Nassau’nun sığ limanı, büyük savaş gemilerine engel olurken korsan teknelerine sığınak sağlıyordu. Siz burada, yakın ticaret yollarıyla çöken İngiliz yönetiminin nasıl bir korsan merkezi yarattığını öğreneceksiniz. Korsanlar Cumhuriyeti denen bu topluluk, resmen kurulmuş bir devlet değildi. [2][3][4]
Peki, Nassau’daki kaptanları aynı limanda buluşturan yalnızca korunaklı sular mıydı? Savaş sonrasında gelen denizciler, hazine filosunun yağmalanan yükü ve kraliyet affı hikâyeyi tamamlıyor. Siz bu bağlantıları izlerken, gündelik hayattaki konum ve ulaşım hesabının denizdeki karşılığını görebilirsiniz. Nassau’da güvenli barınakla kazanç fırsatının yakınlığı, aynı yerde buluşuyordu. [3][4]
Nassau neden korsanların merkezi oldu?
Nassau, Bahamalar’ın New Providence adasında bulunan ve geçmişi 1670’e uzanan bir yerleşimdi. İlk adı Charles Town’du. Korsanların üssüne dönüşen yer, dolayısıyla önceden kurulmuş bir yerleşimin limanıydı. Bu geçmiş, korsanların neden sıfırdan bir merkez kurmadığını anlamaya yardımcı olur. [1]
Ancak Nassau’nun korsanlar için elverişli hale gelmesinde saldırılar belirleyici oldu. Fransız-İspanyol kuvvetlerinin 1703 ve 1706’daki saldırıları, yerleşimcilerin önemli bölümünü ayrılmaya yöneltti. İngiliz yönetimi de bu saldırıların ardından fiilen ortadan kalktı. Böylece korsanların yerleşebileceği limanda, onları engelleyecek yönetim gücü çökmüş oldu. [3]
Limanın suları, büyük savaş gemilerinin rahatça kullanamayacağı kadar sığdı. Korsanların tercih ettiği hızlı, az su çeken tekneler ise burada hareket edebiliyordu. Aynı su derinliği, farklı büyüklükteki gemiler için farklı sonuçlar doğuruyordu. Nassau’nun korunaklı limanı, korsanların kullandığı teknelerle özellikle uyumlu bir sığınaktı. [4]
Ticaret rotaları da Nassau’ya kısa bir deniz yolculuğu mesafesinden geçiyordu. Korsanlar limandan çıkarak bu güzergâhlardaki gemilere vurkaç saldırıları düzenleyebiliyordu. Dolayısıyla barınma yeriyle saldırı alanı arasında uzun yolculuklar gerekmiyordu. Nassau’nun konumu, korunaklı bekleyişle yakın hedeflere ulaşmayı aynı yerde birleştiriyordu. [4]
Yağma malları ve para Nassau’ya getirildikçe, limanın çevresinde canlı bir ekonomi oluştu. Bu hareketlilik, korsanların yanında tüccarları da yerleşime çeken bir etkendi. Siz bunu, ulaşım bağlantılarıyla müşteri hareketinin birlikte işlediği bir alışveriş bölgesine benzetebilirsiniz. Nassau’daki fark, ekonomiye taşınan malların ve paranın korsan yağmasından gelmesiydi. [4]
Korsanlar Cumhuriyeti nasıl bir topluluktu?
