خاندان مدیچی؛ داستان سلسله بانکداران و حاکمان فلورانس

خاندان مدیچی در یک نگاه

مدیچی‌ها اشراف‌زاده نبودند. این خانواده از منطقه موجلو (Mugello)، در شمال فلورانس (Floransa)، برخاست و در آغاز جایگاه اشرافی نداشت. طی چند نسل، بانکی را اداره کردند، بر شهری حکومت کردند، پاپ‌هایی را بر تخت قدیس پطرس (Aziz Petrus) نشاندند و دو ملکه به فرانسه (Fransa) فرستادند.

ثروتشان دو سرچشمه داشت: تجارت پشم و بانکداری. هزینه هر چیز دیگری، از کاخ‌ها تا نقاشی‌ها، از همین دو کسب‌وکار تأمین می‌شد. در این مقاله، شما به‌ترتیب مسیر پول، قدرت و هنر را دنبال می‌کنید.

بانک مدیچی چگونه شکل گرفت؟

داستان با جووانی دی بیچی دِ مدیچی (Giovanni di Bicci de’ Medici) آغاز می‌شود. او در رم (Roma) برای بانکداری به نام وِری دی کامبیو (Veri di Cambio) کار می‌کرد. در 1397 به فلورانس بازگشت و شرکت بانکداری خودش را تأسیس کرد.

بانک کوچک نماند. در 1420 مدیریت امور بانکی اتاق رسولی (Apostolik Kamera)، نهاد مالی دستگاه پاپ، را بر عهده گرفت. این مسئولیت را 22 سال حفظ کرد.

ساختار بانک غیرمعمول بود. بانک مدیچی یک شرکت واحد نبود؛ مجموعه‌ای از شرکت‌ها بود که قراردادهای مشارکتشان تقریباً هر سه سال تمدید می‌شد. اگر شما هم قرارداد مدت‌داری امضا کرده باشید که نیاز به تمدید دارد، منطقش را می‌شناسید: هر شعبه باید ثابت می‌کرد که ادامه فعالیتش هنوز به‌صرفه است.

کوزیموی بزرگ قدرت را در فلورانس به دست می‌گیرد

پول راه را به سیاست باز کرد. در 1433 کوزیموی بزرگ تبعید شد. یک سال بعد بازگشت و زمام واقعی حکومت شهر را به دست گرفت. تاجی نداشت. قدرتش از نفوذش می‌آمد.

سپس رهبری خاندان در فلورانس به‌ترتیب از کوزیمو به پسرش پیرو (Piero) و بعد به نوه‌اش، لورنتسوی باشکوه، رسید. اگر شما شجره‌نامه خاندان مدیچی را ترسیم کنید، این سه نسل تنه اصلی آن هستند.

کوزیمو برای ساختمان‌سازی هم پول خرج می‌کرد. او از معمار میکلوتسو (Michelozzo) حمایت کرد؛ همان کسی که کاخ مدیچی را طراحی کرد. ساخت کاخ در 1444 آغاز شد. برای بیشتر بازدیدکنندگان، پاسخ پرسش «خانه خاندان مدیچی کجاست؟» همین است: کاخ خانوادگی آن‌ها در مرکز فلورانس.

لورنتسوی باشکوه و توطئه پاتسی

لورنتسو دِ مدیچی (Lorenzo de’ Medici) پس از پیرو رهبری فلورانس را به دست گرفت. حکومت او در 1478 با آزمونی خشونت‌بار روبه‌رو شد. در توطئه پاتسی (Pazzi Komplosu)، لورنتسو زخمی شد اما زنده ماند. برادرش جولیانو (Giuliano) کشته شد.

این جولیانو را نباید با جولیانو دِ مدیچی (Giuliano de’ Medici) در دوره‌ای بعد اشتباه گرفت؛ او برادر پاپ لئوی دهم بود. نام‌ها در این خاندان بارها تکرار می‌شدند. وقتی شما درباره مدیچی‌ها می‌خوانید، همیشه بررسی کنید منظور کدام جولیانو، کوزیمو یا لورنتسو است.

