Ko je bio car August?
August (Augustus) bio je prvi rimski car. Vladao je od 27. godine p. n. e. do 14. godine n. e. Rođen je kao Gaj Oktavije u Rimu (Roma) 23. 9. 63. godine p. n. e. Na vlast je došao zahvaljujući naslijeđu, vojnoj podršci i porazima političkih suparnika. Njegov položaj oblikovao se kroz niz sukoba i sporazuma, a ne jednim imenovanjem.
Njegov uspon možete pratiti kroz nekoliko povezanih događaja: Cezarovo ubistvo, savez trojice vođa, građanski rat i sporazume sa Senatom. August je zadržao presudne ovlasti, ali je svoju vlast predstavljao kroz tradicionalne rimske službe. Taj spoj objašnjava kako je postao car dok su republikanske institucije nastavile djelovati.
Jesu li August i Oktavijan ista osoba?
August i Oktavijan bili su isti čovjek. Njegovo ime pri rođenju bilo je Gaj Oktavije. Njegova majka Atija bila je nećakinja Julija Cezara. Nakon Cezarovog ubistva 44. godine p. n. e., odredbe o usvojenju i nasljeđivanju u Cezarovom testamentu omogućile su Oktaviju da preuzme njegovo ime i imovinu.
Oktavijan je ime pod kojim je poznat tokom borbe za vlast. August je bila titula koju mu je Senat dodijelio kasnije. Ako povežete ta imena, lakše ćete pratiti priču: mladi nasljednik koji je ušao u politiku nakon Cezarove smrti postao je 27. godine p. n. e. vladar poznat kao August.
Za poređenje iz svakodnevnog života, zamislite da naslijedite porodično ime i novac. Oktavije je od Cezara dobio oboje, ali mu je vojna podrška pomogla da to naslijeđe pretvori u političku moć. Alison Cooley u djelu Oxford Classical Dictionary izdvaja Cezarovo naslijeđe, podršku naroda i odnos s vojskom kao ključne temelje njegovog uspona.
Kako je Oktavijan počeo stjecati vlast?
Oktavijan je postao konzul 19. 8. 43. godine p. n. e., u dobi od devetnaest godina, nakon što je sa svojim vojnicima krenuo na Rim. Podrška vojske bila mu je, dakle, važna i prije nego što je postao August. Cezarovo naslijeđe donijelo mu je ime i sredstva. Vojnici su mu pomogli da osigura jednu od tradicionalnih rimskih službi.
Potom se udružio s Markom Antonijem, obično nazivanim Antonije, i Markom Emilijem Lepidom u Drugi trijumvirat. Zakon Lex Titia ozakonio je njihov savez 27. 11. 43. godine p. n. e., na pet godina. Time je partnerstvo kroz koje su njih trojica nastojala steći vlast dobilo pravnu osnovu.
Savez je 43. godine p. n. e. provodio i političke čistke. Antički izvori različito raspoređuju odgovornost, pa je i dalje sporno kojem članu pripada glavna odgovornost. Ipak, sva trojica koristila su čistke za uklanjanje protivnika. Oktavijanov uspon uključivao je učešće u tom nasilju, uz naslijeđe, podršku naroda i vojne saveze.
Kako je Oktavijan porazio svoje suparnike?
U oktobru 42. godine p. n. e. Antonijeve i Oktavijanove snage porazile su Cezarove ubice Bruta i Kasija. Borbe su vođene u dvije bitke kod Filipa (Filippi) u Makedoniji. Pobjeda je uklonila te protivnike, ali partnerstvo među trijumvirima nije potrajalo.
Lepid je izgubio političku moć 36. godine p. n. e., nakon što je ostao bez podrške svojih vojnika. Oktavijan mu je dozvolio da zadrži položaj vrhovnog svećenika. Njegovo uklanjanje pokazuje koliko je politička vlast zavisila od odanosti vojske. Lepid je zadržao vjersku službu nakon što je izgubio mjesto u vladajućem savezu.
Antonije i Kleopatra postali su preostali glavni Oktavijanovi suparnici. Agripa je 31. godine p. n. e. pomogao Oktavijanov pohod kod Akcija (Aktium) presijecanjem njihovih puteva snabdijevanja. Ishod pohoda zato je dijelom zavisio od dopremanja zaliha, kao i od sukoba protivničkih flota.
Oktavijanove snage stekle su prednost nad Antonijevom i Kleopatrinom flotom kod Akcija u zapadnoj Grčkoj 2. 9. 31. godine p. n. e. Sljedeće godine Oktavijan je zauzeo Aleksandriju. Antonije i Kleopatra potom su izvršili samoubistvo. Njihova smrt ostavila ga je bez suparnika koji su osporavali njegovu prevlast.
Kako je August postao prvi rimski car?
