نبرد ترافالگار چه بود؟ پیروزی دریایی هوریشیو نلسون

نبرد ترافالگار چه بود؟

نبرد ترافالگار (Trafalgar Muharebesi) پیروزی دریایی بریتانیا (Britanya) بر ناوگان مشترک فرانسه (Fransa) و اسپانیا (İspanya) در 21 اکتبر 1805 بود. این نبرد در اقیانوس اطلس (Atlas Okyanusu)، در آب‌های جنوب غربی اسپانیا رخ داد و تسلط بریتانیا بر دریا را تقویت کرد. بریتانیا در همین نبرد فرمانده خود، هوریشیو نلسون (Horatio Nelson)، را از دست داد. او هنگام درگیری در کشتی اچ‌ام‌اس ویکتوری (HMS Victory) درگذشت.

بریتانیا 27 کشتی جنگی صف‌آرا داشت؛ کشتی‌هایی که برای نبرد در خط آرایش می‌گرفتند. حریفانش 33 کشتی از همین نوع داشتند. پاسخ نلسون به این برتری عددی، حمله در دو ستون برای شکافتن آرایش دشمن بود. اگر می‌خواهید نبرد ترافالگار را درک کنید، از همین دو نکته شروع کنید: ناوگان بریتانیا کوچک‌تر بود و می‌خواست خط ناوگان مقابل را بشکند.

تاریخ نبرد ترافالگار: چرا سال 1805 مهم است؟

ترافالگار در جریان جنگ ائتلاف سوم (Üçüncü Koalisyon Savaşı) رخ داد. یکی از رویدادهای منتهی به آن، تعقیبی طولانی در دریا بود. نلسون در تابستان 1805، ناوگان پیر شارل ویلنوو (Pierre-Charles Villeneuve) را تا هند غربی (Batı Hint Adaları) دنبال کرد و سپس به آب‌های اروپا (Avrupa) بازگشت.

ناپلئون (Napolyon) به ویلنوو، که ناوگانش در کادیس (Cádiz) بود، دستور داد راهی دریای مدیترانه (Akdeniz) شود. قرار بود این ناوگان از عملیات او در قارهٔ اروپا پشتیبانی کند. بنابراین، ترافالگار بخشی از جنگی گسترده‌تر بود، هرچند رویارویی تعیین‌کننده در آب‌های دور از ساحل رخ داد.

ناپلئون پیش از نبرد ترافالگار از نقشهٔ حمله به بریتانیا دست کشیده بود. پس از نبرد هم آن را دوباره دنبال نکرد. ترتیب این رویدادها اهمیت دارد: پیروزی ترافالگار برتری دریایی بریتانیا را تقویت کرد، اما اجرای یک نقشهٔ تهاجمیِ همچنان فعال را متوقف نکرد.

محل نبرد ترافالگار: این نبرد کجا رخ داد؟

نبرد در آب‌های دماغهٔ ترافالگار (Trafalgar Burnu)، در اقیانوس اطلس و کنار جنوب غربی اسپانیا رخ داد. این دماغه در استان کادیس و شمال غربی تنگهٔ جبل‌الطارق (Cebelitarık Boğazı) قرار دارد. میدان نبرد در دریا بود و نام نبرد از این دماغه گرفته شد.

برای پیدا کردن محل نبرد ترافالگار روی نقشه، مختصات تقریبی آن 36.25° شمالی و 6.20° غربی است. اگر این مختصات را پیدا کنید، می‌توانید جای رویارویی را نسبت به دماغهٔ ترافالگار و تنگهٔ جبل‌الطارق ببینید. این مختصات موقعیت تقریبی میدان نبرد را نشان می‌دهد، نه جای دقیق تک‌تک کشتی‌ها را.

کادیس هم در جغرافیای این رویداد نقش دارد. ویلنوو دستور ناپلئون برای حرکت به‌سوی مدیترانه را در آنجا دریافت کرد. وقتی مسیر این لشکرکشی را دنبال می‌کنید، محل عزیمت ناوگان و میدان نبرد در دریا را کنار هم ببینید: هم کادیس و هم دماغهٔ ترافالگار در رویدادهای منتهی به رویارویی حضور دارند.

کشتی‌های نبرد ترافالگار: فرماندهان ناوگان‌ها چه کسانی بودند؟

نلسون و کاتبرت کالینگوود (Cuthbert Collingwood) فرماندهان اصلی بریتانیا بودند. ویلنوو و فدریکو گراوینا (Federico Gravina) فرماندهی نیروی مقابل را بر عهده داشتند. ناوگان مشترک آن‌ها از 18 کشتی جنگی صف‌آرای فرانسوی و 15 کشتی جنگی صف‌آرای اسپانیایی تشکیل شده بود. در نتیجه، در برابر 27 کشتی بریتانیا، شش کشتی بیشتر داشتند.

