Stede Bonnet, 1717’de korsan gemisini ele geçirmek yerine satın alan Barbadoslu bir plantasyon sahibiydi. Siz bu yazıda, kesinleşmeyen korsanlık gerekçelerini ve Cape Fear’da nasıl yakalandığını öğreneceksiniz. William Rhett’e Eylül 1718’de teslim olan Bonnet, Charleston’da yargılandıktan sonra White Point’te idam edildi. [1][4][5][7]
Barbados’ta mülkü ve milis rütbesi bulunan Bonnet’nin denizdeki serüveni, Karasakal’la ortaklığı da içeriyordu. Hikâyesini izlerken gemi satın alımından mahkeme hükmüne uzanan somut izlerle karşılaşacaksınız. Özellikle Cape Fear’daki çatışma ve Charleston’daki dava, farklı kayıtların birlikte okunmasını gerektiriyor. [1][3][5][7]
Bonnet’nin Barbados’taki yaşamı hakkında neler biliniyor?
Stede Bonnet, Edward Bonnet ile Sarah Whetstone’un oğluydu. Barbados’taki Christ Church cemaatindeki vaftiz kaydı, 29 Temmuz 1688 tarihini taşıyor. Burada dikkat edilmesi gereken ayrım, kaydın doğumunu değil vaftizini tarihlemesidir. [1]
Babası Edward Bonnet’nin 1694’te ölmesi üzerine aile mülkü kendisine kaldı. Bridgetown’un güneydoğusundaki bu mülk, 400 acre’dan, yaklaşık 162 hektardan büyüktü. Dolayısıyla Bonnet’nin korsanlıktan önceki yaşamında, Barbados’taki geniş aile arazisi somut bir yer tutuyordu. [2]
Bonnet daha sonra Barbados’taki St. Michael cemaatine yerleşerek yaşamını burada sürdürdü. Mary Allamby ile evliliği, 21 Kasım 1709 tarihli kayıtla biliniyor. 1715’e gelindiğinde hem varlıklı bir plantasyon sahibi hem milis binbaşısıydı. [1][3]
Siz günlük hayatınızda iş değiştirirken gelirinizle üstleneceğiniz yeni sorumlulukları birlikte düşünürsünüz. Bonnet’nin 1717’deki tercihini değerlendirirken de mülkünü ve binbaşı rütbesini birlikte hatırlayın. Korsanlığa başladığında geride bıraktığı Barbados yaşamının bilinen dayanakları bunlardı. [2][3]
Korsanlığa başlama nedenleri belgelenebiliyor mu?
Bonnet’nin 1717’de ailesini Barbados’ta bırakarak korsanlığa başladığı, yaşamöyküsünün belgelenen dönüm noktasıdır. Ancak bu kararı neden verdiğine ilişkin açıklamalar aynı kesinliği taşımıyor. NCpedia, çevresindekilerin davranışını zihinsel rahatsızlık veya evlilik sorunlarıyla ilişkilendirdiğini aktarıyor. [3][4]
Bu aktarım, Bonnet hakkında kesinleşmiş bir sağlık tanısı olarak okunamaz. Aynı şekilde evlilik sorunları da korsanlığa geçişinin kanıtlanmış kişisel gerekçesi değildir. Mary Allamby ile evlendiği tarih bilinirken, evliliğinin karardaki ağırlığı kesinleşmiyor. [1][4]
Tarihçi Robert C. Ritchie, mutsuz evlilikten kaçış ihtimalini değerlendiren isimler arasında bulunuyor. Ritchie’nin diğer açıklaması, Bonnet’nin gençlik maceralarını yeniden yaşamak istemiş olabileceğidir. Her iki öneri de olasılık düzeyindedir; kesinleşmiş neden olarak sunulamaz. [2]
Siz Bonnet’nin kararını okurken, 1717’deki eylemiyle ona atfedilen niyeti ayrı değerlendirin. Revenge’i satın alması ve ailesini Barbados’ta bırakması somut olaylar olarak aktarılıyor. Evlilikten kaçış veya macera arayışı ise bu olaylara getirilen açıklamalar arasında kalıyor. [2][3]
Revenge gemisini nasıl edindi ve Karasakal’la nasıl ilişki kurdu?