Oktavijan je 13. 1. 27. godine p. n. e. objavio da vraća svoje ovlasti Senatu. Ipak, zapovjedništva nad provincijama koja su mu dodijeljena tim sporazumom ostavila su većinu rimskih legija pod njegovom kontrolom. Njegovo javno odricanje od vlasti pratilo je uređenje koje je sačuvalo njegovu vojnu snagu.
Senat mu je 16. 1. 27. godine p. n. e. dodijelio titulu August. Ona je približno značila „uzvišeni” ili „dostojan poštovanja”. Taj datum označava početak njegove vladavine kao prvog rimskog cara. Ipak, vojsku, saveze i pobjede na kojima je počivao njegov položaj stjecao je godinama.
August je vlast zasnivao na ovlastima tradicionalnih rimskih službi. Predstavljao se kao „prvi čovjek” Senata. Ovo uređenje možete razumjeti ako istovremeno pratite obje njegove strane: postojeće institucije nastavile su djelovati, dok je August zadržao zapovjedništva koja su mu davala presudnu moć.
Novi sporazum dodatno je učvrstio njegov položaj 23. godine p. n. e. Dobio je doživotne tribunske ovlasti, a da nije obavljao samu službu tribuna. Ta razlika bila je važna. August je mogao koristiti ovlasti povezane s postojećom službom bez preuzimanja te službe. Time je proširio pristup na kojem je počivala njegova vladavina.
Hronologija
- 23. 9. 63. godine p. n. e.: Gaj Oktavije rođen je u Rimu.
- 44. godine p. n. e.: Nakon Cezarovog ubistva prihvatio je odredbe o nasljeđivanju i usvojenju iz Cezarovog testamenta.
- 19. 8. 43. godine p. n. e.: Postao je konzul s devetnaest godina.
- 27. 11. 43. godine p. n. e.: Zakon Lex Titia ozakonio je Drugi trijumvirat.
- oktobar 42. godine p. n. e.: Antonijeve i Oktavijanove snage porazile su Bruta i Kasija kod Filipa.
- 36. godine p. n. e.: Lepid je izgubio političku moć.
- 2. 9. 31. godine p. n. e.: Oktavijanove snage stekle su prednost kod Akcija.
- 30. godine p. n. e.: Oktavijan je zauzeo Aleksandriju; Antonije i Kleopatra su umrli.
- 28. godine p. n. e.: Počela je izgradnja Augustovog mauzoleja.
- 13. 1. 27. godine p. n. e.: Oktavijan je objavio da vraća svoje ovlasti Senatu.
- 16. 1. 27. godine p. n. e.: Senat mu je dodijelio titulu August.
- 23. godine p. n. e.: Dobio je doživotne tribunske ovlasti.
- 9. godine p. n. e.: Završena je izgradnja oltara Ara Pacis Augustae.
- 19. 8. 14. godine n. e.: August je umro u Noli; naslijedio ga je Tiberije.
- 17. 9. 14. godine n. e.: August je službeno proglašen božanstvom.
- 1863. godine: Otkriven je kip Augusta iz Prima Porte.
Šta je August iz Prima Porte?
Mramorni kip poznat kao August iz Prima Porte nalazi se u krilu Braccio Nuovo Vatikanskih muzeja. Otkriven je 1863. godine među ostacima vile Augustove supruge Livije, u Prima Porti kod Rima.
Na njegovom prsnom oklopu prikazana je konkretna vojna tema. Reljef prikazuje kako Parti vraćaju rimske vojne zastave koje je Kras izgubio kod Kare (Harran) 53. godine p. n. e. Ako pažljivo pogledate kip, taj detalj daje oklopu historijsko značenje koje nadilazi njegovu ulogu u odijevanju vladara.
Još jedan spomenik iz Augustovog doba jeste Ara Pacis Augustae u Rimu. Izgrađen je između 13. i 9. godine p. n. e. Oltar, kip i mauzolej zajedno nude različite sačuvane veze s njegovom vladavinom i načinom na koji ju je predstavljao javnosti.
Gdje je August sahranjen?
Augustov grobni spomenik je Augustov mauzolej na trgu Piazza Augusto Imperatore, u sjevernom dijelu rimske četvrti Campo Marzio. Njegovu izgradnju započeo je 28. godine p. n. e. Spomenik je projektovan s prečnikom od približno osamdeset sedam metara.
Izgradnja je počela prije nego što mu je Senat dodijelio titulu August. Mauzolej zato pripada razdoblju između njegove pobjede nad Antonijem i Kleopatrom i sporazuma iz 27. godine p. n. e. Njegova monumentalna grobnica već se gradila dok je njegov politički položaj poprimao novi oblik.
August je umro u Noli 19. 8. 14. godine n. e. Na carskom prijestolju naslijedio ga je njegov posinak Tiberije. August je 17. 9. iste godine službeno proglašen božanstvom. Time je nakon smrti dobio i službeni vjerski status.
