Forbes, 1989’da Pablo Escobar’ın net servetini yaklaşık 3 milyar ABD doları olarak tahmin etti. Aynı yıl onun karteli bir başkan adayını öldürdü, bir yolcu uçağını bombaladı, bir gazeteye ve bir devlet kurumunun binasına saldırdı. Bir ilkokul öğretmeninin oğlu nasıl bu noktaya geldi?
Bu yazıda Escobar’ın kim olduğunu, ailesini, servetini ve Medellín Karteli’nin devletle savaşını öğreneceksiniz. Teslim oluşunu, kaçışını ve 1993’teki ölümünü de okuyacaksınız. Ölümünün nasıl gerçekleştiği konusunda resmî açıklama ile ailenin anlatımı birbirinden ayrılıyor; ikisini de aktaracağız.
Pablo Escobar kimdir ve nereli?
Pablo Emilio Escobar Gaviria, 1 Aralık 1949’da Kolombiya’nın Antioquia bölgesindeki Rionegro kentinde doğdu. Kolombiyalı bir uyuşturucu kaçakçısıydı. Medellín Karteli’nin kurucularından ve lideriydi.
Babası çiftçiydi, annesi ilkokul öğretmeniydi. Pablo, bu çiftin yedi çocuğundan biriydi. Aile, doğumundan sonra Medellín’e taşındı. Escobar çocukluk ve gençlik yıllarını bu şehirde geçirdi.
Eşi, oğlu ve kızı
Escobar, 1976’da María Victoria Henao ile evlendi. Oğlu Juan Pablo 1977’de, kızı Manuela ise 1984’te doğdu.
Babasının ölümünden sonra Juan Pablo Kolombiya’dan ayrıldı ve Juan Sebastián Marroquín Santos adını aldı. El País’e verdiği röportajın başlığı şöyle: Babam bana gidilmemesi gereken yolu gösterdi.
Pablo Escobar nerede yaşadı ve halkın desteğini nasıl aradı?
Escobar çocukluk ve gençlik yıllarını Medellín’de geçirdi. Şehrin yoksul mahallelerinde, Medellín sin tugurios gibi konut projelerine bağış yaptı. Amacı toplumsal destek kazanmaktı. Kendi mahallenizde bir kişinin yol ya da ev yaptırdığını düşünün; ona karşı tutumunuz değişirdi. Escobar’ın hesabı buydu.
Destek yalnızca mahalle düzeyinde kalmadı. 1982’de Liberal Parti adına Kolombiya Temsilciler Meclisi’ne yedek temsilci seçildi. Böylece parayla satın aldığı nüfuza resmî bir sıfat da eklemiş oldu.
Pablo Escobar’ın serveti ne kadardı?
Forbes’un 1989 değerlendirmesi Escobar’ın net servetini yaklaşık 3 milyar ABD doları olarak tahmin ediyordu. Bu bir tahmindir. Gizli bir ticaretin gerçek bilançosunu kimse tutmamıştır.
Bu servetin kaynağı kokain ticaretiydi. 12 Mart 1984’te Kolombiya polisi, DEA desteğiyle Tranquilandia laboratuvar ağını ortaya çıkardı. Bu ağ ayda üç ton kokain işleyebiliyordu. Bu rakam, kartelin üretim ölçeği hakkında somut bir fikir verir.
Kartel devlete nasıl savaş açtı?
Savaşın ilk büyük hamlesi 1984’te geldi. Escobar’ın uyuşturucu bağlantılarını kamuoyu önünde gündeme getiren Adalet Bakanı Rodrigo Lara Bonilla, 30 Nisan 1984’te Medellín Karteli tarafından öldürüldü. Başkan Belisario Betancur iki gün sonra, 2 Mayıs 1984’te, Kolombiya vatandaşlarının başka ülkelere iadesinin uygulanacağını açıkladı.
İade, kartelin en çok korktuğu şeydi. Escobar ve diğer Medellín liderleri Los Extraditables adlı yapıyı kurdu. Bu yapı, ABD’ye iadeyi engellemek için Kolombiya devletine karşı terör ve rüşvet kampanyası yürüttü.
1989: şiddetin yoğunlaştığı yıl
1989’da saldırılar hız kazandı:
- 18 Ağustos: Başkan adayı Luis Carlos Galán öldürüldü.
- 2 Eylül: El Espectador gazetesi bombalandı.
- 27 Kasım: Avianca’nın 203 sefer sayılı uçağına yerleştirilen bomba, uçaktaki 107 kişinin tamamını öldürdü.
- 6 Aralık: DAS binası bombalandı.
Bir uçağa binerken yan koltuktaki yabancıyı pek düşünmezsiniz. 203 sefer sayılı uçaktaki yolcular da sıradan bir yolculuğa çıkmıştı. Kolombiya Ulusal Tarihsel Hafıza Merkezi, bu saldırının 2009’da insanlığa karşı suç ilan edildiğini kaydeder.
La Catedral: teslim olma ve kaçış
Baskı arttıkça kartelin liderleri teslim olmaya başladı. Fabio Ochoa Aralık 1990’da, Jorge Luis Ochoa Ocak 1991’de, Juan David Ochoa ise Şubat 1991’de yetkililere teslim oldu.
Escobar Haziran 1991’de Kolombiya makamlarına teslim edildi ve La Catedral denen cezaevine kapatıldı. Teslim koşullarından biri dikkat çekicidir: cezaevinin güvenliğini kendi seçtiği korumalar sağlayacaktı. Yani Escobar, bir bakıma kendi gardiyanlarını seçmişti.