Bonnet, 1717’de ilk korsan gemisi Revenge’i satın alarak silahlandırdı ve mürettebat topladı. Başlangıçta 10 topla donatılan bu şalopada, 70’ten fazla adam bulunuyordu. İlk mürettebatına ganimet payı yerine kendi cebinden ücret ödemesi de kaydediliyor. [2][3][4]
Aynı yıl Karayipler’e giderken bir İspanyol savaş gemisiyle çatışmaya girdi. Bonnet bu çatışmada yaralanırken, Revenge de ağır hasar gördü. Ardından Bahamalar’daki New Providence Adası’nda Karasakal’la tanışıp gemisinin komutasını ona bıraktı. [1]
Bu komuta devri, Bonnet’nin yaralarının iyileşmeye çalıştığı dönemde gerçekleşen bir gelişmeydi. İkili bir süre ayrıldıktan sonra Mart 1718’de Orta Amerika açıklarında yeniden karşılaştı. Bonnet bu buluşmada komutayı bırakarak Queen Anne’s Revenge adlı gemiye geçti. [1]
Karasakal, 1718’de Charleston limanını yaklaşık bir hafta boyunca abluka altında tuttu. Bonnet de abluka sırasında Queen Anne’s Revenge’de bulunan kişiler arasındaydı. Bu bilgi, onun Charleston ablukası sırasında hangi gemide bulunduğunu açıkça gösteriyor. [3]
Bonnet daha sonra Bath’a giderek Kuzey Carolina Valisi Charles Eden’den af aldı. Ayrıca Virgin Adaları’nda İspanyol gemilerine karşı özel savaş gemiciliği yetkisi aramak için seyahat izni aldı. Bu izin, söz konusu yetkinin kendisine verildiği anlamına gelmiyordu; amacı yetki aramaktı. [4]
Aldığı affın ardından Bonnet, 1718 yazında yeniden korsanlığa dönerek gemiler ele geçirdi. Amerika’nın doğu kıyılarındaki bu dönemde ele geçirdiği gemilerin sayısı bir düzineyi aştı. Captain Thomas adını kullanmaya, Revenge’i de Royal James diye adlandırmaya başladı. [2][3]
1718’de Cape Fear’da nasıl yakalandı?
Bonnet, Ağustos 1718’de gemisini bakım ve onarıma almak üzere Cape Fear’a geldi. Haliç bölgesinde kurduğu üs, bugünkü Southport yakınlarında bulunan bir yerdeydi. Yakalanmasına uzanan seferde karşısına çıkan kuvvetleri, Vali Robert Johnson görevlendirmişti. [3][5]
Bu kuvvetlerin başında William Rhett bulunuyor, filosunda iki silahlı şalopa yer alıyordu. Henry ve Sea Nymph adlı gemilerin her biri sekiz top taşıyordu. Rhett’in sefer için topladığı adamların sayısı ise toplam 130 olarak veriliyor. [5]
Charleston County Public Library’nin incelemesine göre Rhett, 26 Eylül 1718 akşamı Cape Fear Nehri’ne girdi. Ertesi sabah Bonnet’nin denize çıkma girişimi sırasında taraflar arasında çatışma başladı. Böylece Bonnet’nin çıkış girişimi, Rhett’in kuvvetleriyle karşılaştığı silahlı mücadeleye dönüştü. [5]
Çatışma sırasında iki tarafın şalopaları da karaya oturarak hareket kabiliyetini kaybetti. Yükselen sular sayesinde önce Henry kurtuldu ve Bonnet’nin gemisine yeniden yaklaştı. Bu gelişme, Bonnet’nin teslim olmasını sağlayan olay olarak aktarılıyor. [5]
National Park Service’in Cape Fear raporu, yakalanışı 27 Eylül 1718’e tarihlendiriyor. Rapor, William Rhett’in Bonnet’yi Bald Head kıyıları yakınında yakaladığını da belirtiyor. Charleston County Public Library’nin olay sıralaması da aynı yakalanma tarihini destekliyor. [5][6]
Bununla birlikte NCpedia, Rhett’in gelişini 28 Eylül’e, savaşı ertesi güne yerleştiriyor. Bu nedenle Cape Fear çatışmasının tarihlendirilmesinde kaynaklar arasında açık bir uyuşmazlık bulunuyor. Buradaki anlatı, NPS ile Charleston County Public Library’nin verdiği 27 Eylül tarihini izliyor. [4][5][6]
Rhett, tutsaklarıyla birlikte 30 Eylül’de Cape Fear’dan ayrılarak Charleston’a doğru yola çıktı. Filo ve tutsaklar, 3 Ekim 1718 tarihinde Charleston’a ulaştı. Ancak Bonnet’nin Charleston’a getirilmesi, kaçış girişimlerinin de sona erdiği anlamına gelmedi. [5][7]
Charleston’daki yargılama ve idamı hangi kayıtlara dayanıyor?
