Ljudski ostaci pronađeni na Westerplatteu (turski: Westerplatte) 5. 11. 2026. možda pripadaju Mieczysławu Krzaku, poljskom vojniku nestalom nakon odbrane 1939. godine. IPN je tu identifikaciju predložio na osnovu mjesta otkrića i predmeta pronađenih uz ostatke. Ipak, genetičko ispitivanje mora je potvrditi ili isključiti.
Otkriće uz položaj Fort povezuje nestalog vojnika s potragom započetom 2021. godine. Da biste razumjeli šta novi dokazi pokazuju, trebate razlikovati arheološke nalaze od pretpostavke o identitetu. Važno poređenje pruža i ranije otkriće ostataka devetorice branilaca iz 2019. godine: do oktobra 2022. sedam njih bilo je identificirano.
Šta je pronađeno uz položaj Fort?
Arheolozi Muzeja Drugog svjetskog rata u Gdanjsku pronašli su ostatke uz položaj Fort na Westerplatteu. U saopćenju IPN-a Krzak je naveden kao osoba kojoj bi ostaci mogli pripadati.
Skelet se nalazio približno 2,5 metara ispod današnje površine tla. Od sjevernog zida skloništa bio je udaljen oko pola metra. Ove mjere smještaju nalaz uz tačno određeni objekat korišten tokom odbrane, a ne samo negdje na poluostrvu Westerplatte.
Armirano-betonsko sklonište izgrađeno je 1911. godine. Poljski branioci koristili su ga u septembru 1939. Njegova izgradnja prethodila je osnivanju Poljskog vojnog tranzitnog skladišta, koje je na Westerplatteu počelo raditi u januaru 1926.
Uz ostatke su pronađeni poljski bajonet wz. 1929 i njegove korice. Arheolozi su pronašli i ostatke kožnog nosača kojim su se korice pričvršćivale za pojas. Pored skeleta nalazila su se i dva vojnička dugmeta.
IPN se pozvao na mjesto otkrića i pronađene predmete kada je predložio Krzakovo ime. Ti nalazi podržavaju pretpostavku o identitetu. Najavljeno je da će se ona provjeriti genetičkim ispitivanjem.
Ko je bio Mieczysław Krzak?
Mieczysław Krzak pripadao je 4. pješadijskom puku Legija. Na Westerplatteu je služio u minobacačkoj posadi i na položaju Fort. Njegova služba na Fortu neposredno je povezana s mjestom otkrića iz novembra 2026.
Krzak se nakon borbi vodio kao nestao. Mjesto njegovog groba nije bilo poznato. U muzejskom izvještaju o iskopavanjima od 28. 10. 2022. navedeno je da je potraga za njegovim ostacima počela 2021. godine.
Prema pretpostavci iz tog izvještaja, Krzak je najvjerovatnije poginuo blizu Forta u noći s 2. na 3. 9. 1939. To je vjerovatan opis okolnosti njegove smrti, a ne potvrđen datum. Tu pretpostavku treba razmatrati odvojeno od pitanja pripadaju li mu novopronađeni ostaci.
IPN je u novembru 2026. zatražio informacije o Krzakovoj porodici ili rođacima radi postupka identifikacije. Saopćenje zato možete čitati i kao izvještaj o otkriću i kao dio istrage o konkretnom nestalom vojniku.
Zašto je genetičko ispitivanje važno?
Razlika između mogućeg i potvrđenog identiteta ključna je za razumijevanje otkrića na Westerplatteu. IPN je izričito naveo da potvrda ili isključivanje Krzakovog identiteta zavisi od genetičkog ispitivanja. Ni bajonet ni mjesto otkrića uz Fort sami po sebi nisu utvrdili ime.
Zamislite da pokušavate vratiti izgubljeni kaput: njegova dugmad mogu biti trag koji vodi do vlasnika, ali identitet vlasnika ostaje zasebno pitanje. Dva vojnička dugmeta pronađena na Westerplatteu pripadala su tipu koji su poljski vojnici bez čina koristili tokom 1920-ih godina. Taj opis odnosi se na vrstu vojnog predmeta. Za identifikaciju konkretne osobe koju je predložio IPN i dalje je potrebno genetičko testiranje.
