هرکولانیوم (Herkulaneum) شهری از دوران روم باستان است که در ارکولانوی امروزی، در منطقهٔ کامپانیای ایتالیا، حدود ۸ کیلومتری جنوب شرقی ناپل قرار دارد. این شهر به شکلی متفاوت از پمپئی حفظ شد. جریان‌های داغ آتشفشانی چوب و پاپیروس‌ها را زغالی کردند و حدود ۲۰ متر مواد آتشفشانی شهر را پوشاند. پمپئی عمدتاً زیر خاکستر و لاپیلی مدفون شد. در هرکولانیوم، دفن شدن در عمق زیاد شرایطی بدون اکسیژن نیز ایجاد کرد که پاپیروس‌های زغالی‌شده را از پوسیدگی بیشتر حفظ کرد.
یک پلکان چوبی، یک کلید خانه و یک طومار کتاب، هرکدام بخشی از هرکولانیوم را پیش چشم شما می‌آورند. شما می‌توانید رد این اشیا را از یک سکونتگاه ساحلی رومی، تا فوران سال ۷۹ میلادی و سپس کاوش‌های زیر ارکولانوی امروزی دنبال کنید. خط ساحلی باستانی بخش دیگری از این سرگذشت را نشان می‌دهد: حدود ۳۰۰ نفر که بقایایشان در فضاهای طاقدار کنار ساحل پیدا شد.
هرکولانیوم کجاست و پیش از فوران چه نوع شهر رومی بود؟
هرکولانیوم بر فلاتی رو به دریا، در دامنهٔ وزوو قرار داشت. دو آبراهه مرز شرقی و غربی آن را شکل می‌دادند. بندر کوچک و موقعیت ساحلی شهر، زمین‌داران ثروتمند را جذب می‌کرد. آن‌ها در اینجا اقامتگاه‌های تابستانی می‌خریدند.
پارک باستانشناسی برآورد می‌کند که شهر در محدودهٔ حصارهایش حدود ۲۰ هکتار مساحت داشت. جمعیت آن حدود ۴٬۰۰۰ نفر بود. این ارقام از سکونتگاهی کوچک خبر می‌دهند. خانه‌ها و خیابان‌های باقی‌مانده، بخشی از شهری بزرگ‌تر بودند که هنوز قسمت عمدهٔ آن زیر ارکولانو مدفون است.
شبکهٔ خیابان‌ها از خط ساحل پیروی می‌کرد. خیابان‌هایی به نام دکومانوس، با صورت جمع دکومانی، موازی ساحل بودند. خیابان‌های کاردو، با صورت جمع کاردینس، آن‌ها را با زاویهٔ قائمه قطع می‌کردند و بلوک‌های مستطیلی می‌ساختند. اگر شما ساحل باستانی را مبنا بگیرید، این آرایش به درک نقشهٔ شهر کمک می‌کند.
هرکولانیوم پس از شورش علیه روم، در سال ۸۹ پیش از میلاد فتح شد و به یک مونیسیپیوم رومی تبدیل شد. زمین‌لرزه‌ای در سال ۶۲ میلادی خسارت زیادی به شهر زد. فوران سال ۷۹ میلادی شهر را مدفون کرد. بنابراین، ویرانی نهایی پس از دوره‌ای پیشین از آسیب و اختلال شدید رخ داد.
جریان‌های آتشفشانی چگونه شهر را در سال ۷۹ میلادی مدفون کردند؟
تفاوت اصلی هرکولانیوم و پمپئی به موادی برمی‌گردد که این دو شهر را دربر گرفتند. طبق توصیف یونسکو، پمپئی عمدتاً زیر خاکستر و لاپیلی مدفون شد. هرکولانیوم را موج‌ها و جریان‌های آذرآواری فراگرفتند که گاز داغ و ذرات را با خود حمل می‌کردند.
