Emu müharibəsi həqiqətən olub?
Bəli, Emu müharibəsi (Emu Savaşı) həqiqətən olub. 2 noyabr–10 dekabr 1932-ci il tarixlərində Avstraliya (Avustralya) əsgərləri əkin sahələrinə ziyan vuran emulara qarşı vəhşi heyvanların sayını nəzarətə almaq əməliyyatında iştirak etdilər. Qoşunların göndərilməsi arasında fasilə vardı. Hadisələr Qərbi Avstraliyadakı (Batı Avustralya) Campionda baş verirdi. İstifadə olunan silahlar arasında iki Lyuis (Lewis) pulemyotu vardı.
Siz bu hekayəyə zarafat kimi rast gəlmisinizsə, onun əsas detalı doğrudur: quşlara qarşı əsgər göndərilmişdi. Amma hadisənin adı məqsədini kölgədə qoya bilər. Əməliyyat əkinləri qorumaq üçün keçirilirdi. Mətbuat onu «Emu müharibəsi» adlandırmağa başladı. Bu, dövlətlərarası münaqişə deyildi.
Emu müharibəsi Avstraliyanın harasında baş verib?
Əməliyyatın mərkəzi Qərbi Avstraliyanın Uitbelt (Wheatbelt) bölgəsindəki Campion idi. Campion Pertdən (Perth) təxminən 303 kilometr şərqdə yerləşir. Hazırda tərk edilmiş yaşayış məntəqəsidir. Hadisənin baş verdiyi ölkə Avstriya (Avusturya) deyil, Avstraliya idi. Siz bu hadisəni xəritədə axtaranda həmin fərqi nəzərə almalısınız.
Kral Avstraliya Artilleriyasının (Kraliyet Avustralya Topçusu) üç hərbçisi Pertdən qatarla yola düşdü. Onlar 2 noyabr 1932-ci ildə Campiona çatdılar. Beləliklə, zədələnmiş taxıl əkinləri, dağılmış hasarlar və çoxsaylı köç edən quşlarla bağlı kənd təsərrüfatı probleminə hərbi müdaxilə başlandı.
Avstraliya 1932-ci ildə quşlara qarşı niyə əsgər göndərdi?
Birinci dünya müharibəsindən (Birinci Dünya Savaşı) sonra Avstraliya hökuməti geri qayıdan bəzi əsgərlərə Qərbi Avstraliyada əkinçilik üçün torpaq verdi. Bu keçmiş hərbçilər Uitbeltin fermer əhalisinin bir hissəsinə çevrildilər. Sonradan pulemyot istəyənlər həmin silahların müharibədə necə işlədildiyini artıq görmüş insanlar idi.
Böyük depressiya (Büyük Buhran) maliyyə sıxıntısını artırdı. 1930-cu illərin əvvəllərində buğda qiymətləri düşdü. Fermerlər gəlirlərini qorumaq üçün əkin sahələrini genişləndirdilər. 1932-ci ildə çoxalma mövsümündən sonra təxminən 20,000 emu təsərrüfatlara daxil oldu. Quşlar taxıla və hasarlara ziyan vururdu.
Dağılmış hasarlar ikinci problem yaradırdı. Dovşanlar emuların açdığı boşluqlardan keçə bilirdi. Bu da kənd təsərrüfatına dəyən zərəri artırırdı. Siz öz bağınızın hasarının zədələndiyini düşünün: onu zədələyən heyvan qədər, açılan keçid də əhəmiyyətlidir. Uitbeltdə emu və dovşan problemi bir-biri ilə əlaqəli hala gəlmişdi.
Keçmiş əsgər olan fermerlər müdafiə naziri ser Corc Pirsdən (Sir George Pearce) quşlara qarşı pulemyot işlətməyə icazə istədilər. Onların müharibə təcrübəsi bu tələbin səbəbini anlamağa kömək edir. Silahların dağıdıcı gücünü görmüşdülər. Həmin atəş gücünün tarlalarına girən quş dəstələrinə qarşı tətbiqini istəyirdilər.
1932-ci il Emu müharibəsində nə baş verdi?
Mayor G. P. W. Meredit (G. P. W. Meredith) üç nəfərlik hərbi dəstəyə rəhbərlik edirdi. Dəstəyə iki Lyuis pulemyotu və 10,000 patron ayrılmışdı. Əməliyyat əvvəlcə 1932-ci ilin oktyabrına planlaşdırılmışdı. Yağış emuların daha geniş əraziyə yayılmasına səbəb oldu. Buna görə başlanğıc 2 noyabra təxirə salındı.