Ranije identifikacije branilaca Westerplattea pokazuju kako su rođaci doprinijeli tom radu. Prvih pet identiteta objavljenih 2020. utvrđeno je metodama forenzičke genetike, uz poređenje s uzorcima živih rođaka. Genetički tim zadužen za taj posao vodio je Andrzej Ossowski.
U identifikaciji branilaca učestvovali su Muzej Drugog svjetskog rata u Gdanjsku, Pomeranski medicinski univerzitet u Ščećinu i ogranak IPN-a u Gdanjsku. Njihova ranija saradnja pruža kontekst za poziv iz novembra 2026. kojim su zatražene informacije o Krzakovim rođacima.
Čiji su ostaci ranije identificirani?
Tokom iskopavanja u jesen 2019. pronađeni su ostaci devetorice branilaca Westerplattea. IPN je 1. 9. 2020. objavio prvih pet identiteta: Adolf Petzelt, Bronisław Perucki, Jan Gębura, Władysław Okrasa i Józef Kita.
Muzej je 26. 10. 2022. objavio novi rezultat identifikacije. Do tada je identificirano sedam od devetorice branilaca pronađenih 2019. Taj broj odnosi se na grupu iz ranijih iskopavanja. Otkriće ostataka koji možda pripadaju Krzaku potječe iz novembra 2026.
Ako naiđete na oba saopćenja, povežite svaki datum s odgovarajućom grupom nalaza. Ostaci devetorice branilaca pronađeni su tokom iskopavanja u jesen 2019. Sedam potvrđenih identiteta objavljeno je u oktobru 2022. Ostaci uz Fort pronađeni su 5. 11. 2026.
Šta se dogodilo na Westerplatteu u septembru 1939.?
Westerplatte je poluostrvo uz lučki kanal u Gdanjsku, na poljskoj obali Baltičkog mora. Bitka je trajala od 1. do 7. 9. 1939. Njemačke snage borile su se protiv garnizona Poljskog vojnog tranzitnog skladišta.
Skladište je počelo raditi u januaru 1926. Prema Muzeju historije Poljske, pet stražarnica izgrađeno je od 1933. do 1934. Nove kasarne izgrađene su od 1934. do 1936. Ti objekti bili su dio prostora branjenog u septembru 1939.
Westerplatteom je 1939. komandovao major Henryk Sucharski. Njegov zamjenik bio je kapetan Franciszek Dąbrowski. Podaci o brojnosti garnizona razlikuju se: Wikipedia na engleskom navodi raspon od 182 do 240 vojnika, dok Muzej historije Poljske navodi proračun od 201 vojnika i sedam civilnih zaposlenika.
Odbrana je počela bombardovanjem s njemačkog bojnog broda Schleswig-Holstein. Zračni napad izveden je 2. 9. 1939. Prema Muzeju historije Poljske, bomba je direktno pogodila stražarnicu br. 5 i usmrtila sedmoricu branilaca.
Poljski garnizon predao se 7. 9. 1939. Prema pretpostavci muzeja, Krzak je poginuo blizu Forta u noći s 2. na 3. 9. 1939, tokom tih borbi. Postupak identifikacije iz novembra 2026. odnosi se na vojnika koji se poslije njih i dalje vodio kao nestao.
Hronologija
- 1911: Izgrađeno je armirano-betonsko sklonište uz mjesto otkrića iz 2026. godine.
- Januar 1926: Poljsko vojno tranzitno skladište počelo je raditi na Westerplatteu.
- 1933–1936: Izgrađeno je pet stražarnica i nove kasarne.
- 1. 9. 1939: Bombardovanjem s broda Schleswig-Holstein počela je bitka za Westerplatte.
- 2. 9. 1939: U zračnom napadu pogođena je stražarnica br. 5.
- 7. 9. 1939: Poljski garnizon se predao.
- Jesen 2019: Tokom iskopavanja pronađeni su ostaci devetorice branilaca.
- 1. 9. 2020: IPN je objavio prvih pet identificiranih vojnika.
- 2021: Počela je potraga za Krzakovim ostacima.
- 26. 10. 2022: Muzej je saopćio da je identificirano sedam od devetorice branilaca pronađenih 2019. godine.
- 5. 11. 2026: Arheolozi su pronašli ljudske ostatke uz Fort.
- Novembar 2026: IPN je predložio da ostaci pripadaju Krzaku, uz obaveznu provjeru genetičkim ispitivanjem.
