Aqartanın (Agarta) gerçək yeraltı sivilizasiya olduğu təsdiqlənməyib. Onun sənədləşdirilmiş müasir hekayəsi 1873-cü ildə başlayır. Üstəlik, ilk təsvir edilən şəhər heç yeraltında deyildi. Sonrakı kitablar bu məkanı ruhani hökmdarın idarə etdiyi gizli Himalay krallığına çevirdi. Bu fərq vacibdir: bir müəllifin Aqarta haqqında yazması əfsanənin tarixinə dair dəlildir. Krallığın özünün mövcudluğunu sübut etmir.
Türkiyəyə (Türkiye) səfər edirsinizsə, Dərinquyu (Derinkuyu) bu suala konkret məkan üzərindən baxmağa imkan verir. Yeraltı şəhər Nevşəhərdən (Nevşehir) 30 kilometr cənubda yerləşir və təxminən 85 metr dərinliyə çatır. Bu ölçülər gerçək bir məkanı təsvir edir. Onu Aqarta ilə bağlayan iddialar isə ayrıca qiymətləndirilməlidir.
Aqarta əfsanəsi haradan gəlir?
Sənədləşdirilmiş ən erkən müasir başlanğıc Louis Jacolliotun 1873-cü ildə çıxan Les fils de Dieu kitabıdır. O, Hindistanda xarabalığa çevrilmiş qədim paytaxtı Asgartha adlandırırdı. Onun Asgarthası yerin altında yaşayan sivilizasiya deyildi. Bu ilk versiyanı sonrakı mətnlərlə yanaşı oxuduqda hekayənin məkanının ciddi şəkildə dəyişdiyi görünür.
Jacolliot iddia edirdi ki, brahman dostları ona Hindistan tarixinin 15 000 ilini təsvir edən əlyazmalar göstəriblər. Bu, onun öz mətnində irəli sürdüyü iddiadır. Onun hekayəsi ilə həqiqi hind mifologiyası arasındakı oxşarlıq məhdud sayılıb. Buna görə siz qədim əlyazmalar barədə iddianı onun öz kitabının sənədləşdirilmiş nəşr faktından ayırmalısınız.
İrəli sürülən izahlardan biri Aqarta adını Asqardın (Asgard) yazılış variantı olan Asgarth ilə əlaqələndirir. Bu, təsdiqlənmiş mənşə deyil, etimoloji ehtimaldır. Həmin ehtimal Jacolliotun hekayəsini daha qədim yeraltı ənənənin sübutuna çevirmək üçün istifadə edilməməlidir.
Hansı Aqarta kitabı yeraltı krallıq təsvirini yaratdı?
Alexandre Saint-Yves d’Alveydre 1886-cı ildə nəşr olunan Mission de l’Inde en Europe əsərində əfsanəni yeraltına köçürdü. Onun Aqartası Himalay dağlarının (Himalayalar) altındakı böyük şəhərlərdən ibarət idi. Bu gizli krallığı Brahâtma adlı ali ruhani hökmdar idarə edirdi. Bu təsəvvür Jacolliotun Hindistandakı xaraba paytaxtından fərqlənirdi.
Saint-Yves kitabxanaları da təsvir edirdi. Burada bəşəriyyətin ən qədim bilikləri daş üzərinə həkk olunmuş kitablarda qorunurdu. Kitabxanalar onun krallığına yeraltı sığınacaq olmaqdan əlavə bir vəzifə verirdi. Onun mətnində Aqarta qədim biliklərin ruhani hakimiyyət altında qorunduğu yer idi.
Saint-Yves 1886-cı il nəşrini dövriyyədən çıxardı. Kitab onun ölümündən sonra, 1910-cu ildə yenidən nəşr olundu. Bu nəşr tarixi sizə yeraltı krallıq versiyasının sonrakı oxucular üçün necə əlçatan qaldığını izləməyə kömək edir. O, ezoterik bir mətnin yayılmasını sənədləşdirir. Şəhərlərin fiziki mövcudluğunu təsdiqləmir.
Xronologiya
- 1873: Louis Jacolliot Les fils de Dieu əsərində Asgarthanı yeraltında olmayan qədim şəhər kimi təsvir etdi.
- 1886: Saint-Yves d’Alveydre Mission de l’Inde en Europe əsərində Himalay dağlarının altındakı krallığı təsvir etdi.
- 1910: Saint-Yvesin dövriyyədən çıxardığı kitab onun ölümündən sonra yenidən nəşr olundu.
- 1922: Ferdynand Ossendowski Beasts, Men and Gods vasitəsilə Agharti hekayəsini daha geniş oxucu kütləsinə çatdırdı.
