کشمکش هنری سوم (III. Henry) با بارون‌ها، پارلمان انگلستان (İngiltere) را تغییر داد. مقررات آکسفورد (Oxford Hükümleri) در سال 1258، نشست‌های منظم پارلمان را به ابزاری برای پاسخ‌گو کردن حکومت سلطنتی تبدیل کرد. سپس پارلمان سیمون دو مونفور (Simon de Montfort) در سال 1265، شوالیه‌های شهرستانها و نمایندگان شهرها را گرد هم آورد تا درباره مسائل ملی فراتر از مالیات گفت‌وگو کنند. حضور آن‌ها در دوره ادوارد یکم (I. Edward) ادامه یافت، هرچند محدودیت‌های تحمیل‌شده بر هنری پس از شکست مونفور برداشته شد.
پادشاهی که در نه‌سالگی به تخت نشست، چگونه سرانجام اسیر مخالفان خود شد؟ پاسخ را باید در درخواست‌های مالی، شورایی با اختیار نظارت بر حکومت و پارلمانی جست که به وضعیت یک شاهزاده اسیر می‌پرداخت. اگر شما این پیوندها را دنبال کنید، اهمیت سال 1265 روشن‌تر می‌شود. بازسازی کلیسای وستمینستر (Westminster Abbey) به فرمان هنری نیز بلندپروازی‌های مذهبی پادشاهی را نشان می‌دهد که در مرکز این کشمکش بود.
هنری سوم چگونه در کودکی پادشاه شد؟
هنری در 1 اکتبر 1207 در قلعه وینچستر (Winchester Kalesi) به دنیا آمد. پدر و مادرش شاه جان (John) و ایزابلای آنگولم (Angoulême’li Isabella) بودند. او از دودمان پلانتاژنه (Plantagenet Hanedanı) بود و از 1216 تا 1272 بر انگلستان حکومت کرد؛ سلطنتی که حدود 56 سال طول کشید.
هنری هنگام مرگ جان در سال 1216 نه سال داشت. جنگ اول بارون‌ها (Birinci Baronlar Savaşı) از پیش آغاز شده بود. بارون‌های شورشی از شاهزاده لوئی فرانسه (Fransa Prensi Louis) حمایت می‌کردند. بنابراین به ارث بردن تاج‌وتخت به معنای تضمین جایگاه هنری نبود. پادشاهی او در میانه نزاعی آغاز شد که موضوعش این بود: چه کسی باید بر انگلستان حکومت کند؟
بیثباتی سیاسی باعث شد تاجگذاری او با شتاب در 28 اکتبر 1216 در گلاستر (Gloucester) برگزار شود. سپس سلطنت‌طلبان به رهبری ویلیام مارشال (William Marshal) در سال 1217 در لینکلن (Lincoln) و ساندویچ (Sandwich) پیروز شدند. این پیروزی‌ها تاج‌وتخت پادشاه خردسال را حفظ کرد. هنری بار دیگر در 17 مه 1220 در کلیسای وستمینستر تاجگذاری کرد.
پس از بازگشت نظمی مبتنی بر پذیرش منشور کبیر یا مگنا کارتا (Magna Carta)، هنری در سال 1227 اداره حکومت را از نایب‌السلطنه‌ها تحویل گرفت. از همان کودکی او، بقای سلطنت با ترتیباتی پیوند خورد که محدودیت‌هایی برای پادشاهی به رسمیت می‌شناخت. بعدها درخواست‌های خود او برای حمایت مالی، رابطه میان اقتدار و پاسخ‌گویی را دوباره به موضوع نزاع تبدیل کرد.
چرا درخواست پول به بحران سیاسی تبدیل شد؟
نیاز هنری به مالیات بیشتر باعث شد پارلمان بیشتر تشکیل شود. بارون‌ها از این فرصت‌ها استفاده می‌کردند تا در برابر حمایت مالی، اصلاحات بخواهند. پول و شیوه اداره حکومت به هم گره خوردند: هنری برای تأمین منابع ناچار بود با شکایت‌ها درباره نحوه اعمال قدرت سلطنتی روبه‌رو شود.