اچ‌ام‌اس ویکتوری در رأس ستون نلسون حرکت می‌کرد. اچ‌ام‌اس رویال ساورین (HMS Royal Sovereign) پیشاپیش ستون کالینگوود بود. هر دو کشتی 100 توپ داشتند. این دو کشتی بخش‌های جداگانهٔ حملهٔ بریتانیا را هدایت می‌کردند. دنبال کردن حرکت آن‌ها به شما کمک می‌کند بفهمید نقشهٔ نلسون چگونه وظایف ناوگان را تقسیم می‌کرد.

کشتی پرچم‌دار ویلنوو، بوسانتور (Bucentaure)، بود. نلسون ستون شمالی خود را به‌سوی کشتی پرچم‌دار دشمن هدایت کرد. ستون کالینگوود قرار بود به بخش عقبی خط ناوگان مقابل حمله کند. بنابراین، دو فرمانده بریتانیایی در یک آرایش واحد، هدف‌های جداگانه‌ای داشتند.

حملهٔ دو ستونی نلسون چگونه اجرا می‌شد؟

نلسون قصد داشت ناوگانش را به دو ستون تقسیم کند، خط دشمن را بشکافد و نبردی از فاصلهٔ نزدیک تحمیل کند. ستون خودش به‌سوی کشتی پرچم‌دار دشمن می‌رفت. کالینگوود به بخش عقب‌تر حمله می‌کرد. هدف این بود که کشتی‌ها وارد آرایش فرانسه و اسپانیا شوند و در فاصلهٔ نزدیک درگیر شوند.

تفاوت میان اندازهٔ ناوگان‌ها و شیوهٔ آرایش حمله، برای فهم این نبرد اساسی است. بریتانیا کشتی‌های جنگی صف‌آرای کمتری داشت، اما نلسون حمله‌ای را انتخاب کرد که خط ناوگان مقابل را قطع می‌کرد. تمرکز نقشه بر محل ورود کشتی‌های بریتانیایی به آرایش دشمن و فاصلهٔ نزدیک آن‌ها هنگام نبرد بود.

نلسون این شیوه را در ضیافت‌های شام در آب‌های کادیس برای ناخداهایش توضیح داد. او آن را «شیوهٔ نلسون» یا «The Nelson Touch» نامید. اینجا می‌توانید پیوندی با زندگی روزمره ببینید: صحبت دربارهٔ کاری مشترک دور میز شام. آن ضیافت‌ها در کادیس فرصتی به نلسون داد تا نقشه‌ای را توضیح دهد که ناخداهایش قرار بود در نبرد اجرا کنند.

پرچم‌های نبرد ترافالگار: پیام نلسون چه بود؟

پیش از آغاز درگیری، نلسون با پرچم‌های مخابراتی از کشتی اچ‌ام‌اس ویکتوری این پیام را فرستاد: «انگلستان انتظار دارد هر مردی وظیفهٔ خود را انجام دهد». انگلستان (İngiltere) در این پیام، پیش از حمله بر روحیه و مسئولیت افراد ناوگان تأکید داشت.

پیام دیگری به کشتی‌ها دستور می‌داد از فاصلهٔ نزدیک‌تری با دشمن درگیر شوند. اگر این دو پیام را کنار هم بخوانید، دو بخش از فرماندهی نلسون را می‌بینید: فراخوان به انجام وظیفه و دستور دربارهٔ فاصلهٔ درگیری. پیام دوم با نقشهٔ او برای تحمیل نبرد از نزدیک هماهنگ بود.

ناخدا هوم ریگز پاپهم (Home Riggs Popham) سامانهٔ رمزگذاری پرچمیِ مورد استفاده برای پیام مشهور نلسون را تنها دو سال پیش از ترافالگار توسعه داده بود. بنابراین، این کلمات مشهور با سامانه‌ای تازه‌توسعه‌یافته منتقل شدند، نه با روشی که نسل‌ها بدون تغییر باقی مانده باشد.

نلسون در نبرد ترافالگار چگونه کشته شد؟

یک تیرانداز در دکل عقبی کشتی فرانسوی ردوتابل (Redoutable) به نلسون شلیک کرد. او را در کشتی اچ‌ام‌اس ویکتوری به طبقات پایین، محل جمع‌آوری مجروحان، بردند. نلسون در همان‌جا، ساعت 16:30 روز 21 اکتبر 1805 درگذشت.

