پلیاستیشن (PlayStation) از پروژه مشترک سونی (Sony) و نینتندو (Nintendo) برای ساخت یک سیستم CD-ROM برای سوپر انایاس (Super NES) متولد شد. نینتندو به‌دلیل اختلاف بر سر شرایط تجاری و کنترل تولید به فیلیپس (Philips) روی آورد. پس از آن، پروژه کن کوتاراگی (Ken Kutaragi) با حمایت نوریو اوگا (Norio Ohga) به کنسول مستقل سونی تبدیل شد. اولین پلیاستیشن در 3 دسامبر 1994 در ژاپن (Japonya) عرضه شد.
پیش از آنکه سونی این کنسول را بفروشد، کوتاراگی پردازنده صدایی را طراحی کرده بود که در سیستم سرگرمی سوپر نینتندو (Super Nintendo Entertainment System) استفاده می‌شد. اگر شما این ارتباط را دنبال کنید، می‌بینید که آغاز پلیاستیشن فراتر از ماجرای به‌هم‌خوردن یک توافق است. این داستان، سخت‌افزار صدا، طرح دستگاهی با قابلیت اجرای کارتریج و سی‌دی، یک تصمیم مدیریتی و ابزارهای موردنیاز بازی‌سازان را به هم پیوند می‌دهد.
همکاری سونی و نینتندو چگونه آغاز شد؟
کن کوتاراگی پردازنده صدای SPC-700 را طراحی کرد که در سیستم سرگرمی سوپر نینتندو به کار می‌رفت. بنابراین، حضور سونی در سخت‌افزار نینتندو پیش از عرضه کنسول خودش آغاز شده بود. این ارتباط نشان می‌دهد که کوتاراگی پیش از تبدیل شدن پلیاستیشن به محصولی مستقل از سونی، در این داستان نقش داشت.
بر اساس تاریخچه شرکتی سونی، توافق برای توسعه مشترک سیستم CD-ROM سوپر انایاس در اوایل 1990 نهایی شد. این پروژه سونی و نینتندو را حول یک طرح سخت‌افزاری مشخص کنار هم قرار داد. هدف همکاری، آوردن فناوری CD-ROM به سوپر انایاس بود.
توافق فقط به ساخت یک وسیله جانبی برای دستگاه موجود محدود نمی‌شد. این همکاری، در کنار افزونه CD-ROM برای SNES، شامل کنسولی جداگانه با نام نینتندو پلی استیشن (Nintendo Play Station) هم بود. قرار بود این دستگاه هم کارتریج و هم CD-ROM را اجرا کند. اگر شما می‌خواهید طرح اولیه را تصور کنید، دستگاهی را در نظر بگیرید که از هر دو قالب پشتیبانی می‌کند.
چرا نینتندو به فیلیپس روی آورد؟
نینتندو نگران از دست دادن کنترل تولید شد. این شرکت از شرایط تجاری همکاری با سونی هم رضایت نداشت. همین نگرانی‌ها نینتندو را به سمت فیلیپس برد. در نتیجه، توافق‌های تجاری به محور اصلی جدایی تبدیل شدند.
اعلام عمومی این تصمیم در نمایشگاه لوازم الکترونیکی مصرفی (Consumer Electronics Show) سال 1991 در شیکاگو (Şikago) انجام شد. هاوارد لینکلن (Howard Lincoln)، از مدیران نینتندو آمریکا (Nintendo of America)، همکاری نینتندو با فیلیپس را اعلام کرد. این اعلام، تغییر مسیر نینتندو را آشکار کرد، در حالی که کار سونی روی پروژه مشترک همچنان بخشی از پیشینه ماجرا بود.
بااین‌حال، این اعلام بلافاصله به همه گفت‌وگوها پایان نداد. سونی و نینتندو پس از نمایشگاه 1991 هم مدتی به مذاکره ادامه دادند. وقتی شما ریشه‌های پلیاستیشن را دنبال می‌کنید، این جزئیات اهمیت دارد: جدایی علنی و پایان مذاکرات، یک رویداد واحد نبودند.
باید میان طرح نینتندو پلی استیشن و پلیاستیشن بعدی سونی هم تفاوت گذاشت. قرار بود طرح مشترک، هم کارتریج‌های نینتندو و هم CD-ROM را بپذیرد. کنسول مستقل سونی پس از تصمیم بعدی این شرکت برای دنبال کردن پروژه خودش شکل گرفت.
