Eva Perón 26 Temmuz 1952’de 33 yaşında öldü. Naaşı ise ancak 1976’da, ölümünden 24 yıl sonra kalıcı mezarına yerleştirildi. Bu garip yolculuk, onun hayatı kadar ünlüdür.
Bu yazıda Evita’nın kim olduğunu, nasıl yükseldiğini, nasıl öldüğünü ve naaşına ne olduğunu bulacaksınız. Kitapları, müzikali ve filmi de kısaca ele alıyoruz. Her bilgi, yazının sonundaki kaynaklara dayanır.
Eva Perón kimdir? Hikâyesi nasıl başladı?
María Eva Duarte, 7 Mayıs 1919’da Arjantin’in Buenos Aires eyaletindeki Los Toldos yöresinde doğdu. Juan Duarte ile Juana Ibarguren’in beş çocuğunun en küçüğüydü. Babası 1926’da öldü. Ailenin geçimini bundan sonra annesi Juana Ibarguren üstlendi.
Eva’nın öğrenimi ilkokul düzeyinde kaldı. Yine de hayatı sahnede şekillendi. Ekim 1934’te Radio Cultura’daki bir ses denemesi için Buenos Aires’e gitti. Siyasette öne çıkmadan önce on yılı aşkın süre radyo, tiyatro ve sinema oyunculuğu yaptı. Radyo çalışanlarının örgütü Asociación Radial Argentina’nın başkanlığını da yürüttü.
Bugün bir ofiste ya da okulda kendi yolunu çizmeye çalışan biriyseniz, bu başlangıç size tanıdık gelebilir. Küçük bir yöreden büyük şehre, bir ses denemesi için gelen genç bir kadın, on yıl sonra ülkenin en tanınan isimlerinden biri olacaktı.
Juan Perón’la tanışma ve first lady yılları
Eva, Albay Juan Domingo Perón ile 22 Ocak 1944’te Buenos Aires’teki Luna Park’ta tanıştı. Etkinlik, San Juan depremi mağdurları için düzenlenmiş bir yardım gecesiydi. Museo Evita’nın aktardığı 182 numaralı evlilik kaydına göre resmî nikâh 22 Ekim 1945’te Junín’de kıyıldı.
Juan Perón cumhurbaşkanı olunca Eva, 4 Haziran 1946’dan 26 Temmuz 1952’deki ölümüne kadar Arjantin’in first lady’si oldu. 1947’deki Avrupa gezisinde İspanya lideri Francisco Franco ve Papa XII. Pius ile görüştü.
Siyasi rolü protokolle sınırlı kalmadı. 29 Temmuz 1949’da kurulan Partido Peronista Femenino’nun, yani Peronist Kadınlar Partisi’nin kurucu lideri oldu. 31 Ağustos 1951’de radyodan yaptığı konuşmayla cumhurbaşkanı yardımcılığı adaylığını kabul etmeyeceğini açıkladı.
11 Kasım 1951 seçimleri, onun için bir ilkti. Hayatındaki ilk ve tek oyunu Avellaneda’daki Policlínico Presidente Perón hastanesinde kullandı.
Kadınların oy hakkı ve Eva Perón Vakfı
Eva Perón’un desteklediği 13.010 sayılı yasa 9 Eylül 1947’de kabul edildi. Yasa 23 Eylül’de yürürlüğe girdi ve kadınlara ulusal düzeyde seçme ve seçilme hakkı tanıdı. Bu hakkı yalnız Eva’nın sağladığı sık sık söylenir. Arjantin’in resmî tarih anlatımı ise 1947 yasasının Alicia Moreau, Julieta Lanteri ve Elvira Rawson gibi kadınların önceki mücadelelerinin de sonucu olduğunu belirtir. Doğru ifade şudur: Eva yasayı destekledi, mücadele ondan öncesine uzanıyordu.