پارک باستانشناسی دمای نخستین ابرهای داغی را که به هرکولانیوم رسیدند، حدود ۴۰۰ درجهٔ سانتی‌گراد اعلام می‌کند. به گفتهٔ این پارک، ضخامت پوشش آتشفشانی حدود ۲۰ متر بود. گرما و دفن شدن در عمق زیاد، در کنار هم شرایط بقای مواد آلی شهر را توضیح می‌دهند.
تاریخ دقیق فوران همچنان محل اختلاف است. تاریخ رایج، ۲۴ اوت سال ۷۹ میلادی است. اما پژوهشی که مؤسسهٔ ملی ژئوفیزیک و آتشفشان‌شناسی ایتالیا، INGV، در سال ۲۰۲۲ اعلام کرد، از تاریخ ۲۴–۲۵ اکتبر پشتیبانی می‌کرد. این پژوهش به نوشته‌ای با زغال در پمپئی، به تاریخ ۱۷ اکتبر، و یافته‌های مرتبط با فصل استناد داشت.
این ابهام دربارهٔ روز و ماه است، نه سال. هرکولانیوم در سال ۷۹ میلادی مدفون شد. جریان‌های داغ آتشفشانی در نابودی آن نقش داشتند. این جریان‌ها محیطی برای حفظ بقایا ایجاد کردند که با خاکستر و لاپیلیِ پوشانندهٔ بخش عمدهٔ پمپئی تفاوت داشت.
سازه‌های چوبی و پاپیروس‌ها در چه شرایطی حفظ شدند؟
در هرکولانیوم، گرمای شدید چوب و دیگر مواد آلی را زغالی کرد. درها، پلکان‌ها، نعل‌درگاه‌ها و دیواره‌های جداکننده از جمله یافته‌های باقی‌مانده‌اند. این بقایا بخش‌هایی از ساختمان‌ها را حفظ کرده‌اند که به‌ندرت از جهان باستان به دست می‌آیند.
پاپیروس‌ها نیز فرایندی مرتبط را پشت سر گذاشتند. به گفتهٔ انجمن هرکولانیوم، گرما طومارها را زغالی کرد. سپس پوشش بالای آن‌ها محیطی بدون اکسیژن به وجود آورد که جلوی پوسیدگی بیشتر را گرفت. بقای آن‌ها هم به گرمای اولیه وابسته بود و هم به شرایط پس از دفن.
کارل وبر و گروهش بین سال‌های ۱۷۵۲ و ۱۷۵۴ حدود ۱٬۸۰۰ قطعه پاپیروس از ویلای پاپیروس‌ها، ویلا دی پاپیری، بیرون آوردند. انجمن هرکولانیوم برآورد می‌کند که این قطعات ممکن است متعلق به حدود ۸۰۰ طومار کتاب اولیه باشند. بنابراین، شمار قطعات با شمار کتاب‌ها برابر نیست.
وبر نخستین نقشهٔ ویلا را در سال ۱۷۵۴ ترسیم کرد. بخش بزرگی از ساختمان همچنان زیر شهر امروزی قرار دارد. آتریوم، یا فضای مرکزی ویلا، در سال‌های ۱۹۹۶–۱۹۹۸ تا حدی کاوش شد. بررسی عمارت ساحلی آن در سال ۲۰۰۷ نیز بقایای اثاث چوبی ارزشمندی را آشکار کرد.
عمق دفن بر بررسی‌های بعدی هم اثر گذاشت. دانشگاه کمبریج توضیح می‌دهد که هرکولانیوم در عمقی بیشتر از پمپئی قرار داشت و بخش‌های وسیعی از آن در دوره‌ای متأخرتر کاوش شدند. این موضوع امکان داد مواد آلی حفظ‌شده با روش‌های پیشرفته‌تری بررسی شوند.
