Medici ailesi, Floransa’nın kuzeyindeki Mugello bölgesinden geliyordu ve başlangıçta soylu statüsüne bile sahip değildi. Yine de bu aileden üç papa, iki Fransa kraliçesi ve Toskana Büyük Dükleri çıktı.
Bu yazıda ailenin kökenini, bankasının nasıl çalıştığını ve soy ağacının ana çizgisini göreceksiniz. Leonardo, Michelangelo ve Galileo ile ilişkisini de öğrenecek, ailenin bugün var olup olmadığını okuyacaksınız.
Medici ailesi kimdir ve nereden geldi?
Medici ailesi, Mugello bölgesinden çıkıp Floransa’nın en güçlü hanedanı olan bir ailedir. Ailenin servetinin iki temel dayanağı vardı: yün ticareti ve bankacılık.
Yükselişin başlangıcında Giovanni di Bicci de’ Medici duruyor. Giovanni, Roma’da Veri di Cambio için çalıştı. Ardından 1397’de Floransa’ya dönerek kendi bankacılık şirketini kurdu.
Bir bankada hesap açarken kimseye soyadınızla güven vermezsiniz. Medicilerde de başlangıç böyleydi: Elde unvan yoktu, yalnızca bir şirket vardı.
Medici ailesi Yahudi mi?
Hayır. Medici hanedanının belgelenmiş dinî geleneği Katoliklikti. Aile, Roma Katolik Kilisesi’ne papalar verdi. Bu papaların adları aşağıda, soy ağacı bölümünde geçiyor.
Medici ailesi nerede yaşadı?
Ailenin merkezi Floransa’ydı. Cosimo de’ Medici’nin himaye ettiği mimar Michelozzo, Palazzo Medici’yi tasarladı. Sarayın yapımına 1444’te başlandı.
Aile yalnızca şehir içinde kalmadı. UNESCO’nun Toskana’daki Medici Villaları ve Bahçeleri alanı, 15–17. yüzyıllarda oluşturulmuş 12 villa ile iki bahçeden oluşur. Toskana’da bir villa gezisi planlıyorsanız bu liste iyi bir başlangıç noktasıdır.
Banka: Yün ticaretinden Apostolik Kamera’ya
Medici Bankası tek bir şirketten oluşmuyordu. Bünyesindeki şirketlerin ortaklık sözleşmeleri yaklaşık üç yılda bir yenileniyordu. Yani banka, tek parça bir kurumdan çok sözleşmelerle bağlı bir ortaklıklar ağıydı.
Bankanın en önemli işlerinden biri Roma’dan geldi. Medici Bankası, 1420’de papalığın mali idaresi Apostolik Kamera’nın bankacılık yöneticiliğini üstlendi. Bu görevi 22 yıl sürdürdü.
Büyük kredilerin bir bedeli vardı. Bankanın hükümdarlara verdiği büyük krediler geri ödenmeme riski yaratıyordu. Ticari ortaklıkları 1494’te tasfiye edildi.
Medici ailesi soy ağacı: Cosimo’dan büyük dükalığa
Bu bölüm ailenin Floransa’daki ana çizgisini özetler.
- Yaşlı Cosimo: 1433’te sürgüne gönderildi. Bir yıl sonra Floransa’ya dönerek şehrin fiilî yönetimini ele geçirdi.
- Piero ve Lorenzo: Liderlik Cosimo’dan oğlu Piero’ya, ardından torunu Lorenzo de’ Medici’ye geçti. 1478 Pazzi komplosunda Lorenzo yaralı kurtuldu, kardeşi Giuliano öldürüldü.
- 1494: Piero de’ Medici, Fransa Kralı VIII. Karl’a verdiği tavizlerle Floransa’daki desteğini kaybetti. Kasım 1494’te şehirden kaçtı.
- Alessandro: 1532’de Floransa dükü oldu. Aile böylece kalıtsal bir hükümdarlık unvanı kazandı. Alessandro, 1537’de akrabası Lorenzino tarafından öldürüldü.
- I. Cosimo: Alessandro’nun ardından yönetimi devraldı. Döneminde 1569’da Toskana Büyük Dükalığı kuruldu. Dükalık 1737’ye kadar Medici hükümdarlarınca yönetildi.
