مجسمه آزادی چگونه ساخته شد و به آمریکا فرستاده شد؟

مجسمه آزادی در فرانسه ساخته شد و در بندر نیویورک قرار دارد. این مجسمه به‌صورت قطعه‌قطعه از اقیانوس اطلس گذشت، حدود یک سال در انبار ماند و بعد روی پایه‌ای در یک جزیره دوباره برپا شد. در این راهنما، شما تمام این مسیر را از شکل‌گیری ایده تا روز افتتاح دنبال می‌کنید.

مجسمه آزادی کجاست؟

این مجسمه در جزیره آزادی، در بندر نیویورکِ ایالات متحده آمریکا قرار دارد. در سال 1871، نام جزیره هنوز بدلو بود. نام انگلیسی مجسمه Statue of Liberty است. نام رسمی آن هم آزادی روشنگر جهان، یا Liberty Enlightening the World است.

مجسمه‌ساز شخصاً محل نصب را انتخاب کرد. فردریک اوگوست بارتولدی در سال 1871 به آمریکا سفر کرد. او جزیره بدلو را انتخاب کرد، چون کشتی‌هایی که وارد بندر می‌شدند می‌توانستند آن را ببینند.

مجسمه آزادی کجا ساخته شد؟

این مجسمه در فرانسه ساخته شد. ایده آن از ادوار دو لابوله، اندیشمند فرانسوی و مخالف برده‌داری، بود. او در سال 1865 پیشنهاد کرد بنایی برای گرامیداشت صدمین سالگرد استقلال آمریکا و دوستی فرانسه و آمریکا ساخته شود.

بارتولدی از این ایده حمایت کرد. او در سال 1870 طراحی مجسمه را آغاز کرد.

کار میان دو کشور تقسیم شد:

• فرانسوی‌ها مسئول ساخت مجسمه و سرهم کردن آن در آمریکا بودند.
• آمریکایی‌ها مسئول تأمین هزینه و ساخت پایه بودند.

هر دو طرف باید پول جمع می‌کردند. در فرانسه، برنامه‌های سرگرمی و بخت‌آزمایی برای تأمین هزینه برگزار شد. در آمریکا، کارزارهای تأمین هزینه پایه از اجرای تئاتر، نمایشگاه‌های هنری و حراج استفاده کردند.

پوسته مسی چگونه ساخته شد؟

پوسته بیرونی از مس است. کارگران از روشی به نام رپوسه، یا برجسته‌کاری با چکش، استفاده کردند. آن‌ها ورق‌ها را گرم می‌کردند و با چکش‌های چوبی شکل می‌دادند. این روش پس از همکاری با کارگاه Gaget, Gauthier & Co. انتخاب شد.

این پوسته نازک است. ضخامت پوشش مسی فقط حدود 2.4 میلی‌متر است.

چنین پوسته نازکی به اسکلت محکمی نیاز داشت. اوژن ویوله لودوک، نخستین مهندس پروژه، در سال 1879 درگذشت. سپس گوستاو ایفل و موریس کوشلن به پروژه پیوستند. پیش‌تر برای داخل مجسمه تکیه‌گاهی بنایی پیشنهاد شده بود. آن‌ها این طرح را با یک برج مشبک آهنی جایگزین کردند.

مجسمه آزادی در پاریس؛ تمرین پیش از نصب نهایی

مجسمه یک‌تکه از فرانسه خارج نشد. ساخت آن هم دور از چشم مردم نبود. در طول کار، بخش‌هایی از آن به نمایش عمومی درآمد:

• در سال 1876، بازوی حامل مشعل در نمایشگاه صدمین سالگرد استقلال آمریکا در فیلادلفیا به نمایش گذاشته شد. بقیه مجسمه هنوز آماده نبود.
• در سال 1878، سر و شانه‌ها تکمیل شدند. آن‌ها را در نمایشگاه جهانی پاریس به نمایش گذاشتند.
• بین سال‌های 1881 و 1884، تمام مجسمه در پاریس سرهم شد.

در 4 ژوئیه 1884، مجسمه تکمیل‌شده طی مراسمی در پاریس رسماً اهدا شد. آن را به لوی پی. مورتون، نماینده آمریکا در فرانسه، تحویل دادند.

سرهم کردن مجسمه در پاریس موقتی بود. مقصد نهایی آن نیویورک بود.

از پاریس تا نیویورک؛ 350 قطعه در 214 صندوق

پیش از باز کردن مجسمه، سازندگان لبه‌های قطعاتی را که به هم متصل می‌شدند علامت زدند. این نشانه‌های متناظر، راهنمای سرهم کردن دوباره مجسمه در آمریکا شدند.