Korsanlar Cumhuriyeti, Nassau’da kendi davranış kurallarıyla yaşayan korsanların üssüne verilen addır. Resmen kurulmuş bir devlet olmadığı için, adındaki cumhuriyet sözcüğü dikkatle anlaşılmalıdır. Burada anlatılan yapı, Nassau limanı çevresinde bir araya gelen korsan topluluğuydu. Topluluğun kuralları bulunması, tek başına devlet kurulduğu anlamına gelmiyordu. [2]
Gemilerdeki kaptanlık düzeni, bu topluluğun işleyişine ilişkin somut bir örnek sunar. Nassau korsanlarının kaptanları, mürettebatın oyuyla seçilebiliyor ve görevlerinden alınabiliyordu. Böylece kaptanlık, mürettebatın değiştirebildiği bir görev olarak da karşımıza çıkıyor. Bu uygulama gemilerdeki karar düzenini anlatır; Nassau için resmî devlet statüsü göstermez. [2][3]
Nassau’daki toplulukta Benjamin Hornigold ile Henry Jennings, birbirine rakip iki önemli liderdi. Dolayısıyla aynı limanı kullanan korsanlar arasında da liderlik rekabeti bulunuyordu. Ortak üs, bütün kaptanların aynı kişinin yönetiminde hareket ettiği anlamına gelmiyordu. Hornigold ve Jennings arasındaki rekabet, Nassau’daki birlikteliğin iç farklılıklarını görünür kılar. [3]
Topluluğun büyümesinde, 1713’te İspanya Veraset Savaşı’nın sona ermesi etkili oldu. İşsiz kalan çok sayıda İngiliz özel harp gemicisi, New Providence’a yöneldi. Bu geliş, adadaki korsan topluluğuna savaş sonrasında yeni denizciler kattı. Nassau’nun yükselişini açıklarken limanın özellikleriyle birlikte bu insan hareketini düşünmek gerekir. [3]
Ardından 1715’te batan İspanyol hazine filosu, korsanlar için başka bir fırsat yarattı. Flying Gang korsanları, değerli yükü çıkarmaya çalışan kurtarma ekiplerini yağmalayarak zenginleşti. Buradaki kazanç, batık yükünü kurtaran ekiplerin ellerindeki değerlere saldırılmasından geliyordu. Böylece Nassau çevresindeki korsanlığın hedefleri arasında kurtarma çalışmaları da yer aldı. [3]
Nassau çevresinde hangi korsan kaptanlar vardı?
Flying Gang ile ilişkilendirilen kaptanlar arasında Edward Teach ve Charles Vane bulunuyordu. Stede Bonnet ile Samuel Bellamy de aynı çevreyle ilişkilendirilen isimler arasındaydı. Bu isimler, Nassau çevresindeki korsan topluluğunun farklı kaptanlarını tanımamızı sağlar. Hornigold ve Jennings’in liderliği, bu daha geniş kaptan çevresi içinde değerlendirilmelidir. [3]
Karasakal’ın faaliyetleri, Nassau çevresindeki bağlantıların başka kıyılara uzandığını da gösterir. Tarihsel kayıtlar, onu 1717 sonbaharında Delaware ve Chesapeake körfezleri açıklarında gösteriyor. Karasakal burada Benjamin Hornigold ve Stede Bonnet ile birlikte faaliyet yürütüyordu. Böylece kaptanlar arasındaki ortaklıkları yalnızca Nassau limanının içinde aramamak gerekir. [8]
Karasakal, Kasım 1717’de ele geçirdiği La Concorde gemisini yeniden adlandırdı. Gemiyi Queen Anne’s Revenge adıyla kullanmaya başlaması, faaliyetlerindeki somut dönüm noktalarından biriydi. Bu gemi bilgisi, kaptan adlarıyla denizde kullanılan araçları birbirine bağlar. Nassau çevresindeki korsanları anlamak için gemilerin el değiştirmesini de izleyebilirsiniz. [8]
Korsan bayrakları da bütün kaptanlar için tek biçimli bir işaret değildi. National Maritime Museum, dönemin kaptanlarının kendilerine özgü bayraklar kullandığını belirtiyor. Siyah zemin üzerinde kafatası, iskelet veya kum saati motifleri bulunabiliyordu. Bu çeşitlilik, korsanları yalnızca aynı bayrağın altında düşünmenin sınırlarını gösterir. [9]
Woodes Rogers Nassau’daki korsan üssünü nasıl dağıttı?
