Ekim 1914’te 13 yaşındaki bir çar kızı, aynanın karşısına geçip Kodak Brownie makinesiyle kendi fotoğrafını çekti. Bu yazıda Anastasia’nın kısa hayatını, 1918’deki ölümünü ve kurtuluş iddialarını DNA’nın nasıl çürüttüğünü okuyacaksınız. O ayna fotoğrafı, bugün telefonunuzla çektiğiniz özçekimlerin yüz yılı aşkın süre önceki öncüsüdür.
Soru basit görünüyor: Anastasia Romanov hayatta kaldı mı? Cevap, Yekaterinburg yakınında bulunan iki toplu mezardan ve 2009’da yayımlanan bir genetik araştırmadan geliyor. Aynı mitokondriyal DNA yöntemi, on yıllarca süren bir efsaneyi 1994 ve 2009’da iki aşamada kapattı.
Anastasiya Nikolayevna Romanova kimdi?
Anastasia, Gregoryen takvimle 18 Haziran 1901’de Peterhof’ta doğdu. Dönemin Rus takvimine göre bu tarih 5 Haziran’a denk geliyordu. Babası Rusya’nın son çarı II. Nikolay, annesi Aleksandra Fyodorovna’ydı.
Anastasia ailenin dördüncü kızıydı ve ablaları Olga, Tatyana ve Maria’dan sonra dünyaya geldi. Küçük erkek kardeşi Aleksey ise tahtın veliahdıydı. Böylece beş çocuğun en küçük kızı olarak büyüdü.
Tarihçi Helen Rappaport, Anastasia’nın kişiliğini değişken, esprili ve saygısız şakalara yatkın diye tanımlar. Rappaport’un 2014 tarihli Four Sisters kitabı, Anastasia ile üç ablasının yaşamlarını birlikte inceler. Bu portre, sizin çevrenizdeki şakacı bir ergenden pek farklı değildir. Tek fark, bu ergenin babasının Rusya’nın son çarı olmasıydı.
Devrimden Yekaterinburg’a: ailenin son yolculuğu
Geçici Hükümet, Romanov ailesini Ağustos 1917’de Sibirya’daki Tobolsk’a götürdü. Anastasia da bu grubun içindeydi. Aile, bu tarihten ölümüne kadar gözetim altında yaşadı.
Romanov çocuklarının bilinen son fotoğrafları Mayıs 1918’de çekildi. Kareler, çocukların Yekaterinburg’a nakledildikleri yolculuk sırasında alındı. Bu yolculuktan sonra Anastasia’nın bilinen başka bir görüntüsü yoktur. Yekaterinburg’daki İpatyev Evi, ailenin son adresi oldu.
Anastasiya Nikolayevna Romanova neden öldü?
Anastasia, 17 Temmuz 1918’de Yekaterinburg’daki İpatyev Evi’nde öldürüldü ve o gün 17 yaşındaydı. Bolşevikler onu ailesiyle birlikte öldürdü. Ölüm nedeni, toplu öldürme sırasında aldığı ateşli silah yaralarıdır. Hastalık, kaza ya da kaçış sırasında ölüm söz konusu değildir.
Öldürülen grup toplam 11 kişiydi. Çar ve çariçe, beş çocukları ve dört maiyet mensubu aynı olayda hayatını kaybetti. Yani Anastasia tek başına değil, bütün ailesiyle aynı anda öldürüldü. Bu 11 sayısı, kurtuluş iddialarını tartarken sizin için en önemli ölçüt olacak.
Anastasia Romanov hayatta kaldı mı? Mezarların cevabı
Kesin cevap için önce mezarların bulunması gerekti. Temmuz 1991’de Yekaterinburg yakınındaki toplu mezardan dokuz iskelet çıkarıldı. İlk incelemeler, aileden iki çocuğun eksik olduğunu gösterdi. 1994’te yayımlanan DNA araştırması, kalıntılarda anne, baba ve üç çocuktan oluşan bir aile grubu bulunduğunu doğruladı.