Bonnet ile seyir ustası David Heriot, 24 Ekim 1718 akşamı gözetimden kaçtı. Charleston County Public Library’nin kayıt incelemesi, sonraki yakalanışın tarihini de belirliyor. Bonnet, 5 Kasım’da Sullivan’s Island’da yakalandı ve ertesi gün Charleston’a getirildi. [7]
Bonnet’nin ayrı yargılaması, 10–12 Kasım 1718 tarihlerinde Güney Carolina’da yürütüldü. Davaya, Nicholas Trott’un görev yaptığı Vice-Admiralty Mahkemesinde bakıldı ve ölüm hükmü verildi. Yargılamanın sonucu, 12 Kasım tarihli özgün mahkeme tutanağında da belgeleniyor. [7][8]
Bu tutanak, Francis ve Fortune adlı şalopaların ele geçirilmesine ilişkin suçları kaydediyor. Bonnet, iki korsanlık suçundan mahkûm edilerek ölüm cezasına çarptırılmış olarak görünüyor. Dolayısıyla hükmün dayanağı, yalnızca sonradan yazılmış bir yaşamöyküsündeki anlatımdan ibaret değil. [8]
Ceza kaydı bugün ABD Ulusal Arşivlerinin Atlanta birimindeki koleksiyonda tanımlanmış durumda. Record Group 21 içindeki 1716–1763 Mahkeme Tutanakları serisinde yer alıyor. Kaydın arşiv kimliği 334339257 olarak verildiğinden, belge açıkça tanımlanabiliyor. [8]
Davanın erken basılı anlatısı, The Tryals of Major Stede Bonnet, and Other Pirates başlığını taşıyor. Eser, 1719’da Londra’da Benjamin Cowse için basıldı; bir nüshası Library of Congress’te korunuyor. Bu basılı metin, mahkeme hükmünün ardından gerçekleşen infazı da tarihlendiriyor. [7][9]
Metnin 43. sayfası, Bonnet’nin 10 Aralık 1718 Çarşamba günü idam edildiğini belirtiyor. İnfaz yeri, Charleston yakınındaki White Point olarak açıkça veriliyor. El yazması mahkeme günlüğü ise infazın gününü ve yerini belirtmiyor. [7]
Siz belgeleri karşılaştırırken, 12 Kasım hükmüyle 10 Aralık infazını ayrı olaylar olarak okuyabilirsiniz. Ölüm cezasını özgün tutanak, infazın tarihini ve yerini basılı dava metni belgeliyor. Böylece Charleston’daki yargılama ile White Point’teki infazın dayanakları ayrı ayrı izlenebiliyor. [7][8]
Kısa kronoloji
Bonnet’nin Barbados’taki yaşamından Charleston’daki davasına uzanan temel tarihler aşağıda sıralanıyor. Cape Fear satırında, NPS ve Charleston County Public Library’nin tarihlendirmesi esas alınıyor. [1][5][6][7]
- 29 Temmuz 1688 Barbados’taki Christ Church cemaatinde vaftiz edildi. [1]
- 1694 Babasının ölümünün ardından aile mülkünü miras aldı. [2]
- 21 Kasım 1709 Barbados’ta Mary Allamby ile evlendi. [1]
- 1717 Revenge’i satın alıp silahlandırarak korsanlığa başladı. [3]
- 1717 Yaralandıktan sonra New Providence’da Karasakal’la tanıştı. [1]
- Mart 1718 Karasakal’la yeniden karşılaşarak Queen Anne’s Revenge’e geçti. [1]
- 1718 yazı Aldığı affın ardından yeniden korsanlık yaptı. [3]
- Ağustos 1718 Cape Fear’da gemisinin onarımı için üs kurdu. [3]
- 27 Eylül 1718 Cape Fear çatışmasının ardından Rhett’e teslim oldu. [5][6]
- 3 Ekim 1718 Tutsak olarak Charleston’a getirildi. [5]
- 24 Ekim 1718 David Heriot ile gözetimden kaçtı. [7]
- 5–6 Kasım 1718 Yeniden yakalandı ve Charleston’a döndürüldü. [7]
- 10–12 Kasım 1718 Ayrı yargılaması yürütüldü ve ölüm cezası verildi. [7][8]
- 10 Aralık 1718 Basılı dava metnine göre White Point’te idam edildi. [7]
- 1719 Bonnet ve diğer korsanların dava anlatısı Londra’da yayımlandı. [9]
