Mudurnu u Turskoj: osmanski gradić oblikovan riječnom dolinom
Mudurnu je okrug u pokrajini Bolu, u turskoj Crnomorskoj regiji. Njegovo gradsko središte nalazi se približno 52 kilometra jugozapadno od grada Bolua. Historijsko naselje razvilo se duž uske i duboke doline koju je oblikovala rijeka Mudurnu. Ta riječna dolina čini geografski okvir njegovih konaka, trgovačkih ulica i monumentalnih građevina.
Ako u Mudurnu dolazite zbog historijskih kuća, počnite od njihovih zajedničkih obilježja. Većina ima dvije ili tri etaže. Prostorije su raspoređene oko sofe, središnjeg hola. Drveni četverovodni krovovi prekriveni tradicionalnim alaturka crijepom upotpunjuju stambenu arhitekturu koju možete proučavati na nekoliko konaka poznatih po imenu.
Trgovina također zauzima središnje mjesto u historiji Mudurnua. UNESCO-ov opis smješta grad na trasu Puta svile tokom 13. i 14. vijeka. Ta trasa nastavljala se kroz Göynük, Taraklı i Geyve prema Bursi i Istanbulu. Krajem 19. i početkom 20. vijeka Mudurnu je pripadao Kastamonuskom vilajetu Osmanskog Carstva.
Šta vrijedi proučiti na historijskim kućama Mudurnua?
Tradicionalne kuće Mudurnua u prizemlju su imale spremišta, ostave, kuhinje i prostorije s pećima. U prostorijama s pećima porodice su i zajedno jele. To je neposredna veza sa svakodnevnim životom: čuvanje zaliha, priprema hrane i zajednički obroci imali su svoja određena mjesta u kući.
Sofa vam pruža još jedan način da razumijete ove građevine. Prostorije su bile grupisane oko tog hola, dok su se u prizemlju nalazili pomoćni prostori domaćinstva. Kada konak posmatrate kroz takav raspored, njegov tlocrt postaje jednako važan kao ukrašeni balkoni ili istureni gornji spratovi.
Konaci poznati po imenu pokazuju i razlike unutar ove zajedničke tradicije. Armutçular spaja kameni podrum s drvenim gornjim etažama. Haytalar i Keyvanlar imaju drvenu skeletnu konstrukciju. Madanlar ima tri etaže i erkere. Materijali, raspored prostorija i istureni dijelovi pružaju konkretne osnove za poređenje.
Konak Armutçular: drveni ukrasi i krovni paviljoni
Konak Armutçular nalazi se u četvrti Büyükcami. Na njegovom kamenom podrumu počivaju drvene gornje etaže. Na krovu se nalaze paviljoni za razgledanje, zvani džihannume, okrenuti prema četiri glavne strane svijeta. Ti krovni elementi spadaju među najupečatljivija arhitektonska obilježja zgrade. Ističe se i razlika između zidane osnove i drvene konstrukcije iznad nje.
Balkoni konaka imaju drvene ukrase u baroknom stilu. U unutrašnjosti stropove ukrašavaju geometrijski motivi od drveta. Ako poredite vanjske i unutrašnje ukrase, obratite pažnju na ta dva načina obrade. Drvorezbarija balkona i stropni uzorci pripadaju različitim dijelovima iste građevine.
Inventar baštine smješta Armutçular u blok 168, na parcele 1–2. U njemu je zabilježeno da je konak upisan kao zaštićeno dobro odlukom 4219 od 16. 10. 1995. Takva precizna identifikacija povezuje ime građevine s određenom nekretninom i službenim zapisom o zaštiti.
Konaci Haytalar, Keyvanlar i Madanlar
Konak Haytalar nalazi se u ulici Yukarıhamam, u četvrti Büyükcami. Ima drvenu skeletnu konstrukciju, prizemlje, dva sprata i džihannumu. Na ulaznom podestu nalaze se dvije drvene pregrade koje zaklanjaju pogled s ulice. Prozori krovnog paviljona imaju staklo u boji.
Zbog tih obilježja Haytalar je posebno zanimljiv za proučavanje otvora na kući. Na ulazu drvene pregrade sprečavaju pogled s ulice na podest. Iznad njih staklo u boji obilježava prozore džihannume. Tako u jednoj kući možete uporediti dva različita arhitektonska rješenja, svako vezano za tačno određeni dio zgrade.
Konak Keyvanlar nalazi se u četvrti Seyrancık. Ima kamene temelje, drvenu skeletnu konstrukciju i dva sprata iznad prizemlja. Njegova ulazna fasada okrenuta je prema rijeci Mudurnu. Na toj strani prema rijeci erker s trouglastim zabatom proteže se preko prvog i drugog sprata.
