Machiavelli’nin Prens kitabı, yazarının ölümünden sonra 1532’de ilk kez yayımlandı. Siz bu yazıda Floransalı düşünürün yaşamını, Prens’in içeriğini ve Makyavelizm kavramını öğreneceksiniz.
Prens’in 17. bölümü, sevgi ve korkunun yönetimdeki yerini doğrudan tartışır. Siz de gündelik hayatta bir yöneticiyi değerlendirirken benzer sorularla karşılaşabilirsiniz. İnsanların sevgisiyle kurallara duydukları korku, aynı davranışı hangi farklı nedenlerle doğurur? Machiavelli’nin cevabında korkulmak kadar, hükümdarın nefret uyandırmaktan kaçınması da yer alır.
Niccolò Machiavelli kimdir?
Niccolò di Bernardo dei Machiavelli, 3 Mayıs 1469’da Floransa’da doğdu. Rönesans döneminde devlet adamı, düşünür, şair ve oyun yazarı olarak çalıştı. Bu farklı uğraşlar, Machiavelli’nin yalnızca siyasal öğütler veren bir yazar olmadığını gösterir. Yaşamını okurken kamu görevleriyle edebî eserlerini birlikte değerlendirmek daha açıklayıcı olur.
Machiavelli, 1498’de Floransa Cumhuriyeti’nin ikinci şansölyelik görevine atanarak diplomatik hizmete başladı. Yaklaşık 14 yıl süren bu görev, yaşamının kamu hizmetindeki dönemini oluşturdu. Prens’teki iktidar sorularını, bu diplomatik geçmişi hatırlayarak okumak yararlı bir başlangıçtır. Böylece kitabın yazarıyla, yönetim işlerinde çalışmış devlet görevlisini birlikte düşünebilirsiniz.
Medici ailesi 1512’de Floransa’da yeniden iktidara geldiğinde Machiavelli görevinden uzaklaştırıldı. Prens’in yazılması, kamu görevini kaybettiği bu dönemin ardından gerçekleşti. Dolayısıyla görevden uzaklaştırılmasıyla kitabın yazılışını aynı yaşam çizgisi içinde izleyebilirsiniz. Ancak Prens’in yazılma tarihiyle yayımlanma tarihi arasında ayrıca ayrım yapmak gerekir.
Machiavelli’nin aile yaşamında, 1501’de Marietta Corsini ile yaptığı evlilik bulunur. Çiftin Primerana, Bernardo, Lodovico, Guido, Piero, Baccina ve Totto adlı yedi çocuğu oldu. Aile bilgileri, siyaset düşünürü kimliğinin yanında yaşam öyküsünün başka bir yönünü tamamlar.
Niccolò Machiavelli’nin Prens kitabı ne anlatır?
Prens, hükümdarlıkların türlerini, nasıl ele geçirildiklerini ve nasıl korunduklarını inceleyen 26 bölümden oluşur. Eser, 1513 sonlarında ve muhtemelen 1514 başlarında kaleme alındı. İlk yayımı ise Machiavelli’nin ölümünün ardından, ancak 1532 yılında gerçekleşti. Bu tarihler, kitabın yazılmasıyla okurlara ulaşmasının farklı olaylar olduğunu açıkça gösterir.
Prens’in 17. bölümünde Machiavelli, hükümdarın sevilmesiyle kendisinden korkulmasını karşılaştırarak bir tercih sorusu kurar. İkisini birleştirmek mümkün olmadığında korkulmanın daha güvenli olduğunu açıkça savunur. Bununla birlikte hükümdara, davranışları yüzünden insanların nefretini kazanmaktan kaçınmasını da öğütler. Bölümün düşüncesini aktarırken korku tercihiyle nefret uyarısını birlikte anmak gerekir.
Prens’in 18. bölümünde, hükümdarın davranışlarını anlatmak için iki hayvan örneği kullanılır. Tilki tuzakları tanımayı, aslan ise düşmanları korkutmayı temsil eden örneklerdir. Siz bu bölümü okurken, her hayvanın hangi işleve bağlandığını ayrı ayrı izleyebilirsiniz. Böylece benzetmeyi yalnızca güç kullanmaya indirgeyen bir okumadan uzaklaşmanız mümkün olur.
