فرود آپولو 11 بر ماه؛ چرا نظریه‌های توطئه نادرست‌اند؟

مأموریت آپولو 11؛ اطلاعات پایه

آپولو 11 (Apollo 11) مأموریت سرنشین‌دار ناسا (NASA) از 16 تا 24 ژوئیه 1969 بود. در این مأموریت، انسان برای نخستین بار روی سطح ماه (Ay) فرود آمد. فضاپیما سه بخش اصلی داشت: ماژول فرماندهی کلمبیا (Columbia)، ماژول خدمات و ماه‌نشین ایگل (Eagle). پیش از بررسی هر ادعای توطئه، شما باید این اطلاعات را پیش چشم داشته باشید. مبنای تمام مطالب زیر، مجموعه‌های موزه‌ای، داده‌های رصدخانه‌ها و مقاله‌های منتشرشده است.

خدمه آپولو 11؛ فضانوردان چه کسانی بودند؟

خدمه سه عضو داشت. نیل آرمسترانگ (Neil Armstrong) فرمانده مأموریت بود. مایکل کالینز (Michael Collins) خلبان ماژول فرماندهی بود. ادوین «باز» آلدرین (Edwin «Buzz» Aldrin) خلبان ماه‌نشین بود. در 20 ژوئیه 1969 آرمسترانگ و آلدرین با ایگل به سطح ماه رفتند. کالینز تنها در کلمبیا ماند و به دور ماه چرخید. از این سه فضانورد، فقط دو نفر روی ماه راه رفتند. بسیاری از کسانی که ماجرا را از حافظه نقل می‌کنند، همین نکته را اشتباه می‌گویند.

فرود آپولو 11 بر ماه؛ محل فرود کجا بود؟

این مأموریت در 16 ژوئیه 1969، ساعت 13:32:00 به وقت هماهنگ جهانی (UTC)، با موشک ساترن 5 به شماره سریال SA-506 پرتاب شد. محل پرتاب، سکوی LC-39A در مرکز فضایی کندی (Kennedy Uzay Merkezi) در فلوریدا (Florida) بود. ایگل در 20 ژوئیه 1969، ساعت 20:17:40 به وقت UTC، در ماره ترانکویلیتاتیس، یا دریای آرامش، در سمت رو به زمین ماه فرود آمد. خوانندگان ترک‌زبان این منطقه را با نام‌های Huzur Denizi یا Sükûnet Denizi می‌شناسند. محل فرود «پایگاه آرامش» (Tranquility Base) نام گرفت. مختصات آن حدود 0.67416° شمالی و 23.47314° شرقی است.

آرمسترانگ نخستین گام خود را در 21 ژوئیه 1969، ساعت 02:56 به وقت UTC، برداشت. در شرق ایالات متحده، هنوز 20 ژوئیه بود. به همین دلیل شما در کتاب‌های مختلف هر دو تاریخ را می‌بینید و هر دو درست‌اند. فضانوردان یک بار روی ماه پیاده‌روی کردند. این پیاده‌روی 2 ساعت و 31 دقیقه و 40 ثانیه طول کشید. آن‌ها 21.55 کیلوگرم نمونه از ماه به زمین آوردند.

بازگشت به زمین

کلمبیا در 24 ژوئیه 1969، ساعت 16:50:35 به وقت UTC، در شمال اقیانوس آرام (Kuzey Pasifik Okyanusu) روی آب فرود آمد. ناو یواس‌اس هورنت (USS Hornet) خدمه را از آب گرفت. ماژول فرماندهی تنها بخش فضاپیما بود که به زمین بازگشت. در 1971 خود کپسول به مؤسسه اسمیتسونین (Smithsonian) تحویل داده شد. این مؤسسه امروز آن را در فهرست مجموعه خود ثبت کرده است.

چرا نظریه‌های توطئه نادرست‌اند؟

چهار ادعا بارها تکرار می‌شوند. موزه‌های سلطنتی گرینویچ (Royal Museums Greenwich) به تک‌تک آن‌ها پاسخ داده‌اند. پاسخ‌ها کوتاه‌اند.

نبودن ستاره‌ها در عکس‌ها. طبق این ادعا، سیاهی آسمان نشان می‌دهد عکس‌ها در استودیو گرفته شده‌اند. دلیل واقعی، نوردهی است. دوربین‌ها برای سطحی تنظیم شده بودند که نور مستقیم خورشید به آن می‌تابید. چنین نوردهی‌های کوتاهی نمی‌توانند نور ضعیف ستاره‌ها را ثبت کنند. شما می‌توانید همین امشب این موضوع را امتحان کنید. با تلفن همراه از دوستی که زیر چراغ پرنور خیابان ایستاده عکس بگیرید. آسمان پشت سر او سیاه ثبت می‌شود، حتی اگر ستاره‌ها در آسمان باشند.

سایه‌هایی که موازی نیستند. طبق این ادعا، چند چراغ استودیو این سایه‌ها را ساخته‌اند. موزه‌های سلطنتی گرینویچ توضیح می‌دهند که وقتی یک صحنه سه‌بعدی به عکسی دوبعدی تبدیل می‌شود، پرسپکتیو به‌تنهایی چنین ظاهری ایجاد می‌کند.