Konak Madanlar stoji u velikoj bašti u četvrti Hızırfakı. To je kuća mudurnuskog tipa s tri etaže i erkerima. Uz Keyvanlarov erker okrenut rijeci i Haytalarov zaklonjeni ulaz, pruža još jedan konkretan primjer gradske stambene arhitekture.
Šta posjetiti u Mudurnuu: Arasta i esnafske tradicije
Historijsku Arastu u Mudurnuu čine četiri paralelne glavne ulice. Manje ulice sijeku ih pod pravim uglom. Takva mreža ulica daje trgovačkoj četvrti drugačiju strukturu od rasporeda prostorija u konacima. Ovdje osnovni okvir čini povezan niz trgovačkih ulica.
Arasta čuva i praktičan detalj na dućanskim kapcima. Kada se otvore prema gore, služe kao nadstrešnice koje prave hlad. Kada se otvore prema dolje, postaju pultovi za izlaganje robe. Jedan pomični dio tako ima dvije namjene na pročelju dućana i neposredno povezuje građevinu s poslom koji se u njoj obavlja.
Esnafski običaj daje društvenu dimenziju ovom trgovačkom prostoru. Tokom molitve mudurnuskih trgovaca i zanatlija ustaju oni koji rade sjedeći. Oni koji rade stojeći sjedaju. Ta zamjena položaja izražava uzajamno poštovanje među ljudima čiji svakodnevni posao zahtijeva različite položaje tijela.
Džamija i hamam Jildirima Bajazida: pažljivo čitanje datuma
Hamam Jildirima Bajazida potječe iz 1382. godine, odnosno 784. godine po hidžretskom kalendaru. Natpis na ulazu i sažetak njegove vakufname navode Ömera bin İbrahima u vezi s izgradnjom. Ti zapisi daju određen datum hamama unutar historije monumentalnih građevina Mudurnua.
Građevina ima raspored dvojnog hamama. Muška svlačionica nalazi se na istočnoj strani. Ženska svlačionica je na zapadnoj strani. Ta podjela istok–zapad koristan je detalj za razumijevanje tlocrta, uz naziv građevine i datum izgradnje.
Za džamiju Jildirima Bajazida objavljena su dva datuma izgradnje. Općina Mudurnu navodi 1374. godinu. Ministarstvo nacionalnog obrazovanja navodi 1382. godinu, oslanjajući se na natpis hamama preko puta. Oba datuma treba navesti pri opisivanju historije džamije.
Opis ministarstva donosi i preciznu mjeru glavnog prostora džamije. Natkriven je kupolom prečnika 19,43 metra, postavljenom na visok tambur. Taj arhitektonski podatak može se navesti odvojeno od neslaganja oko datuma izgradnje.
Tvrđava Mudurnu: gdje se nalaze historijski ostaci?
Sačuvani ostaci zidova tvrđave Mudurnu nalaze se na brdu Hisar Tepe, istočno od središta okruga. Brdo je 15. 1. 1991. proglašeno arheološkim lokalitetom prvog stepena zaštite. Za historijski prikaz tvrđave Mudurnu ključni su ti ostaci i njihova zaštićena lokacija.
Sahat-kula ima drugačiju historiju gradnje. Prvobitno je sagrađena od drveta 1890–1891. godine, a stradala je u požaru 1900. godine. Obnova u kamenu uslijedila je 1905. godine. Kula tako povezuje prvobitnu drvenu fazu, razorni požar i kasniju promjenu građevinskog materijala.
Kula je visoka približno 12 metara. U njoj se nalazi drveno stepenište s 30 stepenika koje vodi do dijela s brojčanicima sata. Njene dimenzije i unutrašnje stepenište daju fizičke pojedinosti nizu gradnje i obnove.
Detalji koje nećete pronaći u vodičima
Konak Armutçular služio je kao zgrada uprave između 1920. i 1930. godine. Njegova historija zato obuhvata i upravnu namjenu, uz stambenu arhitekturu. Istu građevinu možete proučavati kroz drvene ukrase, krovne paviljone i kasniju ulogu u upravi.
Konak Haytalar ima natpise na dva odvojena mjesta. U trouglastom zabatu nalazi se natpis „Mašallah“. U sredini arkade prvog sprata stoji „Sene 1323“. Inventar baštine taj datum tumači kao 1905. godinu, povezujući vidljivi natpis s datiranim zapisom o građevini.
U obnovi sahat-kule 1905. godine učestvovali su zatvorenici iz zatvora u Mudurnuu. Gradili su je kamenjem donesenim iz okolnog područja. Lokalni kovač izradio je sat postavljen u kulu. Ti detalji povezuju kamenu građevinu s konkretnim oblicima rada i zanatskog umijeća.
