Karasakal, Charleston limanındaki rehinelerini bırakmak için bir sandık ilaç istedi. Siz bu yazıda, gerçek korsan Edward Teach’in yaşamını ve hakkındaki tartışmalı anlatıları öğreneceksiniz. İlaçlar teslim edilince rehineleri serbest bırakması, Mayıs 1718 ablukasının belgelenen ayrıntılarından biridir. [4]
Karasakal, gerçek bir İngiliz korsanıdır. Kayıtlarda Edward Teach veya Edward Thatch adlarıyla geçen Karasakal, Atlantik kıyılarında faaliyet gösterdi. Yaşamının somut izleri arasında ele geçirdiği gemiler ve Queen Anne’s Revenge batığı bulunuyor. Doğum yeri ve gömülü hazinesi hakkındaki anlatılar ise aynı kesinliği taşımıyor. [1][2][3][8]
Karasakal kimdir, gerçekten yaşadı mı?
Karasakal, 18. yüzyıl başında Karayipler ile Kuzey Amerika’nın Atlantik kıyılarında korsanlık yaptı. İngiliz korsanın adı, kayıtlarda Edward Teach ve Edward Thatch biçimlerinde karşımıza çıkıyor. Ancak kullanılan bu adlarla doğumdaki kimliğinin kesinleşmesi aynı anlama gelmiyor. Oxford Dictionary of National Biography, asıl adının ve doğum yerinin kesinleşmediğini belirtiyor. [1][2]
Yaklaşık 1680’de Bristol’da doğduğu görüşü, kesinleşmiş bir yaşam bilgisi olarak aktarılmamalı. Bu tarih ve yer, Karasakal’ın kökenini açıklamak için ileri sürülen bir kuramdır. Dolayısıyla Bristol’u tartışmasız doğum yeri gösteren bir anlatı, belirsizliği ortadan kaldırmış olur. Siz onun hayatını okurken, yaklaşık tarihlerle belgelenen olayları birbirinden ayırabilirsiniz. [2]
Karasakal’ın yaklaşık 1716’da Bahamalar’daki New Providence adasında Hornigold’un mürettebatına katıldığı kabul ediliyor. Benjamin Hornigold, onun korsanlık yaşamının erken döneminde adı geçen kişidir. Buna karşılık, arkeolog David Moore’un araştırması farklı bir belge eşiğini işaret ediyor. Karasakal’ı adıyla anan en erken birincil belge, bu araştırmada 1717 yazına tarihleniyor. [3][4]
Karasakal lakabının kaynağı, Edward Teach’in kalın siyah sakalı ve korkutucu görünüşüydü. South Carolina Encyclopedia, gemilere çıkarken kullandığı yanan fitilleri de anlatıyor. Sakalı ve saçındaki fitillerin dumanı, bu korkutucu görünüşü daha da güçlendiriyordu. Böylece lakabın arkasında, doğrudan bedenine ve görünüşüne bağlı somut bir ayrıntı bulunuyor. [3][5]
Karasakal’ın korsanları hangi gemilerdeydi?
Karasakal, 1717 sonbaharında Stede Bonnet’nin Revenge adlı yelkenlisini komuta ediyordu. Bu dönemde Kuzey Amerika kıyılarında toplam 11 gemi ele geçirdi. Revenge adıyla Queen Anne’s Revenge adını birbirinden ayırmak, olayları takip etmeyi kolaylaştırır. İki geminin benzer adları, Karasakal’ın denizdeki faaliyetlerinin farklı aşamalarında karşımıza çıkıyor. [5][4]
Kasım 1717’de Martinik açıklarında ele geçirilen Fransız köle gemisinin adı La Concorde’du. Karasakal, bu geminin adını değiştirerek ona Queen Anne’s Revenge adını verdi. Gemi onun komutası altında 40 topla donatıldı ve 300’ü aşkın mürettebat taşıdı. Bu sayılar, Karasakal’ın denizde kullandığı gücün somut ölçülerini ortaya koyuyor. [3][4]
National Park Service, Karasakal’ın adamları arasında siyah ve beyaz denizciler bulunduğunu belirtiyor. Mürettebatta eski izinli korsanlar ve ele geçirilen gemilerden gelen kişiler de vardı. La Concorde’dan zorla alınan Fransız denizciler, katılımın her zaman gönüllü olmadığını gösteriyor. Dolayısıyla aynı gemide bulunmak, bütün mürettebatın aynı geçmişi paylaştığı anlamına gelmiyordu. [4][6]
Mayıs 1718’de Charleston önlerine gelen filo, Queen Anne’s Revenge ve üç küçük yelkenliden oluşuyordu. Karasakal, bu gemilerle limanı yaklaşık bir hafta boyunca abluka altında tuttu. Rehinelerin bırakılması karşılığında istediği ilaç sandığı, ablukayı gündelik hayatla ilişkilendiren somut ayrıntıdır. Siz evinizdeki ilaç kutusunu düşünürken, Charleston’daki pazarlığın merkezindeki talebi daha kolay kavrayabilirsiniz. [4]
Kısa kronoloji
Karasakal’ın yaşamındaki tarihler, yaklaşık bilgilerle belirli günlere bağlanan olayları birlikte içeriyor. Örneğin doğumu yaklaşık tarihlenirken, Ocracoke’taki ölümü 22 Kasım 1718 olarak kaydediliyor. Aşağıdaki sıralama, korsanlık dönemini ve gemisinin daha sonraki arkeolojik izlerini birlikte gösteriyor. [2][6][8]
- Yaklaşık 1680 Tahmini doğum tarihi; doğum yeri kesin değildir.