سقوط در 1494 و پایان بانک

حکومت مدیچی‌ها بی‌دردسر نبود. پیرو دِ مدیچی (Piero de’ Medici) به شارل هشتم (VIII. Charles)، پادشاه فرانسه، امتیازهایی داد. در نوامبر 1494 حمایت خود را در فلورانس از دست داد و از شهر گریخت.

در همان سال، مشارکت‌های تجاری بانک منحل شدند. وام‌های کلان آن به فرمانروایان همیشه با خطر بازپرداخت‌نشدن همراه بود. کار بانک تمام شده بود، اما کار خاندان هنوز ادامه داشت.

پاپ‌ها، ملکه‌ها و دوک‌ها

مدیچی‌ها بازگشتند و به جایگاه‌های بالاتری رسیدند. سه عضو فلورانسی خاندان پاپ شدند:

• لئوی دهم (X. Leo)، 1513–1521
• کلمنت هفتم (VII. Clemens)، 1523–1534
• لئوی یازدهم (XI. Leo)، در 1605

سنت مذهبی ثبت‌شده این خاندان کاتولیک بود. این پاپ‌ها از خاندان مدیچی به کلیسای کاتولیک رومی رسیدند.

پاپ پیوس چهارم (IV. Pius) از خانواده دیگری بود: مدیچی‌های میلان (Milano). گردانندگان امور خاندان در آن زمان او را خویشاوند می‌دانستند. اما تاریخ‌نگاران مدرکی برای پیوند خونی واقعی پیدا نکرده‌اند. شما هم این ادعا را با احتیاط بررسی کنید.

دو زن از خاندان مدیچی ملکه فرانسه شدند. کاترین دِ مدیچی (Catherine de’ Medici) از 1547 تا 1559 ملکه بود. ماری دِ مدیچی (Marie de’ Medici) از 1600 تا 1610 این جایگاه را داشت.

در توسکانی (Toskana)، خاندان سرانجام عنوانی موروثی دریافت کرد. آلساندرو دِ مدیچی (Alessandro de’ Medici) در 1532 دوک فلورانس شد. در 1537 خویشاوندش لورنتسینو (Lorenzino) او را کشت و کوزیموی اول (I. Cosimo) حکومت را به دست گرفت. در 1569، در زمان کوزیموی اول، دوک‌نشین بزرگ توسکانی تشکیل شد. فرمانروایان مدیچی تا 1737 بر آن حکومت کردند.

خط زمانی

1. 1397 جووانی دی بیچی بانک خود را در فلورانس تأسیس می‌کند.
2. 1420 بانک مدیچی مدیریت امور بانکی اتاق رسولی را بر عهده می‌گیرد.
3. 1433 کوزیموی بزرگ تبعید می‌شود.
4. 1434 کوزیمو بازمی‌گردد و قدرت واقعی خود را تثبیت می‌کند.
5. 1444 ساخت کاخ مدیچی با طراحی میکلوتسو آغاز می‌شود.
6. 1478 در توطئه پاتسی، جولیانو کشته می‌شود و لورنتسو با وجود زخمی‌شدن زنده می‌ماند.
7. 1494 مدیچی‌ها از قدرت در فلورانس کنار زده می‌شوند و مشارکت‌های بانک منحل می‌شوند.
8. 1513 جووانی دِ مدیچی (Giovanni de’ Medici) با نام لئوی دهم پاپ می‌شود. لئوناردو به رم می‌رود.
9. 1521 لئوی دهم ساخت ساکریستی جدید را به میکل‌آنژ سفارش می‌دهد.
10. 1523 جولیو دِ مدیچی (Giulio de’ Medici) با نام کلمنت هفتم پاپ می‌شود.
11. 1532 آلساندرو دِ مدیچی دوک فلورانس می‌شود.
12. 1537 آلساندرو کشته می‌شود و کوزیموی اول قدرت را به دست می‌گیرد.
13. 1569 دوک‌نشین بزرگ توسکانی تأسیس می‌شود.
14. 1610 گالیله قمرهای مشتری را به نام مدیچی‌ها نام‌گذاری می‌کند و کتاب پیام‌آور ستارگان را به کوزیموی دوم تقدیم می‌کند.
15. 1688 بارتولومئو کریستوفوری کار در دربار فردیناندو دِ مدیچی را آغاز می‌کند.
16. 1700 پیانوی اولیه کریستوفوری در سیاهه سازهای مدیچی ثبت می‌شود.
17. 1737 جان گاستونه می‌میرد و حکومت مدیچی پایان می‌یابد. آنا ماریا لوئیزا با پیمان خانوادگی، حفاظت از مجموعه‌ها را تضمین می‌کند.
18. 1743 آنا ماریا لوئیزا می‌میرد و شاخه دوک‌های بزرگ پایان می‌یابد.