سپس مجسمه را به 350 قطعه تقسیم کردند. قطعات برای عبور از اقیانوس اطلس در 214 صندوق قرار گرفتند.

برای اینکه قطعات در دریا تغییر شکل ندهند، آن‌ها را با قاب‌های چوبی مهار کردند. این روش بی‌نقص نبود. بعضی قطعات در نیویورک باز هم به صاف‌کاری نیاز داشتند.

کشتی ایزر، متعلق به نیروی دریایی فرانسه، قطعات را حمل کرد. این کشتی در 17 ژوئن 1885 به بندر نیویورک رسید.

چرا صندوق‌ها یک سال منتظر ماندند؟

مجسمه پیش از آماده شدن پایه‌اش رسید. در سال 1884، پولی که برای پایه کنار گذاشته بودند تمام شد و ساخت‌وساز در آمریکا متوقف شد. قطعاتی که در سال 1885 رسیدند، حدود یک سال در انبار ماندند.

یک کارزار مطبوعاتی به پایان این تأخیر کمک کرد. در سال 1885، جوزف پولیتزر در روزنامه خود، نیویورک ورلد، کارزاری راه انداخت. این کارزار بیش از 100,000 دلار از حدود 120,000 اهداکننده جمع کرد.

پایه را ریچارد موریس هانت طراحی کرد. جنس آن گرانیت است. ساختش در آوریل 1886 به پایان رسید.

داخل مجسمه آزادی؛ اسکلت آهنی و جرثقیل‌های بخار

نصب مجسمه در جزیره با اسکلت آهنی آغاز شد. پس از آن، جرثقیل‌های بخار قطعات دیگر را بالا بردند. کارگران از هیچ داربست بیرونی استفاده نکردند.

اهمیت فضای داخلی همین‌جاست. این چارچوب آهنی است که پوسته نازک مسی را در جای خود نگه می‌دارد.

مجسمه آزادی در سال 1886؛ روز افتتاح

رونمایی در 28 اکتبر 1886 انجام شد. رئیس‌جمهور گروور کلیولند در مراسم حضور داشت. مجسمه سرانجام به‌طور کامل روی پایه‌اش برپا شده بود.

دو دهه پس از شکل‌گیری ایده، پروژه به پایان رسید. لابوله آن را در سال 1865 پیشنهاد کرده بود. مجسمه در سال 1886، کمی بیش از بیست سال بعد، افتتاح شد.

در سال 1984، مجسمه در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد.

رنگ اصلی مجسمه آزادی؛ پیش از اکسید شدن

مجسمه در سال 1886 سبز نبود. رنگش قهوه‌ای بود، درست مثل یک سکه مسی.

شما می‌توانید همین فرایند را در زندگی روزمره ببینید. یک سکه مسی قدیمی یا ظرف مسی را در نظر بگیرید. اگر در معرض هوا بماند، تیره می‌شود و بعد تغییر رنگ می‌دهد. مسِ مجسمه هم همین مسیر را در مقیاسی عظیم طی کرد. اکسید شدن طبیعی، به‌آرامی لایه‌ای سبز به نام پتینه ایجاد کرد. حدود سی سال طول کشید تا تمام سطح سبز شود.

پس وقتی شما به عکس‌های قدیمی مجسمه نگاه می‌کنید، رنگ آن به شما کمک می‌کند زمان تقریبی ثبت عکس را تشخیص دهید.

ارتفاع مجسمه آزادی

دو اندازه اغلب با هم اشتباه گرفته می‌شوند:

• از پایین خود پیکره تا نوک مشعل: 46.05 متر.
• از سطح زمین تا نوک مشعل: 92.99 متر.

عدد بزرگ‌تر، پایه را هم در بر می‌گیرد.

عکس‌ها و نقشه‌های مجسمه آزادی

اگر شما می‌خواهید مجسمه را با دقت بررسی کنید، کتابخانه کنگره آمریکا جای خوبی برای شروع است. پرونده HAER NY-138 این کتابخانه، عکس‌های تاریخی، نقشه‌های اندازه‌برداری‌شده و اسناد مربوط به شیوه ساخت مجسمه را کنار هم قرار داده است. اگر دنبال نقشه‌های فنی هستید، نه طرح‌های دستی، این مجموعه به کارتان می‌آید.