پرچمی که به نظر می‌رسد در باد تکان می‌خورد. طبق این ادعا، حرکت پرچم وجود باد را ثابت می‌کند و وجود باد یعنی محل فیلم‌برداری زمین بوده است. یک میله افقی تلسکوپی پرچم را باز نگه می‌داشت. چین‌ها بر اثر بسته‌بندی پرچم برای سفر ایجاد شده بودند. وجود میله و چند چین‌وچروک کافی است تا پرچم در یک عکس ثابت، موج‌دار به نظر برسد.

کمربندهای تابشی ون آلن. طبق این ادعا، کمربندهای ون آلن (Van Allen) پرواز سرنشین‌دار به ماه را ناممکن می‌کنند. موزه‌های سلطنتی گرینویچ توضیح می‌دهند که فضاپیما به‌سرعت از این کمربندها عبور کرد. کوتاه بودن زمان عبور، دوز تابش دریافتی خدمه را محدود کرد.

شواهدی که از ناسا نمی‌آیند

برای ساختن چنین فریبی، تمام ناظران بیرونی هم باید همکاری می‌کردند. آن‌ها چنین نکردند. در ژوئیه 1969 رصدخانه جودرل بنک (Jodrell Bank) وابسته به دانشگاه منچستر، ایگل را با سیگنال‌های رادیویی آن ردیابی کرد. این رصدخانه در همان دوره کاوشگر شوروی، لونا 15 (Luna 15)، را هم ردیابی می‌کرد. جعل وضعیتی که در آن یک رصدخانه بریتانیایی هم‌زمان به یک ماه‌نشین آمریکایی و یک کاوشگر شوروی گوش می‌دهد، دشوار است.

دومین دسته شواهد همین حالا روی ماه قرار دارد. آپولو 11 یک پنل بازتابگر لیزری در پایگاه آرامش باقی گذاشت. این پنل نور را به سمت منبع آن بازمی‌گرداند. رصدخانه‌های زمینی به آن لیزر می‌تابانند و زمان بازگشت نور را اندازه می‌گیرند. مقاله‌ای در 2012 به قلم تی. دبلیو. مورفی (T. W. Murphy) و همکارانش گزارش داد که رصدخانه آپاچی پوینت (Apache Point) از بازتابگر آپولو 11 رکورد 1,148 فوتون در دقیقه دریافت کرده است.

سومین دسته شواهد، سنگ‌ها هستند. پیش‌چاپی در 2001 به قلم پل لومن (Paul Lowman) و دیوید اسمیت (David Smith)، در آرشیو ناسا، توضیح می‌دهد که نمونه‌ها چه چیزی را نشان می‌دهند. این متن برای معلمان علوم نوشته شده است. مواد ماه حاوی آگلوتینات‌ها، یعنی ذرات به‌هم‌جوش‌خورده، و دانه‌های شیشه‌ای هستند. این بافت‌ها شواهدی از سطحی بدون هوا هستند.

محل فرود آپولو 11؛ تصاویر 2011 و 2019

دوربین مدارگرد شناسایی ماه (Lunar Reconnaissance Orbiter Camera)، با نام کوتاه LROC، از محل فرود در مدار ماه عکس گرفته است. در 22 ژانویه 2011 این دوربین تصاویر شماره M150361817 و M150368601 را ثبت کرد. این دو قاب، مدل رقومی ناهمواری‌های محل فرود آپولو 11 را تشکیل می‌دهند. ناسا در 19 ژوئن 2019 تصویری از LROC منتشر کرد. در توضیح تصویر آمده است که مرحله فرود ایگل، که روی ماه باقی مانده، دیده می‌شود. این توضیح همچنین به مسیرهای به‌جامانده از رفت‌وآمد پیاده فضانوردان اشاره می‌کند. اگر شما عبارت‌های «آپولو 11 2011» یا «آپولو 11 2019» را جست‌وجو کنید، معمولاً به دنبال همین تصاویر هستید.

فضانوردان آپولو 11 در آنکارا

خدمه به ترکیه آمدند. این سه فضانورد از 20 تا 22 اکتبر 1969 از آنکارا (Ankara) بازدید کردند. در 20 اکتبر به آنیت‌کبیر (Anıtkabir) رفتند. عکس‌های این بازدید در شماره 45 مجله حیات (Hayat)، به تاریخ 30 اکتبر 1969، منتشر شد. اگر شما به آنکارا سفر کنید، می‌توانید همان‌جایی بایستید که آن‌ها ایستاده بودند.

در اینترنت ادعایی می‌چرخد که خدمه به نشانه وفاداری به فردی به نام آرسو ارسلان (Arsev Eraslan) به آنیت‌کبیر رفتند. دوغرولوک پایی (Doğruluk Payı) این ادعا را بررسی کرده است. توقف در آنکارا بخشی از یک سفر جهانی حسن‌نیت به 22 کشور بود. خود بازدید واقعی بود. انگیزه‌ای که بعدها به آن نسبت دادند، واقعی نبود.