یک مثال روزمره به شما کمک می‌کند این چانه‌زنی را دنبال کنید. تصور کنید کسی از یک بودجه مشترک پول بیشتری می‌خواهد، اما دیگر کسانی که در تأمین آن سهم دارند، خواهان حق اظهارنظر درباره هزینه‌ها هستند. بارون‌های هنری نیز حمایت مالی خود را به تغییر در حکومت مشروط می‌کردند. اختلاف هم بر سر منابع بود و هم بر سر اختیار تصمیم‌گیری درباره آن‌ها.
چند فشار مختلف به بحران اصلاحات سال 1258 دامن زد. جناح‌های دربار برای نفوذ رقابت می‌کردند. قحطی گسترده و ناکامی‌های نظامی در ولز (Galler) نیز مشکلات را بیشتر کرد. هنری همچنین برای تلاش در راه به دست آوردن سیسیل (Sicilya)، تعهد مالی بزرگی در برابر دستگاه پاپ پذیرفته بود. مجموعه این مشکلات به اصلاح‌طلبان زمینه داد تا خواهان تغییرات ساختاری شوند.
مقررات آکسفورد چگونه قدرت پادشاه را محدود کرد؟
مقررات آکسفورد در سال 1258 هنری را ملزم کرد که اقتدار یک شورای پانزده‌نفره را بپذیرد. بیست‌وچهار نفر در انتخاب این شورا نقش داشتند: دوازده نفر را پادشاه معرفی می‌کرد و دوازده نفر را اصلاح‌طلبان. این بیست‌وچهار نفر باید شورایی را انتخاب می‌کردند که بر حکومت نظارت کند.
این ترتیبات، اختیار انتصاب‌های مهم را هم تغییر داد. مقام‌های ارشد، از جمله دادرس اعظم و صدراعظم، باید به انتخاب شورا منصوب می‌شدند و به آن پاسخ می‌دادند. به این ترتیب، نهادی میان پادشاه و مقام‌های مهم قرار می‌گرفت. هم انتصاب و هم پاسخ‌گویی تابع توافق اصلاحی می‌شد.
قرار بود پارلمان به‌طور منظم سالی سه بار تشکیل شود تا حکومت پاسخ‌گو بماند. شما با در نظر گرفتن اختیارات شورا می‌توانید اهمیت این الزام را ببینید. مقررات مشخص می‌کرد چه کسی بر حکومت نظارت کند، چه کسی مقام‌های ارشد آن را برگزیند و عملکرد حکومت هر چند وقت یک‌بار زیر نظارت پارلمان قرار گیرد.
این توافق در برابر اختلاف میان حامیانش آسیب‌پذیر بود. هنری از اختلاف بارون‌های اصلاح‌طلب بهره برد و در سال 1261 دوباره کنترل حکومت را به دست گرفت. او همچنین از پاپ حکم محکومیت مقررات آکسفورد را گرفت. بنابراین الزام او به پذیرش اقتدار شورا نتوانسته بود توافقی پایدار ایجاد کند.
چرا درگیری با سیمون دو مونفور و پارلمان سال 1265 اهمیت داشت؟
در ژانویه 1264، لوئی نهم فرانسه (IX. Louis) در مقام داور، مقررات آکسفورد را کاملاً باطل اعلام کرد. سیمون دو مونفور و متحدانش این تصمیم را نپذیرفتند. اختلاف بر سر اصلاحات حل‌نشده ماند. در ماه مه، مونفور در نبرد لوئس (Lewes Muharebesi) هنری را شکست داد. او پادشاه را اسیر کرد و کنترل حکومت را به دست گرفت.