- 2007: Colin Summerhayes və Peter Beeching Antarktidadakı gizli nasist bazası haqqında hekayələri tarixi dəlillər əsasında qiymətləndirdilər.
Aqarta haradadır? Aqarta xəritəsi nəyi göstərə bilər?
Saint-Yves krallığını Himalay dağlarının altında yerləşdirirdi. Türkcə Vikipediya Agartanı Tibet və Mərkəzi Asiya ilə əlaqələndirilən əfsanəvi yeraltı təşkilat kimi təsvir edir. İddiaya görə, o, Asiyadakı dağ silsilələrinin daxilindədir. Başqa versiyalarda girişlər Tibetdə, Qobi səhrasında (Gobi), Gizada (Gize) və qütblərdə göstərilir. Bu məkanlar vahid, ardıcıl coğrafiya yaratmır.
Ossendowski Beasts, Men and Gods kitabının 46-cı fəslində qeyri-müəyyənliyi açıq ifadə edirdi. O yazırdı ki, Aqartanın harada olduğunu heç kim bilmir. Onun nəql etdiyi məlumatlar Əfqanıstan (Afganistan) və Hindistan da daxil olmaqla müxtəlif yerlərə işarə edirdi. Buna görə mətnin bölgə adları çəkməsi dəqiq yer müəyyənləşdirməyə kifayət etmir.
Bu iddialar əsasında hazırlanmış xəritə əfsanənin müxtəlif versiyalarındakı məkanları bir araya gətirərdi. Himalay dağları altındakı məkanın Saint-Yvesə, ziddiyyətli məlumatların isə Ossendowskiyə aid olduğu göstərilməlidir. İrəli sürülən hər girişi təsdiqlənmiş şəbəkənin hissəsi saymaq mətnlərin özündəki qeyri-müəyyənliyi aradan qaldırmış olardı.
Aqarta sakinləri və onların hökmdarı kimlərdir?
Saint-Yvesin hekayəsində Brahâtma krallığın ruhani hökmdarıdır. Ossendowskinin mətnində isə Dünya Hökmdarı üçün Brahytma adı işlədilir. 46-cı fəsildə bu hökmdara gələcək hadisələri bilən Mahytma və həmin hadisələrin səbəblərini yönəldən Mahynga kömək edir. Bunlar nəql edilən inanc sisteminin daxilindəki obrazlardır.
Ossendowskinin mətnindəki bir rəqəmə xüsusi diqqət lazımdır. Onun qeyd etdiyi 800 milyon insan, iddiaya görə, Dünya Hökmdarının yer səthində görünmədən idarə etdiyi insanlardır. Bu, Aqartanın yeraltı sakinlərinin sayı deyil. Rəqəmi krallığın əhalisi kimi təqdim etmək parçanın mənasını dəyişir.
Ossendowski əfsanəni necə yaydı?
Polşalı yazıçı Ferdynand Ossendowski 1922-ci ildə Beasts, Men and Gods kitabını nəşr etdirdi. O, Agharti adından istifadə edirdi. Kitabı əfsanənin geniş oxucu kütləsinə çatmasına kömək etdi. Əsərin beşinci hissəsində Dünya Hökmdarına və yeraltı krallığa həsr olunmuş 46–49-cu fəsillər yer alır.
46-cı fəsildə bir soyotun Nogan Kul gölü yaxınlığında Ossendowskiyə tüstü çıxan bir dəlik göstərməsi nəql olunur. Deyilənə görə, bu dəlik Aghartiyə aparırdı. Konkret ünsürlər nəql edilən görüş, göl və dəlikdir. Dəliyin krallığa giriş kimi təqdim olunması onun hekayəsi daxilindəki iddia olaraq qalır.
Həmin fəsildə Aqartanın yerinin bilinmədiyi də etiraf olunur. Tüstülü giriş hekayəsini qiymətləndirərkən bu etiraf vacibdir. Adı çəkilən gölün yaxınlığında bir dəliyin olması barədə məlumat Ossendowskinin özünün qeyd etdiyi daha geniş qeyri-müəyyənliyi həll etmir. Krallığın harada olduğu yenə naməlum qalır.
Aqarta ilə Şambala arasında nə əlaqə var?
Karolina Maria Hess və Przemysław Sieradzan Aqartanı buddizmdəki Şambala (Şambhala) mifinin Qərb ezoterizmində mənimsənilməsi çərçivəsində araşdırırlar. Onların elmi yanaşması əfsanəni şərhlərin tarixi daxilində nəzərdən keçirir. Bu, Himalay məkanının ədəbiyyat tarixi ilə yanaşı dini və ezoterik ideyalar müzakirəsinə də niyə aid olduğunu anlamağa kömək edir.
