس آرام، مو را بررسی کرد. ارزیابی او روایت‌های قاره‌های گمشده را عمدتاً حاصل استنباط‌های اشتباه و خیال‌پردازی می‌داند. او این باورها را به تفکر اشاعه‌گرایی نیز مرتبط می‌کند. بر پایه این دیدگاه، فرهنگ‌های انسانی از یک یا چند مرکز اولیه در سراسر جهان گسترش یافته‌اند. سرزمین مادری پیشنهادی چرچوارد با این الگوی توضیحی گسترده‌تر سازگار است.
آیا یوناگونی مدرکی برای وجود مو است؟
گزارش سال 2007 نشنال جئوگرافیک (National Geographic)، سازندهای زیرآبی یوناگونی در ژاپن (Japonya) را توصیف کرد که برخی پژوهشگران آن‌ها را با مو مرتبط می‌دانستند. بحث بر سر این بود که شکل آن‌ها طبیعی است یا ساخته دست انسان. بااین‌حال، ارتباط دادن آن‌ها با مو، خود یک تفسیر است. برای ارزیابی آن، شما باید توضیح ارائه‌شده درباره سازندها را بررسی کنید، نه اینکه صرف قرار داشتنشان زیر آب را مدرک بدانید.
رابرت شوک (Robert Schoch)، پژوهشگر دانشگاه بوستون (Boston Üniversitesi) که در یوناگونی غواصی کرده بود، شکل ظاهراً مصنوعی پله‌ها را با سطوح شکست طبیعی در ماسه‌سنگ توضیح داد. این توضیح، منشأیی طبیعی برای شکل‌هایی ارائه می‌کند که بهعنوان ساخت‌وساز تفسیر شده‌اند. بنابراین اختلاف‌نظر ابتدا درباره خود سازندهاست؛ پیش از آنکه بتواند پشتوانه ادعایی دیگر درباره یک قاره گمشده باشد.
گزارش نشنال جئوگرافیک به تاریخ 19 سپتامبر 2007 همچنین اعلام کرد که آژانس امور فرهنگی ژاپن (Japonya Kültür İşleri Ajansı) و دولت اوکیناوا (Okinawa) این سازندها را بهعنوان اموال فرهنگی مهم به رسمیت نشناخته بودند. این گفته وضعیت گزارش‌شده آن‌ها در همان زمان را توصیف می‌کند. در کنار توضیح شوک، تصویری دقیق‌تر به شما می‌دهد تا اینکه یوناگونی را صرفاً بقایای مو بنامید.
خط زمانی
- قرن پانزدهم: بر اساس تاریخ‌گذاری موزه آمریکا، نسخه خطی مادرید در یوکاتان تهیه می‌شود. بخش تروآنوی آن بعدها در کانون ادعای مو قرار می‌گیرد.
- 1864: تفسیر اشتباه براسور دو بوربورگ از نسخه خطی تروآنو، نام مو و گزارشی ادعایی از فرورفتن فاجعه‌بار در آب را فراهم می‌کند.
- قرن نوزدهم: آگوستوس لو پلنژون مو را با آتلانتیس و ادعاهایی درباره ارتباط جهان مایا با تمدن مصر ترکیب می‌کند.
- 1926: جیمز چرچوارد کتابش را منتشر می‌کند. او در آن مو را در اقیانوس آرام قرار می‌دهد و سرزمین مادری بشریت معرفی می‌کند.
- 1931: چاپی از قاره گمشده مو که در فهرست اسمیتسونین ثبت شده است، منتشر می‌شود.
- 2007: نشنال جئوگرافیک بحث درباره طبیعی یا دست‌ساز بودن سازندهای زیرآبی یوناگونی و ارتباط دادن آن‌ها با مو را گزارش می‌کند.
- 2008: پاتریک دی. نان در قاره‌های افسانه‌ای اقیانوس آرام، مو را ارزیابی می‌کند و باور به قاره‌های گمشده را با تفکر اشاعه‌گرایی مرتبط می‌داند.
جزئیاتی که در کتاب‌های راهنما پیدا نمی‌کنید
نسخه خطی مادرید از یک نوار یکپارچه تشکیل شده که مانند آکاردئون تا خورده است. این نسخه 56 برگ و 112 صفحه دارد. این جزئیات فیزیکی به شما کمک می‌کنند دستنوشته واقعی پشت این بحث را تصور کنید. این شیء، کتابی تاشده از مایاها با محتوای آیینی شناسایی‌شده است، نه سندی جغرافیایی که تفسیر آن درباره یک قاره گمشده اثبات شده باشد.