İlk qarşılaşmalar əməli çətinliyi üzə çıxardı. 2 noyabrda təxminən 50 emunu pusquya salmaq cəhdi quşların kiçik dəstələrə bölünüb qaçması ilə çətinləşdi. Əsgərlərin pulemyotları vardı. Lakin quş dəstəsi bir yerdə cəmlənmiş vahid hədəf olaraq qalmırdı.
4 noyabrda dəstə təxminən 1,000 emuya qarşı pusqu qurmağa çalışdı. Pulemyotlardan biri ilişdi və cəmi 12 quş öldürüldü. Quş dəstəsinin böyüklüyü ilə nəticə arasındakı fərq əməliyyatın çətinliyini göstərir.
Ardınca mətbuatda mənfi yazılar və parlamentdə müzakirələr gəldi. 8 noyabrda Pirs əsgərləri və pulemyotları geri çəkdi. İlk cəhd ayın yalnız bir hissəsini əhatə etmişdi. Geri çəkilmə fermerlərin hərbi yardım tələblərinə son qoymadı.
Hadisələrin xronologiyası
- Birinci dünya müharibəsindən sonra: Geri qayıdan bəzi əsgərlər Qərbi Avstraliyada fermer kimi məskunlaşdırıldı.
- 1932: Təxminən 20,000 emu təsərrüfatlara daxil olaraq əkinlərə və hasarlara dəyən zərəri artırdı.
- 2 noyabr 1932: Campionda hərbi əməliyyat başlandı.
- 4 noyabr 1932: Təxminən 1,000 quşa qarşı qurulmuş pusqu zamanı bir pulemyot ilişdi.
- 8 noyabr 1932: Pirs ilk hərbi cəhdi dayandırdı.
- 12–13 noyabr 1932: Yenidən müdaxilə təsdiqləndi və əsgərlər əməliyyatlara qayıtdılar.
- 10 dekabr 1932: Meredit geri çağırıldı və hərbi əməliyyat başa çatdı.
- 1934: Altı ay ərzində emuların öldürülməsinə görə mükafat sistemi çərçivəsində 57,034 ödəniş tələbi qeydə alındı.
- 1943 və 1948: Hərbi yardım üçün təkrar müraciətlər rədd edildi.
İkinci Emu müharibəsi olub?
1932-ci il əməliyyatı çərçivəsində ikinci hərbi cəhd olub. Fermerlər yenidən yardım istədilər. Qərbi Avstraliyanın baş naziri Ceyms Mitçell (James Mitchell) onları dəstəkləyirdi. Yenidən müdaxilə 12 noyabrda təsdiqləndi. Əməliyyatlar 13 noyabrda bərpa olundu. Meredit 10 dekabrda geri çağırıldı.
Siz «Emu müharibəsi 2» axtarırsınızsa, yadda saxlamalı olduğunuz tarixi fərq məhz bu qayıdışdır. 8 noyabrdakı geri çəkilmədən sonra elə həmin ay qoşun yenidən göndərildi. Bu, kənd təsərrüfatı problemini həll etmək üçün əvvəlki cəhdin bərpası idi.
Fermerlər 1934, 1943 və 1948-ci illərdə də hərbi yardım istədilər. Hökumət bu müraciətləri rədd etdi. Sonrakı müraciətlər əsgər göndərilməsi tələblərinin 1932-ci ildən sonra da davam etdiyini göstərir. Lakin bunlar təsdiqlənmiş yeni hərbi yürüşlə nəticələnmədi.
Emu müharibəsində itkilər nə qədər idi?
Mereditin yekun hesabatında 9,860 patron atıldıqdan sonra 986 emunun öldürüldüyünün təsdiqləndiyi qeyd olunurdu. Bu rəqəmlər birlikdə verilməlidir. Onlar hesabatda təsdiqlənmiş ölümləri və sursat sərfini göstərir. Yaralanıb qaçan quşlar arasında baş vermiş bütün mümkün ölümləri əhatə etmir.
