آمریکا نامش را از کجا گرفت؟ ماجرای آمریگو وسپوچی

پاسخ کوتاه: تصمیم یک نقشه‌نگار، نه یک کاوشگر

نام آمریکا (Amerika) از نام آمریگو وسپوچی (Amerigo Vespucci) گرفته شده است. اما وسپوچی این نام را انتخاب نکرد. آن را روی نقشه ننوشت. درخواستی هم برای این کار نداشت.

مارتین والدزیمولر (Martin Waldseemüller) و ماتیاس رینگمان (Matthias Ringmann) در سال 1507 این نام را پیشنهاد کردند. آن‌ها در سن‌دیه (Saint-Dié) روی جغرافیا کار می‌کردند. هدفشان قدردانی از نقش وسپوچی در نشان دادن این موضوع بود: سرزمین‌های تازه قاره‌ای جداگانه بودند، نه ادامه آسیا (Asya).

ماجرا همین است. بازرگانی اهل فلورانس دریانورد شد. سپس دو نقشه‌نگار نام او را در آثار چاپی خود گرامی داشتند. نقشه‌نگاران بعدی هم این نام را تکرار کردند تا جا افتاد.

در ادامه، شما می‌توانید هر حلقه این زنجیره را دنبال کنید.

آمریگو وسپوچی که بود؟

آمریگو وسپوچی در 9 مارس 1454 در فلورانس (Floransa) به دنیا آمد. فلورانس آن زمان بخشی از جمهوری فلورانس (Floransa Cumhuriyeti) بود.

او کارش را با دریانوردی شروع نکرد. بازرگان بود. پیش از آنکه در سفری دریایی شرکت کند، امور تجاری و مالی خاندان مدیچی (Medici) را اداره می‌کرد.

آموزش‌هایش هم بی‌سروصدا او را به سوی دریا بردند. عمویش، جورجو آنتونیو (Giorgio Antonio)، به او لاتین آموخت. همین عمو مبانی نجوم را هم به او یاد داد؛ دانشی که بعدها در ناوبری به کارش آمد.

شما شغلی را تصور کنید که از دفتر حسابداری شروع می‌شود و به عرشه کشتی می‌رسد. مهارت‌ها در مسیر تازه هم به کار می‌آیند. لاتین به وسپوچی کمک می‌کرد نوشته‌های علمی زمان خود را بخواند و بنویسد. نجوم هم به او کمک می‌کرد موقعیتش را در دریا پیدا کند.

او در سال 1492 در سویل (Sevilla)، در اسپانیا، ساکن شد تا کسب‌وکار خاندان مدیچی را در آنجا اداره کند.

وسپوچی چه ارتباطی با کلمب داشت؟

در سال 1493، وسپوچی و جانوتو براردی (Giannotto Berardi) به تأمین تدارکات سفر کریستف کلمب (Kristof Kolomb) کمک کردند. آن‌ها در فراهم کردن کشتی، توپ و غذا نقش داشتند.

این نکته برای پرسشی که خیلی‌ها مطرح می‌کنند مهم است: آیا وسپوچی آمریکا را کشف کرد؟ نقش او در این مقطع، تأمین تدارکات و پشتیبانی بود. او بازرگانی بود که به آماده شدن یک گروه اعزامی کمک می‌کرد؛ رهبری آن را بر عهده نداشت.

پس پاسخ به این پرسش که «آیا آمریگو وسپوچی کاشف آمریکا بود؟» منفی است. او در سفرهای بعدی شرکت کرد، درباره دیده‌هایش نوشت و به تغییر برداشت اروپاییان از سرزمین‌های آن سوی اقیانوس اطلس (Atlas Okyanusu) کمک کرد.

مسیر سفر آمریگو وسپوچی: کجاها را کاوش کرد؟

تاریخ‌نگاران دو سفر او به قاره آمریکا را دارای اسناد نسبتاً معتبر می‌دانند: سفرهای 1499–1500 و 1501–1502.

سفر 1499–1500

در سال 1499، وسپوچی به گروهی پیوست که با مجوز اسپانیا راهی سفر شد. آلونسو د اوخدا (Alonso de Ojeda) فرمانده آن بود. خوان د لا کوسا (Juan de la Cosa) هم به‌عنوان ناوبر ارشد خدمت می‌کرد.