ارتباط آپولو 11 با آلبانی

جست‌وجوی «آپولو 11 آلبانیایی» به یک نفر می‌رسد. ویکی‌پدیای انگلیسی، ویلسون کوکالاری (Wilson Kokalari) را مهندسی آلبانیایی‌آمریکایی معرفی می‌کند که در جیروکاستر (Gjirokastër) در آلبانی (Arnavutluk) به دنیا آمده است. نام او در میان کسانی آمده که در آزمایش سامانه‌ها و گزارش مهندسی آپولو 11 مشارکت داشتند.

خط زمانی

• 16 ژوئیه 1969، ساعت 13:32 به وقت UTC: آپولو 11 از سکوی LC-39A در مرکز فضایی کندی پرتاب شد.
• 20 ژوئیه 1969، ساعت 20:17:40 به وقت UTC: ایگل در پایگاه آرامش در ماره ترانکویلیتاتیس فرود آمد.
• 21 ژوئیه 1969، ساعت 02:56 به وقت UTC: نیل آرمسترانگ نخستین گام را روی ماه برداشت.
• 24 ژوئیه 1969، ساعت 16:50:35 به وقت UTC: کلمبیا و سه فضانورد در شمال اقیانوس آرام روی آب فرود آمدند.
• 20 اکتبر 1969: خدمه از آنیت‌کبیر در آنکارا بازدید کردند.
• 22 ژانویه 2011: دوربین LROC تصاویری را ثبت کرد که برای مدل رقومی ناهمواری‌های محل فرود به کار رفتند.
• 2019: مستند «آپولو 11» ساخته تاد داگلاس میلر (Todd Douglas Miller) منتشر شد.

جزئیاتی که در کتاب‌های راهنما پیدا نمی‌کنید

• کرنوگراف امگا اسپیدمستر (Omega Speedmaster) نیل آرمسترانگ، که برای مأموریت ژوئیه 1969 به او داده شده بود، در 1973 به اسمیتسونین منتقل شد.
• پنل بازتابگر لیزری در پایگاه آرامش دارای 100 منشور گوشه‌مکعبی است. عرض هر منشور 3.8 سانتی‌متر است و منشورها در آرایشی 10 در 10 قرار دارند.
• باز آلدرین گفت هنگام برخاستن ماه‌نشین دیده است که پرچم واژگون می‌شود. بررسی منتشرشده ناسا از محل با تصاویر LROC، هیچ سایه‌ای از پرچم در آنجا پیدا نکرد. این یافته با روایت او مطابقت دارد.
• نام ویلسون کوکالاری، مهندس متولد جیروکاستر در آلبانی، در گزارش مهندسی آپولو 11 به‌عنوان یکی از مشارکت‌کنندگان آمده است.

پرسش‌های متداول

منابع

1. ناسا — آپولو 11 nasa.gov
2. ناسا — مروری بر مأموریت آپولو 11 nasa.gov
3. موزه ملی هوا و فضای اسمیتسونین — آپولو 11 airandspace.si.edu
4. اسمیتسونین — ماژول فرماندهی آپولو 11، کلمبیا airandspace.si.edu
5. اسمیتسونین — خط زمانی آپولو 11 airandspace.si.edu
6. اسمیتسونین — کرنوگراف، آرمسترانگ، آپولو 11 airandspace.si.edu
7. ویکی‌پدیای ترکی — آپولو 11 tr.wikipedia.org
8. ویکی‌پدیای انگلیسی — آپولو 11 en.wikipedia.org
9. دانشگاه منچستر — انتشار فایل ضبط‌شده تلاش شوروی برای ورود ناخوانده به ماه manchester.ac.uk
10. بخش علمی ناسا — محل فرود آپولو 11 science.nasa.gov
11. آرشیو داده‌های LROC — مدل رقومی ناهمواری‌های محل فرود آپولو 11 data.lroc.imldi.com
12. دانشگاه کالیفرنیا، سن‌دیگو — بازتابگرهای ماه tmurphy.physics.ucsd.edu
13. گرانش کلاسیک و کوانتومی — APOLLO: فاصله‌سنجی لیزری ماه با دقت میلی‌متری tmurphy.physics.ucsd.edu
14. موزه‌های سلطنتی گرینویچ — رد نظریه‌های توطئه درباره فرود بر ماه rmg.co.uk
15. سامانه گزارش‌های فنی ناسا، NTRS — آیا واقعاً روی ماه فرود آمدیم؟ پیشنهادهایی برای معلمان علوم ntrs.nasa.gov
16. دفتر ثبت فعالیت‌های سطح ماه آپولو، ناسا — شش پرچم روی ماه nasa.gov
17. تئیت — بازدید فضانوردان آپولو 11 از آنیت‌کبیر teyit.org
18. دوغرولوک پایی — آیا فضانوردان آپولو 11 از آنیت‌کبیر بازدید کردند؟ dogrulukpayi.com

Image: Apollo 11 Crew.jpg — NASA, Public domain