تصور کنید ناوگانی با 13 کشتی جنگی در برابر دست‌کم 133 کشتی دشمن قرار گرفته است. بیشتر فرماندهان چنین نبردی را از پیش باخته می‌دیدند. دریاسالار یی سون شین (Yi Sun-sin) در آن فرصتی دید و پیروز شد.
در این مقاله می‌خوانید که چگونه یک دریاسالار کرهای در اواخر سده 1500 میلادی جلوی تهاجمی دریایی را گرفت. با کشتی‌های لاکپشتی، چگونگی مرگ او و مکان‌هایی هم آشنا می‌شوید که امروز یادش را زنده نگه داشته‌اند.
چرا ژاپن در 1592 به کره حمله کرد؟
جنگ در بهار 1592 آغاز شد. تویوتومی هیده‌یوشی فرمان تهاجم را داد. هدف اصلی او فتح چینِ مینگ بود. قرار بود کره گذرگاه و پایگاه عملیات باشد.
این درگیری به جنگ ایمجین معروف است و از 1592 تا 1598 ادامه داشت. کره تنها نجنگید. چینِ مینگ نیروهای زمینی و دریایی فرستاد تا به مقاومت بپیوندند.
دریا اهمیت داشت، چون ارتشی که از آب عبور می‌کند، برای دریافت تدارکات هم به مسیر دریایی نیاز دارد. پیروزی‌های دریایی کره علیه حمل‌ونقل دریایی ژاپن، حفظ خطوط حیاتی تدارکات را برای ارتش‌های مهاجم دشوار کرد. اصل ماجرا همین است. لازم نبود یی سون شین تک‌تک سربازان را شکست دهد. کافی بود دریا را برای ژاپن ناامن کند.
دریاسالار یی سون شین که بود؟
یی سون شین از 28 آوریل 1545 تا 16 دسامبر 1598، در دوران سلسله چوسان زندگی کرد. زادگاهش گونچئون‌دونگ بود؛ جایی که امروز در منطقه جونگ‌گوی سئول قرار دارد.
کار نظامی او از خشکی آغاز شد. در 1576 در آزمون نظامی پذیرفته شد. سپس او را به پاسگاه مرزی دونگ‌گوی‌بیبو در منطقه هامگیونگ فرستادند. نخستین سمت دریایی‌اش را در ژوئیه 1580 گرفت و فرمانده بالپوجین شد. بالپوجین زیرمجموعه حوزه دریایی چپ جولا بود.
در 1593 به فرماندهی کل نیروهای دریایی سه استان رسید. تا آن زمان، نبردهایی را پشت سر گذاشته بود که نامش را بر سر زبان‌ها انداختند.
کشتی‌های لاکپشتی چه بودند؟
کشتی‌های لاکپشتی، کشتی‌های جنگی کرهای با عرشه سرپوشیده بودند. طبق یک باور رایج، یی سون شین آن‌ها را اختراع کرد. اما چنین نبود. او طرحی کرهای را که پیش از خودش وجود داشت، بهبود داد و با تاکتیکهای رزمی خود سازگار کرد.
اگر می‌خواهید این داستان را درست بفهمید، این نکته اهمیت دارد. یی مخترعی تنها با سلاحی معجزه‌آسا نبود. او ابزاری موجود را گرفت و ماهرانه به کار برد.
درباره این کشتی‌ها هم همه‌چیز را نمی‌دانیم. توصیف‌های اندکی از زمان خودشان باقی مانده است. مؤسسه نیروی دریایی ایالات متحده می‌گوید حتی معتبرترین بازسازی‌های امروزی هم بخش‌هایی حدسی دارند. وقتی به یک نمونه بازسازی‌شده نگاه می‌کنید، در واقع با حدسی مبتنی بر شواهد روبه‌رو هستید.
کره چگونه نیروی دریایی ژاپن را شکست داد؟
لشکرکشی دریایی یی در 1592 الگویی روشن دارد. او قدرت آتش را با موضع‌گیری حساب‌شده ترکیب می‌کرد.
- اوکپو: ناوگان او کشتی‌های ژاپنی را در این محل با توپخانه زیر آتش گرفت.
- ساچئون: یک کشتی لاکپشتی پیشاپیش حمله کره‌ای‌ها حرکت کرد. این کشتی 12 کشتی ژاپنی را نابود کرد.
- هانسان: یی کشتی‌های ژاپنی را به آب‌های باز کشاند. سپس با آرایش بالِ درنا، که شکلی نیم‌دایره داشت، آن‌ها را محاصره کرد.
الگو ساده بود. محل نبرد را انتخاب کن. توپ‌ها را به کار بگیر. حلقه محاصره را ببند. کشتی لاکپشتی فقط بخشی از نقشه بود. توپخانه و تاکتیک‌ها به همان اندازه اهمیت داشتند.