این گروه به آمریکای جنوبی رسید. سپس از هم جدا شدند. اوخدا به سوی ونزوئلا (Venezuela) رفت. کشتی‌هایی که وسپوچی در آن‌ها بود، به سمت جنوب چرخیدند.

پاسخ پرسش «در این سفر کجا پا به خشکی گذاشت؟» این است: او به ساحل آمریکای جنوبی رسید و کشتی‌هایش سپس در امتداد آن به سوی جنوب رفتند.

سفر 1501–1502

در سال‌های 1501–1502، وسپوچی به یک گروه اعزامی پرتغالی پیوست. این بار در خدمت پادشاهی دیگری بود. این گروه سواحل برزیل (Brezilya) را کاوش کرد.

سه کشتی در مه 1501 از لیسبون (Lizbon) حرکت کردند. برای تجدید آذوقه در جزایر کیپ ورد توقف کردند. سپس از اقیانوس اطلس گذشتند.

اگر شما می‌خواهید مسیر را در ذهن مجسم کنید، خطی از لیسبون تا جزایر کیپ ورد در نظر بگیرید. کشتی‌ها از آنجا پهنه باز اقیانوس را تا ساحل برزیل پیمودند.

سفرهایی که محل تردیدند

اینجا باید صریح بود. همه سفرهایی که به وسپوچی نسبت داده می‌شوند، پشتوانه محکمی ندارند.

نامه سودرینی (Soderini Mektubu) سفری به آمریکا در سال‌های 1497–1498 را شرح می‌دهد. این نامه تنها مدرک آن سفر است. بسیاری از تاریخ‌نگاران هم در درستی مطالب نامه تردید دارند و هم در هویت نویسنده آن.

همین نامه می‌گوید وسپوچی در سال‌های 1503–1504 در سفر پرتغالی دیگری شرکت کرد. هیچ مدرک مستقلی حضور او را تأیید نمی‌کند.

روایت سنتی، چهار سفر بین سال‌های 1497 و 1504 را به وسپوچی نسبت می‌داد. در سال 1924، آلبرتو مانیاگی (Alberto Magnaghi) سه نامه را در بایگانی‌های فلورانس بررسی کرد. او فقط دو سفر را پذیرفت.

پس اگر درباره «مسیر سفر آمریگو وسپوچی» می‌پرسید، پاسخ قابل اتکا به سفرهای 1499–1500 و 1501–1502 محدود می‌شود. دو سفر دیگر را باید ادعا دانست، نه رویدادهایی قطعی.

چرا نوشته‌ای به نام موندوس نووس مهم است؟

عنوان نوشته‌ای منسوب به وسپوچی به توضیح شهرت او کمک می‌کند: موندوس نووس (Mundus Novus). این عبارت در لاتین به معنای «دنیای جدید» است.

این عنوان با این اندیشه پیوند دارد که سرزمین‌های آمریکا قاره‌ای جداگانه بودند. همین اندیشه دلیل گرامی داشتن نام وسپوچی بود.

ممکن است اصل موضوع از نظر دور بماند. این افتخار برای زودتر رسیدن به آن سرزمین‌ها نبود. برای کمک به اروپاییان در فهم چیزی بود که پیش چشمشان قرار داشت. ساحلی که در جنوب همچنان ادامه پیدا می‌کرد، گوشه‌ای از آسیا نبود. سرزمینی تازه بود.

نام آمریکا چگونه در سال 1507 پدید آمد؟

در سال 1507، والدزیمولر و رینگمان در سن‌دیه روی جغرافیا کار می‌کردند. کتاب آن‌ها، مقدمه کیهان‌نگاری (Cosmographiae Introductio)، نام‌هایی برای سرزمین‌های تازه پیشنهاد کرد.

کتاب دو صورت را مطرح می‌کرد. یکی Amerige بود، به معنای «سرزمین آمریگو». دیگری America بود.

صورت دوم جا افتاد. این نام از صورت مؤنث Americus، شکل لاتینی نام کوچک وسپوچی، گرفته شده است. اگر شما هم پرسیده‌اید چرا نام این قاره به «-a» ختم می‌شود، دلیلش همین است.