Floransalı Medicilerden üç kişi papa oldu: X. Leo (1513–1521), VII. Clemens (1523–1534) ve XI. Leo (1605). Fransa’da ise Catherine de’ Medici 1547–1559, Marie de’ Medici 1600–1610 arasında kraliçelik yaptı.
Papa IV. Pius ayrı bir durumdur. Milanolu Medici ailesi, Floransalı Mediciler’in bir kolu sayılmış ve dönemin aile yöneticilerince bu ilişki tanınmıştı. Ancak tarihçiler gerçek bir soy bağının kanıtını bulamamıştır. Soy ağacı çizerken bu iki aileyi karıştırmamak gerekir.
Medici ailesi ve Leonardo da Vinci
Leonardo da Vinci, 1513’te Papa X. Leo’nun kardeşi Giuliano de’ Medici’nin davetiyle Roma’ya taşındı. Aralık ayında Vatikan Belvedere’de bir çalışma mekânı edindi. Medici himayesi, Leonardo’nun Roma yıllarını doğrudan etkiledi.
Michelangelo ile bağ da papalık üzerinden kuruldu. Papa X. Leo, 1521’de San Lorenzo’daki Yeni Sakristi’yi Michelangelo’ya sipariş etti. Çalışma VII. Clemens’in papalığında sürdürüldü.
Bilim tarafında Galileo var. Galileo’nun 12 Mart 1610’da Venedik’te yayımlanan Sidereus Nuncius adlı eseri, Toskana Büyük Dükü II. Cosimo de’ Medici’ye ithaf edildi.
Müzik de bu listede. Ferdinando de’ Medici, 1688’de Bartolomeo Cristofori’yi sarayına aldı. Cristofori’nin geliştirdiği erken piyano, Medici çalgılarının 1700 tarihli envanterinde kayıtlıdır. Bugün evinizde ya da bir konser salonunda gördüğünüz piyanonun öncülerinden biri bu sarayda kayda geçti.
Medici ailesi günümüzde hâlâ var mı?
Hükümdarlık sona erdi. Son Medici büyük dükü Gian Gastone’nin 1737’de ölmesiyle ailenin Toskana üzerindeki egemenliği bitti. Büyük dükalık kolunun son temsilcisi Anna Maria Luisa de’ Medici ise 18 Şubat 1743’te Floransa’da öldü.
Aile tamamen yok olmadı. Medici ailesinin Ottajano ve Tornaquinci di Castellina yan kolları devam eden kollar olarak kaydedilir.
Anna Maria Luisa’nın 1737 tarihli Aile Paktı ise koleksiyonların kaderini belirledi. Pakt, Medici koleksiyonlarının Floransa ve büyük dükalık toprakları dışına çıkarılmaması şartıyla korunmasını sağladı. Floransa’daki müzelerde gördüğünüz eserlerin bir bölümü bu kararın izini taşır.
Kısa kronoloji
- 1397: Giovanni di Bicci Floransa’da kendi bankacılık şirketini kurdu.
- 1420: Medici Bankası, Apostolik Kamera’nın bankacılık yöneticiliğini üstlendi.
- 1433: Yaşlı Cosimo sürgüne gönderildi.
- 1434: Cosimo Floransa’ya dönerek fiilî iktidarını kurdu.
- 1444: Michelozzo’nun tasarladığı Palazzo Medici’nin yapımına başlandı.
- 1478: Pazzi komplosunda Giuliano öldürüldü, Lorenzo yaralı kurtuldu.
- 1494: Mediciler Floransa’dan uzaklaştırıldı, bankanın ticari ortaklıkları tasfiye edildi.
- 1513: X. Leo papa oldu. Leonardo, Giuliano de’ Medici’nin himayesinde Roma’ya taşındı.
- 1521: X. Leo, Yeni Sakristi’yi Michelangelo’ya sipariş etti.
- 1523: VII. Clemens papa oldu.
- 1532: Alessandro de’ Medici Floransa dükü oldu.
- 1537: Alessandro öldürüldü, I. Cosimo yönetimi devraldı.
- 1569: Toskana Büyük Dükalığı kuruldu.