بقایای انسانی در ساحل باستانی دربارهٔ تلاش برای فرار چه می‌گویند؟
دوازده فضای طاقدار رو به ساحل باستانی هرکولانیوم قرار داشت. حدود ۳۰۰ اسکلت در نه فضای آن پیدا شد. پارک باستانشناسی احتمال می‌دهد که پیش از فوران، این فضاها انبار یا سرپناه قایق‌ها بوده‌اند.
بقایای زنان و مردان، پیر و جوان، در کنار هم در امتداد ساحل پیدا شد. بنا بر تفسیر پارک، حضور آن‌ها نشان می‌دهد که مردم به امید نجات در آنجا جمع شده بودند. این بقایا از تلاشی برای فرار در کنار آب خبر می‌دهند؛ در پایین بخش رو به دریای شهر.
اشیای کنار قربانیان شامل زیورآلات، کیسه‌های حاوی سکه، کلیدهای خانه، تعویذها و مجموعه ابزار یک جراح بود. شما می‌توانید این کلیدها را به عادت روزمرهٔ برداشتن کلیدتان هنگام خروج از خانه پیوند دهید. در اینجا نیز کلید خانه جزو وسایلی بود که مردم با خود به ساحل برده بودند.
در اواخر سال ۲۰۲۱ اسکلت دیگری در ساحل باستانی پیدا شد. این فرد که «آخرین فراری» توصیف شد، مردی بالغ با حدود ۴۰–۴۵ سال سن بود. این کشف، فرد دیگری را به شواهد باستان‌شناختی ساحل افزود.
جزئیاتی که در کتاب‌های راهنما پیدا نمی‌کنید
یافته‌های آلی هرکولانیوم به چوب‌های ساختمانی و طومارهای کتاب محدود نیست. باستان‌شناسان یک دستگاه پرس، منسوجات، طناب، غلات و میوه نیز پیدا کردند. این مواد، شواهد باقی‌مانده را از ساختمان‌ها فراتر می‌برند و اشیا و مواد مصرفی زندگی روزمره را هم دربر می‌گیرند.
تلاش‌های اولیه برای خواندن پاپیروس‌ها می‌توانست لایه‌های مورد مطالعه را نابود کند. طومارها را عمودی می‌بریدند. پس از رونویسی از یک لایه، ممکن بود آن را بتراشند تا مواد زیر آن نمایان شود. بنابراین، سرگذشت این کتاب‌ها شامل از دست رفتن بخش‌هایی از آن‌ها هنگام بررسی نیز هست.
قایقی که در جریان فوران واژگون شده بود، جلوی حمام‌های حومه‌ای کشف شد. کار بیرون آوردن آن از زیر خاک در ۳ اوت ۱۹۸۲ آغاز شد. طول قایق بیش از ۹ متر بود و برای شش پاروزن و یک سکان‌دار چیدمان شده بود.
ساحل باستانی حدود ۳ متر پایین‌تر از سطح کنونی دریا قرار دارد. حفاظت از آن به سامانه‌های زهکشی نیاز دارد که آب چشمه و باران را جمع‌آوری کنند. پس از سه سال عملیات زهکشی و کارهای محوطه، ساحل در ۱۹ ژوئن ۲۰۲۴ دوباره به روی بازدیدکنندگان باز شد.
کاوش و حفاظت چه مقدار از شهر مدفون را آشکار کرده‌اند؟
از هرکولانیوم که مساحت باستانی آن حدود ۲۰ هکتار برآورد میشود، تقریباً ۴٫۵ هکتار نمایان است. بخش بزرگی از شهر زیر سکونتگاه امروزی باقی مانده است. یونسکو اشاره می‌کند که بعضی بخش‌ها فقط از راه تونل‌های سدهٔ هجدهم بررسی شده‌اند.
اکتشاف منظم زیرزمینی در سال ۱۷۳۸، به فرمان کارلو دی بوربونه، پادشاه ناپل، آغاز شد. کاوشگران از راه چاه‌ها و تونل‌هایی که حدود ۲۰ متر پوشش را می‌شکافتند، به شهر مدفون رسیدند. این روش امکان دسترسی به زیر سکونتگاه امروزیِ دارای سکنه را فراهم کرد.
