شهر زیرزمینی درینکویو؛ دنیای پنهان هشت‌طبقه کاپادوکیه

درینکویو (Derinkuyu) یک سکونتگاه کامل است که زیر شهری در کاپادوکیه (Kapadokya)، در دل سنگ تراشیده شده است. وزارتخانه آن را شهری با هشت طبقه زیر زمین معرفی می‌کند. این شهر اصطبل، انبار، غذاخوری جمعی، کلیسا و کارگاه شراب‌سازی داشت. در این راهنما شما با موقعیت، قدمت، ساکنان، ماجرای کشف و شیوه بازدید از آن آشنا می‌شوید.

شهر زیرزمینی درینکویو کجاست؟

این شهر در شهرستان درینکویو در استان نوشهیر (Nevşehir) ترکیه قرار دارد. در مسیر جاده نوشهیر–نیغده (Niğde) است. فاصله آن تا مرکز نوشهیر حدود 30 کیلومتر است.

نشانی رسمی بازدید این است: محله بایراملی، خیابان شمشیلی یولو، شماره 15، درینکویو/نوشهیر (Bayramlı Mahallesi, Şemşili Yolu Sokak, No:15, Derinkuyu/Nevşehir). شما می‌توانید همین نشانی را در برنامه مسیریاب وارد کنید.

این مجموعه بخشی از یک محوطه گسترده‌ترِ میراث جهانی هم هست. یونسکو در سال 1985 «پارک ملی گورمه (Göreme) و محوطه‌های صخره‌ای کاپادوکیه» را ثبت کرد. درینکویو یکی از اجزای آن است. به همین دلیل آن را در بیشتر برنامه‌های سفر به کاپادوکیه می‌بینید.

نقشه شهر زیرزمینی درینکویو؛ طبقه‌ها چگونه چیده شده‌اند؟

متن فعلی موزه در وب‌سایت وزارتخانه، درینکویو را هشت‌طبقه معرفی می‌کند. نقشه‌ای در بروشور وزارتخانه که از روی نقشه اُ. آیدان (O. Aydan) بازطراحی شده، هر طبقه را با رنگی متفاوت نشان می‌دهد. طبقه‌های هفتم و هشتم در راهنمای نقشه یک مدخل مشترک دارند.

پس روی کاغذ انتظار هشت طبقه کاملاً مجزا و منظم نداشته باشید. نقشه بروشور دو طبقه پایینی را با هم گروه‌بندی کرده است.

صفحه موزه به نقشه‌های گوگل، اپل و یاندکس هم پیوند دارد. این نقشه‌ها مسیر رسیدن به مجموعه را نشان می‌دهند. داخل مجموعه، شما مسیر علامت‌گذاری‌شده را دنبال می‌کنید.

عمق شهر زیرزمینی درینکویو چقدر است؟

اداره موزه نوشهیر عمق شهر را حدود 85 متر اعلام می‌کند. بروشور جزئیاتی را اضافه می‌کند که در راهنماهای سفر از قلم می‌افتد. مجرای تهویه نزدیک ورودی، عمقی حدود 40 متر را نشان می‌دهد. با احتساب چاه طبقه هفتم، این عدد به حدود 85 متر می‌رسد.

منبع دیگری از یک مجرای تهویه با عمق 55 متر می‌گوید که به سطح زمین راه دارد. این مجرا نقش چاه آب را هم دارد. بنابراین یک مجرا هم هوا و هم آب را تأمین می‌کرد.

داخل شهر چه فضاهایی وجود داشت؟

مردم اینجا زندگی می‌کردند و امکانات روزمره‌شان را نزدیک خود داشتند. در مجموعه فضاهایی برای کاربری‌های مختلف وجود دارد:

• اصطبل‌ها
• انبارها
• غذاخوری جمعی
• کلیسا
• کارگاه شراب‌سازی، جایی برای فشردن انگور

روستایی را تصور کنید که در یک زیرزمین جا داده شده است. محل نگهداری حیوانات، مواد غذایی و عبادتگاه با فاصله‌ای کوتاه از هم قرار داشتند.

