Corc Vaşinqton kimdir? ABŞ-ın ilk prezidenti necə oldu?

Corc Vaşinqton kimdir?

Corc Vaşinqton (George Washington) Virciniyada doğulmuş hərbi komandan, ABŞ-ın qurucu atalarından biri və ölkənin ilk prezidenti idi. O, 30 aprel 1789-cu ildən 4 mart 1797-ci ilədək prezident olub. Vəzifəyə başlamazdan əvvəl Kontinental Orduya komandanlıq edib. ABŞ Konstitusiyasını hazırlayan konventə də sədrlik edib.

Onun necə prezident olduğunu anlamaq üçün siz ictimai fəaliyyətinin üç mərhələsini izləməlisiniz. 1775-ci ildə Kontinental Ordunun komandanı təyin olunub. 1787-ci ildə Konstitusiya Konventinə sədrlik edib. 1789-cu ildə isə prezident seçkisində iştirak edən seçicilərin hamısı ona səs verib. Hərbi komandanlığı, konstitusiyanın hazırlanmasındakı rolu və prezident seçilməsi ayrı-ayrı mərhələlər idi.

Corc Vaşinqton harada doğulub və haralı idi?

Vaşinqton 22 fevral 1732-ci ildə Poups Krikdə (Popes Creek) anadan olub. Doğulduğu yer Britaniyanın Virciniya (Virginia) koloniyasında yerləşirdi. Beləliklə, o, Britaniya koloniyasında doğulub. Sonradan Britaniyaya qarşı müharibədə komandan, daha sonra isə ABŞ-ın ilk prezidenti olub.

Virciniya onun doğulduğu yerlə sonrakı evini də birləşdirir. Evi və plantasiyası olan Maunt Vernon (Mount Vernon) Feyrfaks (Fairfax) dairəsində, Potomak (Potomac) çayının sahilində yerləşir. Mülk Vaşinqton şəhərindən təxminən 25 kilometr cənubdadır. Poups Krik onun doğulduğu yer idi. Maunt Vernon isə 1799-cu ildə vəfat etdiyi ev idi.

Corc Vaşinqtonun Delaver çayını keçməsi

İkinci Kontinental Konqres 1775-ci ildə Vaşinqtonu Kontinental Ordunun baş komandanı seçdi. Ordu Britaniyaya qarşı döyüşürdü. Bu təyinat onun həm Konstitusiya Konventinə rəhbərliyindən, həm də prezident seçilməsindən əvvəl baş verdi.

25–26 dekabr 1776-cı il gecəsi Vaşinqton qoşunlarını Delaver (Delaware) çayından keçirdi. Bu keçidin ardınca Nyu-Cersidəki (New Jersey) Trentona hücum etdi. Siz “Vaşinqtonun Delaveri keçməsi” ifadəsini eşitmisinizsə, onun arxasında məhz bu hərbi əməliyyat dayanır: Trentona hücumla bağlı çay keçidi.

Daha bir mühüm hadisə Yorktaunda (Yorktown) baş verdi. Vaşinqtonun komandanlığı altındakı Amerika və Fransa qüvvələri burada mühasirə əməliyyatı apardılar. Britaniya qüvvələri 19 oktyabr 1781-ci ildə təslim oldular. Delaver keçidi və Yorktaun hadisələri onun prezidentlikdən əvvəlki hərbi fəaliyyətinə aiddir.

Corc Vaşinqton ABŞ-ın ilk prezidenti necə oldu?

Vaşinqton 1787-ci ildə Filadelfiyada (Philadelphia) Konstitusiya Konventinə sədrlik etdi. Konvent ABŞ Konstitusiyasını hazırladı. Bundan sonra onun prezidentliyə yolu seçicilərin müəyyənləşdirilməsindən, səsvermədən, Konqresdə səslərin sayılmasından və prezident andından keçdi.

Ştatlar seçiciləri 15 dekabr 1788-ci ildən 10 yanvar 1789-cu ilədək müəyyənləşdirdilər. Həmin seçicilər 4 fevral 1789-cu ildə səs verdilər. Bu tarixlər fərqli mərhələləri göstərir. Əvvəl prezidentə səs verəcək şəxslər seçildi. Sonra həmin şəxslər seçici səslərini verdilər.