پروژه چگونه به کنسول اختصاصی سونی تبدیل شد؟
در یک جلسه مدیریتی در میانه 1992، نوریو اوگا از پیشنهاد کن کوتاراگی برای ساخت کنسول مستقل سونی حمایت کرد. پشتیبانی او گامی تعیین‌کننده به سوی ساخت دستگاهی زیر نظر خود سونی بود. حالا پروژه برای ادامه مسیر فراتر از همکاری با نینتندو، حمایت لازم را داشت.
تیم آماده‌سازی پلیاستیشن کار خود را در ساختمان شین آئویاما (Shin Aoyama)، در محله آئویاما (Aoyama) توکیو (Tokyo)، آغاز کرد. به این ترتیب، پروژه در کنار تاریخچه شرکتی، یک محل فعالیت مشخص هم داشت. ویکی‌پدیای ترکی محل پیدایش این برند را دقیق‌تر مشخص می‌کند: مینامی آئویاما (Minami-Aoyama)، در منطقه میناتو (Minato) توکیو.
سونی برای نام دستگاه هم توضیح روشنی ارائه کرد. نام «PlayStation» برای توصیف رایانه‌ای ویژه بازی و سرگرمی انتخاب شد؛ در مقابل «workstation» یا ایستگاه کاری که برای کار استفاده می‌شود. این نام، هدف دستگاه را بیان می‌کرد و در عین حال در چارچوب واژگان رایانه‌ای باقی می‌ماند.
سونی کامپیوتر انترتینمنت (Sony Computer Entertainment) در 16 نوامبر 1993 تأسیس شد. این شرکت حاصل مشارکت سونی و سونی میوزیک انترتینمنت ژاپن (Sony Music Entertainment Japan) بود. به این ترتیب، پروژه کنسول مستقل پیش از عرضه سخت‌افزار در ژاپن در دسامبر 1994، ساختار شرکتی پیدا کرد.
سونی چگونه بازی‌سازان را برای پلیاستیشن آماده کرد؟
سونی در 28 اکتبر 1993 فناوری پلیاستیشن را با یک تیرانوسوروس رکس (Tyrannosaurus rex) سه‌بعدی به توسعه‌دهندگان نشان داد. با یک دسته بازی می‌شد مدل را به راه رفتن و غرش کردن واداشت. این نمایش، نمونه‌ای تعاملی از گرافیک سه‌بعدی دستگاه را در اختیار بازی‌سازان گذاشت.
سونی برای توسعه‌دهندگانی که تجربه کار با گرافیک سه‌بعدی نداشتند، پشتیبانی عملی هم فراهم کرد. این شرکت یک کتابخانه برنامه‌نویسی با نام PS Library ساخت و کد نمونه در اختیار آن‌ها گذاشت. این پشتیبانی به فرایند ساخت بازی کمک می‌کرد و فراتر از نمایش توانایی سخت‌افزار در نشان دادن تصاویر بود.
توسعه‌دهندگان همچنین دستگاه‌های ویژه آبی‌رنگ پلیاستیشن را دریافت کردند. این دستگاه‌ها می‌توانستند دیسک‌های قابل ضبط مورد استفاده در فرایند توسعه را بخوانند. سونی آن‌ها را با شروط محرمانگی و مجوز استفاده ارائه می‌کرد. کاربرد این دستگاه‌ها، قالب دیسکی کنسول را به فرایند ساخت و آزمایش نرم‌افزار پیوند می‌داد.
PS Library، کدهای نمونه و دستگاه‌های آبی‌رنگ توسعه، در کنار هم بخش‌های مختلف آمادگی سونی را نشان می‌دهند. توسعه‌دهندگان به منابع برنامه‌نویسی و سخت‌افزار لازم برای کار روی بازی‌های در حال ساخت دسترسی داشتند. نمایش تیرانوسوروس رکس هم بخش دیگری را فراهم کرد: نمونه‌ای دیدنی و قابل‌کنترل از گرافیک سه‌بعدی.
در سال 1994 چه کنسولی در ژاپن عرضه شد؟
اولین پلیاستیشن در 3 دسامبر 1994 در ژاپن به فروش رسید. قیمت آن هنگام عرضه 39,800 ین بود. دستگاه از پردازنده مرکزی 32 بیتی R3000 استفاده می‌کرد و بازی‌هایش روی CD-ROM عرضه می‌شدند.
قالب دیسکی پیامدهای عملی برای تولید داشت. در مقایسه با کارتریج، CD-ROM امکان تولید بازی‌های حجیم‌تر را با سرعت بیشتر و هزینه کمتر فراهم می‌کرد. بنابراین، ظرفیت، سرعت تولید و هزینه، همگی بخشی از همین داستان سخت‌افزاری بودند.