وزارتخانه از مدرسه مبلغان مسیحی، حوض تعمید و محل اعتراف هم نام می‌برد. در طبقه دوم، تالار بزرگی که مدرسه مبلغان نامیده می‌شود، سقفی با طاق آهنگ دارد. منابع می‌گویند این شکل سقف در شهرهای زیرزمینی نادر است.

پله‌هایی که پس از طبقه‌های سوم و چهارم پایین می‌روند، به کلیسایی با نقشه صلیبی در طبقه زیرین می‌رسند.

شهر چگونه از خود دفاع می‌کرد؟

سامانه دفاعی شهر از سنگ‌های بزرگ و گرد استفاده می‌کرد. ساکنان این سنگ‌ها را می‌غلتاندند و در عرض تونل‌ها قرار می‌دادند تا راه را ببندند.

آب در هر محاصره‌ای نقطه آسیب‌پذیری بود. وزارتخانه توضیح می‌دهد که ارتباط بعضی چاه‌ها با سطح زمین بسته نگه داشته می‌شد. هدف این بود که مهاجمان نتوانند آب را مسموم کنند.

به گفته یونسکو، سکونتگاه‌های زیرزمینی مانند درینکویو و کایماکلی (Kaymaklı) هنگام حمله‌های اعراب پناهگاه بودند.

قدمت شهر زیرزمینی درینکویو؛ چه زمانی ساخته شد؟

اینجا منابع با هم اختلاف دارند. ویکی‌پدیای انگلیسی دیدگاهی را نقل می‌کند که نخستین حفاری‌ها را به فریگی‌ها در سده‌های 8 تا 7 پیش از میلاد نسبت می‌دهد. یک مقاله مروری دانشگاهی در سال 2025 نوشته الیف کاهیا ییلدیریم (Elif Kahya Yıldırım) می‌گوید چنین تاریخ‌های کهنی قطعی نیستند. این مقاله به کمبود داده‌های باستان‌شناختی و باستان‌سنجی اشاره می‌کند.

ادعایی درباره یک آسیاب دستی متعلق به دوره هیتی‌ها هم مطرح است. گفته می‌شود این آسیاب در طبقه‌های پایینی پیدا شده است. چون ممکن است بعداً آن را به آنجا برده باشند، برای تعیین قدمت کل شهر کافی نیست. شیئی که جابه‌جا شده، نمی‌تواند تاریخ ساخت کل شهر را مشخص کند. بنابراین خاستگاه هیتی شهر ثابت نشده است.

آنچه منابع پشتیبانی می‌کنند، به دوره‌های بعد مربوط است. ویکی‌پدیای انگلیسی می‌گوید مجموعه در دوره روم متأخر گسترش یافت و نمازخانه‌ها و کتیبه‌های یونانی به آن افزوده شد. همچنین می‌گوید ساختار چندطبقه شهر در دوره امپراتوری روم شرقی (بیزانس) شکل گرفت.

اگر کسی سال دقیقی برای آغاز حفاری به شما گفت، با احتیاط به آن نگاه کنید.

چه کسانی شهر زیرزمینی درینکویو را ساختند؟

پاسخ دقیق این است که سازندگان اولیه شناخته‌شده نیستند. فریگی‌ها یکی از گزینه‌های پیشنهادی‌اند، اما شواهد اندک است. فرضیه هیتی‌ها هم بر یک شیء قابل‌جابه‌جایی تکیه دارد.

درباره استفاده‌کنندگان دوره‌های بعد، شواهد محکم‌تر است. افزوده‌های دوره روم متأخر و ساختار چندطبقه دوره بیزانس به جوامع مسیحی اشاره دارند. مدرسه مبلغان، حوض تعمید، محل اعتراف و کلیساها هم با این تصویر سازگارند.