- Yaklaşık 1716 New Providence’ta Benjamin Hornigold’un mürettebatına katıldığı kabul edilir.
- 1717 yazı David Moore’un araştırmasındaki en erken isimli birincil belge bu döneme tarihlenir.
- Kasım 1717 La Concorde ele geçirilir ve Queen Anne’s Revenge adını alır.
- Mayıs 1718 Charleston limanı yaklaşık bir hafta ablukaya alınır.
- Haziran 1718 Queen Anne’s Revenge ve Adventure, Beaufort Inlet’te karaya oturur.
- Haziran 1718 Karasakal, Bath’ta bağlılık yemini ederek kraliyet affından yararlanır.
- 22 Kasım 1718 Ocracoke’ta Robert Maynard’ın kuvvetleriyle çatışırken öldürülür.
- 21 Kasım 1996 Queen Anne’s Revenge olarak tanımlanan batık bulunur.
- 2011 Fransız ölçü sistemine uygun işaretler, batığın kimliğinin kabulünü destekler.
Kronolojideki korsanlık ve abluka olayları, Queen Anne’s Revenge Project tarafından ayrıntılandırılıyor. Bath’taki af ve Ocracoke çatışması için National Park Service’in anlatısı kullanılıyor. Batığın bulunması ve Fransız ölçü işaretleri ise ayrı arkeolojik araştırmalarla açıklanıyor. [4][6][8][9]
Karasakal nasıl öldü?
Queen Anne’s Revenge ve Adventure, Haziran 1718’de Beaufort Inlet’teki kum sığlığında karaya oturdu. Kuzey Karolina’daki bu olayın ardından, iki gemi de bulundukları yerde terk edildi. Tanık David Herriot, gemilerin bilerek karaya oturtulduğunu ileri süren kişiydi. Ancak Queen Anne’s Revenge Project, olayın kasıtlı olup olmadığını kesinleştirmiyor. [4]
Karasakal, Haziran 1718’de yaklaşık 30 adamıyla Kuzey Karolina’nın başkenti Bath’a gitti. Burada kraliyete bağlılık yemini etti ve kraliyet affından yararlandı. Son beş ayının büyük bölümünü ise Ocracoke çevresinde geçirdi. Adventure’ı demirlediği bölge, bugün Teach’s Hole Channel adıyla biliniyor. [6]
Virginia Valisi Alexander Spotswood, Karasakal’a karşı Robert Maynard komutasındaki kuvvetleri gönderdi. Yaklaşık 60 Kraliyet Donanması mensubu, 22 Kasım 1718’de Ocracoke’ta saldırıya geçti. Maynard, adamlarının çoğunu Jane adlı teknenin güvertesi altında sakladı. Karasakal ve adamları tekneye çıktığında, yakın dövüş sırasında tuzağa düşürüldü. [6]
Karasakal, aynı gün yaşanan çatışmada öldürüldü; yaralarının sayısı donanma mensuplarının tahminine dayanıyor. Bu tahmine göre bedeninde beş tabanca yarası ve yaklaşık 20 kesici silah yarası vardı. Bu sayıları kesin bir tıbbi incelemenin sonucu gibi okumamak gerekiyor. Aktarılan sayılar, çatışmaya ilişkin donanma anlatısındaki tahmin niteliğini koruyor. [6]
Karasakal’ın kesik başı, çatışmanın ardından Maynard’ın teknesinin cıvadrasına asılarak teşhir edildi. Daha sonra diğer korsanlara gözdağı vermek amacıyla Virginia’da bir direk üzerinde sergilendi. Böylece Ocracoke’taki çatışmanın sonucu, Virginia’da da görünür bir uyarıya dönüştürüldü. [3]
Karasakal’ın hazinesi bulundu mu?