شما می‌توانید این تصمیم را به یک انتخاب روزمره ربط دهید: تکثیر یک چیز چقدر هزینه دارد؟ اگر تا به حال روش‌های مختلف تکثیر یک محتوای یکسان را مقایسه کرده باشید، تشخیص این مزیت تولیدی آسان است. برای پلیاستیشن، CD-ROM هم هزینه تولید کمتری داشت و هم در مقایسه با کارتریج، فضای بیشتری برای بازی‌های حجیم‌تر فراهم می‌کرد.
کنسول هنگام روشن شدن هم صدایی آشنا و قابل‌تشخیص داشت. تاکافومی فوجیساوا (Takafumi Fujisawa) موسیقی آغازینی را ساخت که از سال 1994 استفاده می‌شد. این جزئیات کوچک هم در کنار پردازنده و قالب دیسک، بخشی از طراحی دستگاه اصلی بود.
پلیاستیشن چه زمانی به آمریکای شمالی و اروپا رسید؟
پلیاستیشن در 9 سپتامبر 1995 در آمریکای شمالی (Kuzey Amerika) عرضه شد. قیمت عرضه آن در ایالات متحده (Amerika Birleşik Devletleri) $299 بود. این مبلغ $100 کمتر از قیمت سگا ساترن (Sega Saturn) بود. به این ترتیب، قیمت به معیاری مشخص برای مقایسه دو کنسول تبدیل شد.
عرضه در اروپا (Avrupa) در 29 سپتامبر 1995 انجام شد. تا آن زمان، کنسول مستقل سونی پس از عرضه در ژاپن در دسامبر 1994، به آمریکای شمالی و اروپا هم رسیده بود. این‌ها عرضه‌های منطقه‌ای جداگانه بودند و یک تاریخ عرضه جهانی واحد وجود نداشت.
پلیاستیشن به نسل پنجم کنسول‌ها تعلق داشت. رقبای اصلی آن سگا ساترن و نینتندو 64 (Nintendo 64) بودند. بنابراین، نینتندو در هر دو سوی داستان پیدایش پلیاستیشن حضور دارد: ابتدا شریک توسعه سونی بود و سپس در میان رقبای پلتفرم مستقل این شرکت قرار گرفت.
خط زمانی
- اوایل 1990: سونی و نینتندو توافق خود را برای توسعه مشترک سیستم CD-ROM سوپر انایاس نهایی کردند.
- 1991: هاوارد لینکلن همکاری نینتندو با فیلیپس را در نمایشگاه لوازم الکترونیکی مصرفی شیکاگو اعلام کرد.
- میانه 1992: نوریو اوگا از پروژه کن کوتاراگی برای ساخت کنسول مستقل سونی حمایت کرد.
- 28 اکتبر 1993: سونی فناوری سه‌بعدی پلیاستیشن را به توسعه‌دهندگان نشان داد.
- 16 نوامبر 1993: سونی کامپیوتر انترتینمنت تأسیس شد.
- 3 دسامبر 1994: پلیاستیشن با قیمت 39,800 ین در ژاپن عرضه شد.
- 9 سپتامبر 1995: پلیاستیشن در آمریکای شمالی عرضه شد.
- 29 سپتامبر 1995: پلیاستیشن در اروپا عرضه شد.
- دسامبر 1996: تعداد کنسولهای پلیاستیشن ارسالشده در سراسر جهان به 10 میلیون دستگاه رسید.
- مه 2004: مجموع دستگاه‌های پلیاستیشن و پی‌اس وان (PS one) ارسالشده به 100 میلیون رسید.
جزئیاتی که در راهنماها پیدا نمی‌کنید
اگر شما بخواهید فراتر از ماجرای آشنای جدایی دو شریک بروید، SPC-700 نقطه شروع مناسبی است. پردازنده صدای کوتاراگی پیش‌تر در سیستم سرگرمی سوپر نینتندو استفاده می‌شد. ارتباط او با سخت‌افزار نینتندو، پیش از ساخت کنسول مستقل سونی شکل گرفته بود.
تیرانوسوروس رکسی که راه می‌رفت و غرش می‌کرد هم تصویری دقیق از یکی از مراحل توسعه به دست می‌دهد. سونی آن را در 28 اکتبر 1993 نمایش داد؛ پیش از تأسیس سونی کامپیوتر انترتینمنت در 16 نوامبر. بنابراین، نمایش فناوری به توسعه‌دهندگان پیش از تشکیل شرکتی انجام شد که قرار بود پشتیبان کسب‌وکار کنسول باشد.