جنس سنگ به آن‌ها کمک می‌کرد. اتاق‌ها و گذرگاه‌ها در توف تراشیده شده‌اند؛ سنگی رایج در کاپادوکیه که از خاکستر فشرده آتشفشانی تشکیل شده است.

خط زمانی

• سده‌های 8 تا 7 پیش از میلاد: دوره‌ای که نظریه انتساب نخستین حفاری‌ها به فریگی‌ها پیشنهاد می‌کند. آن را تاریخ قطعی ساخت ندانید.
• دوره روم متأخر: گفته می‌شود فضاهای زیرزمینی گسترش یافتند و نمازخانه‌ها و کتیبه‌های یونانی به آن‌ها افزوده شد.
• دوره بیزانس: سکونتگاه چندطبقه شکل می‌گیرد. هنگام حمله‌های اعراب نقش پناهگاه دارد.
• 1923: طبق ویکی‌پدیای انگلیسی، سکونتگاه پس از مبادله جمعیت ترکیه و یونان متروک می‌شود.
• 1963: بازسازی یک خانه، راه ورود به شبکه تونل‌ها را آشکار می‌کند. داستان کشف دوباره از همین‌جا آغاز می‌شود.
• 1965 / 1967: صفحه اداره موزه در وب‌سایت وزارتخانه، آغاز بازدید عمومی را 1965 اعلام می‌کند؛ ویکی‌پدیای ترکی تاریخ 1967 را می‌دهد.
• 1985: پارک ملی گورمه و محوطه‌های صخره‌ای کاپادوکیه، که درینکویو را هم در بر می‌گیرد، وارد فهرست میراث جهانی یونسکو می‌شود.
• 24 اکتبر 2026: تعرفه رسمی، بهای ورود بازدیدکنندگان خارجی را 13 یورو اعلام می‌کند. دارندگان کارت شناسایی جمهوری ترکیه، T.C.، در بخش موزه‌کارت (MüzeKart) قرار دارند.

کشف شهر زیرزمینی درینکویو؛ ماجرای سال 1963

ویکی‌پدیای انگلیسی روایت کشف دوباره را نقل می‌کند. در سال 1963 یکی از ساکنان محلی مشغول بازسازی خانه‌ای بود. او پشت دیوار زیرزمین، یک اتاق و ورودی شبکه‌ای از تونل‌ها را پیدا کرد. منابع نام این فرد را ذکر نمی‌کنند.

اگر شما هم هنگام بازسازی خانه دیواری را باز کرده باشید، حس پیدا کردن چیزی غیرمنتظره را می‌شناسید. اینجا فضای پنهان، یک شهر از آب درآمد.

طبق ویکی‌پدیای انگلیسی، این سکونتگاه پس از سال 1923 متروک شد؛ زمانی که جمعیت مسیحی در چارچوب مبادله جمعیت منطقه را ترک کرد. بازدید عمومی بعدها آغاز شد. اداره موزه وزارتخانه سال 1965 را اعلام می‌کند. ویکی‌پدیای ترکی سال 1967 را ذکر می‌کند.

بلیت، ساعت بازدید و نکات بازدید از شهر زیرزمینی درینکویو

تعرفه رسمی در 24 اکتبر 2026 بررسی شده است. بهای بلیت برای بازدیدکنندگان خارجی 13 یورو است. طبق این تعرفه، دارندگان کارت شناسایی جمهوری ترکیه، T.C.، می‌توانند با موزه‌کارت وارد شوند. قیمت‌ها تغییر می‌کنند؛ پیش از رفتن، مبلغ را در تعرفه رسمی بررسی کنید.

صفحه رسمی موزه که همان روز خوانده شده، ساعت بازدید را اعلام می‌کند. مجموعه هر روز از 08.00 تا 18.00 باز است. گیشه فروش بلیت ساعت 17.15 بسته می‌شود. رسیدن خود را به ساعت بسته‌شدن موکول نکنید.

