PlayStation necə yarandı? Sony–Nintendo layihəsindən

PlayStation Sony və Nintendo-nun Super NES üçün CD-ROM sistemi hazırlamaq məqsədilə başladığı birgə layihədən yarandı. Nintendo kommersiya şərtləri və istehsala nəzarət məsələləri üzündən Philips-ə üz tutdu. Bundan sonra Ken Kutaraqinin (Ken Kutaragi) layihəsi Norio Oqanın (Norio Ohga) dəstəyi ilə Sony-nin müstəqil oyun konsoluna çevrildi. İlk PlayStation 3 dekabr 1994-cü ildə Yaponiyada (Japonya) satışa çıxdı.

Sony bu konsolu satışa çıxarmazdan əvvəl Kutaraqi artıq Nintendo-nun Super Nintendo Entertainment System konsolunda istifadə olunan səs prosessorunu hazırlamışdı. Siz bu əlaqəni izlədikdə PlayStation-ın yaranmasının pozulmuş bir razılaşmadan daha geniş hekayə olduğunu görürsünüz. Bu tarix səs avadanlığını, kartric və CD ilə işləməsi nəzərdə tutulan cihazı, rəhbərliyin qərarını və oyun hazırlamaq üçün tərtibatçılara lazım olan alətləri birləşdirir.

Sony və Nintendo əməkdaşlığa necə başladı?

Ken Kutaraqi Super Nintendo Entertainment System-də istifadə olunan SPC-700 səs prosessorunu hazırlamışdı. Deməli, Sony öz konsolunu satışa çıxarmazdan əvvəl də Nintendo avadanlığı ilə bağlı işlərdə iştirak edirdi. Bu əlaqə Kutaraqinin PlayStation ayrıca Sony məhsuluna çevrilməzdən əvvəl də həmin tarixdə yer aldığını göstərir.

Sony-nin korporativ tarixçəsinə görə, Super NES üçün birgə CD-ROM sistemi hazırlamaq barədə razılaşma 1990-cı ilin əvvəlində yekunlaşdırıldı. Layihə Sony və Nintendo-nu konkret avadanlıq planı ətrafında birləşdirirdi. Əməkdaşlığın məqsədi CD-ROM texnologiyasını Super NES-ə gətirmək idi.

Razılaşma mövcud cihaza qoşulacaq əlavə qurğu ilə məhdudlaşmırdı. SNES üçün CD-ROM əlavəsi ilə yanaşı, ayrıca Nintendo Play Station konsolu da nəzərdə tutulurdu. Bu cihaz həm kartriclərlə, həm də CD-ROM-larla işləyəcəkdi. Siz ilkin planı təsəvvür edərkən hər iki format üçün hazırlanmış bir sistemi gözünüzün önünə gətirin.

Nintendo niyə Philips-ə üz tutdu?

Nintendo istehsala nəzarəti itirməkdən narahat olmağa başladı. Şirkət Sony ilə tərəfdaşlığın kommersiya şərtlərindən də narazı idi. Bu narahatlıqlar Nintendo-nu Philips-ə yönəltdi. Beləliklə, ayrılıqda işgüzar razılaşmalar əsas rol oynadı.

Açıq elan 1991-ci ildə Çikaqoda (Chicago) keçirilən Consumer Electronics Show sərgisində verildi. Nintendo of America rəhbərlərindən Hovard Linkoln (Howard Lincoln) Nintendo-nun Philips ilə tərəfdaşlığını açıqladı. Bu elan istiqamətin dəyişdiyini üzə çıxardı. Sony-nin birgə layihə üzərində işi isə hadisələrin arxa planında qalırdı.

Bununla belə, elan bütün müzakirələri dərhal dayandırmadı. Sony və Nintendo 1991-ci il sərgisindən sonra da bir müddət danışıqları davam etdirdi. Siz PlayStation-ın yaranma tarixini izləyərkən bu təfərrüatı nəzərə alın: ayrılığın ictimaiyyətə açıqlanması ilə danışıqların bitməsi eyni hadisə deyildi.