Temmuz 1948’de tüzel kişilik kazanan Eva Perón Vakfı ise sosyal yardımın merkezi oldu. Vakıf; okullar, hastaneler, barınma kurumları ve bir hemşirelik okulu oluşturdu.
Eva Perón’un kitapları, müzikali ve filmi
Eva Perón’un kendi kaleminden iki metin öne çıkar. La razón de mi vida, yaşamını ve siyasi düşüncelerini anlatır. Kitap 1951’de Buenos Aires’te Peuser tarafından yayımlandı. Mi mensaje ölümünden sonra yayımlanan bir metindir. El testamento silenciado de Evita alt başlıklı 1994 Buenos Aires baskısı, UNSAM CEDINPE kataloğunda kayıtlıdır.
Hayatı, 1978 tarihli Evita müzikaline konu oldu. Müzikalin 1996 sinema uyarlamasında Eva’yı Madonna canlandırdı. Tarihsel Eva’yı görmek için ise yukarıdaki tarih ve belgelere bakmak gerekir.
Eva Perón neden öldü? Son fotoğraf ve ölüm
Eva Perón’un son kamuoyu görünümü, 4 Haziran 1952’de eşinin ikinci cumhurbaşkanlığı döneminin başlangıç törenlerinde gerçekleşti.
Ölüm, bu törenden 52 gün sonra geldi. Eva Perón 26 Temmuz 1952’de Buenos Aires’te, 33 yaşında rahim ağzı kanserinden öldü. Kısacası ölüm nedeni sorusunun yanıtı nettir: rahim ağzı kanseri.
Eva Perón’un mumyası: naaşına ne oldu?
Ölümünden sonra naaşı, İspanyol hekim Pedro Ara tarafından tahnit edilerek uzun süre korunabilecek hâle getirildi. Halk arasında bu yüzden mumya sözü kullanılır. Asıl ilginç olan, sonraki yolculuktur.
- 23 Kasım 1955: Juan Perón’u deviren darbenin ardından askerî istihbarat görevlileri naaşı Buenos Aires’teki CGT sendika merkezinden kaçırdı.
- Gizli yıllar: Naaşın yeri kamuoyundan yaklaşık 16 yıl saklandı.
- 3 Eylül 1971: Naaş, İspanya’da Juan Perón’a teslim edildi.
- 1974: Naaş Arjantin’e getirildi.
- 1976: Naaş, Buenos Aires’teki Recoleta Mezarlığı’nın Duarte aile mezarına yerleştirildi.
Naaştaki hasarların nedeni ise tartışmalıdır. Pedro Ara bunları taşıma sırasındaki özensizlikle açıklar. Ailesi ve 1974’te naaşı onaran Domingo Tellechea ise kasıtlı kötü muamele izleri bulunduğunu ileri sürdü.
Kitaplara girmeyen ayrıntılar
- Eva, Ekim 1934’te Radio Cultura’daki ses denemesi için Buenos Aires’e gitti. Bu yolculuk, hayatının yönünü belirleyen ilk adım oldu.
- Oyuncu olarak çalıştığı yıllarda radyo çalışanlarının örgütü Asociación Radial Argentina’nın başkanlığını yaptı.
- Hayatındaki tek oyunu, 11 Kasım 1951’de bir hastanede kullandı.
- Naaşı, İtalya’nın Milano kentinde María Maggi de Magistris sahte adıyla gömüldü.
- Buenos Aires’teki Museo Evita’nın Lafinur 2988 adresindeki binası, geçmişte Eva Perón Vakfı’nın zor durumdaki kadınlara hizmet veren 2 numaralı geçici barınma eviydi. Şehre giderseniz, Evita’nın yardım çalışmalarının izini aynı binada sürebilirsiniz.
Kısa kronoloji
- 7 Mayıs 1919 Eva Duarte, Los Toldos yöresinde doğdu.
- Ekim 1934 Radio Cultura’daki ses denemesi için Buenos Aires’e gitti.
- 22 Ocak 1944 San Juan depremi yardım etkinliğinde Juan Domingo Perón ile tanıştı.