- 1610: Galileo, Jüpiter uydularına Medici adını verdi ve Sidereus Nuncius’u II. Cosimo’ya ithaf etti.
- 1688: Cristofori, Ferdinando de’ Medici’nin sarayında göreve başladı.
- 1700: Medici çalgıları envanterinde Cristofori’nin erken piyanosu kaydedildi.
- 1737: Gian Gastone öldü, Medici hükümdarlığı sona erdi. Anna Maria Luisa Aile Paktı ile koleksiyonları koruma altına aldı.
- 1743: Anna Maria Luisa öldü, büyük dükalık kolu sona erdi.
Kitaplara girmeyen ayrıntılar
Sipariş Medici’den gelmedi. Botticelli’nin 1470–1475 tarihli Müneccimlerin Tapınması tablosunda Medici portreleri bulunur. Buna rağmen eserin siparişçisi Gaspare del Lama adlı bir iş insanıydı.
Gökyüzünde bir Medici adı var. Galileo, 1610’da keşfettiği Jüpiter uydularını Medici ailesine atfen Medici Gezegenleri olarak adlandırdı.
Banka, tek şirket değildi. Medici Bankası’nın ortaklık sözleşmeleri yaklaşık üç yılda bir yenileniyordu. Tek bir şirketten oluşmuyordu.
Papalığın kasası 22 yıl Medicilerdeydi. Banka, Apostolik Kamera’nın bankacılık yöneticiliğini 1420’den itibaren 22 yıl sürdürdü.
Piyano envanterde. Cristofori’nin erken piyanosu, 1700 tarihli Medici çalgıları envanterinde kayıtlıdır.
Sık sorulan sorular
Medici ailesi kimdir?
Medici ailesi, Floransa’nın kuzeyindeki Mugello bölgesinden gelen bir bankacı ve hükümdar hanedanıdır. Yün ticareti ve bankacılıkla zenginleşti, Floransa’yı yönetti, üç papa ve iki Fransa kraliçesi verdi.
Medici ailesi hâlâ var mı?
Büyük dükalık kolu, Anna Maria Luisa’nın 18 Şubat 1743’teki ölümüyle sona erdi. Ottajano ve Tornaquinci di Castellina yan kolları ise devam eden kollar olarak kaydedilir.
Medici ailesi Yahudi miydi?
Hayır. Ailenin belgelenmiş dinî geleneği Katoliklikti. Aile Roma Katolik Kilisesi’ne X. Leo, VII. Clemens ve XI. Leo adlı papaları verdi.
Medici ailesi hakkında hangi kitaba bakılabilir?
Cambridge University Press’in 2020 tarihli Piero di Lorenzo de’ Medici and the Crisis of Renaissance Italy kitabı, ailenin Mugello kökenlerini ve Giovanni di Bicci’nin bankacılıktaki yükselişini ele alır.
Kaynaklar
- Cambridge University Press — Family Backgrounds cambridge.org
- National Gallery — Medici family nationalgallery.org.uk
- Oxford Academic — Medici Bank academic.oup.com
- Wikipedia — House of Medici en.wikipedia.org
- Vikipedi — Medici Hanedanı tr.wikipedia.org
- The Metropolitan Museum of Art — Florence and Central Italy, 1400–1600 A.D 82nd-and-fifth.metmuseum.org
- Musei del Bargello — Michelangelo: the Bloom of Renaissance Art bargellomusei.it
- Uffizi Galleries — Adoration of the Magi uffizi.it
- Museo Galileo — Cronologia di Leonardo da Vinci brunelleschi.imss.fi.it
- İtalya Kültür Bakanlığı — Lente obiettiva catalogo.beniculturali.it
- Museo Galileo — Vita museogalileo.it
- The Metropolitan Museum of Art — The Piano: The Pianofortes of Bartolomeo Cristofori metmuseum.org
- UNESCO World Heritage Centre — Medici Villas and Gardens in Tuscany whc.unesco.org
- Floransa Kent Müzeleri / MUS.E — Anna Maria Luisa de’ Medici e il Patto di famiglia musefirenze.it
Görsel: Area fiorentina, targa murale di proprietà con stemma medici, 1525-1550 ca..JPG — sailko, CC BY-SA 3.0