Nəzərdə tutulan Nintendo Play Station ilə sonradan yaranan Sony PlayStation-ı da fərqləndirmək lazımdır. Birgə hazırlanan cihaz həm Nintendo kartriclərini, həm də CD-ROM-ları qəbul etməli idi. Sony-nin müstəqil konsolu isə sonradan öz layihəsini davam etdirmək qərarından yarandı.

Layihə necə Sony-nin öz konsoluna çevrildi?

1992-ci ilin ortalarında keçirilən rəhbərlik iclasında Norio Oqa Ken Kutaraqinin Sony üçün müstəqil konsol hazırlamaq təklifini dəstəklədi. Bu dəstək Sony-nin öz rəhbərliyi altında hazırlanacaq cihaza doğru həlledici addım oldu. Layihənin Nintendo ilə əməkdaşlıqdan kənarda davam etməsi üçün artıq dəstək var idi.

PlayStation hazırlıq komandası Tokionun (Tokyo) Aoyama səmtindəki Shin Aoyama binasında işə başladı. Beləliklə, layihənin korporativ tarixçəsi ilə yanaşı, konkret iş məkanı da vardı. Türkcə Vikipediya brendin yarandığı yeri daha dəqiq göstərir: Tokionun Minato rayonundakı Minami-Aoyama.

Sony adın mənasını da aydın izah edirdi. “PlayStation” iş üçün istifadə olunan iş stansiyasından fərqli olaraq, oyun və əyləncə üçün kompüteri ifadə etmək məqsədilə seçilmişdi. Ad kompüter terminologiyasını saxlayaraq cihazın təyinatını bildirirdi.

Sony Computer Entertainment 16 noyabr 1993-cü ildə yaradıldı. Şirkət Sony və Sony Music Entertainment Japan tərəfdaşlığı əsasında qurulmuşdu. Beləliklə, müstəqil konsol layihəsi 1994-cü ilin dekabrında Yaponiyada satışa çıxmazdan əvvəl şirkət strukturuna sahib oldu.

Sony tərtibatçıları PlayStation üçün necə hazırladı?

28 oktyabr 1993-cü ildə Sony PlayStation texnologiyasını tərtibatçılara üçölçülü Tyrannosaurus rex modeli ilə nümayiş etdirdi. Oyun pultu vasitəsilə modeli yeritmək və nərildətmək mümkün idi. Nümayiş tərtibatçılara cihazın üçölçülü qrafikasını interaktiv nümunə üzərində göstərirdi.

Sony üçölçülü qrafika təcrübəsi olmayan tərtibatçılar üçün praktik dəstək də hazırladı. Şirkət PS Library adlı proqramlaşdırma kitabxanası yaratdı və nümunə kodlar təqdim etdi. Bu dəstək oyun hazırlamaq işinə yönəlmişdi. O, avadanlığın ekranda nə göstərə bildiyinin nümayişindən daha geniş imkanlar verirdi.

Tərtibatçılara hazırlanma prosesində istifadə olunan yazıla bilən diskləri oxuyan xüsusi mavi PlayStation cihazları da verildi. Sony bu cihazları məxfilik və lisenziya şərtləri ilə təqdim edirdi. Onların təyinatı konsolun disk formatını proqram təminatının hazırlanması və sınaqdan keçirilməsi prosesi ilə əlaqələndirirdi.

PS Library, nümunə kodlar və mavi tərtibat cihazları birlikdə Sony-nin hazırlığının bir neçə tərəfini göstərir. Tərtibatçılar proqramlaşdırma resursları və üzərində işlədikləri oyunlar üçün avadanlıq əldə edirdilər. Tyrannosaurus rex nümayişi isə daha bir nümunə verirdi: görünən və idarə olunan üçölçülü qrafika.

1994-cü ildə Yaponiyada hansı konsol satışa çıxdı?