آمدئو مایوری در سال ۱۹۲۷ کاوش‌های گسترده‌ای را آغاز کرد. او بخش بزرگی از محدوده‌ای را که امروز پارک باستانشناسی را تشکیل می‌دهد، از زیر خاک بیرون آورد، مرمت کرد و به روی بازدیدکنندگان گشود. در نتیجه، شهری که امروز دیده میشود، هم بازتاب بقای آثار باستانی است و هم بازتاب تاریخ کاوش و مرمت.
پروژهٔ حفاظت هرکولانیوم در سال ۲۰۰۱ از طریق مؤسسهٔ علوم انسانی پاکارد و با حمایت دیوید پاکارد تأسیس شد. این پروژه حفاظت، پژوهش و آموزش عمومی را کنار هم آورد. هرکولانیوم پیش‌تر، در سال ۱۹۹۷، همراه با پمپئی و توره آنونتسیاتا در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده بود.
خط زمانی
- ۸۹ پیش از میلاد: روم هرکولانیوم را فتح می‌کند و شهر به یک مونیسیپیوم تبدیل میشود.
- ۶۲ میلادی: زمین‌لرزه خسارت زیادی به شهر می‌زند.
- ۷۹ میلادی: جریان‌های آذرآواری شهر را مدفون می‌کنند؛ روز و ماه فوران همچنان محل اختلاف است.
- ۱۷۳۸: اکتشاف منظم از راه چاه‌ها و تونل‌ها آغاز میشود.
- ۱۷۵۲–۱۷۵۴: کارل وبر و گروهش پاپیروس‌های زغالی‌شده را از ویلای پاپیروس‌ها بیرون می‌آورند.
- ۱۷۵۴: وبر نخستین نقشهٔ ویلا را ترسیم می‌کند.
- ۱۹۲۷: کاوش‌های گسترده به سرپرستی آمدئو مایوری آغاز میشود.
- ۳ اوت ۱۹۸۲: کار بیرون آوردن قایق باستانی از زیر خاک، بیرون حمام‌های حومه‌ای، آغاز میشود.
- ۱۹۹۶–۱۹۹۸: آتریوم ویلای پاپیروس‌ها تا حدی کاوش میشود.
- ۱۹۹۷: هرکولانیوم همراه با پمپئی و توره آنونتسیاتا در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت میشود.
- ۲۰۰۱: پروژهٔ حفاظت هرکولانیوم تأسیس میشود.
- ۲۰۰۷: بقایای اثاث چوبی در عمارت ساحلی ویلا پیدا میشود.
- اواخر ۲۰۲۱: مردی که «آخرین فراری» توصیف شده است، در ساحل باستانی پیدا میشود.
- ۱۹ ژوئن ۲۰۲۴: ساحل باستانی پس از عملیات زهکشی و کارهای محوطه دوباره باز میشود.
پرسش‌های متداول
آیا هرکولانیوم در ناپل است؟
هرکولانیوم در محدودهٔ ارکولانوی امروزی، حدود ۸ کیلومتری جنوب شرقی ناپل قرار دارد. هم موقعیت ساحلی باستانی آن و هم قرار گرفتنش در دامنهٔ وزوو، تاریخ شهر را شکل دادند.
چرا اشیای چوبی در هرکولانیوم باقی ماندند؟
جریان‌های داغ آذرآواری سازه‌ها و اشیای چوبی را زغالی کردند. یافته‌ها شامل درها، پلکان‌ها، نعل‌درگاه‌ها و دیواره‌های جداکننده‌اند. زغالی شدن به حفظ موادی کمک کرد که به‌ندرت از دوران باستان باقی می‌مانند.