- 22 Ekim 1945 Nikâh kaydına göre Junín’de Perón ile evlendi.
- 4 Haziran 1946 Arjantin first lady’si oldu.
- 23 Eylül 1947 13.010 sayılı kadın oy hakkı yasası yürürlüğe girdi.
- Temmuz 1948 Eva Perón Vakfı tüzel kişilik kazandı.
- 29 Temmuz 1949 Peronist Kadınlar Partisi kuruldu.
- 31 Ağustos 1951 Cumhurbaşkanı yardımcılığı adaylığını kabul etmeyeceğini açıkladı.
- 1951 La razón de mi vida yayımlandı.
- 11 Kasım 1951 Hastanede ilk ve tek oyunu kullandı.
- 4 Haziran 1952 Son kez kamuoyu önüne çıktı.
- 26 Temmuz 1952 Buenos Aires’te rahim ağzı kanserinden öldü.
- 23 Kasım 1955 Tahnit edilmiş naaşı CGT binasından kaçırıldı.
- 3 Eylül 1971 Naaşı İspanya’da Juan Perón’a teslim edildi.
- 1974 Naaşı Arjantin’e getirildi.
- 1976 Recoleta Mezarlığı’ndaki Duarte aile mezarına defnedildi.
Sık sorulan sorular
Eva Perón’un çocuğu var mıydı?
Hayır. Eva Perón’un çocuğu olmadı, dolayısıyla kendisine ait bir kız çocuğu da yoktu. Evita’yı anlatan popüler yapımlarda bu konuda karışıklık yaşanabilir.
Eva Perón kaç yaşında öldü?
Eva Perón 26 Temmuz 1952’de Buenos Aires’te 33 yaşında öldü. Ölüm nedeni rahim ağzı kanseriydi.
Eva Perón gerçekten kadınlara oy hakkını verdi mi?
Eva Perón, kadınlara ulusal düzeyde seçme ve seçilme hakkı tanıyan 13.010 sayılı yasayı destekledi. Arjantin’in resmî anlatımı ise yasanın Alicia Moreau, Julieta Lanteri ve Elvira Rawson gibi kadınların önceki mücadelelerinin de sonucu olduğunu belirtir.
Eva Perón neden cumhurbaşkanı yardımcısı olmadı?
Eva Perón, 31 Ağustos 1951’de radyodan yaptığı açıklamayla cumhurbaşkanı yardımcılığı adaylığını kabul etmeyeceğini duyurdu. Bu karar, ölümünden yaklaşık on bir ay önce açıklandı.
Eva Perón şimdi nerede yatıyor?
Naaşı 1976’dan beri Buenos Aires’teki Recoleta Mezarlığı’nda, Duarte aile mezarında bulunuyor. Oraya gelmeden önce İtalya ve İspanya’yı da kapsayan uzun bir yolculuk yaptı.
Kaynaklar
- Museo Evita — Evita cumple museoevita.org.ar
- Encyclopedia.com — Perón, Eva (1919–1952) encyclopedia.com
- Wikipedia — Eva Perón en.wikipedia.org
- Museo Evita — El casamiento de Eva Duarte y Juan Perón museoevita.org.ar
- Argentina.gob.ar — Día del voto femenino argentina.gob.ar
- Argentina.gob.ar — Evita, referente de las mujeres de la política argentina.gob.ar
- UNSAM CEDINPE — La razón de mi vida cedinpe.unsam.edu.ar
- UNSAM CEDINPE — Mi mensaje cedinpe.unsam.edu.ar
- Vikipedi — Eva Perón tr.wikipedia.org
- Museo Evita — El derrotero del cuerpo de Eva museoevita.org.ar
- Museo Evita — Museo Evita museoevita.org.ar
Görsel: Museo del Bicentenario – “Retrato de Juan Domingo Perón y Eva Duarte”, Numa Ayrinhac.jpg — Numa Ayrinhac, Public domain