Kral I. George, Eylül 1717’de teslim olacak korsanlara yönelik af ilan etti. Af, bir yıl içinde teslim olacak korsanları kapsayan bir süre tanıyordu. Böylece Nassau’daki kaptanların önüne korsanlığı bırakıp teslim olma seçeneği kondu. Ancak aynı limandaki kaptanların bu seçeneğe vereceği yanıtlar farklılaşacaktı. [3]
Bahamalar’ın ilk kraliyet valisi Woodes Rogers, 26 Temmuz 1718’de Nassau’ya ulaştı. Getirdiği kuvvette dört ticaret gemisi ve üç donanma gemisi bulunuyordu. Garnizon askerleri de Rogers’ın New Providence’a taşıdığı gücün parçasıydı. Dolayısıyla kraliyet affının yanında, Nassau’da yönetim kurabilecek askerî kuvvet de bulunuyordu. [6][7]
David Wilson’ın aktardığına göre, Rogers’ın gelişi üzerine Nassau’da 300 erkek teslim oldu. Bu kişiler yeni valiye teslim olarak kraliyet affından yararlandı. Af uygulaması, korsan üssünün çözülmesinde doğrudan kullanılan araçlardan biri haline geldi. Rogers’ın gelişi, limandaki insanların teslimiyet kararlarını somut biçimde etkiledi. [7]
Charles Vane ise Rogers’ın gelişi sırasında Nassau’dan kaçmayı tercih etti. Ele geçirilmiş bir Fransız gemisini ateşe vererek yaklaşık 90 adamıyla uzaklaştı. Teslim olanlarla Vane’in ayrılan grubu, aynı gelişmeye farklı yanıtlar verdi. Nassau’daki korsan topluluğunun dağılması, böylece hem teslimiyetleri hem kaçışları içeriyordu. [7]
Rogers’ın karşılaştığı Nassau’da kale harap, binalar bakımsız ve yollar bitkilerle kaplıydı. Bu tablo, korsan üssünün canlı ekonomisiyle yerleşimin fiziksel durumunu birlikte düşünmeyi gerektirir. Limana yağma malları gelmesi, kalenin ve yolların bakımlı olduğu anlamına gelmiyordu. İngiliz yönetiminin yeniden kurulacağı yerleşim, aynı zamanda bu yıpranmış durumdaydı. [4][6]
Wilson, Nassau’nun geri alınmasını yalnızca devletin başlattığı bir harekât olarak açıklamaya karşı çıkar. Seferin, Rogers dâhil kâr bekleyen özel yatırımcıların girişimiyle donatıldığını vurgular. Bu yoruma göre Nassau’ya müdahalede kraliyet yetkisiyle özel kazanç beklentileri birleşiyordu. Böylece korsanlığın bastırılması hikâyesinde, yatırımcıların çıkarlarını da hesaba katmak gerekir. [7]
Kitaplara girmeyen ayrıntılar
Steven C. Hahn’ın araştırması, kraliyet affının kapsamını gösteren ayrı bir sayı sunar. Britanya tacı, 1718’de Bahamalar’da korsanlıkla suçlanan 209 denizciyi affetti. Wilson’ın Nassau’da teslim olanlar için verdiği sayı ise 300 erkektir. Bu rakamları aktarırken, araştırmaların tarif ettiği grupları birbirinin yerine koymamak gerekir. [5][7]
Benjamin Hornigold’un sonraki görevi, affın bir kaptanın hayatını nasıl değiştirebildiğini gösterir. Hornigold kraliyet affını kabul ettikten sonra Vali Woodes Rogers adına görevlendirildi. Görevi, eski korsan arkadaşlarını yakalamaktı; böylece Nassau’daki eski ilişkileri farklı bir anlam kazandı. Aynı kaptan, artık korsanları yakalama faaliyetinde valinin hizmetinde çalışıyordu. [3]
Karasakal’ın Charleston ablukasındaki talebi ise yağmanın gündelik ihtiyaçlarla bağlantısını görünür kılar. Mayıs 1718’de Charleston limanını yaklaşık bir hafta boyunca abluka altında tuttu. Rehinelerin karşılığında istediği şey, bir sandık ilaç olarak kayda geçti. Siz burada, denizdeki zor kullanmayla ilaç ihtiyacının aynı olayda birleştiğini görebilirsiniz. [8]
Rogers’ın 1718–1721 arasındaki ilk valiliğinde benimsenen slogan da ticareti öne çıkarıyordu. Latince ifade, “Expulsis Piratis Restituta Commercia” biçiminde kullanıldı. Anlamı, “Korsanlar kovuldu, ticaret yeniden kuruldu” şeklinde Türkçeye aktarılabilir. Nassau’ya yağma mallarıyla tüccar çeken düzenin ardından, yönetimin sloganı ticaretin yeniden kurulmasını vurguluyordu. [4][6]
Kısa kronoloji
Nassau’nun korsan merkezine dönüşümünü, yerleşimin kuruluşundan Rogers’ın gelişine uzanan sırayla izleyebilirsiniz. Aşağıdaki tarihler, limanın özelliklerine eklenen savaş, yağma ve yönetim değişikliklerini gösteriyor. [1][3][6][8]
- 1670 New Providence adasındaki yerleşim Charles Town adıyla kuruldu.