یک مسابقه فوتبال را در نظر بگیرید. مربی خوب فقط به یک بازیکن ستاره تکیه نمی‌کند. او کل تیم را طوری می‌چیند که آن ستاره بتواند بدرخشد. یی هم با ناوگانش همین کار را کرد.
برکناری، فاجعه و نبرد میونگ‌نیانگ
در 1597، یی از فرماندهی برکنار شد. او از اجرای دستوری سر باز زده بود که گمان می‌کرد تله ژاپنی‌هاست. وون گیون جای او را گرفت.
نتیجه فاجعه‌بار بود. در اوت 1597، ناوگان کره به فرماندهی وون گیون در چیلچون‌نیانگ شکست سنگینی خورد. پس از آن، یی دوباره به فرماندهی بازگشت.
سپس نبرد میونگ‌نیانگ در 1597 فرا رسید. یی با 13 کشتی جنگی کرهای در برابر دست‌کم 133 کشتی جنگی ژاپنی پیروز شد. این نبرد یکی از مشهورترین پیروزی‌های دریایی تاریخ است و همین اعداد دلیل شهرتش را نشان می‌دهند.
نکته‌ای هست که بسیاری از خوانندگان را شگفت‌زده می‌کند. هیچ‌کدام از آن 13 کشتی، کشتی لاکپشتی نبود. این پیروزی حاصل فرماندهی دریاسالار بود، نه وجود یک کشتی ویژه.
یی سون شین چگونه کشته شد؟
یی سون شین در 16 دسامبر 1598 درگذشت. او در نبرد نوریانگ بر اثر اصابت گلوله کشته شد. نوریانگ آخرین رویارویی بزرگ دریایی جنگ بود.
عمرش به دیدن پایان جنگ نرسید. اما تا آن زمان، اقداماتش در دریا ادامه تهاجم را برای ژاپن بسیار دشوارتر کرده بود.
خط زمانی
- 28 آوریل 1545: یی سون شین در محدوده سئول امروزی به دنیا می‌آید.
- 1576: در آزمون نظامی پذیرفته می‌شود و خدمتش را در یک پاسگاه مرزی آغاز می‌کند.
- ژوئیه 1580: به فرماندهی دریایی بالپوجین منصوب می‌شود.
- 1592: تهاجم ژاپن آغاز می‌شود. کره در اوکپو، ساچئون و هانسان پیروز می‌شود.
- 1593: به فرماندهی کل نیروهای دریایی سه استان می‌رسد.
- 1597: برکنار می‌شود. پس از شکست چیلچون‌نیانگ دوباره به فرماندهی بازمی‌گردد و در میونگ‌نیانگ پیروز می‌شود.
- 16 دسامبر 1598: در نبرد نوریانگ کشته می‌شود.
- 1795: یادداشت‌های روزانه‌اش با نام نانجونگ ایلگی در مجموعه آثار او گنجانده می‌شوند.
- 2013: نانجونگ ایلگی در فهرست حافظه جهانی یونسکو ثبت می‌شود.
جزئیاتی که در کتاب‌های راهنمای سفر پیدا نمی‌کنید
- میخ‌های پنهان. روی سقف کشتی‌های لاکپشتی میخ‌های آهنی قرار داشت. هدف این بود که سربازان دشمن نتوانند به داخل کشتی بپرند. هنگام نبرد، میخ‌ها را زیر حصیرهای کاهی پنهان می‌کردند.
- سر اژدها. سر اژدهای جلوی کشتی لاکپشتی می‌توانست برای شلیک توپ یا انتشار دود گوگرد به کار برود.
- بحث زره آهنی. بعضی‌ها کشتی‌های لاکپشتی را نخستین کشتی‌های جنگی زره‌پوش آهنی جهان می‌دانند. مارک جیسون گیلبرت، تاریخ‌نگار، مخالف است. او می‌گوید زره فلزی سنگین، مشکلاتی در وزن و تعادل کشتی ایجاد می‌کرد.
- نبود کشتی لاکپشتی در میونگ‌نیانگ. هیچ‌یک از 13 کشتی حاضر در آن نبرد، کشتی لاکپشتی نبود.
- نامی که خودش انتخاب نکرد. یی نام نانجونگ ایلگی را روی دفتر خاطراتش نگذاشت. این عنوان در 1795 انتخاب شد؛ زمانی که یادداشت‌های روزانه‌اش در مجموعه آثار او قرار گرفتند. تدوین این مجموعه به فرمان پادشاه جونگ‌جو انجام شده بود.