Meredit həmçinin 2,500 yaralı emunun sonradan öldüyünü iddia edirdi. Bu əlavə rəqəm mübahisəlidir. İngilisdilli Vikipediyanın (Wikipedia) istinad etdiyi tarixçi Qreq Bayer (Greg Beyer) bu təxmini şübhəli və yəqin ki, şişirdilmiş hesab edir. Onu heç bir qeyd-şərtsiz təsdiqlənmiş saya əlavə etmək sübutlar arasındakı mühüm fərqi gizlədərdi.
İnsan itkilərinə gəlincə, Mereditin birinci əməliyyatdan sonrakı hesabatında hərbi dəstə arasında belə itkilər qeydə alınmamışdı. Bu məlumatın əhatə dairəsi əhəmiyyətlidir: o, Mereditin ilk cəhd barədə hesabatına aiddir. Siz onu emu ölümlərinə dair yekun rəqəmlərdən ayrı oxumalısınız.
Emu müharibəsində kim qalib gəldi?
«Emular qalib gəldi» ifadəsi əməliyyatın quşların sayını səmərəli şəkildə azaltmaq baxımından ümumilikdə uğursuzluğunun qısa ifadəsidir. Əsgərlərin silahları fermerlərin istədiyi nəzarəti təmin etmədi. Quşlar pusqu zamanı dağılışdı, pulemyot ilişdi və ilk göndəriş geri çəkilmə ilə başa çatdı.
Yürüşə müsbət qiymət verən yanaşma da vardı. «Coolgardie Miner» qəzetinin 23 avqust 1935-ci il tarixli yazısında tənqidlərə baxmayaraq, pulemyot üsulunun qalan buğdanı xilas etdiyi bildirilirdi. İngilisdilli Vikipediya bu yazıya istinad edir. Burada uğur başqa meyarla ölçülür: qalan məhsulun qorunması ilə.
Bu qiymətləndirmələr müxtəlif nəticələrə aiddir. Məşhur hökm quşların sayına nəzarətin səmərəsizliyinə əsaslanır. Qəzetin müdafiəsi isə xilas edilmiş buğdaya yönəlirdi. Bunların heç biri hadisəni adi hərbi qələbəyə çevirmir. Amma aralarındakı fərq nəticənin niyə bir-birinə zidd şəkildə təsvir olunduğunu anlamağa kömək edir.
Bələdçi kitablarda rast gəlməyəcəyiniz detallar
Pirs qoşun göndərilməsi üçün maliyyə şərtləri qoymuşdu. Ştat hökuməti əsgərlərin daşınmasını təmin etməli idi. Fermerlər ərzaq, qalma yeri və sursat xərclərini ödəməli idilər. Beləliklə, hərbi müdaxilə yardım istəyənlər üçün konkret öhdəliklər yaradırdı.
Dəstə emuları qovmaq üçün yük maşınına pulemyot quraşdırmağa çalışdı. Cəhd uğursuz oldu. Maşın quşlara çata bilmirdi, silkələnmə isə dəqiq nişan almağa mane olurdu. Təkcə hərəkət imkanı silahı hədəfə yönəltmək çətinliyini həll etmirdi.
Qərbi Avstraliya Dövlət Kitabxanasında (Batı Avustralya Eyalet Kütüphanesi) saxlanılan dövrün kinoxronikasının kataloq təsvirində avtomobillə qovulan bir emudan bəhs olunur. Onun sürəti saatda 45 mil olaraq ölçülmüşdü. Bu, lentə alınmış həmin təqib zamanı qeydə alınan ölçüdür. Onu əməliyyatdakı bütün quşlara aid sürət kimi qəbul etmək olmaz.
Qeyri-adi vergi əhvalatı da vardı. Merredin kitabxanasının müdiri Vendi Porterin (Wendy Porter) araşdırdığı dövr qəzetləri iki fermerin vergilərini emularla ödəməyə çalışdığını yazırdı. Onların cəhdi rədd edilmişdi. Quşlar əkinlərin qorunması ilə yanaşı, pul barədə mübahisələrin də bir hissəsinə çevrilmişdi.
Mükafat sistemi inzibati qeydlərdə daha böyük rəqəm yaratdı. 1934-cü ildə altı ay ərzində emuların öldürülməsinə görə 57,034 mükafat ödənişi tələbi qeydə alındı. Bu rəqəm mükafat sistemi çərçivəsindəki tələblərin sayıdır. Onu Mereditin hərbi əməliyyatda təsdiqlənmiş 986 ölüm rəqəmi ilə qarışdırmaq olmaz.