تلفات بریتانیا در مجموع 458 کشته و 1,208 زخمی بود. این آمار نشان می‌دهد مرگ نلسون بخشی از هزینهٔ انسانی بسیار بزرگ‌تری بود. پیروزی بریتانیا با تلفات انسانی قابل‌توجهی همراه شد، هرچند هیچ کشتی‌ای را از دست نداد.

پیکر نلسون را برای سفر به بریتانیا در الکل نگهداری کردند. در 9 ژانویهٔ 1806، مراسم تشییع رسمی دولتی او در کلیسای جامع سنت پل (St Paul Katedrali) در لندن (Londra) برگزار شد.

چه کسی پیروز شد و پس از نبرد چه اتفاقی افتاد؟

بریتانیا پیروز نبرد شد. در روایت موزه‌های سلطنتی گرینویچ (Greenwich Kraliyet Müzeleri)، تسلیم شدن 17 کشتی دشمن و انفجار یک کشتی ثبت شده است. هیچ کشتی بریتانیایی از دست نرفت. این تسلیم‌ها و از دست رفتن کشتی‌ها، ابعاد شکست ناوگان فرانسه و اسپانیا را نشان می‌دهد؛ ناوگانی که در آغاز بزرگ‌تر بود.

کشتی‌های به‌غنیمت‌گرفته‌شده پس از درگیری با خطر دیگری روبه‌رو شدند: توفانی که تا 27 اکتبر ادامه یافت. در پایان آن، تنها چهار کشتی غنیمتی دشمن در اختیار بریتانیا باقی مانده بود. بنابراین، تعداد کشتی‌هایی که هنگام نبرد تسلیم شدند، با تعداد کشتی‌هایی که بریتانیا پس از توفان حفظ کرد، تفاوت زیادی داشت.

نیروی دریایی فرانسه پس از ترافالگار دیگر در یک نبرد بزرگ ناوگانی، نیروی دریایی سلطنتی بریتانیا (Kraliyet Donanması) را به‌طور جدی به چالش نکشید. بااین‌حال، برنامهٔ کشتی‌سازی ناپلئون تا سال 1814 ناوگانی شامل 80 کشتی جنگی صف‌آرا پدید آورد. حتی این برنامه هم نتوانست در طول جنگ برتری دریایی بریتانیا را از میان ببرد.

جنگ‌های ناپلئونی (Napolyon Savaşları) پس از ترافالگار حدود یک دههٔ دیگر ادامه یافت. برتری دریایی و مدت ادامهٔ جنگ گسترده‌تر، دو بخش جداگانه از پیامدهای این نبرد هستند: بریتانیا در دریا به برتری تعیین‌کننده‌ای رسید، اما جنگ پس از این پیروزی هم ادامه داشت.

خط زمانی

• تابستان 1805: نلسون ناوگان ویلنوو را تا هند غربی و در مسیر بازگشت به آب‌های اروپا تعقیب کرد.
• 21 اکتبر 1805: بریتانیا ناوگان فرانسه و اسپانیا را در آب‌های دماغهٔ ترافالگار شکست داد.
• 21 اکتبر 1805، ساعت 16:30: نلسون در کشتی اچ‌ام‌اس ویکتوری درگذشت.
• پس از نبرد، تا 27 اکتبر 1805: توفانی رخ داد؛ در پایان آن، تنها چهار کشتی غنیمتی دشمن در اختیار بریتانیا باقی مانده بود.
• 9 ژانویهٔ 1806: مراسم تشییع رسمی دولتی نلسون در کلیسای جامع سنت پل برگزار شد.
• مهٔ 1824: نقاشی ترافالگار اثر ترنر در کاخ سنت جیمز نصب شد.
• 1847: تأیید سلطنتی برای اعطای مدال به ملوانان رده‌های پایین‌تر صادر شد؛ بازماندگان نبرد ترافالگار می‌توانستند مدال خدمات عمومی نیروی دریایی را با بست «TRAFALGAR» دریافت کنند.

نقاشی نبرد ترافالگار: ترنر چه چیزی را نشان می‌دهد؟

جی. ام. دبلیو. ترنر (J. M. W. Turner) نقاشی «نبرد ترافالگار» را روی بومی با عرض حدود سه متر کشید. شاه جرج چهارم (IV. George) سفارش‌دهندهٔ آن بود. این نقاشی در مهٔ 1824، مدت‌ها پس از نبردی که به تصویر می‌کشید، در کاخ سنت جیمز (St James Sarayı) نصب شد.