این نام فقط در متن کتاب نماند. قدیمی‌ترین کاربرد شناخته‌شده «America» روی نقشه، در نقشه جهان والدزیمولر در سال 1507 دیده می‌شود. نام روی آمریکای جنوبی آمده است.

والدزیمولر با این کار از نقش وسپوچی در شناخت سرزمین‌های تازه به‌عنوان قاره‌ای جدا از آسیا قدردانی کرد.

آیا وسپوچی شهرت کلمب را دزدید؟

بعضی‌ها وسپوچی را متهم می‌کنند که شهرت کلمب را به نام خودش تمام کرد. دانشنامه ترکانی (Treccani) مستقیم به این موضوع پاسخ می‌دهد. به گفته این دانشنامه، قاره بدون هیچ دخالتی از سوی وسپوچی نام‌گذاری شد.

یعنی او برای انتخاب این نام تلاش و تبلیغ نکرد. دیگران آن را انتخاب کردند.

جزئیاتی که در کتاب‌های راهنما پیدا نمی‌کنید

• وسپوچی زنده بود. وقتی نام آمریکا در سال 1507 چاپ شد، وسپوچی هنوز زنده بود. او حدود پنج سال بعد درگذشت.
• نقشه‌نگار نام را کنار گذاشت. والدزیمولر در سال 1507 از «America» استفاده کرد. اما این نام را در اطلس سال 1513 خود یا در کارتا مارینا (Carta Marina) در سال 1516 به کار نبرد.
• دوازده برگ. نقشه سال 1507 با قالب‌های چوبی روی 12 برگ جداگانه کاغذ چاپ شد.
• فقط یک نسخه باقی مانده است. گمان می‌رود حدود 1,000 نسخه چاپ شده باشد. تنها نسخه کامل شناخته‌شده در مجموعه کتابخانه کنگره آمریکا نگهداری می‌شود.
• دو چهره روبه‌روی هم. روی نقشه سال 1507، تصویر وسپوچی روبه‌روی تصویر بطلمیوس (Batlamyus)، جغرافی‌دان دوران باستان، قرار گرفت.

نکته آخر جای تأمل دارد. قرار دادن یک دریانورد زنده روبه‌روی بطلمیوس، او را هم‌ردیف مرجع بزرگ جغرافیای باستان می‌نشاند. نقشه‌نگاران با این چیدمان، نگاه خود به وسپوچی را نشان می‌دادند.

چرا نام آمریکا ماندگار شد؟

شاید شما انتظار داشته باشید نامی که روی یک نقشه مشهور چاپ شده، خودبه‌خود ماندگار شود. ماجرا این‌طور پیش نرفت.

خود والدزیمولر این نام را از آثار بعدی‌اش در سال‌های 1513 و 1516 کنار گذاشت. بنابراین ممکن بود نام آمریکا به فراموشی سپرده شود.

اما چنین نشد. نقشه جهان گراردوس مرکاتور (Gerardus Mercator) در سال 1538 به رواج نام آمریکا کمک کرد. وقتی یک نقشه‌نگار معتبر آن را به کار برد، دیگران هم از او پیروی کردند.

بیشتر نام مکان‌ها در زندگی روزمره هم همین‌طور جا می‌افتند. شما نام یک خیابان را در برنامه نقشه تلفنتان در نظر بگیرید. چون همه اطرافیانتان آن را به کار می‌برند، به نام پذیرفته‌شده تبدیل می‌شود. آمریکا هم تقریباً به همین شکل نام این سرزمین شد: با تکرار روی نقشه‌ها.

سال‌های پایانی زندگی وسپوچی

کار وسپوچی با این نام‌گذاری تمام نشد. در مارس 1508، او ناوبر ارشد کاسا د کونتراتاسیون (Casa de Contratación) در سویل شد.

این شغل دو وظیفه اصلی داشت. او دریانوردان را آموزش می‌داد. همچنین به تهیه پادرون رئال (Padrón Real) کمک می‌کرد؛ نقشه‌ای مرجع که با اطلاعات بازگشتی از سفرهای اکتشافی تازه ساخته می‌شد.