آمار سال‌های بعد را باید با دقت خواند. سونی اینتراکتیو انترتینمنت (Sony Interactive Entertainment) ثبت کرده است که تعداد دستگاه‌های پلیاستیشن ارسالشده در سراسر جهان در دسامبر 1996 به 10 میلیون رسید. در مه 2004، مجموع دستگاه‌های پلیاستیشن و پی‌اس وان ارسالشده به 100 میلیون رسید. این دو، نخستین سیستم‌های بازی بودند که از این آستانه عبور کردند. تاریخچه رسمی پلیاستیشن سونی، جداگانه فروش بیش از 102 میلیون کنسول از خانواده اصلی را در فاصله 1994–2006 ثبت کرده است.
پرسش‌های متداول
پلیاستیشن چگونه متولد شد؟
پلیاستیشن از پروژه مشترک سونی و نینتندو برای ساخت سیستم CD-ROM سوپر انایاس شکل گرفت. پس از آنکه نینتندو به فیلیپس روی آورد، کن کوتاراگی با حمایت نوریو اوگا ساخت کنسول مستقل سونی را دنبال کرد. این دستگاه در 3 دسامبر 1994 در ژاپن عرضه شد.
چرا نینتندو از سونی فاصله گرفت؟
نینتندو نگران کنترل تولید بود و از شرایط تجاری رضایت نداشت. هاوارد لینکلن در سال 1991 همکاری با فیلیپس را به‌صورت عمومی اعلام کرد. بااین‌حال، سونی و نینتندو پس از آن هم مدتی به گفت‌وگو ادامه دادند.
اولین پلیاستیشن چه زمانی عرضه شد؟
پلیاستیشن در 3 دسامبر 1994 با قیمت 39,800 ین به ژاپن رسید. سپس در 9 سپتامبر 1995 در آمریکای شمالی و در 29 سپتامبر 1995 در اروپا عرضه شد. قیمت عرضه در ایالات متحده $299 بود.
خانواده پلیاستیشن اصلی چقدر موفق بود؟
تعداد دستگاه‌های ارسالشده در سراسر جهان در دسامبر 1996 به 10 میلیون رسید. مجموع دستگاه‌های پلیاستیشن و پی‌اس وان ارسالشده در مه 2004 به 100 میلیون رسید. سونی فروش بیش از 102 میلیون کنسول از خانواده اصلی را در فاصله 1994–2006 ثبت کرده است.
منابع
- تاریخچه گروه سونی — پلیاستیشن sony.com
- WIPO — قوانین مالکیت فکری چگونه به پلیاستیشن شکل دادند wipo.int
- Ars Technica — نمونه اولیه افسانه‌ای «Play Station» با قابلیت پخش سی‌دی و سازگاری با SNES در یک جعبه پیدا شد arstechnica.com
- ویکی‌پدیا — پلیاستیشن (کنسول)) en.wikipedia.org
- پلیاستیشن — صفحه تاریخچه 1994 playstation.com
- سونی اینتراکتیو انترتینمنت — خط زمانی تفصیلی شرکت sonyinteractive.com
- ویکی‌پدیای ترکی — پلیاستیشن tr.wikipedia.org
FAQ
پلیاستیشن چگونه متولد شد؟
پلیاستیشن از همکاری سونی و نینتندو بر سر فناوری CD-ROM برای سوپر انایاس شکل گرفت. پس از آنکه نینتندو به فیلیپس روی آورد، پروژه کن کوتاراگی با حمایت نوریو اوگا به کنسول مستقل سونی تبدیل شد.
چرا نینتندو از سونی فاصله گرفت؟
نینتندو نگران از دست دادن کنترل تولید بود و از شرایط تجاری همکاری رضایت نداشت. این شرکت به فیلیپس روی آورد، هرچند گفت‌وگو با سونی پس از اعلام عمومی این تصمیم در سال 1991 هم ادامه یافت.
اولین پلیاستیشن چه زمانی عرضه شد؟
اولین پلیاستیشن در 3 دسامبر 1994 با قیمت 39,800 ین در ژاپن عرضه شد. عرضه در آمریکای شمالی در 9 سپتامبر 1995 و در اروپا در 29 سپتامبر 1995 انجام شد.
خانواده پلیاستیشن اصلی چقدر موفق بود؟
تعداد کنسولهای پلیاستیشن ارسالشده در سراسر جهان در دسامبر 1996 به 10 میلیون دستگاه رسید. تاریخچه رسمی سونی، فروش بیش از 102 میلیون کنسول از خانواده پلیاستیشن اصلی را در فاصله 1994–2006 ثبت کرده است.
Image: PlayStation-SCPH-1000-with-Controller.jpg — Evan-Amos, Public domain