آیا پاپیروس‌ها به شکل طومارهای کاغذی معمولی حفظ شدند؟
پاپیروس‌ها بر اثر گرما زغالی شدند. دفن شدن آن‌ها شرایطی بدون اکسیژن ایجاد کرد که جلوی پوسیدگی بیشتر را گرفت. حدود ۱٬۸۰۰ قطعهٔ بازیابی‌شده ممکن است متعلق به حدود ۸۰۰ طومار اولیه باشند.
چه مقدار از هرکولانیوم را می‌توانید ببینید؟
از شهر باستانی که مساحت آن حدود ۲۰ هکتار برآورد میشود، تقریباً ۴٫۵ هکتار از زیر خاک بیرون آمده است. بخش بزرگی همچنان زیر ارکولانوی امروزی قرار دارد؛ از جمله قسمت بزرگی از ویلای پاپیروس‌ها.
منابع
- انجمن هرکولانیوم — سرگذشت هرکولانیوم herculaneum.ox.ac.uk
- پارک باستانشناسی ارکولانو — سرگذشت ercolano.cultura.gov.it
- پارک باستانشناسی ارکولانو — محوطهٔ باستانشناسی ercolano.cultura.gov.it
- یونسکو — محوطه‌های باستانشناسی پمپئی، هرکولانیوم و توره آنونتسیاتا whc.unesco.org
- پارک باستانشناسی ارکولانو — فوران ercolano.cultura.gov.it
- ویکی‌پدیا — هرکولانیوم tr.wikipedia.org
- INGV — رازهای باستانی فوران سال ۷۹ میلادی آشکار شد ingv.it
- پارک باستانشناسی ارکولانو — یافته‌های آلی ercolano.cultura.gov.it
- انجمن هرکولانیوم — پاپیروس‌ها herculaneum.ox.ac.uk
- پارک باستانشناسی ارکولانو — ویلای پاپیروس‌ها ercolano.cultura.gov.it
- دانشگاه کمبریج — پروژهٔ حفاظت هرکولانیوم classics.cam.ac.uk
- پارک باستانشناسی ارکولانو — فراریان ercolano.cultura.gov.it
- وزارت فرهنگ ایتالیا — بازگشایی ساحل باستانی cultura.gov.it
- وزارت فرهنگ ایتالیا — پارک باستانشناسی ارکولانو، محوطهٔ باستانشناسی cultura.gov.it
- پارک باستانشناسی ارکولانو — از کشف تا پارک باستانشناسی ercolano.cultura.gov.it
FAQ
هرکولانیوم کجاست؟
هرکولانیوم در ارکولانوی امروزی، در منطقهٔ کامپانیای ایتالیا قرار دارد و تقریباً ۸ کیلومتر با ناپل، در جنوب شرقی آن، فاصله دارد.
چرا هرکولانیوم متفاوت از پمپئی حفظ شد؟
پمپئی عمدتاً زیر خاکستر و لاپیلی مدفون شد. در هرکولانیوم، جریان‌های داغ آذرآواری مواد آلی را زغالی کردند. دفن شدن در عمق زیاد نیز موادی مانند پاپیروس را از پوسیدگی بیشتر حفظ کرد.
آیا مردم تلاش کردند از ساحل هرکولانیوم فرار کنند؟
حدود ۳۰۰ اسکلت در نه فضای طاقدار رو به ساحل باستانی پیدا شد. بنا بر تفسیر پارک باستانشناسی، این افراد به امید نجات در آنجا منتظر مانده بودند.
چه مقدار از هرکولانیوم از زیر خاک بیرون آمده است؟
از شهر باستانی که مساحت آن حدود ۲۰ هکتار برآورد میشود، تقریباً ۴٫۵ هکتار نمایان است. بخش بزرگی از هرکولانیوم همچنان زیر سکونتگاه امروزی قرار دارد.
Image: Antigua ciudad de Herculano, Italia, 2023-03-27, DD 141.jpg — Diego Delso, CC BY-SA 4.0