این کار نوع کم‌سروصداتری از شهرت بود. کاربرد عملی داشت. هر سفر تازه اطلاعاتی اضافه می‌کرد و نقشه مرجع باید به‌روز می‌شد.

او در 22 فوریه 1512 در سویل درگذشت. موزه دریانوردان (The Mariners’ Museum) مرگ او را با ضعف ناشی از حمله‌های مکرر مالاریا مرتبط می‌داند.

خط زمانی

• 9 مارس 1454: آمریگو وسپوچی در فلورانس به دنیا می‌آید.
• 1492: وسپوچی در سویل ساکن می‌شود.
• 1493: همراه براردی به تأمین تدارکات سفر کلمب کمک می‌کند.
• 1497–1498: نامه سودرینی سفری را شرح می‌دهد. وقوع آن محل اختلاف است.
• 1499–1500: در سفری با مجوز اسپانیا به آمریکای جنوبی شرکت می‌کند.
• 1501–1502: به یک گروه اعزامی پرتغالی برای کاوش سواحل برزیل می‌پیوندد.
• 1503–1504: سفری ادعایی که مدارک مستقل آن را تأیید نمی‌کنند.
• 1507: نام آمریکا روی نقشه چاپی والدزیمولر ظاهر می‌شود.
• مارس 1508: وسپوچی ناوبر ارشد کاسا د کونتراتاسیون می‌شود.
• 22 فوریه 1512: وسپوچی در سویل درگذشت.
• 1513 و 1516: والدزیمولر نام آمریکا را از نقشه‌های بعدی خود کنار می‌گذارد.
• 1538: نقشه جهان مرکاتور به رواج نام آمریکا کمک می‌کند.

پرسش‌های متداول

آیا آمریگو وسپوچی خودش نام آمریکا را انتخاب کرد؟

خیر. والدزیمولر و رینگمان این نام را در سال 1507 پیشنهاد کردند. ترکانی می‌گوید نام‌گذاری بدون دخالت وسپوچی انجام شد.

آیا آمریگو وسپوچی آمریکا را کشف کرد؟

نمی‌توان به‌سادگی چنین گفت. او در سال 1493 به تأمین تدارکات سفر کلمب کمک کرد. سفرهای او به قاره آمریکا که اسناد معتبرتری دارند، در سال‌های 1499–1500 و 1501–1502 انجام شدند.

آمریگو وسپوچی کجاها را کاوش کرد؟

او در سال 1499 در سفری با مجوز اسپانیا به آمریکای جنوبی رسید. در سال‌های 1501–1502 هم همراه یک گروه اعزامی پرتغالی، سواحل برزیل را کاوش کرد.

چرا نام آمریکا به -a ختم می‌شود؟

این نام از صورت مؤنث Americus گرفته شده است؛ Americus شکل لاتینی نام آمریگو است.

اصل نقشه را کجا می‌توان دید؟

تنها نسخه کامل شناخته‌شده از نقشه سال 1507 در مجموعه کتابخانه کنگره آمریکا نگهداری می‌شود.

منابع

1. کتابخانه کنگره آمریکا — نکات برجسته نقشه جهان 1507 loc.gov
2. کتابخانه کنگره آمریکا — شناخت و نام‌گذاری آمریکا loc.gov
3. کتابخانه کنگره آمریکا — نقشه‌ای که نام آمریکا را ثبت کرد loc.gov
4. کتابخانه‌های دانشگاه میزوری — قاره آمریکا: قاره‌های غیرمنتظره library.missouri.edu
5. ویکی‌پدیای انگلیسی — آمریگو وسپوچی en.wikipedia.org
6. موزه گالیله — آمریگو وسپوچی catalogo.museogalileo.it
7. موزه گالیله — نمایشگاه والدزیمولر: آمریگو وسپوچی mostre.museogalileo.it
8. موزه دریانوردان — آمریگو وسپوچی exploration.marinersmuseum.org
9. ترکانی — وسپوچی، آمریگو treccani.it

FAQ

Image: “America” (Engraving) Nova reperta (Speculum diuersarum imaginum speculatiuarum 1638).tif — After Stradanus, Public domain