İlk PlayStation 3 dekabr 1994-cü ildə Yaponiyada satışa çıxdı. İlkin satış qiyməti 39,800 yen idi. Cihaz 32 bitlik R3000 mərkəzi prosessorundan istifadə edirdi. Oyunlar CD-ROM-larda təqdim olunurdu.

Disk formatı istehsala praktik təsir göstərirdi. Kartriclərlə müqayisədə CD-ROM-lar daha böyük həcmli oyunları daha sürətlə və daha aşağı xərclə istehsal etməyə imkan verirdi. Buna görə tutum, istehsal sürəti və xərc eyni avadanlıq tarixinin hissələri idi.

Siz bu qərarı gündəlik bir seçimlə əlaqələndirə bilərsiniz: bir materialın surətini çıxarmaq neçəyə başa gəlir? Eyni materialı çoxaltmağın müxtəlif yollarını müqayisə etmisinizsə, istehsaldakı üstünlüyü asanlıqla görə bilərsiniz. PlayStation üçün CD-ROM-lar daha aşağı istehsal xərclərini kartriclərdən daha böyük oyunlara yer ayırmaq imkanı ilə birləşdirirdi.

Konsolun açılış səsi də asan tanınırdı. 1994-cü ildən istifadə olunan açılış musiqisini Takafumi Fucisava (Takafumi Fujisawa) bəstələmişdi. Prosessor və disk formatı ilə yanaşı, bu kiçik detal da ilk cihazın dizaynına daxil idi.

PlayStation Şimali Amerika və Avropaya nə vaxt gəldi?

PlayStation Şimali Amerikada (Kuzey Amerika) 9 sentyabr 1995-ci ildə satışa çıxdı. Amerika Birləşmiş Ştatlarında (Amerika Birleşik Devletleri) ilkin satış qiyməti $299 idi. Bu, Sega Saturn-un qiymətindən $100 aşağı idi. Beləliklə, qiymət konsolları müqayisə etmək üçün konkret göstəriciyə çevrildi.

Avropada (Avrupa) satışlar 29 sentyabr 1995-ci ildə başladı. Həmin vaxt Sony-nin müstəqil konsolu 1994-cü ilin dekabrında Yaponiyada başlayan satışlardan sonra həm Şimali Amerikaya, həm də Avropaya çatmışdı. Bunlar vahid dünya buraxılış tarixi deyil, ayrı-ayrı regional satış başlanğıcları idi.

PlayStation beşinci nəsil oyun konsollarına aid idi. Əsas rəqibləri Sega Saturn və Nintendo 64 idi. Buna görə Nintendo yaranma tarixinin hər iki ucunda görünür: əvvəl Sony-nin birgə hazırlıq tərəfdaşı, sonra isə Sony-nin müstəqil platforması ilə rəqabət aparan şirkətlərdən biri kimi.

Xronologiya

• 1990-cı ilin əvvəli: Sony və Nintendo birgə Super NES CD-ROM sistemi hazırlamaq barədə razılaşmanı yekunlaşdırdı.
• 1991: Hovard Linkoln Çikaqoda keçirilən Consumer Electronics Show sərgisində Nintendo-nun Philips ilə tərəfdaşlığını açıqladı.
• 1992-ci ilin ortaları: Norio Oqa Ken Kutaraqinin Sony üçün müstəqil konsol layihəsini dəstəklədi.
• 28 oktyabr 1993: Sony üçölçülü PlayStation texnologiyasını tərtibatçılara nümayiş etdirdi.
• 16 noyabr 1993: Sony Computer Entertainment yaradıldı.
• 3 dekabr 1994: PlayStation Yaponiyada 39,800 yen qiymətinə satışa çıxdı.
• 9 sentyabr 1995: PlayStation Şimali Amerikada satışa çıxdı.
• 29 sentyabr 1995: PlayStation Avropada satışa çıxdı.
• Dekabr 1996: Dünya üzrə PlayStation tədarükü 10 milyon konsola çatdı.
• May 2004: PlayStation və PS one konsollarının birgə tədarükü 100 milyona çatdı.