مونفور به نام پادشاه حکومت می‌کرد. او شورایی نه‌نفره تشکیل داد که اعضایش را خودش و دو متحد نزدیکش انتخاب می‌کردند. بیشتر اعضا از هواداران او بودند. این جزئیات در ارزیابی شهرت اصلاح‌طلبانه او اهمیت دارد: حکومتی که پس از شکست هنری شکل گرفت، نفوذ را در میان متحدان سیاسی خود مونفور متمرکز کرد.
مونفور در 14 دسامبر 1264 فرمان احضار پارلمانی را صادر کرد که در 20 ژانویه 1265 در وستمینستر (Westminster) تشکیل شد. از هر شهرستان دو شوالیه، از شهرها دو نماینده و از هر یک از بنادر پنج‌گانه (Cinque Ports) چهار نفر فراخوانده شدند. این فراخوان، نمایندگان شهرستانها و شهرها را در یک نشست پارلمانی گرد هم آورد.
اهمیت این نشست در موضوعاتی بود که از آن‌ها خواسته شده بود با هم بررسی کنند. برای نخستین بار، شوالیه‌های شهرستانها و نمایندگان شهرها به یک پارلمان فراخوانده شدند تا درباره مسائل ملی فراتر از تصویب مالیات گفت‌وگو کنند. این نشست، مشارکت مشترک آن‌ها را از چانه‌زنی مالی فراتر برد؛ همان چانه‌زنی‌ای که به تشکیل نشست‌های پیشین پارلمان کمک کرده بود.
هدف‌های مونفور همچنان تفسیرهای متفاوتی دارد. او هم اصلاح‌طلبی پایبند به اصول معرفی شده و هم فرصت‌طلبی که خانواده‌اش را ثروتمند کرد. پارلمان بریتانیا (Birleşik Krallık Parlamentosu) تأکید می‌کند که او در سال 1265 آگاهانه مجلس عوام (Avam Kamarası) را ایجاد نکرد. مجلس او گامی مهم در گسترش نمایندگی سیاسی بود، اما نباید پیامدهای بعدی آن را با نیت خود او یکی دانست.
پس از شکست مونفور چه چیزی باقی ماند؟
سلطه مونفور در نبرد ایوشام (Evesham Muharebesi) در 4 اوت 1265 پایان یافت. سپاه سلطنت‌طلب به فرماندهی ادوارد، پسر هنری، او را شکست داد و کشت. پس از آن، محدودیت‌های هنری برداشته شد. ترتیبات شورا نتوانسته بود نظارتی دائمی بر پادشاه برقرار کند.
رویه فراخواندن نمایندگان آینده طولانی‌تری داشت. ادوارد یکم همچنان نمایندگان شهرستانها و شهرها را به پارلمان فرا می‌خواند. در دهههای نخست قرن چهاردهم، این نمایندگان از مجلس اعیان (Lordlar Kamarası) جدا شدند. وقتی شما پیوند این روند با مجلس عوام را دنبال می‌کنید، تداوم همین مشارکت بخش اصلی ماجراست.
قانون مارلبورو (Marlborough Yasası) در سال 1267 نیز احیای اقتدار سلطنتی را با حفظ تعهدهایی به اصلاحات همراه کرد. هنری تعهد داد مگنا کارتا و برخی بندهای مقررات وستمینستر (Westminster Hükümleri) را حفظ کند. بنابراین بازگشت قدرت به دست او با پذیرش بخش‌هایی از برنامه اصلاحات همراه بود.
چرا هنری سوم کلیسای وستمینستر را بازسازی کرد؟
هنری کلیسای وستمینستر را بازسازی کرد تا از کلیساهای بزرگ فرانسه (Fransa) الگو بگیرد، آرامگاه تازهای برای ادوارد قدیس (Aziz Edward) فراهم کند و مقدمات دفن خود را در نزدیکی این قدیس بچیند. تخریب کلیسای به‌جامانده از قرن یازدهم و ساخت بنای گوتیک جایگزین آن در سال 1245 آغاز شد.