Onların araşdırmasında Saint-Yvesin təsvir etdiyi nəhəng tunellər də müzakirə olunur. İddiaya görə, bu tunellər Himalay krallığını başqa qitələrlə birləşdirirdi. Onlara yalnız gizli biliklərə vaqif edilmiş insanların daxil ola bildiyi deyilirdi. Bu məhdudiyyət iddianın bir hissəsidir. Tunellərin mövcudluğuna dair müstəqil dəlil vermir.
Dərinquyu Aqarta şəhəridirmi?
Dərinquyu sənədlərlə təsdiqlənmiş yeraltı memarlıq nümunəsidir. Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinə (Kültür ve Turizm Bakanlığı) görə, şəhər Nevşəhərdən 30 kilometr cənubda yerləşir və yerin altında təxminən 85 metr dərinliyə uzanır. Təsvirində ikinci qatda missioner məktəbi, daha aşağı qatda isə xaçşəkilli planı olan kilsə qeyd edilir.
Türkcə Vikipediya Nevşəhərin tunellərini Aqarta ilə əlaqələndirən bir iddianı nəql edir. Bu əlaqəni təsdiqlənmiş arxeoloji nəticə kimi təqdim etmir. Nazirliyin Dərinquyu təsvirində də Aqarta ilə əlaqə qurulmur. Siz yeraltı şəhərin fiziki xüsusiyyətlərini qəbul edə, gizli krallıq haqqında ayrıca hekayəyə isə inanmayabilirsiniz.
Bir kitabdakı hadisə məkanı ilə küçə ünvanı arasındakı gündəlik fərqi düşünün. Jacolliotun Asgarthasının və Saint-Yvesin krallığının öz hekayələrində yeri var. Dərinquyunun isə Nevşəhərə nəzərən sənədləşdirilmiş mövqeyi və ölçülmüş təxmini dərinliyi var. Hər ikisində yeraltı məkanın olması bu fərqli təsvirləri bir-birinin əvəzinə işlətməyə əsas vermir.
Antarktidadakı Aqarta iddiaları necə?
Bəzi Aqarta hekayələri əfsanəni Antarktidadakı (Antarktika) gizli nasist bazası haqqında iddialarla əlaqələndirir. Colin Summerhayes və Peter Beeching baza hekayəsini 2007-ci ildə dərc olunan Hitler’s Antarctic base: the myth and the reality araşdırmasında təhlil etdilər. Onlar belə nəticəyə gəldilər ki, Dronning Maud Land ərazisində müharibə dövrünə aid gizli alman bazası mövcud olmayıb.
Araşdırmada 1946–1947-ci illərdə keçirilən Highjump əməliyyatı (Highjump Operasyonu) da nəzərdən keçirilirdi. Müəlliflər müəyyən etdilər ki, onun məqsədi ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrini Arktika (Arktik) şəraitində mümkün müharibəyə hazırlamaq idi. Bu, Antarktidadakı iddia edilən gizli bazaya hücum deyildi. Əməliyyatı həmin bazanın dəlili kimi göstərmək onların tarixi qiymətləndirməsinə ziddir.
Seysmologiya Yerin içinin boş olması barədə nə deyir?
Aqartanın Yerin içinin boş olması ilə bağlı yozumu seysmik ölçmələrlə ziddiyyət təşkil edir. Britaniya Geoloji Xidməti (Britanya Jeoloji Araştırmaları Kurumu) izah edir ki, S dalğaları mantiyada saniyədə təxminən 4,5 kilometr sürətlə yayılır. Onlar maye xarici nüvədən keçə bilmir. Bu müşahidələr fərqli fiziki xüsusiyyətlərə malik daxili qatları təsvir edir.
Bu dəlillər konkret olaraq Yerin içinin boş olması versiyasına aiddir. Dərinquyunun sənədləşdirilmiş yeraltı boşluqları mantiya və xarici nüvə haqqında ölçmələri təkzib etmir. Gerçək yeraltı şəhər və içi boş planet iddiası çox fərqli miqyaslara aiddir. Hər ikisinin Aqarta müzakirələrində yer alması bunu dəyişmir.
Bələdçi kitablarında rast gəlməyəcəyiniz təfərrüatlar
Saint-Yves Agarttha adını zorakılıq və anarxiyanın çata bilmədiyi yer kimi izah edirdi. Bu məna onun krallığına Himalay dağlarının altındakı məkanla yanaşı qoruyucu ideal da verirdi. Daş kitabların saxlandığı kitabxanalar həmin təsəvvürə uyğun gəlirdi. İddiaya görə, biliklər nizamsızlıqdan qorunan bir ölkədə saxlanırdı.