نام‌های دیگر آن، تاریخ بخش‌هایی را حفظ کرده‌اند که زمانی از هم جدا بودند. تروآنو از نام خوان ترو ای اورتولانو (Juan Tro y Ortolano) گرفته شده است. کورتسیانوس (Cortesianus) یادآور نام ارنان کورتس (Hernán Cortés) است. این دو بخش جداگانه پیدا شدند و بعدها مشخص شد که بخش‌هایی از یک کتاب‌اند. به همین دلیل، داستان مو به تروآنو اشاره می‌کند، درحالی‌که موزه دستنوشته را با نام نسخه خطی مادرید یا تروکورتسیان معرفی می‌کند.
چرچوارد مجسمه‌های جزیره ایستر را نیز شاهدی برای وجود مو می‌دانست. بااین‌حال، سرپوش‌های پوکائوی (pukao) آن‌ها از اسکوریای آتشفشانی موجود در خود جزیره ساخته شده بودند. هنگام ارزیابی ارتباط پیشنهادی، این جزئیات مربوط به جنس سرپوش‌ها اهمیت دارد. منشأ جزیره‌ای این سرپوش‌ها شناسایی شده است؛ حضور آن‌ها در روایت چرچوارد، ارتباطی با قاره غرق‌شده او را اثبات نمی‌کند.
پرسش‌های متداول
آیا قاره مو واقعی بود؟
وجود مو بهعنوان یک قاره از نظر علمی تأیید نشده است. روایت آن از تفسیر اشتباه یک دستنوشته مایا شکل گرفت. سپس لو پلنژون و چرچوارد آن را به روایت‌های متفاوتی از یک سرزمین مادری گمشده گسترش دادند.
قاره مو قرار بود کجا باشد؟
لو پلنژون مو را با آتلانتیس در اقیانوس اطلس مرتبط می‌دانست. چرچوارد آن را در اقیانوس آرام، میان جزایر ماریانا و جزیره ایستر و میان هاوایی و مانگایا، قرار داد. جای آن به نسخه روایت نویسنده بستگی دارد.
آیا نسخه خطی مادرید از غرق شدن مو می‌گوید؟
براسور دو بوربورگ مدعی بود خوانش او سرزمینی غرق‌شده را توصیف می‌کند. تفسیر او اشتباه بود. موزه آمریکا محتوای نسخه را موضوعات آیینی و دستورهای پیشگویی مورد استفاده کاهنان معرفی می‌کند. این محتوا از روایت پیشنهادی فاجعه پشتیبانی نمی‌کند.
آیا یوناگونی مدرکی برای وجود مو است؟
برخی پژوهشگران سازندهای زیرآبی یوناگونی را به مو مرتبط دانسته‌اند. رابرت شوک ظاهر پلکانی آن‌ها را با سطوح شکست طبیعی در ماسه‌سنگ توضیح داد. وجود این توضیح طبیعی یعنی نمی‌توان این شکل‌ها را به‌سادگی بقایای اثبات‌شده قاره پیشنهادی چرچوارد دانست.
منابع
- ویکی‌پدیا — مو tr.wikipedia.org
- ویکی‌پدیا — مو (قاره گمشده افسانه‌ای) en.wikipedia.org
- مؤسسه اسمیتسونین — قاره گمشده مو si.edu
- انتشارات دانشگاه هاوایی / آکسفورد آکادمیک — قاره‌های افسانه‌ای اقیانوس آرام academic.oup.com
- وزارت فرهنگ اسپانیا، موزه آمریکا — نسخه خطی مادرید (تروکورتسیان) cultura.gob.es
- نشنال جئوگرافیک — هرم باستانی زیرآبی ژاپن پژوهشگران را حیران کرده است nationalgeographic.com
FAQ
آیا قاره مو واقعی بود؟
وجود مو بهعنوان یک قاره یا تمدن از نظر علمی تأیید نشده است. این ادعا از تفسیر اشتباه یک دستنوشته مایا در قرن نوزدهم شکل گرفت.
قاره مو قرار بود کجا باشد؟
آگوستوس لو پلنژون مو را با آتلانتیس در اقیانوس اطلس مرتبط می‌دانست. جیمز چرچوارد بعدها آن را در اقیانوس آرام، میان جزایر ماریانا و جزیره ایستر و میان هاوایی و مانگایا، قرار داد.
آیا نسخه خطی مادرید از غرق شدن مو می‌گوید؟
برداشت مربوط به مو از خوانش اشتباه براسور دو بوربورگ از بخش تروآنو آغاز شد. موزه آمریکا محتوای این دستنوشته را موضوعات آیینی و دستورهای پیشگویی مورد استفاده کاهنان معرفی می‌کند.
آیا یوناگونی مدرکی برای وجود مو است؟
برخی پژوهشگران سازندهای زیرآبی یوناگونی را به مو مرتبط دانسته‌اند. رابرت شوک ظاهر پلکانی آن‌ها را با سطوح شکست طبیعی در ماسه‌سنگ توضیح داد و به این ترتیب، توضیحی طبیعی برای شکل آن‌ها ارائه کرد.
Image: Book map1.jpg — James Churchward, Public domain