Bələdçi kitablarda tapa bilməyəcəyiniz təfərrüatlar

Tərəfdaşlığın pozulması barədə tanış hekayədən kənara baxanda SPC-700 yaxşı başlanğıc nöqtəsidir. Kutaraqinin səs prosessoru artıq Nintendo-nun Super Nintendo Entertainment System konsolunda istifadə olunurdu. Onun Nintendo avadanlığı ilə əlaqəsi Sony-nin müstəqil konsolundan əvvəl yaranmışdı.

Yeriyən və nərildəyən Tyrannosaurus rex də hazırlıq prosesinin konkret bir anını göstərir. Sony onu 28 oktyabr 1993-cü ildə nümayiş etdirdi. Sony Computer Entertainment isə bundan sonra, 16 noyabrda yaradıldı. Deməli, tərtibatçılara nümayiş konsol biznesini dəstəkləyəcək şirkətin qurulmasından əvvəl baş tutmuşdu.

Sonrakı ümumi göstəriciləri diqqətlə oxumaq lazımdır. Sony Interactive Entertainment 1996-cı ilin dekabrında dünya üzrə PlayStation tədarükünün 10 milyona çatdığını qeyd edir. 2004-cü ilin mayında PlayStation və PS one konsollarının birgə tədarükü 100 milyona çatdı. Onlar bu həddi keçən ilk oyun sistemləri oldu. Sony-nin rəsmi PlayStation tarixçəsində isə ayrıca qeyd olunur ki, 1994–2006-cı illərdə ilk ailəyə daxil olan konsolların 102 milyondan çoxu satılıb.

Tez-tez verilən suallar

PlayStation necə yarandı?

Sony və Nintendo-nun birgə Super NES CD-ROM layihəsindən yarandı. Nintendo Philips-ə üz tutduqdan sonra Ken Kutaraqi Norio Oqanın dəstəyi ilə Sony üçün müstəqil konsol hazırlamağa davam etdi. Bu cihaz 3 dekabr 1994-cü ildə Yaponiyada satışa çıxdı.

Nintendo niyə Sony-dən uzaqlaşdı?

Nintendo istehsala nəzarətdən narahat idi və kommersiya şərtlərindən narazı qalmışdı. Hovard Linkoln 1991-ci ildə Philips ilə tərəfdaşlığı ictimaiyyətə açıqladı. Buna baxmayaraq, Sony və Nintendo bundan sonra da bir müddət müzakirələri davam etdirdi.

İlk PlayStation nə vaxt satışa çıxdı?

PlayStation Yaponiyada 3 dekabr 1994-cü ildə 39,800 yen qiymətinə satışa çıxdı. Şimali Amerikada satışlar 9 sentyabr 1995-ci ildə, ardınca Avropada 29 sentyabr 1995-ci ildə başladı. ABŞ-də ilkin satış qiyməti $299 idi.

İlk PlayStation ailəsi nə qədər uğurlu oldu?

1996-cı ilin dekabrında dünya üzrə tədarük 10 milyona çatdı. PlayStation və PS one birlikdə 2004-cü ilin mayında 100 milyon tədarük göstəricisinə çatdı. Sony 1994–2006-cı illərdə ilk ailəyə daxil olan konsolların 102 milyondan çox satıldığını qeyd edir.

Mənbələr

1. Sony Group tarixçəsi — PlayStation sony.com
2. WIPO — Əqli mülkiyyət qanunları PlayStation-ı necə formalaşdırdı wipo.int
3. Ars Technica — Haqqında çox danışılan, CD oxudan və SNES ilə uyğun “Play Station” prototipi bir qutuda tapıldı arstechnica.com
4. Wikipedia — PlayStation (konsol)) en.wikipedia.org
5. PlayStation — 1994-cü ilin tarixçə səhifəsi playstation.com
6. Sony Interactive Entertainment — Şirkətin genişləndirilmiş xronologiyası sonyinteractive.com
7. Vikipedi — PlayStation tr.wikipedia.org

FAQ

Image: PlayStation-SCPH-1000-with-Controller.jpg — Evan-Amos, Public domain