Hronologija
- 13–14. vijek: Mudurnu se nalazio na trasi Puta svile kroz Göynük, Taraklı i Geyve.
- 1374. / 1382.: Objavljeni izvori navode različite datume izgradnje džamije Jildirima Bajazida.
- 1382.: Izgrađen je hamam Jildirima Bajazida.
- 1890–1891.: Izgrađena je drvena sahat-kula.
- 1900.: Požar je oštetio sahat-kulu.
- 1905.: Sahat-kula obnovljena je u kamenu.
- 1920–1930.: Konak Armutçular služio je kao zgrada uprave.
- 15. 1. 1991.: Hisar Tepe dobio je arheološku zaštitu prvog stepena.
- 16. 10. 1995.: Konak Armutçular upisan je kao zaštićeno dobro odlukom odbora za zaštitu 4219.
- 13. 4. 2015.: Turska je predložila Historijski esnafski grad Mudurnu za UNESCO-ovu Tentativnu listu svjetske baštine.
Često postavljana pitanja
Gdje se nalazi Mudurnu u Turskoj?
Mudurnu se nalazi u pokrajini Bolu, u turskoj Crnomorskoj regiji. Gradić je približno 52 kilometra jugozapadno od grada Bolua. Njegovo historijsko naselje prati usku dolinu rijeke Mudurnu.
Koje historijske konake možete potražiti u Mudurnuu?
Armutçular i Haytalar nalaze se u četvrti Büyükcami. Keyvanlar je u četvrti Seyrancık. Madanlar stoji u velikoj bašti u četvrti Hızırfakı. Njihova dokumentovana obilježja uključuju drvene skeletne konstrukcije, erkere, drvene pregrade i krovne paviljone.
Gdje se nalazi tvrđava Mudurnu?
Ostaci zidova tvrđave nalaze se na brdu Hisar Tepe, istočno od središta okruga. Lokalitet je dobio arheološku zaštitu prvog stepena 15. 1. 1991.
Je li Mudurnu na UNESCO-ovoj Listi svjetske baštine?
Turska je 13. 4. 2015. predložila Historijski esnafski grad Mudurnu za UNESCO-ovu Tentativnu listu svjetske baštine. Riječ je o statusu na Tentativnoj listi.
Izvori
- Vikipedi — Mudurnu tr.wikipedia.org
- Wikipedia — Mudurnu en.wikipedia.org
- UNESCO-ov centar za svjetsku baštinu — Historijski esnafski grad Mudurnu whc.unesco.org
- Općina Mudurnu — Kuće Mudurnua mudurnu.bel.tr
- Inventar nepokretnih kulturnih i prirodnih dobara Bolua — Konak Armutçular mudurnu.bel.tr
- Inventar nepokretnih kulturnih i prirodnih dobara Bolua — Konak Haytalar mudurnu.bel.tr
- Inventar nepokretnih kulturnih i prirodnih dobara Bolua — Konak Keyvanlar mudurnu.bel.tr
- Općina Mudurnu — Konak Madanlar mudurnu.bel.tr
- Portal kulture — Hamam Jildirima Bajazida u Mudurnuu kulturportali.gov.tr
- Općina Mudurnu — Historija Mudurnua mudurnu.bel.tr
- Ministarstvo nacionalnog obrazovanja — Džamija Jildirima Bajazida u Mudurnuu okuldisiogrenme.eba.gov.tr
- Uprava okruga Mudurnu — Sahat-kula u Mudurnuu mudurnu.gov.tr
- Univerzitet İstanbul Kültür, otvoreni pristup — Odjeljak o tvrđavi Mudurnu openaccess.iku.edu.tr
FAQ
Gdje se nalazi Mudurnu u Turskoj?
Mudurnu je okrug u pokrajini Bolu, u turskoj Crnomorskoj regiji. Gradić se nalazi približno 52 kilometra jugozapadno od grada Bolua.
Koji se historijski konaci nalaze u Mudurnuu?
Konaci Armutçular i Haytalar nalaze se u četvrti Büyükcami. Konak Keyvanlar je u četvrti Seyrancık, dok konak Madanlar stoji u velikoj bašti u četvrti Hızırfakı.
Gdje su ostaci tvrđave Mudurnu?
Sačuvani zidovi tvrđave Mudurnu nalaze se na brdu Hisar Tepe, istočno od središta okruga. Lokalitet je dobio arheološku zaštitu prvog stepena 15. 1. 1991.
Je li Mudurnu na UNESCO-ovoj Listi svjetske baštine?
Turska je 13. 4. 2015. predložila Historijski esnafski grad Mudurnu za UNESCO-ovu Tentativnu listu svjetske baštine. Riječ je o statusu na Tentativnoj listi.
Image: Mudurnu062007 7391.jpg — Dosseman, CC BY-SA 4.0