Emu müharibəsi memi nələri kənarda qoyur?
Mətbuatın işlətdiyi «Emu müharibəsi» adı əsgərlərin quşlara qarşı pulemyot işlətməsinin qeyri-adi mənzərəsini əks etdirir. Daha geniş tarixçəyə isə buğda qiymətlərinin düşməsi, keçmiş əsgərlərin məskunlaşdırma üçün ayrılmış torpaqlarda əkinçilik etməsi və dovşanların da tarlalara girməsinə yol açan hasar zədələri daxildir. Bu detallar fermerlərin niyə yardım istədiyini izah edir.
Həddən artıq sadələşdirilmiş hekayə müxtəlif itki rəqəmlərini də birləşdirə bilər. Meredit 986 təsdiqlənmiş ölüm barədə məlumat vermişdi. Ayrı olaraq isə yaralı quşlar arasında daha 2,500 ölüm olduğunu iddia etmişdi. Rəqəmləri ayrı saxlamaq qeydə alınmış sayla mübahisəli təxmin arasındakı fərqi qoruyur.
Tez-tez verilən suallar
Emu müharibəsi əsl müharibə idi?
Bu, 1932-ci ildə Qərbi Avstraliyada vəhşi heyvanların sayını nəzarətə almaq üçün keçirilmiş real hərbi əməliyyat idi. Mətbuat onu «Emu müharibəsi» adlandırırdı, amma bu, dövlətlərarası müharibə deyildi.
Emulara qarşı neçə əsgər döyüşürdü?
Meredit iki Lyuis pulemyotu və 10,000 patronla təchiz olunmuş üç nəfərlik hərbi dəstəyə rəhbərlik edirdi.
Emu müharibəsində ölən insan olub?
Mereditin birinci əməliyyatdan sonrakı hesabatında hərbi dəstə arasında insan itkisi qeydə alınmamışdı.
Avstraliya 1932-ci ildən sonra yenidən cəhd etdi?
Fermerlər 1934, 1943 və 1948-ci illərdə hərbi yardım istədilər. Hökumət hər üç müraciəti rədd etdi.
Mənbələr
- Vikipediya — Emu müharibəsi tr.wikipedia.org
- ABC News — Avstraliyanın Emu müharibəsi 90 il sonra bədii filmə, zarafatlara və memlərə mövzu olur abc.net.au
- Forces News — Böyük Emu müharibəsi: Avstraliya bir quşa necə məğlub oldu forcesnews.com
- Vikipediya — Emu müharibəsi en.wikipedia.org
- Qərbi Avstraliya Dövlət Kitabxanası — Qərbi Avstraliya emulara müharibə elan edir purl.slwa.wa.gov.au
- Vikipediya — Campion, Qərbi Avstraliya en.wikipedia.org
FAQ
Emu müharibəsi həqiqətən olub?
Bəli. Bu, 2 noyabr–10 dekabr 1932-ci il tarixlərində Qərbi Avstraliyada vəhşi heyvanların sayını nəzarətə almaq üçün keçirilmiş hərbi əməliyyat idi. Qoşunların iki dəfə göndərilməsi arasında fasilə olmuşdu.
Emu müharibəsində kim qalib gəldi?
Emuların qalib gəldiyi barədə fikir əməliyyatın quşların sayını səmərəli şəkildə azaltmaq baxımından ümumilikdə uğursuzluğunu ifadə edir. Bu, dövlətlərarası müharibə deyil, vəhşi heyvanların sayını nəzarətə almaq əməliyyatı idi.
Emu müharibəsində itkilər nə qədər idi?
Mereditin yekun hesabatında 9,860 patron sərf olunmaqla 986 emunun öldürüldüyünün təsdiqləndiyi göstərilirdi. Onun əlavə olaraq 2,500 yaralı quşun öldüyü barədə iddiası mübahisəlidir. Birinci əməliyyatdan sonrakı hesabatında insan itkisi qeydə alınmamışdı.
İkinci Emu müharibəsi olub?
8 noyabrdakı ilk geri çəkilmədən sonra, 13 noyabr 1932-ci ildə ikinci hərbi cəhd başlandı. 1934, 1943 və 1948-ci illərdə hərbi yardım üçün edilən sonrakı müraciətlər rədd olundu.
Image: TheGreatEmuWarcolage.png — 子ファース, Public domain