Karasakal’a atfedilen gömülü altın ve gümüş hazinesi, doğrulanmış bir keşif değildir. ABD’nin doğu kıyısındaki aramalarda ona bağlanabilen bir gömü saptanmadığı belirtiliyor. Queen Anne’s Revenge batığının bulunmasıysa, bu gömü anlatısından ayrı değerlendirilmesi gereken bir keşiftir. Batıktaki altın tanecikleri, tek başına gömülü hazine iddiasını doğrulamıyor. [3][8][9]
Intersal şirketinin araştırma ekibi, batığı 21 Kasım 1996’da Beaufort Inlet yakınlarında buldu. Kalıntıların Queen Anne’s Revenge olarak tanımlanmasını, birden fazla bulgu birlikte destekledi. Bunlar arasında 1705 tarihli bronz çan ve erken 18. yüzyıl silahları bulunuyordu. Geminin bulunduğu konum da kimliğin belirlenmesinde kullanılan kanıtlar arasındaydı. [8]
Queen Anne’s Revenge batığından 2015 itibarıyla toplam 24 top çıkarılmıştı. Bu sayı, Karasakal döneminde gemide bulunduğu belirtilen 40 topla karıştırılmamalı. Biri çıkarılan buluntuların belirli tarihteki toplamını, diğeri geminin tarihsel donanımını anlatıyor. Arkeolojik kazının sonuçlarını okurken, tarihe bağlı sayıları korumak bu nedenle gerekiyor. [3][8]
East Carolina University’nin 2019 tarihli haberi, altın buluntularının ölçeğini ayrıca açıklıyor. Batıkta bulunan yaklaşık 14.000 altın taneciğinin toplam ağırlığı, yalnızca bir ons kadardı. Siz alışverişte adetle ağırlığı nasıl ayrı değerlendiriyorsanız, burada da aynı ayrım geçerlidir. Binlerce tanecik bulunması, binlerce ağır altın parçası bulunduğu anlamına gelmiyor. [9]
Karasakal’ın sözleri ve bayrağı ne kadar güvenilir?
Karasakal’a atfedilen teslim olmama sözleri, Charles Johnson’ın 1724 tarihli anlatısında yer alıyor. Bu sözler bağımsız bir kayıtla doğrulanmadığından, edebî süsleme olabilecekleri belirtiliyor. Dolayısıyla Johnson’ın aktardığı ifadeleri, Karasakal’ın kesin sözleri olarak alıntılamak doğru olmaz. Burada belgelendiği söylenebilen şey, sözlerin 1724 tarihli anlatıda bulunmasıdır. [3]
Bayrak konusunda 1718 tarihli bir gazete haberi, daha doğrudan bir kayıt sunuyor. Haber, Protestant Caesar’a saldıran filoda kurukafalı siyah bayraklarla kırmızı bayraklar bulunduğunu bildiriyor. Bu kayıt, Karasakal’ın filosunda kullanılan bayraklar hakkında belirli bir olgu taşıyor. Ancak boynuzlu iskeletli tasarımın bütün ayrıntılarını doğrulayan bir belge oluşturmuyor. [7]
Boynuzlu iskeletin kanayan kalbe mızrak sapladığı tasarım, 1912’de genel korsan bayrağı olarak yayımlandı. Bu tasarımın Karasakal’a ait olduğu, çağdaş kayıtlarla doğrulanmış bir bilgi değildir. Siz bu görseli gördüğünüzde, 1718 tarihli haberle sonradan yayımlanan tasarımı ayırabilirsiniz. Karasakal’la ilişkilendirilmesi, tasarımın onun döneminden belgelendiği anlamına gelmiyor. [7]
Kitaplara girmeyen ayrıntılar
La Concorde’un ele geçirilmesi, gemideki bazı Fransız mürettebatın zorla korsanlara katılmasıyla sonuçlandı. Bu gruptaki 10 kişi arasında üç cerrah, iki marangoz ve bir aşçı bulunuyordu. Bu mesleklerin açıkça kaydedilmesi, gemi yaşamının farklı işlere dayandığını gösteriyor. Aynı ayrıntı, Karasakal’ın mürettebatını yalnızca gönüllü savaşçılardan oluşmuş gibi düşünmeyi engelliyor. [4]