Machiavelli’nin virtù kavramı, hükümdarın iktidarı korumasını sağlayan beceriyi ve koşullara uyumunu anlatır. Prens’in 25. bölümündeki fortuna ise taşkın bir nehir benzetmesiyle açıklanır. Önceden kurulan setler, bu nehrin yol açabileceği zararları azaltmaya yarar. Gündelik yaşamınızdaki hazırlık düşüncesini hatırlamak, bu benzetmeyi somutlaştırmak için yardımcı olabilir.
Prens’in 26. ve son bölümü, İtalya’nın yabancı egemenliğinden kurtarılması için çağrı içerir. Kitap böylece yalnızca hükümdar davranışlarının sıralandığı bölümlerle son bulmuş olmaz. Son bölümü okumak, İtalya’ya yönelen bu çağrıyı kitabın bütünü içinde görmenizi sağlar.
Makyavelizm ne demek, Machiavelli’nin düşüncesini kapsar mı?
Makyavelizm, Machiavelli’nin adından türeyerek siyasal amaç uğruna her aracı kabul eden tutumu anlatır. Terim, bu tutumu suçlayıcı biçimde ifade eden bir anlama dönüşmüştür. Bu nedenle Makyavelizm sözcüğünün kullanımıyla Machiavelli’nin bütün eserlerini aynı şey saymamak gerekir. Sözcüğün tanımı, yazarın farklı kitaplarındaki görüşlerini tek başına açıklamaya yetmez.
Machiavelli, Söylevler’de cumhuriyetçi yönetimi ve halkla soylular arasındaki çatışmayı birlikte ele alır. Bu çatışmanın, özgürlüğü koruyan yasalar üretebileceğini savunarak cumhuriyet tartışmasına yer verir. Prens hükümdarın iktidarına odaklanırken Söylevler’i okumak, yazarın başka sorularını da görünür kılar. Siz Machiavelli’yi tanımak istiyorsanız, bu iki eserin konularını birlikte değerlendirebilirsiniz.
Machiavelli’nin nasıl yorumlanacağı konusunda, Leo Strauss ile Rousseau farklı görüşler ileri sürer. Strauss onu kötülüğü öğreten bir düşünür sayan yaklaşımı temsil eder. Rousseau ise Prens’i, hükümdarların ahlaksız yöntemlerini halka açıklayan bir eser olarak değerlendirir. Bunlar, kitabın nasıl anlaşılması gerektiğine ilişkin birbirinden farklı yorumlardır.
Makyavelizm terimini duyduğunuzda, Prens’in hangi bölümünün tartışıldığını sormak yararlı bir okuma alışkanlığıdır. Örneğin 17. bölümdeki korku tartışmasıyla Söylevler’deki özgürlük meselesi farklı sorular içerir. Bu ayrım, bir düşünürü yalnızca adına bağlanan suçlayıcı terim üzerinden değerlendirmeyi önler.
Niccolò Machiavelli’nin kitapları ve yazdığı oyunlar hangileridir?
Machiavelli’nin eserlerine başlamak için Prens, Söylevler, Savaş Sanatı ve Floransa Tarihi’ni karşılaştırabilirsiniz. Bu metinler sırasıyla hükümdarlık, cumhuriyet, askerî düşünce ve Floransa tarihi çevresinde ilerler. Okuma tercihinizi, önce hangi sorunun peşinden gitmek istediğinize göre yapabilirsiniz. Prens’e ilişkin merakınızın cumhuriyet tartışmasına uzanması durumunda Söylevler doğrudan ilgili olacaktır.
- Prens, hükümdarlıkların edinilmesini ve korunmasını ele alan 26 bölümlük eserdir.
- Titus Livius’un İlk On Kitabı Üzerine Söylevler, cumhuriyetçi yönetim ve özgürlük konularını işler.
- Savaş Sanatı, Machiavelli’nin askerî düşüncelerini ele alır ve 1521’de yayımlanmıştır.
- Floransa Tarihi, Kardinal Giulio de’ Medici’nin 1520’de verdiği sipariş üzerine yazılmıştır.
- Luccalı Castruccio Castracani’nin Yaşamı, 1520 tarihli, kurmaca unsurlar taşıyan biyografik eserdir.
