Mehrgarh arxeoloji ərazisi
Mehrgarh
Pakistan · Bəlucistan, Kachi
Qısaca
Bolan keçidi yaxınlığındakı təpələr Cənubi Asiyada əkinçiliyin və kənd həyatının inkişafını araşdırmaq üçün əsas ərazilərdən biridir. Qazıntılarda çiy kərpic tikililər və qəbiristanlıqlar üzə çıxarılmışdır; erkən mərhələlərin tarixləndirilməsi məsələsində köhnə xronologiyalar ilə yeni ölçmələr arasında fərqlər var.
Nə tapıldı?
- 1Bölməli çiy kərpic tikililər
Əllə formalaşdırılmış çiy kərpiclərdən tikilmiş, kiçik bölmələrə ayrılan tikili qruplarıdır. Funksiyaları dəqiq deyil; tədqiqatçılara görə, əhəmiyyətli bir hissəsi saxlama məqsədilə istifadə edilmiş ola bilər.
- 2Neolit qəbirləri
Qazılan qəbiristanlıqlarda insan qalıqları sənədləşdirildi. Diş minası üzərində aparılan yeni radiokarbon ölçmələri ərazinin erkən xronologiyasını yenidən qiymətləndirməyə imkan verdi.
- 3Arpa və iribuynuzlu mal-qaranın əhliləşdirilməsinə dair qalıqlar
Bitki və heyvan qalıqları arpa yetişdirilməsi və iribuynuzlu mal-qaranın əhliləşdirilməsi proseslərinə dair sübutlar təqdim edir. Yaşayış məntəqəsinin qida istehsalına əsaslanan iqtisadiyyatını anlamaqda əsas əhəmiyyət daşıyır.
Nəyə işarə edir?
Mehrgarh erkən qida istehsalının, saxlamanın və sənət sahələrinin inkişafını birlikdə izləməyə imkan verir. Başlanğıc tarixi yenidən qiymətləndirilir: 2025 araşdırmasına görə, tədqiq edilən keramikasız Neolit qəbiristanlığından e.ə. 5200–4900 arasında istifadə edilməyə başlanmış ola bilər.
Bizə nə göstərdi?
- İndus şəhərlərindən əvvəl qida istehsalının və sənətkarlıq ixtisaslaşmasının inkişafını sənədləşdirdi.
- Üst-üstə tikilən çiy kərpic tikililərin zamanla yaşayış təpəsi yaratdığını göstərdi.
- İnsan diş minasından əldə edilən tarixlər, tədqiqatçılara görə, erkən qəbiristanlığın əvvəlki xronologiyalara nisbətən daha gec başladığını göstərdi.
Şəkillər
Son xəbərlər / seçilmiş arxiv
2025-ci ildə yayımlanan insan diş minasının tarixləndirilməsi tədqiqatı Keramikasız Neolit qəbiristanlığının başlanğıcını e.ə. 5200–4900 aralığına aid edərək əvvəlki xronologiyanı yenidən qiymətləndirmişdir.
Məlumat kartı
- Mədəniyyət
- Mehrgarh mədəniyyəti
- İlk müasir qazıntı
- 1974
- Qrup / tarixi
- Pakistan Fransız Arkeoloji Misyonu
- Koordinatlar
- 29,2125°, 67,6708°
Mənbələr
Yaxınlıqdakı qazıntılar
- Mohenjo-Daro 214 km
- Harappa 525 km
- Mes Aynak 583 km
- Şəhri-Suxtə 630 km
- Dholavira 644 km
- Taxti-Bahi 694 km
- —
- —
- 12.000
Torpağın altından: son kəşflər
- İtaliyada 2.300 illik məzarda nadir Messap dilində yazılar tapıldı
Manduriada qayada oyulmuş bir məzarın qapaq daşlarında Messap dilində iki yazı tapıldı. Tədqiqatçıların fikrincə, mətnlər məzarla əlaqələndirilən qadının dini vəzifə daşıdığını göstərə bilər; kahinlik və Demeter kultu ilə əlaqə hələ dəqiqləşməyib.
Heritage Daily ↗ - Aquinumda əsas kanalizasiya xətti və Roma ayinlərindən bəhs edən yazılar tapıldı
Aquinumdakı tədqiqatlarda əsas kanalizasiya xətti, 120 sikkədən ibarət toplu və dini yazılar aşkar edildi. Tapıntılar Roma şəhərinin su idarəçiliyini və ildırım düşən yerlərin müqəddəsləşdirilməsi kimi təcrübələri anlamağa kömək edir.
Heritage Daily ↗ - İnka mumiyalarının analizində koka, alkoqol və harmin izləri aşkar edildi
Peru və Argentinadan olan səkkiz İnka mumiyasının saç və dırnaq analizlərində koka istifadəsi, dörd fərddə alkoqol və Ampato mumiyasında harmin izləri müəyyən edildi. Tədqiqatçıların fikrincə, müxtəlif maddələrin istifadəsi qurban mərasimlərinin yerli ənənələrə görə dəyişdiyini göstərir.
Arkeofili ↗ - Rusiyada 5.300 illik məzardan çıxan əşya böyrək daşı kimi müəyyən edildi
Stavropol yaylasındakı bir Tunc dövrü məzarında tapılan təxminən 2,1 santimetrlik əşyanın analizləri böyrək daşına uyğun mineral quruluş aşkar etdi. Tədqiqatçıların fikrincə, tapıntı məzardakı kişinin xroniki infeksiya keçirdiyinə işarə edərək dövrün xəstəliklərinə dair birbaşa sübut təqdim edir.