Batığın kıç bodoslamasındaki su çekimi işaretleri, geminin kimliğini araştırırken kullanılan kanıtlardandı. İşaretler Fransız ölçü sistemine uyuyordu ve La Concorde geçmişinin anlaşılmasını destekliyordu. East Carolina University’nin anlatısı, bu kanıtı 2011’deki kimlik kabulüyle ilişkilendiriyor. Böylece geminin üzerindeki ölçü izleri, ad değişikliğinden önceki geçmişine ışık tutuyor. [9]
Batıktaki bir topun haznesinden çıkan kâğıt parçaları, başka bir tanımlama çalışmasına konu oldu. Parçalar, Edward Cooke’un 1712 tarihli kitabının ilk baskısına ait olarak tanımlandı. Kitabın adı A Voyage to the South Sea, and Round the World idi. Bu buluntu, top haznesindeki kâğıdın hangi basılı eserden geldiğini belirlemeyi sağladı. [10]
Tanımlamada belirleyici olan Hilo sözcüğü, ilk bakışta düşündürebileceği Hawaii’yi anlatmıyordu. Sözcüğün, Peru kıyısındaki Ilo yerleşimini ifade ettiği anlaşıldı ve eşleştirmeye yardımcı oldu. Siz de bir metindeki yer adını değerlendirirken, yazılışın bağlamla birlikte okunmasını düşünebilirsiniz. Ancak bu kitap parçaları, Karasakal’ın söz konusu kitabı bizzat okuduğunu tek başına kanıtlamaz. [10]
Sık sorulan sorular
Karasakal gerçek mi, gerçek adı neydi?
Karasakal, Edward Teach veya Edward Thatch adlarıyla kayıtlara geçmiş gerçek bir İngiliz korsandı. Oxford Dictionary of National Biography, asıl adının ve doğum yerinin kesinleşmediğini belirtir.
Karasakal’ın hazinesi bulundu mu?
ABD’nin doğu kıyısındaki aramalarda Karasakal’a bağlanabilen bir gömü saptanmadığı belirtilir. Queen Anne’s Revenge batığında bulunan yaklaşık 14.000 altın taneciğinin toplam ağırlığı yalnızca bir ons kadardı.
Karasakal nasıl öldü?
Karasakal, 22 Kasım 1718’de Ocracoke’ta Robert Maynard’ın kuvvetleriyle çatışırken öldürüldü. Donanma mensupları, bedeninde beş tabanca yarası ve yaklaşık 20 kesici silah yarası bulunduğunu tahmin etti.
Karasakal’ın meşhur bayrağı gerçekten ona mı aitti?
Boynuzlu iskeletin kanayan kalbe mızrak sapladığı tasarımın Karasakal’la bağlantısı çağdaş kayıtlarla doğrulanmamıştır. Tasarım, 1912’de genel bir korsan bayrağı olarak yayımlanmıştır.
Kaynaklar
- Vikipedi — Kara Sakal tr.wikipedia.org
- Oxford Dictionary of National Biography — Teach, Edward academic.oup.com
- Wikipedia — Blackbeard en.wikipedia.org
- Queen Anne’s Revenge Project — The Story of Blackbeard qaronline.org
- South Carolina Encyclopedia — Blackbeard scencyclopedia.org
- National Park Service — Blackbeard (Edward Teach) nps.gov
- Wikipedia — Flag of Blackbeard en.wikipedia.org
- Queen Anne’s Revenge Project — Blackbeard’s Shipwreck Discovered qaronline.org
- East Carolina University — A history of piracy east.ecu.edu
- National Geographic — Chance Blackbeard Discovery Reveals Pirate Reading Habits nationalgeographic.com
Görsel: Blackbeard the Pirate.jpg — Engraved by Benjamin Cole[1] (1695–1766), Public domain