Yalnız 10 ştat iştirak etdi. Nyu-York (New York) öz seçicilərini təyin edə bilmədi. Şimali Karolina (Kuzey Karolina) və Rod-Aylend (Rhode Island) Konstitusiyanı hələ təsdiqləməmişdilər. Buna görə onlar seçkidə iştirak etmədilər. Deməli, Vaşinqtonun yekdilliklə seçilməsi həmin seçkiyə faktiki qatılmış seçicilərə aiddir.

1789-cu ildə tətbiq olunan sistemə görə hər seçici iki fərqli şəxsə səs verirdi. Seçicilərin əksəriyyətinin dəstəyini qazanan və ən çox səs toplayan şəxs prezident olurdu. İkinci yeri tutan isə vitse-prezident seçilirdi. Beləcə, eyni seçki prosesi həm Vaşinqtonu, həm də onun vitse-prezidentini müəyyənləşdirdi.

İştirak edən 69 seçicinin hamısı Vaşinqtona səs verdi. Con Adams (John Adams) 34 seçici səsi aldı və vitse-prezident oldu. Siz Vaşinqtonun yekdilliklə seçildiyini oxuyanda bilməlisiniz ki, bu ifadə həmin 69 seçicini nəzərdə tutur. Bu, bütün əhalinin ona səs verməsi demək deyil.

Konqres seçici səslərini 6 aprel 1789-cu ildə saydı. Yetərli sayda üzv hələ Nyu-Yorka çatmadığı üçün sayım gecikmişdi. Beləliklə, fevraldakı səsvermə və apreldəki sayım ayrı hadisələr idi. Həmin ayın sonunda isə prezidentin andiçmə mərasimi keçirildi.

Vaşinqton prezident andını harada içdi?

Vaşinqton 30 aprel 1789-cu ildə Nyu-Yorkdakı Federal Hollun (Federal Hall) eyvanında and içdi. Andı Robert R. Livinqston (Robert R. Livingston) qəbul etdi. Bu andiçmə mərasimi ilə onun ABŞ-ın ilk prezidenti kimi fəaliyyəti başladı.

Vaşinqton 1792-ci ildə yenidən seçicilərin yekdil dəstəyini qazandı. İştirak edən 132 seçicinin hamısı ona səs verdi. Onun prezidentliyi 4 mart 1797-ci ildə başa çatdı. İkinci müddətindən sonra vəzifədən ayrılmaqla prezidentlərin iki müddətdən sonra getməsi barədə mühüm ənənənin əsasını qoydu.

Corc Vaşinqton və Hamilton

Aleksandr Hamilton (Alexander Hamilton) İstiqlaliyyət müharibəsi zamanı Vaşinqtonun adyutantı olub. Onların iş münasibətləri prezident administrasiyasında da davam edib. Hamilton 1789-cu ildə Vaşinqtonun rəhbərliyi altında ABŞ-ın ilk maliyyə naziri olub.

Beləliklə, onların əlaqəsi həm müharibə, həm də dövlət idarəçiliyi dövrünü əhatə edir. Hamilton Vaşinqton administrasiyasında maliyyə işlərinə rəhbərlik etməzdən əvvəl Britaniyaya qarşı mübarizədə onunla işləyib. Onun təyinatı Vaşinqtonun ilk andiçmə mərasimi ilə eyni ilə təsadüf edir.

Corc Vaşinqtonun həyat yoldaşı və nəsli

Vaşinqton 6 yanvar 1759-cu ildə Marta Dendric Kastislə (Martha Dandridge Custis) evlənib. Onların nikahı Vaşinqtonun 1775-ci ildə Kontinental Ordunun komandanı təyin edilməsindən və 1789-cu ildə prezident andı içməsindən əvvəl baş tutub.

Corc Vaşinqtonun bioloji övladı olmayıb. Buna görə onun birbaşa bioloji nəsli yoxdur. Vaşinqton ailəsinin nəsli onun bacı-qardaşları və digər qohumları vasitəsilə davam edir. Deməli, Vaşinqton soyadı ilə qohumluq əlaqəsinin olması prezidentin birbaşa bioloji nəslindən gəlməkdən fərqlidir.