- عددی در یک پل. پل یی سون شین، گوانگ‌یانگ و یوسو را به هم وصل می‌کند. طول دهانه اصلی آن 1,545 متر است. این عدد به سال تولد او اشاره دارد.
خاطرات جنگی: نانجونگ ایلگی
یی روایتی دست‌اول از خود به جا گذاشت. دفتر دست‌نویس خاطرات جنگی او، نانجونگ ایلگی، هفت جلد دارد. این اثر شامل یادداشت‌هایی تقریباً روزانه از ژانویه 1592 تا نوامبر 1598 است.
یونسکو در 2013 آن را در فهرست بین‌المللی حافظه جهانی ثبت کرد. اگر می‌خواهید روایت دریاسالار را از زبان خودش بخوانید، این اثر منبع شماست.
مجسمه، میدان و پل یی سون شین
اگر به کره سفر کنید، می‌توانید از چند مکان مرتبط با او دیدن کنید.
- مجسمه: مجسمه دریاسالار یی سون شین در میدان گوانگ‌هوامون سئول، به نشانی سجونگ‌دائرو، پلاک 175 قرار دارد.
- میدان: میدان یی سون شین در محله جونگانگ‌دونگ یوسو است. یک نمونه بازسازی‌شده از کشتی لاکپشتی در اندازه واقعی در آن به نمایش درآمده و می‌توانید واردش شوید. نکته قبلی را به خاطر داشته باشید: بخشی از چنین بازسازی‌هایی بر حدس استوار است.
- پل: پل یی سون شین، گوانگ‌یانگ و یوسو را به هم متصل می‌کند.
راه کوچکی هم برای دیدن او در زندگی روزمره هست. تصویرش روی سکه 100 وونی کره جنوبی نقش بسته است. اگر روزی یکی از این سکه‌ها را به‌عنوان بقیه پول بگیرید، تصویر دریاسالار را در دست دارید.
یی سون شین در کره شمالی و کره جنوبی
فقط یک سوی مرز او را از آن خود نمی‌داند. پژوهشی دانشگاهی از چو و هونگ در 2019 می‌گوید یی سون شین هم در کره شمالی و هم در کره جنوبی قهرمان ملی شناخته می‌شود.
یی سون شین در سینما
کیم هان مین، کارگردان، سه‌گانه‌ای درباره او ساخته است.
پرسش‌های متداول
آیا یی سون شین کشتی لاکپشتی را اختراع کرد؟
نه. او یک طرح قدیمی‌تر کرهای را بهبود داد و آن را با تاکتیکهای خود سازگار کرد.
یی سون شین چگونه کشته شد؟
او در 16 دسامبر 1598 در نبرد نوریانگ، آخرین رویارویی بزرگ دریایی جنگ، بر اثر اصابت گلوله کشته شد.
آیا کشتی‌های لاکپشتی پوشش آهنی داشتند؟
این موضوع محل اختلاف است. مارک جیسون گیلبرت استدلال می‌کند که زره فلزی سنگین، مشکلاتی در وزن و تعادل کشتی ایجاد می‌کرد.
کجا می‌توانم نمونه بازسازی‌شده کشتی لاکپشتی را ببینم؟
در میدان یی سون شین در یوسو، نمونه‌ای در اندازه واقعی وجود دارد که بازدیدکنندگان می‌توانند وارد آن شوند.
آیا او در کره شمالی هم قهرمان است؟
بله. پژوهشی در 2019 می‌گوید هر دو کره او را قهرمان ملی می‌دانند.
منابع
- ویکی‌پدیای ترکی — یی سون شین tr.wikipedia.org
- ویکی‌پدیای انگلیسی — یی سون شین en.wikipedia.org
- مرکز سجونگ — داستان دریاسالار یی سون شین sejongpac.or.kr
- مؤسسه نیروی دریایی ایالات متحده — عوامل مکمل پیروزی دریایی usni.org
- آموزش درباره آسیا — مارک جیسون گیلبرت، دریاسالار یی سون شین، کشتی‌های لاکپشتی و تاریخ آسیای مدرن educationaboutasia.org
- یونسکو — نانجونگ ایلگی: خاطرات جنگی دریاسالار یی سون شین unesco.org
- درگاه حافظه جهانی کره — ساختار و ثبت نانجونگ ایلگی kmowkc.org
- سازمان گردشگری کره — مجسمه دریاسالار یی سون شین english.visitkorea.or.kr
- سازمان گردشگری کره — میدان یی سون شین english.visitkorea.or.kr
- دانشگاه کیونگ هی — قهرمان دو کره khu.elsevierpure.com
Image: 020250905 Statue of Admiral Yi Sun-sin, Seul.jpg — Marsilar, CC BY-SA 4.0