- 1703 ve 1706 Fransız-İspanyol saldırıları yerleşimcilerin ayrılmasına ve yönetimin çökmesine yol açtı.
- 1713 Savaş sonrasında işsiz kalan özel harp gemicileri, New Providence’daki korsan topluluğunu büyüttü.
- 1715 İspanyol hazine filosunun batması, kurtarma ekiplerini yağmalayan korsanlara kazanç sağladı.
- Eylül 1717 I. George, bir yıl içinde teslim olacak korsanlara af ilan etti.
- Mayıs 1718 Karasakal, Charleston limanını yaklaşık bir hafta abluka altında tuttu.
- 26 Temmuz 1718 Woodes Rogers Nassau’ya ulaştı; İngiliz yönetiminin yeniden kurulması süreci başladı.
Sık sorulan sorular
Korsanlar Cumhuriyeti nerede bulunuyordu?
Korsanlar Cumhuriyeti adı, Bahamalar’ın New Providence adasındaki Nassau korsan üssü için kullanılır. Nassau, 1670’te Charles Town adıyla kurulan yerleşimin devamıdır.
Korsanlar Cumhuriyeti resmî bir devlet miydi?
Korsanlar Cumhuriyeti, resmen kurulmuş bir devlet değil, kendi davranış kuralları bulunan korsan topluluğuydu. Nassau korsanlarının gemilerinde kaptanlar mürettebatın oyuyla seçilebiliyor ve görevden alınabiliyordu.
Nassau neden korsanlar için uygun bir merkezdi?
Nassau’nun sığ limanı, büyük savaş gemilerinin girişini zorlaştırırken az su çeken korsan teknelerine uygundu. Yakından geçen ticaret rotaları ve saldırılarla çöken İngiliz yönetimi, korsanların burada üslenmesini kolaylaştırdı.
Nassau’daki korsan yönetimi nasıl sona erdi?
Woodes Rogers, 26 Temmuz 1718’de askerî güç eşliğinde Nassau’ya ulaştı. Kraliyet affını kabul edenler, teslim olanlar ve Charles Vane gibi kaçanlarla birlikte korsan üssü dağıldı.
Kaynaklar
- Wikipedia — Nassau, Bahamas en.wikipedia.org
- Vikipedi — Korsanlar Cumhuriyeti tr.wikipedia.org
- Wikipedia — Flying Gang en.wikipedia.org
- Pirates of Nassau Müzesi — History of Piracy pirates-of-nassau.com
- University of Georgia Press — A Pirate’s Life No More ugapress.org
- Bahamalar Ulusal Arşivi — Woodes Rogers cdn.bahamas.gov.bs
- David Wilson — Woodes Rogers and Private Enterprise in New Providence cambridge.org
- Kuzey Carolina Queen Anne’s Revenge Projesi — The Story of Blackbeard qaronline.org
- Royal Museums Greenwich — Pirate myths debunked rmg.co.uk
Görsel: A plan of the harbour of New Providence – btv1b531036017.jpg — Wikimedia Commons, Public domain