İki kiçik təfərrüat da böyük yanlış anlaşılmaların qarşısını alır. Jacolliotun 1873-cü ildə təsvir etdiyi Asgartha yer səthində idi. Ossendowskinin 800 milyon rəqəmi isə guya yer səthində idarə olunan insanlara aid idi. Bu təfərrüatların heç biri Yerin daxilində yaşayan və mövcudluğu sənədlərlə təsdiqlənmiş nəhəng əhali haqqında tanış təsəvvürü dəstəkləmir.
Tez-tez verilən suallar
Aqarta gerçək yeraltı sivilizasiyadırmı?
Aqartanın gerçək yeraltı sivilizasiya olduğu təsdiqlənməyib. Onun sənədləşdirilmiş müasir inkişafı Jacolliotun 1873-cü ildə təsvir etdiyi Asgarthadan Saint-Yvesin yeraltı krallığına və Ossendowskinin Agharti hekayəsinə uzanır.
Aqartanın harada olduğu iddia edilir?
Saint-Yves onu Himalay dağlarının altında yerləşdirirdi. Başqa mətnlər girişləri Tibetdə, Qobidə, Gizada və qütblərdə göstərir. Ossendowski onun yerinin bilinmədiyini yazırdı.
Dərinquyu Aqartanın mövcudluğunu sübut edirmi?
Xeyr. Dərinquyu Nevşəhər yaxınlığında, mövcudluğu sənədlərlə təsdiqlənmiş yeraltı şəhərdir. Nazirlik onun dərinliyini, məktəbini və kilsəsini təsvir edir, lakin şəhəri Aqartanın bir hissəsi kimi göstərmir.
Aqarta əfsanəsini hansı kitablar formalaşdırıb?
Əsas kitablar Jacolliotun Les fils de Dieu, Saint-Yvesin Mission de l’Inde en Europe və Ossendowskinin Beasts, Men and Gods əsərləridir. Onların nəşr tarixləri müvafiq olaraq 1873, 1886 və 1922-ci illərdir.
Mənbələr
- Vikipediya — Agartha en.wikipedia.org
- Türkcə Vikipediya — Agarta tr.wikipedia.org
- Simon & Schuster / Inner Traditions — Agarttha krallığı simonandschuster.net
- Ferdynand Ossendowski, Project Gutenberg — Heyvanlar, insanlar və tanrılar gutenberg.org
- Karolina Maria Hess və Przemysław Sieradzan, Yagellon Universitetinin (Jagiellon Üniversitesi) repozitoriyası — Himalayların ezoterik xəyallarının araşdırılması ruj.uj.edu.pl
- Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi, Kapadokiya Ərazi İdarəsi (Kapadokya Alan Başkanlığı) — Dərinquyu yeraltı şəhəri kapadokyaalan-arsiv.ktb.gov.tr
- Colin Summerhayes və Peter Beeching, Polar Record — Hitlerin Antarktida bazası: mif və gerçəklik wikileaks.org
- Britaniya Geoloji Xidməti — Zəlzələlər necə aşkarlanır, yerləri müəyyənləşdirilir və ölçülür? bgs.ac.uk
FAQ
Aqarta gerçək yeraltı sivilizasiyadırmı?
Aqartanın gerçək yeraltı sivilizasiya olduğu təsdiqlənməyib. Əfsanənin sənədləşdirilmiş müasir inkişafı Jacolliotun 1873-cü ildə təsvir etdiyi Asgartha ilə başlayır və Saint-Yvesin yeraltı krallığı ilə davam edir.
Aqartanın harada olduğu iddia edilir?
Saint-Yves onu Himalay dağlarının altında yerləşdirirdi. Başqa mətnlər girişləri Tibet, Qobi, Giza və qütblərlə əlaqələndirir. Ossendowski isə onun yerini heç kimin bilmədiyini yazırdı.
Dərinquyu Aqartanın mövcudluğunu sübut edirmi?
Xeyr. Dərinquyu Nevşəhər yaxınlığında, təxminən 85 metr dərinliyə çatan, mövcudluğu sənədlərlə təsdiqlənmiş yeraltı şəhərdir. Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi buradakı məktəb və kilsəni təsvir edir, lakin onları Aqarta ilə əlaqələndirmir.
Aqarta əfsanəsini hansı kitablar formalaşdırıb?
Əsas kitablar Louis Jacolliotun 1873-cü ildə çıxan «Les fils de Dieu», Alexandre Saint-Yves d’Alveydrenin 1886-cı ildə çıxan «Mission de l’Inde en Europe» və Ferdynand Ossendowskinin 1922-ci ildə çıxan «Beasts, Men and Gods» əsərləridir.