بازسازی و آرامگاه تازه حدود £45,000 هزینه داشت. این پروژه بزرگ در همان دوره سلطنتی پیش می‌رفت که کشمکش بر سر پارلمان جریان داشت. تعهد مالی هنری بر سر سیسیل به بحران سال 1258 دامن زد؛ طرح‌های او برای وستمینستر نیز بیانگر ارادتش به ادوارد قدیس و بلندپروازی‌هایش برای این کلیسا بود.
کلیسای بازسازی‌شده در 13 اکتبر 1269 تقدیس شد. بقایای پیکر ادوارد قدیس نیز همان سال به آرامگاه تازه انتقال یافت. به این ترتیب، وستمینستر چند بخش از زندگی هنری را به هم پیوند می‌دهد: دومین تاجگذاری، حمایت او از امور مذهبی و سرانجام محل دفنش.
خط زمانی
- 1 اکتبر 1207: هنری در قلعه وینچستر به دنیا آمد.
- 1216: در نه‌سالگی تاج‌وتخت را به ارث برد و در 28 اکتبر در گلاستر تاجگذاری کرد.
- 1217: پیروزی‌های سلطنت‌طلبان در لینکلن و ساندویچ از تاج‌وتخت او محافظت کرد.
- 17 مه 1220: هنری بار دیگر در کلیسای وستمینستر تاجگذاری کرد.
- 1227: اداره حکومت را از نایب‌السلطنه‌ها تحویل گرفت.
- 1245: بازسازی کلیسای وستمینستر به سبک گوتیک آغاز شد.
- 1258: مقررات آکسفورد هنری را تابع یک شورای پانزده‌نفره کرد.
- 1261: هنری دوباره کنترل حکومت را به دست گرفت.
- مه 1264: مونفور در لوئس هنری را شکست داد و اسیر کرد.
- 20 ژانویه 1265: پارلمان مونفور در وستمینستر تشکیل شد.
- 4 اوت 1265: مونفور در ایوشام شکست خورد و کشته شد.
- 1267: قانون مارلبورو ضمن حفظ برخی اصلاحات، اقتدار سلطنتی را تقویت کرد.
- 13 اکتبر 1269: کلیسای بازسازی‌شده وستمینستر تقدیس شد.
- 16 نوامبر 1272: هنری درگذشت.
جزئیاتی که در راهنماهای گردشگری پیدا نمی‌کنید
در نخستین تاجگذاری هنری، تاج سلطنتی در دسترس نبود. به جای آن از حلقه‌ای ساده از طلا استفاده شد که به مادرش، ایزابلا، تعلق داشت. این شیء کوچک به شما تصویری ملموس از تدارکات شتاب‌زده تاجگذاری پادشاه خردسال در سال 1216 می‌دهد.
پارلمان سال 1265 یک موضوع عملی و فوری هم پیش رو داشت: گفت‌وگو درباره شرایط آزادی شاهزاده ادوارد که در اسارت بود. این مجلس در کنار اهمیتش برای نمایندگی سیاسی، به پیامدهای پیروزی مونفور و دربند بودن اعضای خاندان سلطنتی نیز می‌پرداخت.
پس از مرگ هنری در 16 نوامبر 1272، در مراسم تشییع او پیکره‌ای مومی به نمایندگی از بدنش حمل شد. او در 20 نوامبر در کلیسای وستمینستر به خاک سپرده شد. پیکرش در سال 1291 به بنای آرامگاهش در همان‌جا منتقل شد. قلبش نیز بنا بر وصیت او به رئیس زن صومعه فونتورو (Fontevraud) در فرانسه سپرده شد.
پرسش‌های متداول
آیا کشمکش هنری سوم با بارون‌ها پارلمان را برای همیشه تغییر داد؟
برخی تغییرات پس از شکست اصلاح‌طلبان باقی ماند. محدودیت‌های هنری برداشته شد، اما ادوارد یکم همچنان نمایندگان شهرستانها و شهرها را فرا می‌خواند. جدایی بعدی آن‌ها از مجلس اعیان، رویه نمایندگی سیاسی مرتبط با سال 1265 را گسترش داد.