Mitokondriyal DNA anneden çocuğa geçer ve anne hattındaki akrabaları birbirine bağlar. Çariçe Aleksandra’ya ve üç kızına atfedilen kalıntıların mitokondriyal DNA’sı, anne hattından akrabaları Prens Philip’inkiyle eşleşti. Böylece ilk mezardaki üç kızın kimliği aileye bağlandı. Ama iki çocuk hâlâ kayıptı ve bu boşluk ‘Anastasia kaçtı’ iddiasına alan açtı.
2007 yazında amatör arkeologlar, ilk mezarın yaklaşık 70 metre uzağında iki kişiye ait kalıntılar buldu. Sergey Pogorelov yönetimindeki resmî kazı, bu ikinci mezardan toplam 44 kemik ve diş parçası çıkardı. Kalıntılar bütün iskelet hâlinde değil, parçalar hâlinde ele geçti.
2009 araştırması üç ayrı yöntem kullandı: mitokondriyal DNA, otozomal STR ve Y-STR. Sonuç, ikinci mezardakilerin Aleksey ve kız kardeşlerinden biri olduğunu gösterdi. Araştırmacılar, iki mezarın birlikte bütün aileyi kapsadığını bildirdi. 1918’de hiçbir aile üyesi sağ kalmamıştı. Anastasia Romanov hayatta kaldı mı sorusunun bilimsel cevabı bu nedenle ‘hayır’dır.
Tek açık nokta ikinci mezardaki kızın adıdır. Rus uzmanlar bu kızın Maria, ABD’li uzmanlar Anastasia olduğunu savundu. 2009 çalışması, DNA’nın bu ayrımı çözemediğini açıkça belirtti. Ama bu belirsizlik sonucu değiştirmez; iki mezar birlikte dört kız kardeşin tamamını içerir.
Sahte Anastasialar: Anna Anderson ve diğerleri
En ünlü iddia sahibi Anna Anderson’dı. 1994’te incelenen dokusu, Romanovlarla hiçbir akrabalık göstermedi. Üstelik mitokondriyal DNA’sı başka bir aileye çıktı. Örnek, kayıp Polonyalı fabrika işçisi Franziska Schanzkowska’nın anne hattından bir akrabasıyla eşleşti. Bu eşleşme, Anderson’ı Romanov sarayına değil, Schanzkowska’nın anne soyuna bağladı.
Anderson yalnız değildi. Nadejda Vasilyeva ve Eugenia Smith de Anastasia olduklarını iddia etti. Ailenin bütün kalıntılarının belirlenmesi, bu kurtuluş iddialarının tamamını geçersiz kıldı. Siz bugün böyle bir iddiayla karşılaşırsanız ölçüt aynıdır: ailenin yedi üyesinin tamamı iki mezarda kimliklendirilmiştir.
Kısa kronoloji
- 18 Haziran 1901 Anastasia Peterhof’ta doğdu; dönemin Rus takviminde tarih 5 Haziran’dı.
- Ekim 1914 Aynadan Kodak Brownie ile kendi fotoğrafını çekti.
- Ağustos 1917 Geçici Hükümet aileyi Tobolsk’a götürdü.
- Mayıs 1918 Çocukların Yekaterinburg’a nakil yolculuğundaki son fotoğrafları çekildi.
- 17 Temmuz 1918 Anastasia, ailesi ve dört maiyet mensubu İpatyev Evi’nde öldürüldü.
- Temmuz 1991 İlk toplu mezardan dokuz iskelet çıkarıldı.
- 1994 İlk mezarın DNA sonuçları yayımlandı; Anderson’ın Romanov olmadığı belirlendi.
- 17 Temmuz 1998 İlk mezardaki kalıntılar Sankt-Peterburg’da defnedildi.
- 2007 yazı İkinci mezar bulundu.
- 2009 İki kayıp çocuğun kimliklendirilmesini açıklayan DNA araştırması yayımlandı.