شیوهٔ نمایش رویدادها در این اثر اختلاف‌نظر برانگیخت. ویلیام جیمز (William James) از ترنر انتقاد کرد که مراحل مختلف نبرد را با هم ترکیب کرده است. کاترین گازارد (Katherine Gazzard)، کیوریتور موزه، هدف اثر را از دریچهٔ نمایش درام انسانی توضیح می‌دهد. این بحث هم به ترتیب تاریخی رویدادها مربوط است و هم به آنچه نقاشی می‌خواهد منتقل کند.

وقتی نقاشی ترافالگار ترنر را تماشا می‌کنید، به یاد داشته باشید که لحظه‌های مختلف نبرد را کنار هم قرار داده است. نقد جیمز و توضیح گازارد دو راه برای نگاه کردن به آن پیش روی شما می‌گذارند: ترتیب رویدادها را بررسی کنید و به تجربهٔ انسانی‌ای توجه کنید که ترنر وارد ترکیب‌بندی کرده است.

جزئیاتی که در راهنماهای گردشگری پیدا نمی‌کنید

ضیافت‌های شام نلسون در آب‌های کادیس، معاشرت را به برنامه‌ریزی عملیاتی پیوند می‌داد. ناخداهای او پیش از ورود ناوگان به نبرد، توضیح «شیوهٔ نلسون» را شنیده بودند. بنابراین، حملهٔ دو ستونی نقشه‌ای بود که پیش از رویارویی درباره‌اش گفت‌وگو شده بود، نه آرایشی که نخستین بار هنگام نبرد ابلاغ شود.

قدردانی از ملوانان رده‌های پایین‌تر بسیار دیرتر صورت گرفت. تأیید سلطنتی مدال آن‌ها تازه در سال 1847 صادر شد. بازماندگان نبرد ترافالگار می‌توانستند مدال خدمات عمومی نیروی دریایی (Deniz Genel Hizmet Madalyası) را با بستی دریافت کنند که روی آن «TRAFALGAR» نوشته شده بود.

توفان همچنین بر شیوهٔ ارزیابی دستاوردهای مادی پیروزی اثر می‌گذارد. هنگام نبرد هفده کشتی تسلیم شدند، اما پس از توفان تنها چهار کشتی غنیمتی در اختیار بریتانیا باقی ماند. هر دو رقم بخشی از نتیجهٔ ترافالگار هستند؛ آن‌ها مراحل متفاوتی از این نتیجه را توصیف می‌کنند.

پرسش‌های متداول

نبرد ترافالگار در چه تاریخی رخ داد؟

این نبرد در 21 اکتبر 1805، در جریان جنگ ائتلاف سوم رخ داد.

نبرد ترافالگار کجا رخ داد؟

در اقیانوس اطلس، در آب‌های دماغهٔ ترافالگار در جنوب غربی اسپانیا. این دماغه در استان کادیس و شمال غربی تنگهٔ جبل‌الطارق قرار دارد.

چند کشتی در نبرد ترافالگار شرکت داشتند؟

بریتانیا 27 کشتی جنگی صف‌آرا داشت. ناوگان فرانسه و اسپانیا 33 کشتی داشت که شامل 18 کشتی فرانسوی و 15 کشتی اسپانیایی بود.

آیا نلسون از نبرد جان سالم به در برد؟

خیر. یک تیرانداز در کشتی ردوتابل به او شلیک کرد و او همان روز، ساعت 16:30 در کشتی اچ‌ام‌اس ویکتوری درگذشت.

آیا ترافالگار به جنگ‌های ناپلئونی پایان داد؟

خیر. این جنگ‌ها حدود یک دههٔ دیگر ادامه یافت، هرچند ترافالگار برتری دریایی بریتانیا را تقویت کرد.

منابع

1. ویکی‌پدیا — نبرد ترافالگار tr.wikipedia.org
2. ویکی‌پدیا — نبرد ترافالگار en.wikipedia.org
3. ویکی‌پدیا — دماغهٔ ترافالگار en.wikipedia.org
4. کالج قدیمی نیروی دریایی سلطنتی — نبرد ترافالگار ornc.org
5. موزه‌های سلطنتی گرینویچ — پیش‌زمینهٔ نبرد ترافالگار rmg.co.uk
6. مؤسسهٔ نیروی دریایی ایالات متحده — فرماندهی و کنترل در عصر کشتی‌های بادبانی usni.org
7. موزه‌های سلطنتی گرینویچ — راهنمای پژوهش N1: هوریشیو نلسون rmg.co.uk
8. موزه‌های سلطنتی گرینویچ — «نبرد ترافالگار» ترنر: شاهکاری که ناعادلانه نقد شد؟ rmg.co.uk

FAQ

Image: Turner, The Battle of Trafalgar (1822).jpg — J. M. W. Turner, Public domain