Kitaplara girmeyen ayrıntılar
Bonnet’nin ilk mürettebatına ödeme biçimi, Revenge’in kuruluşunu anlamayı sağlayan somut bir ayrıntıdır. NCpedia, korsanlar arasında yaygın ganimet paylaşımı yerine kendi cebinden ücret ödediğini aktarıyor. Bu ödeme, gemiyi satın alıp silahlandırmasının yanında üstlendiği başka bir giderdi. [3][4]
Captain Thomas ve Royal James adları, Bonnet’nin af sonrasındaki faaliyetlerinde birlikte karşımıza çıkıyor. Bu adları kullanması, affını koruyor görünerek yeniden korsanlık yapma isteğiyle ilişkilendiriliyor. Dolayısıyla farklı adlarla karşılaşıldığında, aynı kişinin ve geminin izleri takip ediliyor. [2]
Revenge’in lostromosu Ignatius Pell, Charleston’daki süreçte savcılık tanığı olarak görev aldı. Arkadaşlarının aksine, hakkında iddianame hazırlanmadı ve kendisi mahkemede yargılanmadı. Pell’in konumu, Bonnet’nin mürettebatındaki herkesin aynı adli süreçten geçmediğini gösteriyor. [7]
Cape Fear’da karaya oturan gemilerin kurtulma sırası, teslimiyetin somut nedenlerinden biriydi. Henry’nin yükselen sularla önce kurtulması, Rhett’in yeniden yaklaşmasını mümkün kıldı. Bonnet’nin teslim oluşunda, gemilerin bulunduğu yer ve suyun yükselmesi doğrudan rol oynadı. [5]
Sık sorulan sorular
Stede Bonnet korsan olmadan önce ne iş yapıyordu?
Bonnet, Barbados’ta aile mülkünü devralmış varlıklı bir plantasyon sahibiydi. 1715’e gelindiğinde adanın milislerinde binbaşı rütbesi de taşıyordu.
Stede Bonnet neden korsan oldu?
Bonnet’nin 1717’de korsanlığa yönelmesinin kişisel gerekçesi kesinleşmiş değildir. Evlilik sorunları, zihinsel rahatsızlık ve macera arayışı açıklamaları iddia veya yorum düzeyindedir.
Stede Bonnet ile Karasakal aynı gemide bulundu mu?
Bonnet, Mart 1718’de Karasakal’la yeniden karşılaştığında Queen Anne’s Revenge’e geçti. Charleston limanının 1718’de yaklaşık bir hafta süren ablukasında da bu gemideydi.
Stede Bonnet ne zaman yakalandı?
NPS ve Charleston County Public Library, Cape Fear’daki yakalanışını 27 Eylül 1718’e tarihler. NCpedia ise çatışmayı 29 Eylül’e yerleştirdiği için kaynaklar arasında tarih uyuşmazlığı bulunur.
Stede Bonnet ne zaman ve nerede idam edildi?
1719’da basılan dava anlatısı, Bonnet’nin 10 Aralık 1718’de White Point’te idam edildiğini belirtir. Charleston yakınındaki infazın tarihi ve yeri, bu metnin 43. sayfasında bulunur.
Kaynaklar
- South Carolina Encyclopedia — Lindley S. Butler, “Bonnet, Stede” scencyclopedia.org
- English Wikipedia — “Stede Bonnet” en.wikipedia.org
- North Carolina Department of Natural and Cultural Resources — “Stede Bonnet (1688–1718), D-110” dncr.nc.gov
- NCpedia — Hugh F. Rankin, “Bonnet, Stede” ncpedia.org
- Charleston County Public Library — “The Pirate Hunting Expeditions of 1718” ccpl.org
- National Park Service — Cape Fear raporu, tarih bölümü, s. 13 nps.gov
- Charleston County Public Library — “The Charleston Pirate Trials of 1718” ccpl.org
- U.S. National Archives — “Piracy Trial from the U.S. Colonial Era” archives.gov
- Library of Congress — The Tryals of Major Stede Bonnet, and Other Pirates, katalog kaydı loc.gov
Görsel: Major Stede Bonnet – Pirates (1922).png — Claud Lovat Fraser; corrected by Parker Higgins, Public domain