Detalji koje nećete naći u vodičima
Položaj novopronađenog skeleta zabilježen je u odnosu na današnju površinu tla i zid skloništa: približno 2,5 metara ispod površine i pola metra od sjevernog zida. To su dvije zasebne mjere. Zajedno precizno opisuju gdje su ostaci ležali uz objekat iz 1911. godine.
Uz bajonet nije pronađeno samo oružje. Tu su bile i njegove korice te ostaci kožnog nosača za pojas. Zajedno s dva vojnička dugmeta, ti predmeti čine dio dokaza na koje se IPN pozvao u predloženoj identifikaciji.
Tokom ranijih iskopavanja pronađeni su i predmeti povezani s određenim objektima na Westerplatteu. U tri kratera od bombi blizu groblja 2022. pronađeni su predmeti iz oficirske vile i stražarnice br. 5. Deveta faza iskopavanja završena je 27. 10. 2022, nakon detaljnog dokumentovanja 860 kvadratnih metara i prikupljanja više od 1.500 nalaza.
Čak i početno bombardovanje u prikazu historičara Jarosława Tuliszke ima nekoliko različitih vremenskih odrednica. Napad je bio planiran za 04:45. Naredba za otvaranje vatre izdata je u 04:47, a topovi su zaista zapucali u 04:48. Svako od tih vremena odnosi se na drugi korak u napadu.
Često postavljana pitanja
Čiji su ostaci pronađeni u novembru 2026.?
IPN je iznio pretpostavku da pripadaju Mieczysławu Krzaku, koji je služio na Fortu i nestao nakon borbi. Ostaci su pronađeni uz Fort 5. 11. 2026. Genetičko ispitivanje mora potvrditi ili isključiti predloženi identitet.
Je li mjesto Krzakovog groba ranije bilo poznato?
Mjesto njegovog groba nije bilo poznato. U muzejskom izvještaju iz oktobra 2022. navedeno je da je potraga za njegovim ostacima počela 2021. godine.
Šta je pronađeno uz skelet?
Pronađeni su poljski bajonet wz. 1929, njegove korice, ostaci kožnog nosača za pojas i dva vojnička dugmeta. Dugmad su pripadala tipu koji su poljski vojnici bez čina koristili tokom 1920-ih godina.
Koliko je ranije pronađenih branilaca identificirano?
U jesen 2019. pronađeni su ostaci devetorice branilaca. Do muzejskog saopćenja od 26. 10. 2022. sedam njih bilo je identificirano. Prvih pet imena objavljeno je 1. 9. 2020.
Izvori
- IPN — Saopćenje o otkriću ipn.gov.pl
- Muzej Drugog svjetskog rata — IX faza arheoloških istraživanja muzeum1939.pl
- Muzej Drugog svjetskog rata — Upoznajte branioce Westerplattea muzeum1939.pl
- IPN Gdanjsk — Identifikacija petorice branilaca Westerplattea gdansk.ipn.gov.pl
- Muzej historije Poljske — Odbrana Westerplattea muzhp.pl
- Wikipedia — Westerplatte en.wikipedia.org
- Wikipedia — Bitka za Westerplatte en.wikipedia.org
FAQ
Čiji su ostaci pronađeni na Westerplatteu u novembru 2026.?
IPN je iznio pretpostavku da ostaci pronađeni uz položaj Fort 5. 11. 2026. možda pripadaju Mieczysławu Krzaku. Genetičko ispitivanje mora potvrditi ili isključiti tu identifikaciju.
Ko je bio Mieczysław Krzak?
Krzak je pripadao 4. pješadijskom puku Legija. Na Westerplatteu je služio u minobacačkoj posadi i na položaju Fort. Nakon borbi vodio se kao nestao.
Koji su predmeti pronađeni uz novootkrivene ostatke?
Arheolozi su pronašli poljski bajonet wz. 1929, njegove korice, ostatke kožnog nosača za pojas i dva vojnička dugmeta tipa koji su poljski vojnici bez čina koristili tokom 1920-ih godina.
Koliko je ranije pronađenih branilaca Westerplattea identificirano?
U jesen 2019. pronađeni su ostaci devetorice branilaca. Muzej Drugog svjetskog rata saopćio je 26. 10. 2022. da je sedam njih identificirano.
Image: Admirał Erich Raeder na Westerplatte (2-66).jpg — Unknown photographer, Public domain
