Stari grad Rige (turski naziv grada: Riga) poznat je po srednjovjekovnom rasporedu ulica, hanzeatskom trgovačkom naslijeđu, crkvama i trgovačkim zgradama uz rijeku Daugavu. Na latvijskom se zove Vecrīga. Čini srednjovjekovnu jezgru šireg Historijskog centra Rige, upisanog na UNESCO-ovu Listu svjetske baštine.
Šetnja ovim dijelom grada povezuje kuću za okupljanje trgovaca, katedralne orgulje i kapiju izgrađenu radi pristupa kasarnama. Kroz ova mjesta možete pratiti promjene u historiji grada. Zatim nastavite izvan srednjovjekovne jezgre, do bulevara i secesijskih zgrada koje pomažu objasniti zašto Riga ima UNESCO-ov status.
Gdje se nalazi Riga i je li glavni grad?
Riga je glavni grad Latvije, jedne od baltičkih zemalja. Nalazi se na mjestu gdje se rijeka Daugava ulijeva u Riški zaljev. Stari grad zauzima desnu obalu rijeke. Njegove srednjovjekovne ulice tako leže uz plovni put koji je podržavao trgovinu i prije godine koja se prihvata kao vrijeme osnivanja grada.
Taj položaj uz rijeku važan je kada istražujete Vecrīgu. Trgovina duž Daugave i naselja naroda Liva u okolini postojali su prije 1201. godine. Prihvaćena godina osnivanja označava uspostavljanje biskupskog sjedišta Alberta von Buxhoevedena na ovom mjestu. Ona ne označava početak naseljavanja ili razmjene.
Kako je trgovina proslavila stari grad Rige?
Riga je 1282. godine pristupila Hanzeatskom savezu. Time se povezala s mrežom sjevernoevropskih gradova. Njen prosperitet od trinaestog do petnaestog vijeka počivao je na trgovini sa srednjom i istočnom Evropom. Sačuvani srednjovjekovni raspored ulica nosi tragove tog bogatstva.
Kuća Crnoglavih daje toj trgovačkoj historiji konkretno mjesto. Izgrađena je 1334. godine kao Nova kuća. Služila je za sastanke i gozbe.
Politička vlast nad ovim trgovačkim gradom mijenjala se kroz vrijeme. Riga je 1621. godine došla pod švedsku vlast. Ruske snage zauzele su je 1710. godine tokom Velikog sjevernog rata. Uvrstite Švedsku kapiju i Barutnu kulu u svoju šetnju. Tako ćete historiju odbrane grada povezati s njegovim crkvama i trgovačkim zgradama.
Hronologija
- 1201: Biskup Albert uspostavio je svoje biskupsko sjedište u Rigi. Ta godina prihvata se kao godina osnivanja grada.
- 1209: Crkva svetog Petra pojavila se u historijskim zapisima.
- 1211: Biskup Albert položio je kamen temeljac Riške katedrale.
- 1282: Riga je pristupila Hanzeatskom savezu.
- 1334: Kuća Crnoglavih izgrađena je kao Nova kuća.
- Oko 1490: Izgrađena je najstarija kuća u sklopu Tri brata.
- 1621: Riga je došla pod švedsku vlast.
- 1698: Otvorena je Švedska kapija.
- 1710: Ruske snage zauzele su Rigu.
- 1857: Počelo je uklanjanje odbrambenih zidina.
- 1862: Riški politehnikum započeo je nastavu za prve polaznike pripremnog programa.
- 1883–1884: E. F. Walcker & Co izgradio je orgulje Riške katedrale.
- 1903: Izgrađena je kuća u ulici Alberta 12.
- 1992: Počela su arheološka iskopavanja na mjestu uništene Kuće Crnoglavih.
- 1997: Historijski centar Rige upisan je na UNESCO-ovu Listu svjetske baštine.
- 1999: Posvećena je rekonstruisana Kuća Crnoglavih.
- Od 2009: Muzej secesije u Rigi smješten je u nekadašnjem Pēkšēnsovom stanu.
Započnite pješački obilazak na trgu Rātslaukums
Krenite od trga Rātslaukums i Kuće Crnoglavih. Da biste razumjeli njenu historiju, trebate razlikovati izvornu srednjovjekovnu kuću od zgrade koja danas stoji na tom mjestu. Izvorna kuća potjecala je iz 1334. godine. Uništena je tokom Drugog svjetskog rata. Arheološki radovi na lokalitetu počeli su 1992. godine, a rekonstruisana zgrada posvećena je 9. 12. 1999.
Zato je ova kuća dobra početna stanica. Njena priča povezuje srednjovjekovne sastanke i gozbe, ratno razaranje, iskopavanja i rekonstrukciju. Posmatrajte današnju zgradu kroz te datume. Građevina koju vidite nosi historiju i gubitka i svjesne odluke da se ponovo izgradi.