Machiavelli, Floransa Tarihi’ni tamamladığı 1525 yılında tarih yazarlığı alanında da eser vermişti. Castruccio Castracani’nin Yaşamı ise tarihsel kişinin hayatını değiştirerek anlatmasıyla ayrıca ayrılır. Bu nedenle eserdeki biyografik anlatıyı, kurmaca unsurlarını hesaba katarak değerlendirmek gerekir. Eserin türü, anlatılan yaşamla tarihsel kişi arasında doğrudan eşitlik kurmayı güçleştirir.
Machiavelli’nin üç tiyatro eseri Andria, Mandragola ve Clizia adlarıyla birlikte sıralanır. Internet Encyclopedia of Philosophy, en ünlü oyunu Mandragola’yı muhtemelen 1518’e tarihler. Machiavelli ayrıca Clizia’nın Ocak 1525’te gerçekleşen ilk sahnelenişini bizzat yönetti. Oyunları, düşünürün edebî üretimini siyaset kitaplarının ötesinde değerlendirmek isteyenlere başka metinler sunar.
Söylevler’in ilk baskısı 1531’de önce Roma’da, ardından Floransa’da okurlarla buluştu. Prens’in ilk baskısının 1532’de yapılması, bu iki eserin yayın sırasını gösterir. Her iki kitabın yayın tarihini de Machiavelli’nin yaşam süresinden ayrı değerlendirebilirsiniz.
Niccolò Machiavelli Prens PDF aramasında hangi metinlere ulaşabilirsiniz?
Prens PDF araması yaparken, önce eserin dilini ve çevirmenini kontrol edebilirsiniz. Project Gutenberg’in 1232 numaralı kaydı, W. K. Marriott’un İngilizce çevirisini ücretsiz sunar. Kayıtta HTML, EPUB ve düz metin biçimleri üzerinden okuma seçenekleri bulunur. Bu seçenekleri değerlendirirken İngilizce çeviriyle Türkçe baskı arasındaki dil farkını gözetebilirsiniz.
Türkçe eser aramalarında, Prens’in Hükümdar adıyla yayımlanan baskılarıyla da karşılaşmanız mümkündür. İş Bankası Kültür Yayınları, Il Principe’yi Necdet Adabağ çevirisiyle Hükümdar adıyla sunar. Bu baskı 136 sayfadır; Dergâh Yayınları’nın Hükümdar baskısı ise 120 sayfadır. Dergâh baskısının çevirmenleri, yayınevi kaydında Ayşe Çavdar ve Gaye Demircioğlu olarak belirtilir.
Prens ile Hükümdar başlıklarını karşılaştırırken, özgün eser adı Il Principe’yi kontrol edebilirsiniz. Çevirmen ve yayınevi bilgilerini birlikte okumak, hangi baskıyı incelediğinizi anlamanızı sağlar. Böylece aynı eserin farklı başlıklarla sunulmasını, farklı kitaplar varmış gibi değerlendirmezsiniz.
Kısa kronoloji
Machiavelli’nin yaşamını ve eserlerinin yayınını, 1469’dan başlayan bu çizelgede birlikte izleyebilirsiniz. Özellikle 1527’deki ölümü, sonraki yayın tarihlerini değerlendirirken belirgin bir ayrım sağlar.
- 3 Mayıs 1469 Floransa’da doğdu.
- 1498 Floransa Cumhuriyeti’nin ikinci şansölyeliğinde göreve başladı.
- 1501 Marietta Corsini ile evlendi.
- 1506 Örgütlediği milisin yaklaşık 400 mensubu geçit törenine katıldı.
- 1512 Medici ailesinin dönüşüyle kamu görevini kaybetti.
- 1513 Hapsedildi, işkence gördü ve serbest bırakıldı; yıl sonunda Prens’i yazmaya yöneldi.
- 1520 Floransa Tarihi’ni yazmakla görevlendirildi.
- 1521 Savaş Sanatı yayımlandı.
- 1525 Clizia sahnelendi ve Floransa Tarihi tamamlandı.
- 21 Haziran 1527 Floransa’da öldü.
- 1531 Söylevler ilk kez yayımlandı.
- 1532 Prens ilk kez yayımlandı.
- 1787 Santa Croce’deki anıt mezarı açıldı.