مدیچی‌ها هزینه چه کارهایی را پرداختند؟

مدیچی‌ها فقط آثار هنری جمع نمی‌کردند. آن‌ها هزینه آثاری را پرداختند که هنوز به فلورانس و رم هویت می‌دهند.

در 1521 پاپ لئوی دهم ساخت ساکریستی جدید (Yeni Sakristi)، فضای نگهداری ملزومات آیینی در سان لورنتسو (San Lorenzo)، را به میکل‌آنژ (Michelangelo) سفارش داد. کار در زمان کلمنت هفتم ادامه یافت. در 1513 لئوناردو داوینچی (Leonardo da Vinci) به دعوت جولیانو دِ مدیچی، برادر لئوی دهم، به رم رفت. در دسامبر، فضایی برای کار در بلودر واتیکان (Vatikan Belvedere) در اختیارش گذاشتند.

علم هم از همین حمایت برخوردار شد. در 1610 گالیله (Galileo)، به افتخار خاندان، قمرهای مشتری را که کشف کرده بود «سیارات مدیچی» (Medici Gezegenleri) نامید. کتاب او، پیام‌آور ستارگان (Sidereus Nuncius)، در 12 مارس 1610 در ونیز (Venedik) منتشر شد. گالیله آن را به دوک بزرگ، کوزیموی دوم دِ مدیچی (II. Cosimo de’ Medici)، تقدیم کرد.

موسیقی هم در این فهرست جای دارد. در 1688 فردیناندو دِ مدیچی (Ferdinando de’ Medici)، بارتولومئو کریستوفوری (Bartolomeo Cristofori) را به خدمت دربار خود درآورد. کریستوفوری نمونه‌ای اولیه از پیانو ساخت. اگر شما در خانه پیانو یا کیبورد دارید، نیای سازتان زمانی در خانه مدیچی‌ها بوده است: سیاهه سازهای مدیچی در 1700 آن را ثبت کرده است.

جزئیاتی که در راهنماهای گردشگری پیدا نمی‌کنید

• تمدید تقریباً هر سه سال. بانک مدیچی شبکه‌ای از شرکت‌ها بود، نه یک شرکت واحد. قراردادهای مشارکت آن تقریباً هر سه سال تمدید می‌شدند.
• چهره‌های مدیچی، سفارش‌دهنده‌ای دیگر. نقاشی ستایش مغان اثر بوتیچلی (Botticelli)، متعلق به 1470–1475، شامل تصویرهایی از اعضای خاندان مدیچی است. با این حال، سفارش‌دهنده آن تاجری به نام گاسپاره دل لاما (Gaspare del Lama) بود، نه مدیچی‌ها.
• نام‌هایی در آسمان. «سیارات مدیچی» گالیله همان قمرهای مشتری بودند. او این نام را برای ادای احترام به خاندان برگزید.
• پیانویی در سیاهه. پیانوی اولیه کریستوفوری در سیاهه سازهای مدیچی در 1700 ثبت شده است؛ دوازده سال پس از آنکه فردیناندو او را به خدمت گرفت.
• پاپی از میلان. گردانندگان امور خاندان، مدیچی‌های میلان را که پیوس چهارم از میانشان برخاست، خویشاوند به شمار می‌آوردند. اما مدرکی برای هم‌تباری آن‌ها پیدا نشده است.