خط زمانی

1. 1865 ادوار دو لابوله پیشنهاد ساخت بنای یادبودی برای آزادی در آمریکا را مطرح کرد.
2. 1870 بارتولدی طراحی آزادی روشنگر جهان را آغاز کرد.
3. 1871 بارتولدی جزیره بدلو در بندر نیویورک را برای نصب مجسمه انتخاب کرد.
4. 1876 بازوی حامل مشعل در نمایشگاه صدمین سالگرد استقلال آمریکا در فیلادلفیا به نمایش درآمد.
5. 1878 سر و شانه‌ها در نمایشگاه جهانی پاریس به نمایش درآمدند.
6. 1881–1884 تمام مجسمه در پاریس سرهم شد.
7. 4 ژوئیه 1884 مجسمه تکمیل‌شده در پاریس به لوی پی. مورتون، نماینده آمریکا، اهدا شد.
8. 1884 بودجه پایه تمام شد و ساخت‌وساز در آمریکا متوقف شد.
9. 1885 کارزار کمک‌های مردمی پولیتزر برای ساخت پایه پول جمع کرد.
10. 17 ژوئن 1885 کشتی ایزر با مجسمه در 214 صندوق به بندر نیویورک رسید.
11. آوریل 1886 ساخت پایه به پایان رسید.
12. 1886 اسکلت آهنی و پوسته مسی در جزیره بدلو دوباره سرهم شدند.
13. 28 اکتبر 1886 مجسمه با حضور رئیس‌جمهور گروور کلیولند افتتاح شد.
14. 1984 مجسمه در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد.

جزئیاتی که در راهنماهای گردشگری پیدا نمی‌کنید

• تاریخ روی لوح با اعداد رومی. روی لوحی که در دست چپ مجسمه است، نوشته شده JULY IV MDCCLXXVI. این عبارت یعنی 4 ژوئیه 1776، تاریخ اعلامیه استقلال آمریکا.
• زنجیرهای کنار پاها. کنار پاهای مجسمه، زنجیرها و یک پابند شکسته قرار دارند. شما نمی‌توانید آن‌ها را از سطح زمین ببینید.
• طرح ردشده برای مصر. بارتولدی زمانی ساخت یک فانوس دریایی عظیم را به خدیو اسماعیل پاشا، فرمانروای مصر، پیشنهاد کرد. طرح به شکل یک زن روستایی مصری بود که مشعلی در دست داشت. خدیو این طرح را رد کرد.
• ادعایی درباره عثمانی. در سال 2004، مراد برداقچی (Murat Bardakçı) روایتی منتشر کرد که می‌گفت سلطان عبدالعزیز بخشی از هزینه را پرداخته بود. طبق آن روایت، مجسمه‌ای که برای مصر تکمیل شده بود، بعداً به آمریکا فرستاده شد. وب‌سایت راستی‌آزمایی دوغرولوک پایی (Doğruluk Payı) در 17 ژوئن 2025 این موضوع را بررسی کرد. این وب‌سایت ادعا را نادرست دانست، چون هیچ سند تاریخی مشخصی از آن پشتیبانی نمی‌کند. پیشنهاد ساخت فانوس دریایی برای مصر مستند است. ادعای پرداخت هزینه از سوی عثمانی مستند نیست.
• بازویی که زودتر به نمایش درآمد. بازوی مشعل‌دار در سال 1876 در فیلادلفیا به نمایش گذاشته شده بود، در حالی که بقیه مجسمه هنوز تکمیل نشده بود.

پرسش‌های متداول

منابع

1. NPS — ساخت مجسمه آزادی nps.gov
2. NPS — آمار و مشخصات مجسمه nps.gov
3. NPS — گاه‌شمار جزیره آزادی nps.gov
4. NPS — پرسش‌های متداول nps.gov
5. NPS — فردریک اوگوست بارتولدی nps.gov
6. بنیاد مجسمه آزادی–جزیره الیس — معرفی + تاریخچه statueofliberty.org
7. ویکی‌پدیای انگلیسی — مجسمه آزادی en.wikipedia.org
8. مجله اسمیتسونین — مجسمه آزادی در 350 قطعه به نیویورک رسید smithsonianmag.com
9. مرکز میراث جهانی یونسکو — مجسمه آزادی whc.unesco.org
10. کتابخانه کنگره — مجسمه آزادی، جزیره آزادی، منهتن، شهرستان نیویورک، ایالت نیویورک loc.gov
11. ویکی‌پدیای ترکی — مجسمه آزادی tr.wikipedia.org
12. دوغرولوک پایی — آیا دولت عثمانی هزینه‌های مجسمه آزادی را پرداخت کرد؟ dogrulukpayi.com

Image: Statue of Liberty, NY.jpg — William Warby, CC BY 2.0