Nastavite do Crkve svetog Petra. Prvi dokumentovani spomen potječe iz 1209. godine. Nalazi se u zapisu o tome kako je Visvaldis, vladar Jersike, od križara dobio svoje zemlje nazad kao feud. Taj zapis smješta crkvu u političke odnose rane historije grada.
Toranj doseže visinu od 123,25 metara, a galerija vidikovca za posjetioce nalazi se 72 metra iznad tla. Njegova današnja konstrukcija rezultat je obnove započete 1967. godine. Radovi su obuhvatili metalnu noseću konstrukciju i lift za posjetioce. Kao i kod Kuće Crnoglavih, duga historija crkve uključuje znatne savremene zahvate.
Nastavite do Riške katedrale i Tri brata
Datum polaganja kamena temeljca Riške katedrale neobično je precizan. Biskup Albert položio ga je tokom svečanosti 25. 7. 1211. Uporedite taj datum s prvim zabilježenim spomenom Crkve svetog Petra iz 1209. godine. Obje crkve pripadaju ranoj historiji grada u kojem je 1201. godine uspostavljeno biskupsko sjedište.
Katedrala vam daje razlog da pažnju posvetite i periodima nakon srednjeg vijeka. E. F. Walcker & Co izgradio je njene orgulje 1883–1884. godine. Imaju 124 registra i 6.718 svirala. Taj instrument važan je doprinos devetnaestog vijeka građevini čiji temelji potječu iz trinaestog vijeka.
Nastavite do Tri brata u ulici Mazā Pils. Ove kuće građene su kroz više generacija. Najstarija potječe iz vremena oko 1490. godine. Srednja je izgrađena 1646. godine, a najmlađa u drugoj polovini sedamnaestog vijeka.
Ove kuće približavaju vam svakodnevni život. U najstarijoj su se rad, trgovina i kućne aktivnosti odvijali u jednoj velikoj prostoriji. Ako kod kuće radite i jedete u istoj prostoriji, imate poznato polazište za zamišljanje takvog zajedničkog prostora. U kompleksu se danas nalaze Latvijski muzej arhitekture i Nacionalna uprava za kulturnu baštinu.
Pratite historiju odbrane do Švedske kapije i Barutne kule
Neka vam Švedska kapija bude sljedeća stanica. Otvorena je 1698. godine u ulici Torņa 11 radi prolaza do kasarni izvan zidina. Njena svrha bila je praktična: omogućiti kretanje kroz odbrambenu granicu grada. Ta funkcija objašnjava kapiju jasnije nego sam njen naziv.
Nastavite do Barutne kule u ulici Smilšu 20. Prvi put je zabilježena oko 1330. godine kao Pješčana kula. Današnji izgled dobila je oko 1650. godine. Od 1919. godine služi kao jedan od objekata Latvijskog ratnog muzeja. Njena historija povezuje srednjovjekovnu odbrambenu građevinu s kasnijom muzejskom namjenom.
Širi odbrambeni pojas doživio je presudnu promjenu u devetnaestom vijeku. Svečano uklanjanje riških zidina počelo je 15. 11. 1857. Odbrambeni pojas zamijenili su bulevari uz koje su podignute javne i stambene zgrade. Ta promjena historijski povezuje vašu šetnju starim gradom s okolnim dijelovima Rige.
Zašto produžiti šetnju do kanala i ulice Alberta?
UNESCO-ov Historijski centar Rige obuhvata više od Vecrīge. Uključuje srednjovjekovnu jezgru, pojas bulevara iz devetnaestog vijeka oko gradskog kanala i nekadašnja predgrađa. Upisom 1997. godine priznati su kvalitet i koncentracija secesijske arhitekture, kao i vrijednost drvene arhitekture devetnaestog vijeka.
Prema UNESCO-ovoj procjeni, u srednjovjekovnoj jezgri nalazi se oko 50 secesijskih zgrada velike arhitektonske vrijednosti. Više od 300 nalazi se u drugim dijelovima centra. Zato trebate nastaviti izvan starog grada da biste razumjeli arhitektonsku raznovrsnost na kojoj počiva status svjetske baštine.
Ulica Alberta 12 nudi konkretno odredište. Zgrada je izgrađena 1903. godine kao vlastiti dom arhitekte Konstantīnsa Pēkšēnsa. U njenom projektovanju učestvovao je i Eižens Laube, tada student arhitekture. Od 2009. godine u nekadašnjem Pēkšēnsovom stanu nalazi se Muzej secesije u Rigi.