Bələdçi kitablarda tapa bilməyəcəyiniz təfərrüatlar

Vaşinqtonun boyu, diş problemləri və kommersiya məqsədli içki zavodu onun ictimai bioqrafiyasına konkret təfərrüatlar əlavə edir. Maunt Vernon onun boyunu 6 fut 2 düym, yəni təxminən 1,88 metr göstərir. Dişlərinin tarixçəsi isə xarici görünüşü haqqında geniş yayılmış bir iddianı düzəldir.

Corc Vaşinqtonun dişləri

Vaşinqtonun diş protezləri taxtadan deyildi. Onların tərkibində insan və heyvan dişləri, begemot fil sümüyü və metal hissələr var idi. Taxta dişlər hekayəsi onun protezlərində istifadə olunan materiallar barədə yanlış təsəvvür yaradır.

1789-cu ildə and içəndə Vaşinqtonun yalnız bir təbii dişi qalmışdı. Diş həkimi Con Qrinvud (John Greenwood) həmin son dişi 1796-cı ildə çəkdi. Beləliklə, ilk prezident andı və son dişinin çəkilməsi onun diş tarixçəsində iki konkret məqamı göstərir.

İçki zavodu və bir dollarlıq əsginas

Vaşinqton 1797-ci ildə Maunt Vernonda kommersiya məqsədli spirtli içki istehsalına başladı. Zavod 1799-cu ildə təxminən 11,000 qallon viski istehsal etdi. Bu zavod mülkü Vaşinqtonun prezidentliyinin bitdiyi il başladığı bizneslə əlaqələndirir.

Siz onunla gündəlik həyatda pul vasitəsilə də qarşılaşa bilərsiniz. Vaşinqtonun portreti ABŞ-ın bir dollarlıq əsginasının ön üzündədir. Portret bu nominalda ilk dəfə 1869-cu il seriyasında yer alıb. Bu, onun prezidentliyindən və ölümündən xeyli sonra baş verib.

Albalı ağacı hekayəsində nə yanlışdır?

Albalı ağacı əfsanəsinə görə Vaşinqton uşaq vaxtı bir ağacı kəsib və bunu atasına dürüstlüklə etiraf edib. Maunt Vernon bu hekayəni tarixi fakt kimi qəbul etmir. Hekayənin Meyson Lok Vimsin (Mason Locke Weems) yazdığı bioqrafiyanın 1806-cı ildə nəşr olunmuş beşinci nəşrində yer aldığını bildirir.

Nəşr tarixi burada əhəmiyyətlidir. Vaşinqton 1799-cu ildə vəfat edib. Hekayənin bu versiyası isə 1806-cı ildə ortaya çıxıb. Buna görə onu sənədləşdirilmiş uşaqlıq hadisəsi kimi deyil, sonradan yaranmış bioqrafik əfsanə kimi qiymətləndirmək lazımdır.

Maunt Vernonda köləlik

1799-cu ildə Maunt Vernonda kölə vəziyyətində saxlanılan 317 insan yaşayırdı. Onlardan 123-ü hüquqi baxımdan Corc Vaşinqtonun mülkiyyəti sayılırdı. Bu rəqəmlər fərqli qrupları göstərir: mülkdə kölə vəziyyətində yaşayan hər kəsi və şəxsən Vaşinqtonun hüquqi mülkiyyətində olanları.

Onun 1799-cu ilin iyulunda yazdığı vəsiyyətnamə Uilyam Liyə (William Lee) dərhal azadlıq verirdi. Sahib olduğu digər kölə insanların azadlığa çıxmasını isə Martanın ölümünə bağlayırdı. Kastis (Custis) miras əmlakına daxil olan insanlar bu müddəalardan kənarda qalırdı. Beləliklə, vəsiyyətnamə Maunt Vernonda kölə vəziyyətində saxlanılan hər kəsə dərhal azadlıq vermirdi.

Vaşinqtonun qurucu ata kimi rolu onun plantasiyasına dair bu faktlarla yanaşı nəzərdən keçirilməlidir. O, Kontinental Orduya rəhbərlik edib və prezident olub. Eyni zamanda, hüquqi baxımdan kölə insanların sahibi olub. Vəsiyyətnaməsinin müddəaları həm vaxt, həm də əhatə etdiyi insanlar baxımından konkret məhdudiyyətlər daşıyırdı.