Kitaplara girmeyen ayrıntılar
- Sert yatak, soğuk su. Anastasia ve kardeşleri, hastalık dönemleri dışında sert yataklarda yastıksız uyuyordu. Sabahları soğuk banyo yapıyorlardı. Sizin sabah duşunuz sıcaksa, saray çocuklarınınki soğuktu.
- OTMA. Dört kız kardeş, Olga, Tatyana, Maria ve Anastasia adlarının baş harflerinden oluşan OTMA kısaltmasını kullanıyordu. Bu kısaltma, bugünkü arkadaş grubu adlarının saraydaki karşılığı gibiydi.
- Aynadan özçekim. Anastasia, Ekim 1914’te 13 yaşındayken ayna ve Kodak Brownie fotoğraf makinesi kullanarak kendi portresini çekti.
- Saklanan diş. 2009 araştırmacıları, ikinci mezardaki bir azı dişi parçasını DNA verebilecek olmasına rağmen tahrip etmemek için sakladı.
- Kanlı gömlek. II. Nikolay’ın 1891 saldırısından kalan kanlı gömleğinden elde edilen DNA, mezardaki diş örneğiyle eşleşti. Bu eşleşme kimliklendirmeyi destekledi.
- Seksen yıl sonra defin. 1991 mezarındaki kalıntılar, öldürülmelerinin 80. yıldönümü olan 17 Temmuz 1998’de Sankt-Peterburg’daki Petro ve Pavel Katedrali’ne defnedildi.
Sık sorulan sorular
Anastasiya Nikolayevna Romanova filmleri hangileri?
Anastasia’nın kurtulduğu iddiası, 1956 tarihli Anastasia filmiyle 1997 tarihli aynı adlı animasyona konu oldu. Bu iddianın kendisi ise 2009 DNA araştırmasıyla çürütüldü. Gerçek Anastasia 17 Temmuz 1918’de ailesiyle birlikte öldürüldü.
Anna Anderson gerçekten Anastasia mıydı?
Hayır, Anderson’ın 1994’te incelenen dokusu Romanovlarla akrabalık göstermedi. Mitokondriyal DNA’sı, kayıp Polonyalı fabrika işçisi Franziska Schanzkowska’nın anne hattından bir akrabasıyla eşleşti.
İkinci mezardaki kız Maria mı, Anastasia mı?
Rus uzmanlar Maria, ABD’li uzmanlar Anastasia olduğunu savundu. 2009 çalışması DNA’nın bu ayrımı çözemediğini belirtti. Her iki durumda da dört kız kardeşin tamamı iki mezarda bulunmuş oluyor.
Anastasia kaç yaşında öldü?
Anastasia 18 Haziran 1901’de doğdu ve 17 Temmuz 1918’de öldürüldü. Öldüğünde 17 yaşındaydı. Ölüm nedeni toplu öldürme sırasında aldığı ateşli silah yaralarıdır.
Romanovların kalıntıları bugün nerede?
1991 mezarından çıkarılan kalıntılar, 17 Temmuz 1998’de Sankt-Peterburg’daki Petro ve Pavel Katedrali’ne defnedildi. Bu tarih, öldürülmelerinin 80. yıldönümüydü.
Kaynaklar
- Wikipedia — Grand Duchess Anastasia Nikolaevna of Russia en.wikipedia.org
- Vikipedi — Anastasiya Nikolayevna Romanova tr.wikipedia.org
- Smithsonian Magazine — Romanovların gündelik yaşamını gösteren fotoğraflar smithsonianmag.com
- Wikimedia Commons — Anastasia’nın 1914 tarihli otoportresi commons.wikimedia.org
- PubMed — Gill ve arkadaşları, 1994 pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- PubMed — Coble ve arkadaşları, 2009 pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- PLOS ONE — Coble ve arkadaşları, 2009 journals.plos.org
- Investigative Genetics — Coble, 2011 pmc.ncbi.nlm.nih.gov
Görsel: Grand Duchess Anastasia Nikolaevna Crisco edit letters removed.jpg — Boissonnas et Eggler, St. Petersburg, Nevsky 24. – Bain News, Public domain