Süre uzun sürmedi. Başka bir cezaevine nakledilmesi girişimi sırasında, 22 Temmuz 1992’de La Catedral’den kaçtı. Bundan sonra yaklaşık bir buçuk yıl kaçak yaşadı.
Pablo Escobar nasıl öldü?
DEA’nın resmî anlatımına göre Escobar’ın yeri 2 Aralık 1993’te elektronik yön bulma cihazlarıyla saptandı. Escobar ve koruması bitişik evlerin çatılarından kaçarken Kolombiya polisi tarafından öldürüldü. Escobar, 44 yaşına girmesinin ertesi günü, Medellín’de öldü.
İntihar tartışması
Oğlu Sebastián Marroquín farklı düşünüyor. Ona göre Escobar 2 Aralık 1993’te intihar etti. Kolombiya makamlarının açıklaması ise onun polisle çatışmada öldürüldüğü yönündedir. İki anlatım birbiriyle bağdaşmıyor. Bu yüzden ikisini de iddia olarak aktarmak doğru olur.
Pablo Escobar nerede gömülü?
Mezarı Kolombiya’nın Itagüí kentindeki Monte Sacro Mezarlığı’ndadır. Sorunun yanıtı bu: Escobar bugün Itagüí’de yatıyor.
Kartel nasıl çözüldü?
DEA tarihçesine göre Ochoa kardeşlerin teslim olması ve tutuklanmasıyla Medellín Karteli ağır darbe aldı. Gerileme, Escobar’ın 1993’te öldürülmesiyle belirginleşti. Bu dönemde rakip Cali örgütü öne çıktı.
Kısa kronoloji
- 1 Aralık 1949: Escobar Rionegro’da doğdu.
- 1976: María Victoria Henao ile evlendi.
- 1982: Kolombiya Temsilciler Meclisi’ne yedek temsilci seçildi.
- 12 Mart 1984: Tranquilandia kokain laboratuvarları ortaya çıkarıldı.
- 30 Nisan 1984: Adalet Bakanı Rodrigo Lara Bonilla öldürüldü.
- 18 Ağustos 1989: Başkan adayı Luis Carlos Galán öldürüldü.
- 27 Kasım 1989: Avianca’nın 203 sefer sayılı uçağı bombalandı.
- Aralık 1990 – Şubat 1991: Üç Ochoa kardeş sırayla yetkililere teslim oldu.
- Haziran 1991: Escobar teslim oldu ve La Catedral’e kapatıldı.
- 22 Temmuz 1992: Escobar La Catedral’den kaçtı.
- 2 Aralık 1993: Escobar Medellín’deki polis operasyonunda öldü.
Kitaplara girmeyen ayrıntılar
Beyaz Saray fotoğrafı. Escobar, 1981’de oğlu Juan Pablo ile Beyaz Saray önünde fotoğraf çektirdi.
Cezaevinde lüks. La Catedral’de futbol sahası, bar ve jakuzi bulunuyordu. Bir cezaevinden çok, kendi kurallarıyla işleyen bir tesis gibiydi.
Yüz maskesi. DEA Müzesi koleksiyonunda Escobar’ın hayattayken yüzünden kalıp alınarak yapılmış bir maske bulunur. Müze, bunun muhtemelen cezaevi döneminde üretildiğini belirtir.
Su aygırları. Escobar 1980’lerde Hacienda Nápoles’teki hayvanat bahçesine su aygırları getirtti. Bu hayvanların soyundan gelenler bugün Magdalena Nehri havzasında ekolojik sorun oluşturuyor. Bir kaçakçının hayvanat bahçesi, kırk yıl sonra hâlâ bir nehrin dengesini etkiliyor.
Sık sorulan sorular
Pablo Escobar nereli?
Escobar, Kolombiya’nın Antioquia bölgesindeki Rionegro kentinde doğdu. Çocukluk ve gençlik yıllarını ailesinin taşındığı Medellín’de geçirdi.
Pablo Escobar’ın eşi ve çocukları kimdir?
Escobar 1976’da María Victoria Henao ile evlendi. Oğlu Juan Pablo 1977’de, kızı Manuela 1984’te doğdu.
Pablo Escobar’ın serveti ne kadardı?
Forbes’un 1989 değerlendirmesi, Escobar’ın net servetini yaklaşık 3 milyar ABD doları olarak tahmin ediyordu. Bu rakam kesin bir muhasebe değil, bir tahmindir.
Pablo Escobar’ın mezarı nerede?
Mezarı Kolombiya’nın Itagüí kentindeki Monte Sacro Mezarlığı’ndadır. Escobar 2 Aralık 1993’te Medellín’de öldü.
Kaynaklar
- Vikipedi — Pablo Escobar tr.wikipedia.org
- Wikipedia — Pablo Escobar en.wikipedia.org
- El País — Mi padre me mostró el camino que no hay que recorrer elpais.com
- Museo Casa de la Memoria — Década de los 80 museocasadelamemoria.gov.co
- London School of Economics — Paramilitary power and parapolitics in Colombia etheses.lse.ac.uk
- Comisión de la Verdad — La guerra sucia comisiondelaverdad.co
- DEA — History, 1990–1994 dea.gov
- Forbes — Pablo Escobar In Forbes’ Billionaire Issues: 1989 tollbit.forbes.com
- Centro Nacional de Memoria Histórica — La guerra tocó el cielo centrodememoriahistorica.gov.co
- DEA Museum — Pablo Escobar Life Mask museum.dea.gov
- Biosemiotics — Animalista, Narco-Cultural, Conservacionista link.springer.com
Görsel: Pablo Escobar Mug (cropped).jpg — Colombian National Police, Public domain