Vaşinqtonun ölümü və Maunt Vernondakı məzarı

Vaşinqton 14 dekabr 1799-cu ildə Virciniyadakı Maunt Vernon evində vəfat edib. Onun 67 yaşı var idi. Ölümündən əvvəl ağır boğaz infeksiyası keçirib.

1831-ci ildə Corc və Marta Vaşinqtonun nəşləri Maunt Vernondakı köhnə ailə sərdabəsindən Yeni sərdabəyə köçürülüb. Onlar bu gün də oradadırlar. Siz onun həyatını coğrafi baxımdan izləyərkən bu mülkün evini, plantasiyasını, ölümünü və dəfn yerini birləşdirdiyini görə bilərsiniz.

Xronologiya

• 22 fevral 1732: Virciniya koloniyasındakı Poups Krikdə doğuldu.
• 6 yanvar 1759: Marta Dendric Kastislə evləndi.
• 1775: Kontinental Orduya komandanlıq etmək üçün seçildi.
• 25–26 dekabr 1776: Trentona hücum üçün Delaver çayını keçdi.
• 19 oktyabr 1781: Britaniya qüvvələri Yorktaunda təslim oldular.
• 1787: Konstitusiya Konventinə sədrlik etdi.
• 15 dekabr 1788–10 yanvar 1789: Ştatlar prezident seçicilərini müəyyənləşdirdilər.
• 4 fevral 1789: İştirak edən 69 seçicinin hamısının səsini aldı.
• 6 aprel 1789: Konqres seçici səslərini saydı.
• 30 aprel 1789: Federal Hollda prezident andı içdi.
• 1792: İştirak edən 132 seçicinin hamısının səsi ilə yenidən seçildi.
• 4 mart 1797: Prezidentliyi başa çatdı.
• 1797: Maunt Vernonda kommersiya məqsədli içki zavodunu işə saldı.
• İyul 1799: Köləlikdən azad etməyə dair məhdud müddəaları olan vəsiyyətnaməsini yazdı.
• 14 dekabr 1799: Maunt Vernonda vəfat etdi.
• 1831: Nəşi Maunt Vernonun Yeni sərdabəsinə köçürüldü.

Tez-tez verilən suallar

Corc Vaşinqton harada anadan olub?

O, 22 fevral 1732-ci ildə Britaniyanın Virciniya koloniyasında, Poups Krikdə anadan olub.

Vaşinqton ilk prezident necə olub?

4 fevral 1789-cu ildə iştirak edən 69 seçicinin hamısı ona səs verib. Konqres səsləri 6 apreldə sayıb. O, 30 apreldə and içib.

Corc Vaşinqtonun dişləri taxtadan idi?

Xeyr. Onun diş protezlərində insan və heyvan dişlərindən, begemot fil sümüyündən və metal hissələrdən istifadə olunub.

Vaşinqtonun bioloji övladı olub?

Onun bioloji övladı olmayıb və birbaşa bioloji nəsli yoxdur. Bacı-qardaşlarının və digər Vaşinqton qohumlarının nəsli davam edir.

Mənbələr

1. Mount Vernon — George Washington mountvernon.org
2. Vikipedi — George Washington tr.wikipedia.org
3. Wikipedia — George Washington en.wikipedia.org
4. Mount Vernon — 1789-cu il prezident seçkisi edit.mountvernon.org
5. Milli Arxivlər — 1789-cu il Seçicilər Kollegiyasının nəticələri archives.gov
6. Milli Arxivlər — George Washington-un ilk andiçmə nitqi archives.gov
7. Milli Arxivlər — 1792-ci il Seçicilər Kollegiyasının nəticələri archives.gov
8. Mount Vernon — George Washington-un dişləri mountvernon.org
9. Mount Vernon — İçki zavodu mountvernon.org
10. Mount Vernon — George Washington və albalı ağacı əfsanəsi edit.mountvernon.org
11. Qravür və Çap Bürosu — $1 əsginası bep.gov
12. Mount Vernon — Washington-un vəsiyyətnaməsində kölə insanların statusu mountvernon.org
13. Mount Vernon — George Washington-un ölümü mountvernon.org
14. Mount Vernon — Washington sərdabəsi mountvernon.org
15. Wikipedia — Mount Vernon en.wikipedia.org

FAQ

Image: Gilbert Stuart – George Washington (The Athenaeum Portrait) – Google Art Project.jpg — Gilbert Stuart, Public domain