Kitaplara girmeyen ayrıntılar
Machiavelli’nin örgütlediği milisten yaklaşık 400 çiftçi, Şubat 1506’da geçit törenine katıldı. Katılımcılar zırh, mızrak ve küçük ateşli silahlarla bu törende yer aldı. Bu ayrıntı, askerî meselelerin Machiavelli’nin yaşamında uygulamayla da ilişkili olduğunu gösterir. Savaş Sanatı’nı okurken, örgütlediği milisi hatırlamak yaşamıyla eseri arasında bağlantı kurmanızı sağlar.
Machiavelli, 1513 başında 22 gün hapsedildi ve strappado işkencesine maruz kaldı. Omuzları zorlayan bu işkencenin ardından, aynı yılın mart ayında serbest bırakıldı. Prens’in yazılış tarihini düşünürken, bu olayların aynı yıl içindeki yerini görebilirsiniz.
Prens başlangıçta Giuliano de’ Medici’ye sunulmak üzere hazırlanan bir eserdi. Daha sonra kitabın ithafı, genç Lorenzo de’ Medici’ye çevrilerek değiştirildi. Dolayısıyla eserin hazırlanışıyla sonradan yöneldiği kişi arasında bir değişiklik bulunur.
Machiavelli’ye atfedilen “Amaç araçları meşrulaştırır” sözü, Prens’te tam bu ifadeyle bulunmaz. MIT’nin Prens üzerine hazırladığı ders belgesi, bu ayrımı açıkça belirtir. Machiavelli sözleri ararken, bu cümleyi doğrudan kitap alıntısı olarak kullanmamalısınız. Bunun yerine 17. veya 18. bölümdeki düşünceleri, ilgili bölümü belirterek aktarabilirsiniz.
Floransa’yı gezerken, Santa Croce’deki Machiavelli anıtını yaşam öyküsüyle birlikte değerlendirebilirsiniz. Machiavelli, 1527’de Santa Croce’deki aile şapeline gömüldü; anıt mezarı 1787’de açıldı. Anıtı yapan sanatçı Innocenzo Spinazzi olduğundan, gömülmeyle anıtın hazırlanışını ayırmak gerekir. Bu tarihler, ziyaret sırasında gördüğünüz anıtın Machiavelli’nin yaşadığı döneme ait olmadığını gösterir.
Sık sorulan sorular
Niccolò Machiavelli adlı kişinin çocukları kimlerdir?
Machiavelli, 1501’de evlendiği Marietta Corsini ile yedi çocuk sahibi oldu. Çocuklarının adları Primerana, Bernardo, Lodovico, Guido, Piero, Baccina ve Totto olarak sıralanır.
Niccolò Machiavelli kaç kitabı var?
İngilizce Wikipedia, siyaset ve tarih başlığı altında 13 ayrı metin listeler. Bu sayı şiirleri, oyunları ve diğer yazıları kapsamadığından toplam kitap sayısı değildir.
Niccolò Machiavelli neden öldü?
Machiavelli, 21 Haziran 1527’de Floransa’da 58 yaşındayken yaşamını yitirdi. İngilizce Wikipedia, ölümünü 1525’ten beri çektiği mide rahatsızlığına bağlar.
Niccolò Machiavelli adı nasıl okunur?
Niccolò Machiavelli adının İtalyanca telaffuzu, Türkçeye yaklaşık Nikkolò Makyavèlli biçiminde aktarılabilir. İngilizce Wikipedia, telaffuzu fonetik olarak [nikkoˈlɔ mmakjaˈvɛlli] biçiminde verir.
Kaynaklar
- Türkçe Vikipedi — Niccolò Machiavelli tr.wikipedia.org
- Stanford Encyclopedia of Philosophy — Niccolò Machiavelli plato.stanford.edu
- İngilizce Wikipedia — Niccolò Machiavelli en.wikipedia.org
- Project Gutenberg — The Prince, tam metin gutenberg.org
- Internet Encyclopedia of Philosophy — Niccolò Machiavelli iep.utm.edu
- Project Gutenberg — The Prince, e-kitap kaydı gutenberg.org
- MIT OpenCourseWare — Literature and Ethical Values, ikinci yazı ödevi ocw.mit.edu
- Opera di Santa Croce — Niccolò Machiavelli’nin anıt mezarı santacroceopera.it
Görsel: Portrait of Niccolò Machiavelli by Santi di Tito.jpg — Santi di Tito, Public domain