Gradu koji se širio bilo je potrebno i tehničko obrazovanje. Riški politehnikum, prethodnik Tehničkog univerziteta u Rigi, započeo je nastavu za prve polaznike pripremnog programa 14. 10. 1862. Osnovan je da zadovolji potrebu grada u industrijalizaciji za tehničkim stručnjacima. Taj razvoj, zajedno s bulevarima, pripada priči o Rigi u devetnaestom vijeku.
Detalji na koje trebate obratiti pažnju
Katedralne orgulje imaju izuzetan raspon dimenzija svojih dijelova. Najduža svirala mjeri približno 10 metara. Najkraća ima samo 13 milimetara. Te mjere pomažu vam da ukupno 6.718 svirala zamislite kao skup veoma različitih funkcionalnih dijelova.
Unutrašnjost katedrale bilježi i promjenu namjene. Tokom njenog pretvaranja u koncertnu dvoranu između 1959. i 1962. godine uklonjen je oltar. Sjedala su postavljena prema orguljama. Smjer u kojem je publika sjedila postao je dio historije građevine.
Na adresi Alberta 12 potražite borove iglice, šišarke i vjeverice u reljefima na fasadi. Ovi motivi nadahnuti su lokalnom prirodom. Nakon šireg upoznavanja sa secesijskom arhitekturom Rige, oni vam daju konkretne detalje za traženje.
Često postavljana pitanja
Po čemu je poznat stari grad Rige?
Poznat je po srednjovjekovnim ulicama, historiji hanzeatske trgovine, crkvama i trgovačkim zgradama. One su sačuvane unutar šireg historijskog centra koji je UNESCO priznao 1997. godine.
Gdje je Riga i je li glavni grad?
Riga je glavni grad Latvije. Nalazi se na mjestu gdje se rijeka Daugava ulijeva u Riški zaljev. Vecrīga leži na desnoj obali rijeke.
Šta vidjeti tokom pješačkog obilaska starog grada?
Povežite trg Rātslaukums i Kuću Crnoglavih s Crkvom svetog Petra, Riškom katedralom, Trima braćama, Švedskom kapijom i Barutnom kulom. Nastavite kroz područje uz kanal do ulice Alberta kako biste vidjeli secesijsku arhitekturu.
Obuhvata li stari grad cijeli lokalitet pod zaštitom UNESCO-a?
UNESCO-ov historijski centar uključuje i pojas bulevara uz kanal te nekadašnja predgrađa. Arhitektura čija je vrijednost priznata proteže se izvan srednjovjekovne jezgre.
Izvori
- Wikipedia — Riga en.wikipedia.org
- UNESCO — Historijski centar Rige whc.unesco.org
- Muzej historije Rige i plovidbe — Riga u Ruskom Carstvu rigamuz.lv
- Tehnički univerzitet u Rigi — Historija rtu.lv
- Kuća Crnoglavih — Historija melngalvjunams.lv
- Nacionalna uprava za kulturnu baštinu — Pēterbaznīca nkmp.gov.lv
- Latvia Travel — Crkva svetog Petra u Rigi latvia.travel
- Riška katedrala — Uvid u historiju doms.lv
- Riška katedrala — Orgulje doms.lv
- Latvia Travel — Tri brata latvia.travel
- LiveRiga — Švedska kapija liveriga.com
- LiveRiga — Barutna kula liveriga.com
- Centar secesije u Rigi — Alberta iela 12 jugendstils.riga.lv
FAQ
Po čemu je poznat stari grad Rige?
Stari grad Rige poznat je po srednjovjekovnom rasporedu ulica, historiji hanzeatske trgovine, crkvama i trgovačkim zgradama. On čini srednjovjekovnu jezgru šireg Historijskog centra Rige, upisanog na UNESCO-ovu Listu svjetske baštine.
Gdje se nalazi Riga i je li glavni grad?
Riga je glavni grad Latvije, jedne od baltičkih zemalja. Nalazi se na mjestu gdje se rijeka Daugava ulijeva u Riški zaljev. Stari grad leži na desnoj obali rijeke.
Šta vidjeti tokom pješačkog obilaska starog grada Rige?
Krenite od trga Rātslaukums i Kuće Crnoglavih prema Crkvi svetog Petra, Riškoj katedrali, Trima braćama, Švedskoj kapiji i Barutnoj kuli. Produžite šetnju kroz područje uz kanal do ulice Alberta i njene secesijske arhitekture.
Jesu li UNESCO-ov historijski centar Rige i stari grad isto?
UNESCO-ov historijski centar veći je od starog grada. Obuhvata srednjovjekovnu jezgru, pojas bulevara iz devetnaestog vijeka oko gradskog kanala i nekadašnja predgrađa.
Image: Riga (33844464828).jpg — Jorge Franganillo from Barcelona, Spain, CC BY 2.0