Arkeofili ↗ - Macarıstanda döyüş meydanının tədqiqi zamanı 3.000 illik tunc əşyalar tapıldı
Mezőkeresztes döyüş meydanında aparılan tədqiqatda böyük bir tunc qab və iki naxışlı spiral qol bəzəyi tapıldı. E.ə. 13–11-ci əsrlərə aid edilən əşyaların ilkin mövqeləri qorunaraq çıxarılması Tunc dövründə qiymətli əşyaların basdırılması təcrübələrini araşdırmağa imkan verir.
Heritage Daily ↗ - Misirdə Buto şəhərinin altında 2.600 illik çiy kərpic tikili aşkar edildi
Peyk və geofiziki tədqiqatlarla müəyyən edilən böyük çiy kərpic tikilinin divarları sınaq qazıntısı ilə təsdiqləndi. Tədqiqatçıların fikrincə, bünövrənin altına yerləşdirilən qum təbəqəsi tikilini Nil Deltasının su ilə doymuş zəminində qorumağa kömək etmiş ola bilər.
Heritage Daily ↗ · Qazıntı dəftəri - Almaniyada bəzək əşyaları və heyvan qalıqları olan kelt qadın məzarı tapıldı
Bavariyadakı məzarda bir qadının skeleti, ağır tunc ayaq bilərzikləri, sapropelitdən qol halqası və quzu və ya çəpiş qalıqları tapıldı. Tədqiqatçıların fikrincə, heyvanın məzara yemək təqdiməsi kimi qoyulması bölgədəki kelt dəfn adətlərinin qeyri-adi bir nümunəsidir.
Arkeofili ↗ - Pompeii-də şəxsi əşyalar, uşaqlıq amuletləri və sikkələr olan dolab tapıldı
Pompeii-də bir evdə eramızın 79-cu ilindəki püskürmədən sonra bağlı qalan dolabın içində qulluq əşyaları, 38 tunc sikkə və ən azı 24 amuletdən ibarət boyunbağı tapıldı. Əşyaların bir yerdə qorunması Roma dövründəki gündəlik həyat və şəxsi xatirələr haqqında ətraflı məlumat verir.
Arkeofili ↗ · Qazıntı dəftəri
Bütün qazıntı yerləri (395)
Türkiyə
- Acemhöyük
- Afrodisias
- Alabanda antik şəhəri
- Alacahöyük
- Amos antik şəhəri
- Ani
- Arslantəpə kurqanı
- Aspendos
- Assos
- Ayanis qalası
- Ayzanoi
- Aççana Höyük – Alalah
- Aşıklı Höyük
- Barcın Höyük
- Beçin Orta əsr şəhəri
- Blaundos antik şəhəri
- Boncuklu Höyük
- Canhasan I yaşayış təpəsi
- Didima Apollon müqəddəs sahəsi
- Domuztepe yaşayış təpəsi
- Efes
- Evromos antik şəhəri
- Faselis antik şəhəri
- Göbəklitəpə
- Hadrianopolis antik şəhəri
- Hattuşa
- Hierapolis
- Kaman-Kalehöyük
- Karkamış
- Kaunos
- Kibira
- Klaros müqəddəs ərazisi
- Klazomenai antik şəhəri
- Knidos
- Ksantos
- Kültəpə-Kaniş
- Labraunda müqəddəs ərazisi
- Laodikiya
- Letoon müqəddəs ərazisi
- Limira antik şəhəri
- Menderes Maqnesiyası
- Metropolis antik şəhəri
- Milet
- Mira
- Nemrut dağı kurqanı
- Nisa antik şəhəri
- Olimpos antik şəhəri
- Oymaağaç Höyük
- Patara
- Perge antik şəhəri
- Perqamon antik şəhəri
- Priena
- Qarahantəpə
- Qaratəpə-Aslantaş
- Qordion
- Saqalassos
- Sard
- Sayburç
- Side antik şəhəri
- Stratonikiya
- Teos antik şəhəri
- Tripolis antik şəhəri
- Troya
- Uluburun gəmi batığı
- Yenikapı – Feodosi limanı qazıntı sahəsi
- Yeşilova yaşayış təpəsi
- Yumuktepe yaşayış təpəsi
- Zeuqma
- Zincirli Höyük
- Zərzəvan qalası
- Çatalhöyük
- Çavuştepe qalası
- Çayönü təpəsi
- Çukuriçi Höyük
- İasos antik şəhəri
- Şapinuva
Yunanıstan
İtaliya
Birləşmiş Krallıq
- Durrington Walls məskəni və mərasim ərazisi
- Eyvbəri qazıntı ərazisi
- Kurion antik şəhəri
- Must Farm dirəklər üzərində yaşayış məskəni
- Ness of Brodgar Neolit kompleksi
- Richborough Roma şəhəri və qalası
- Satton-Hu qəbir ərazisi
- Silchester antik şəhəri
- Skara Brey Neolit yaşayış məskəni
- Star Carr Mezolit yaşayış məskəni
- Stounhenc qazıntı ərazisi
- Vindolanda Roma qalası