آیا پارلمان سال 1265 عمداً به‌عنوان مجلس عوام طراحی شده بود؟
مونفور آگاهانه مجلس عوام را تأسیس نکرد. اهمیت این نشست در آن بود که شوالیه‌های شهرستانها و نمایندگان شهرها را برای گفت‌وگو درباره مسائل ملی فراتر از مالیات گرد هم آورد.
چرا هنری دو بار تاجگذاری کرد؟
بیثباتی سیاسی باعث شد تاجگذاری نخست با شتاب در 28 اکتبر 1216 در گلاستر برگزار شود. دومین تاجگذاری او در 17 مه 1220 در کلیسای وستمینستر انجام شد.
مقررات آکسفورد چه الزاماتی داشت؟
هنری باید اقتدار یک شورای پانزده‌نفره را می‌پذیرفت. شورا باید مقام‌های مهم را انتخاب می‌کرد و آن‌ها را پاسخ‌گو نگه می‌داشت. پارلمان نیز باید هر سال سه بار برای نظارت بر حکومت تشکیل می‌شد.
منابع
- کلیسای وستمینستر — هنری سوم westminster-abbey.org
- ویکی‌پدیای انگلیسی — هنری سوم انگلستان en.wikipedia.org
- ویکی‌پدیای ترکی — هنری سوم tr.wikipedia.org
- خاندان سلطنتی — هنری سوم royal.uk
- پارلمان بریتانیا — اصلاحات سال 1258 parliament.uk
- پارلمان بریتانیا — مقررات آکسفورد parliament.uk
- پارلمان بریتانیا — واکنش‌ها به مقررات آکسفورد parliament.uk
- پارلمان بریتانیا — پارلمان سیمون دو مونفور در سال 1265 parliament.uk
- پارلمان بریتانیا — پارلمان سیمون دو مونفور parliament.uk
- پارلمان بریتانیا — پارلمان سیمون دو مونفور parliament.uk
- پارلمان بریتانیا — میراث سیمون دو مونفور parliament.uk
- پارلمان بریتانیا — سقوط مونفور parliament.uk
FAQ
کشمکش هنری سوم با بارون‌ها چگونه پارلمان را تغییر داد؟
مقررات آکسفورد مقرر کرد که پارلمان سالی سه بار تشکیل شود تا حکومت را پاسخ‌گو نگه دارد. در سال 1265، سیمون دو مونفور شوالیه‌های شهرستانها و نمایندگان شهرها را با هم فراخواند تا درباره مسائل ملی فراتر از مالیات گفت‌وگو کنند.
آیا سیمون دو مونفور در سال 1265 مجلس عوام را تأسیس کرد؟
مونفور آگاهانه مجلس عوام را تأسیس نکرد. پارلمان او به شکلگیری رویهای در نمایندگی سیاسی کمک کرد که در دوره ادوارد یکم ادامه یافت. نمایندگان شهرستانها و شهرها در دهههای نخست قرن چهاردهم از مجلس اعیان جدا شدند.
چرا هنری سوم دو بار تاجگذاری کرد؟
بیثباتی سیاسی باعث شد نخستین تاجگذاری او با شتاب در 28 اکتبر 1216 در گلاستر برگزار شود. هنری بار دیگر در 17 مه 1220 در کلیسای وستمینستر تاجگذاری کرد.
چرا هنری سوم کلیسای وستمینستر را بازسازی کرد؟
هنری میخواست از کلیساهای بزرگ فرانسه الگو بگیرد، آرامگاه تازهای برای ادوارد قدیس فراهم کند و محل دفن خودش را در نزدیکی این قدیس تضمین کند.
Image: Henry III funeral head.jpg — Valerie McGlinchey, CC BY-SA 2.0