Gdje možete pronaći Augustove tragove u Ankari?
Augustov i Romin hram (Augustus ve Roma Tapınağı) u Ankari nalazi se uz džamiju Hadži Bajram (Hacı Bayram Camii), u naselju Hacı Bayram Mahallesi, u općini Altındağ. Bio je posvećen Augustu i božici Romi. Ako putujete Turskom, ovdje možete pronaći neposrednu vezu između Augusta i sačuvanog spomenika u Ankari.
Hram čuva i njegov prikaz vlastitih dostignuća, Res Gestae Divi Augusti. Nakon njegove smrti tekst je uklesan na zidovima hrama na dva jezika. Građevina je kasnije promijenila namjenu: početkom šestog vijeka pretvorena je u crkvu.
Detalji koje nećete pronaći u vodičima
Natpis u Ankari prvobitno je bio ispisan crvenom bojom. Njegova dva jezika nalaze se i na različitim površinama. Latinski tekst nalazi se na unutrašnjim stranama zidova ulazne prostorije. Starogrčka verzija nalazi se izvana, na jugoistočnom zidu svetilišne prostorije.
Prema Muzeju klasične arheologije u Cambridgeu, desna šaka kipa Augusta iz Prima Porte dopunjena je restauracijom. Lik koji danas vidite zato uključuje i restaurirani dio, uz mramorni kip otkriven u Livijinoj vili.
Augustov mauzolej kasnije je imao više namjena. Tokom narednih vijekova postao je tvrđava, vrt i amfiteatar. Početkom dvadesetog vijeka služio je kao koncertna dvorana. Historija grobnog spomenika nastavila se kroz aktivnosti veoma udaljene od njegove prvobitne namjene.
Često postavljana pitanja
Jesu li August i Oktavijan ista osoba?
Da. Rođen je kao Gaj Oktavije 63. godine p. n. e., a tokom uspona na vlast poznat je kao Oktavijan. Senat mu je 27. godine p. n. e. dodijelio titulu August.
Kako je August postao prvi rimski car?
Cezarovo naslijeđe, podrška naroda i vojske omogućili su njegov uspon. Nakon pobjeda nad suparnicima uslijedili su sporazumi koji su sačuvali njegove presudne ovlasti unutar tradicionalnih rimskih institucija.
Gdje je August sahranjen?
Njegov grobni spomenik je Augustov mauzolej na rimskom trgu Piazza Augusto Imperatore. Izgradnja je počela 28. godine p. n. e.
Šta povezuje Augusta s Ankarom?
Augustov i Romin hram bio je posvećen Augustu i božici Romi. Na njegovim zidovima nalazi se Augustov prikaz vlastitih dostignuća na latinskom i starogrčkom jeziku.
Izvori
- Wikipedia — Augustus en.wikipedia.org
- Vikipedi — Augustus tr.wikipedia.org
- Oxford Classical Dictionary — Augustus, rimski car, 63. p. n. e.–14. n. e academic.oup.com
- British Museum — Augustus (Octavian) britishmuseum.org
- The Metropolitan Museum of Art — Augustova vladavina metmuseum.org
- Turismo Roma — Mausoleo di Augusto turismoroma.it
- Ministarstvo kulture i turizma Republike Turske — Augustov hram u Ankari visitankara-webui.dev.kultur.gov.tr
- Generalna direkcija za kulturno naslijeđe i muzeje — Brošura o Augustovom hramu u Ankari kvmgm.ktb.gov.tr
- Vatikanski muzeji — August iz Prima Porte museivaticani.va
- Muzej klasične arheologije u Cambridgeu — August iz Prima Porte museum.classics.cam.ac.uk
FAQ
Jesu li August i Oktavijan ista osoba?
Da. Rođen je kao Gaj Oktavije 63. godine p. n. e., a tokom uspona na vlast poznat je kao Oktavijan. Senat mu je 27. godine p. n. e. dodijelio titulu August.
Kako je August postao prvi rimski car?
Cezarovo naslijeđe, podršku naroda i vojske iskoristio je za jačanje svoje moći. Nakon pobjede nad Antonijem i Kleopatrom učvrstio je vlast sporazumima sa Senatom.
Gdje je August sahranjen?
Njegov grobni spomenik je Augustov mauzolej na trgu Piazza Augusto Imperatore, u sjevernom dijelu rimske četvrti Campo Marzio.
Šta povezuje Augusta s Ankarom?
Augustov i Romin hram u Ankari bio je posvećen Augustu i božici Romi. Nakon njegove smrti na zidovima hrama uklesan je njegov prikaz vlastitih dostignuća na latinskom i starogrčkom jeziku.
Image: Glyptothek München – 18.04.2022 – Augustus Bevilacqua (4).jpg — Dan Mihai Pitea, CC BY-SA 4.0