یادداشت‌های بازدید وزارت آموزش ملی ترکیه درباره گذرگاه‌ها هشدار می‌دهند. آن‌ها باریک‌اند و سقف کوتاهی دارند. کف مسیر در بعضی جاها لغزنده است و پله دارد. کفشی با کفی مناسب بپوشید که سر نخورد و آماده خم‌شدن باشید.

اگر راهنما می‌خواهید، با مجموعه یا یک برگزارکننده محلی هماهنگ کنید.

عکس‌های شهر زیرزمینی درینکویو

صفحه موزه در وب‌سایت وزارتخانه عکس‌هایی از داخل مجموعه دارد. شما می‌توانید پیش از رفتن، فضاها را ببینید. داخل مجموعه دنبال این موارد بگردید:

• سنگ‌های گردی که برای بستن تونل‌ها استفاده می‌شدند
• تالار طبقه دوم با سقف طاق آهنگ
• کلیسای دارای نقشه صلیبی در زیر طبقه‌های سوم و چهارم
• مجرای تهویه‌ای که نقش چاه آب را هم دارد

گذرگاه‌ها باریک‌اند؛ برای راحتی دیگر بازدیدکنندگان با سرعتی یکنواخت حرکت کنید.

جزئیاتی که در راهنماهای سفر پیدا نمی‌کنید

• دو عمق برای یک شهر. حدود 40 متر، عمقی است که از مجرای تهویه نزدیک ورودی به دست می‌آید. طبق بروشور وزارتخانه، عمق حدود 85 متری چاه طبقه هفتم را هم شامل می‌شود.
• سقفی کم‌نظیر. تالار طبقه دوم که مدرسه مبلغان نامیده می‌شود، طاق آهنگ دارد. منابع می‌گویند این فرم در شهرهای زیرزمینی نادر است.
• یک مجرا با دو کاربرد. مجرای تهویه‌ای به عمق 55 متر به سطح زمین راه دارد و نقش چاه آب را هم ایفا می‌کند.
• چاه‌هایی که عمداً از سطح زمین جدا شدند. ارتباط بعضی چاه‌ها با سطح زمین بسته نگه داشته می‌شد تا هنگام حمله، آب را مسموم نکنند.
• طبقه‌های هفتم و هشتم راهنمای مشترک دارند. در نقشه بروشور که از روی نقشه اُ. آیدان تهیه شده، دو طبقه پایینی زیر یک مدخل رنگی قرار می‌گیرند.

پرسش‌های متداول

منابع

1. وزارت فرهنگ و گردشگری — شهر زیرزمینی درینکویو muze.gov.tr
2. اداره کل میراث فرهنگی و موزه‌ها — اداره موزه نوشهیر kvmgm.ktb.gov.tr
3. اداره کل میراث فرهنگی و موزه‌ها — بروشور درینکویو turkishmuseums.kprod.kultur.gov.tr
4. یونسکو — پارک ملی گورمه و محوطه‌های صخره‌ای کاپادوکیه whc.unesco.org
5. ویکی‌پدیای انگلیسی — شهر زیرزمینی درینکویو en.wikipedia.org
6. ویکی‌پدیای ترکی — شهر زیرزمینی درینکویو tr.wikipedia.org
7. الیف کاهیا ییلدیریم — ارزیابی شهرهای زیرزمینی نوشهیر و پیرامون آن از منظر جغرافیای فرهنگی (مطالعات آسیای صغیر) dergipark.org.tr
8. DÖSİMM — تعرفه موزه‌ها و محوطه‌های باستانی dosim.ktb.gov.tr
9. وزارت آموزش ملی — محیط‌های یادگیری خارج از مدرسه، شهر زیرزمینی درینکویو okuldisiogrenme.eba.gov.tr

Image: Derinkuyu Underground City 9910 Nevit.jpg — Nevit Dilmen (talk), CC BY-SA 3.0