امروز آثار مدیچی‌ها را کجا ببینید؟

اگر شما به توسکانی سفر می‌کنید، از فلورانس شروع کنید. کاخ مدیچی خانه خود خاندان است. در سان لورنتسو هم می‌توانید محل ساکریستی جدید میکل‌آنژ را ببینید.

بیرون از شهر، ویلاها و باغ‌های مدیچی در توسکانی در فهرست یونسکو (UNESCO) قرار دارند. این محوطه شامل 12 ویلا و دو باغ است که بین سده‌های 15 و 17 ساخته شده‌اند.

گالری‌های اوفیتزی (Uffizi Galerileri) هم روایت مدیچی‌ها را در خود دارند. دلیلش آنا ماریا لوئیزا دِ مدیچی (Anna Maria Luisa de’ Medici) است. پیمان خانوادگی او در 1737 حفاظت از مجموعه‌های مدیچی را تضمین کرد؛ به این شرط که هرگز از فلورانس و سرزمین‌های دوک‌نشین بزرگ خارج نشوند. به همین دلیل، بسیاری از این آثار هنوز در شهر هستند.

پایان شاخه حاکم و خاندان مدیچی در روزگار ما

حکومت خاندان بر توسکانی در 1737 پایان یافت؛ زمانی که جان گاستونه (Gian Gastone)، آخرین دوک بزرگ مدیچی، درگذشت. آنا ماریا لوئیزا، آخرین نماینده شاخه دوک‌های بزرگ، در 18 فوریه 1743 در فلورانس درگذشت.

اما نام خاندان به‌کلی پایان نیافت. ادامه نسل شاخه‌های اوتایانو (Ottajano) و تورناکوئینچی دی کاستلینا (Tornaquinci di Castellina) ثبت شده است. پس پاسخ پرسش «آیا خاندان مدیچی هنوز وجود دارد؟» به توضیح نیاز دارد: سلسله حاکم پایان یافته، اما تداوم شاخه‌های فرعی در اسناد ثبت شده است.

برای مطالعه بیشتر

کتاب پیرو دی لورنتسو دِ مدیچی و بحران ایتالیای رنسانس (Piero di Lorenzo de’ Medici and the Crisis of Renaissance Italy)، منتشرشده در 2020 توسط انتشارات دانشگاه کمبریج، به ریشه‌های خاندان در موجلو و پیشرفت جووانی دی بیچی در بانکداری می‌پردازد. اگر شما می‌خواهید آغاز کار خاندان را از دیدگاهی دانشگاهی بشناسید، فصل «پیشینه‌های خانوادگی» (Family Backgrounds) نقطه شروع مناسبی است.

پرسش‌های متداول

منابع

1. Cambridge University Press — پیشینه‌های خانوادگی cambridge.org
2. National Gallery — خاندان مدیچی nationalgallery.org.uk
3. Oxford Academic — بانک مدیچی academic.oup.com
4. Wikipedia — خاندان مدیچی en.wikipedia.org
5. Vikipedi — خاندان مدیچی tr.wikipedia.org
6. The Metropolitan Museum of Art — فلورانس و ایتالیای مرکزی، 1400–1600 میلادی 82nd-and-fifth.metmuseum.org
7. Musei del Bargello — میکل‌آنژ: شکوفایی هنر رنسانس bargellomusei.it
8. Uffizi Galleries — ستایش مغان uffizi.it
9. Museo Galileo — گاه‌شمار زندگی لئوناردو داوینچی brunelleschi.imss.fi.it
10. Museo Galileo — زندگی museogalileo.it
11. The Metropolitan Museum of Art — پیانوفورته‌های بارتولومئو کریستوفوری metmuseum.org
12. UNESCO World Heritage Centre — ویلاها و باغ‌های مدیچی در توسکانی whc.unesco.org
13. MUS.E Firenze — آنا ماریا لوئیزا دِ مدیچی و پیمان خانوادگی musefirenze.it
14. Uffizi Galleries — درباره ما uffizi.it

Image: Area fiorentina, targa murale di proprietà con stemma medici, 1525-1550 ca..JPG — sailko, CC BY-SA 3.0