رمز قفل 400 ساله کشتی آن فرانسیس چگونه شکسته شد؟

متخصصان با استفاده از میکرو سی‌تی‌اسکن، داخل قفل مرتبط با کشتی غرق‌شده آن فرانسیس (Ann Francis) را بدون آسیب بررسی کردند و رمز چهارحرفی آن را به دست آوردند. دیوید ویلیامز (David Williams) شیارهای داخلی را در تصویر سه‌بعدی با حروف بیرونی تطبیق داد و به ANCE رسید. سپس گروه موزه این ترکیب را امتحان کرد و قفل باز شد. خبر این موفقیت در 4 نوامبر 2026 اعلام شد.

نکته جالب این است که پاسخ درون شیء کوچکی پنهان بود که حلقه‌های حرف‌دارش پس از بیش از 400 سال هنوز می‌چرخیدند. شما می‌توانید ماجرای این کشف را از توفانی در آب‌های ساحلی مارگام (Margam) تا آزمایشگاهی دنبال کنید که معمولاً برای بررسی استخوان‌ها و ساختارهای زیستی به کار می‌رود. حلقه‌های متحرک، شیارهای داخلی و ابعاد ثبت‌شده قفل نشان می‌دهند این بررسی چگونه انجام شد.

اسکن چگونه رمز قفل را آشکار کرد؟

موزه ولز، با نام ولزی آمگدوا کامری (Galler Müzesi)، و دانشگاه کاردیف (Cardiff Üniversitesi) با میکرو سی‌تی‌اسکن قفل را بدون آسیب بررسی کردند. این روش تصویری سه‌بعدی از داخل آن ساخت. ویلیامز به کمک این تصویر توانست رابطه میان سازوکار پنهان و حروفی را که از بیرون دیده می‌شدند، بررسی کند.

ویلیامز مسیر شیارهای داخلی را در تصویر دنبال کرد و آن‌ها را با حروف بیرونی تطبیق داد. ترکیب درست ANCE بود. او موقعیت قطعات پنهان را به ترکیبی خوانا روی سطح قفل مرتبط کرد.

سپس گروه موزه ANCE را روی این شیء تاریخی امتحان کرد. قفل باز شد. این آزمایش عملی، ترکیب شناسایی‌شده در تصاویر توموگرافی را تأیید کرد: حروف با آرایشی از سازوکار داخلی مطابقت داشتند که قفل را باز می‌کرد.

برای شما، نمونه آشنای این کار چرخاندن یک قفل رمزی است تا نشانه‌هایش در یک ردیف قرار بگیرند. روی قفل آن فرانسیس، این نشانه‌ها حروف بزرگ لاتین بودند. اسکن به ویلیامز امکان داد از شیارهای پنهان به حروف قابل‌مشاهده‌ای برسد که باز شدن قفل به آن‌ها بستگی داشت.

سازوکار کلی این قفل‌ها توضیح می‌دهد چرا هم‌راستا شدن قطعات مهم بود. در قفل رمزی چندحلقه‌ای، شیارهای داخلی باید با دندانه‌های یک میله هم‌راستا شوند تا قفل باز شود. در بررسی قفل آن فرانسیس، رابطه میان شیارهای داخلی و حروف بیرونی راه شناسایی ترکیب لازم بود.

چه نوع قفلی از بقایای آن فرانسیس به دست آمد؟

فهرست موزه از چهار حلقه با چرخش آزاد یاد می‌کند که با حروف بزرگ لاتین علامت‌گذاری شده‌اند. این حلقه‌ها بخش قابل‌مشاهده سامانه رمز بودند. با چرخاندن آن‌ها می‌شد حروف را در ترکیبی قرار داد که سرانجام قفل را باز کرد.

روی این شیء 34 نشانه حرفی وجود دارد. از این تعداد، 24 نشانه روی حلقه‌های چرخان است. 10 نشانه دیگر روی دو صفحه ثابت در دو انتهای قفل دیده می‌شود. وقتی شما طراحی آن را بررسی می‌کنید، این تفاوت اهمیت دارد: فهرست موزه وجود حروف را هم روی قطعات متحرک و هم روی قطعات ثابت ثبت کرده است.

موزه جنس قفل را آلیاژ مس معرفی می‌کند. گزارش‌های خبری آن را برنجی توصیف می‌کنند. در پرونده مجموعه، آلیاژ مس عنوان ثبت‌شده برای جنس این شیء است. ابعاد، وزن و اطلاعات مربوط به خرید آن نیز در همان پرونده آمده است.

فهرست موزه همچنین اشاره می‌کند که این نوع سازوکار گاهی قفل نورنبرگ (Nürnberg Kilidi) نامیده می‌شود. قفل‌های رمزی حرف‌دار بخشی از تاریخ طولانی‌تر ابزارهای مکانیکی حفاظت هستند. جرولامو کاردانو (Gerolamo Cardano) در قرن 16 یک قفل رمزی را توصیف کرده بود؛ همان قرنی که آن فرانسیس در آن غرق شد.

این قفل چگونه به کشتی غرق‌شده مرتبط شد؟

آن فرانسیس هنگام بازگشت از اسپانیا (İspanya)، شامگاه 28 دسامبر 1583 گرفتار توفان شد. کشتی در آب‌های ساحلی مارگام، نزدیک پورت تالبوت (Port Talbot)، غرق شد. این قفل با بقایای آن کشتی مرتبط دانسته می‌شود. محل رسمی کشف آن نیز ساحل مورفا (Morfa Plajı) در مارگام ثبت شده است.

پیتر هیوز (Peter Hughes) بیشتر یافته‌های مربوط به بقایای کشتی را بین سال‌های 1996 و 2017 با فلزیاب کشف کرد. کار او 21 سال ادامه داشت. قفل بخشی از اشیای به‌دست‌آمده از ساحل بود. به این ترتیب، بررسی بعدی در آزمایشگاه به دوره‌ای طولانی از کشف اشیا در ساحل پیوند خورد.

هیوز به یاد می‌آورد که وقتی قفل را از ماسه بیرون آورد، حلقه‌های حرف‌دارش به‌راحتی می‌چرخیدند. بیش از 400 سال گذشته بود، اما حلقه‌ها هنوز حرکت می‌کردند. این مشاهده تصویر روشنی از وضعیت شیء پیش از شناسایی رمزش به دست می‌دهد.

نزدیک قفل، سکه‌های نقره اسپانیایی و دو وزنه مخصوص توزین سکه پیدا شد. این اشیای مجاور بخشی از زمینه باستان‌شناختی آن هستند. آن‌ها این سازوکار کوچک قفل را در کنار اشیایی مرتبط با پول و وزن کردن سکه قرار می‌دهند.

قفل احتمالاً از چه چیزی محافظت می‌کرد؟

متصدیان موزه احتمال می‌دهند این قفل روی صندوقچه‌ای حاوی اشیای باارزش نصب بوده است. به نظر آن‌ها، محتویات صندوقچه می‌توانسته پول، اسناد یا منسوجاتی باشد که باقی نمانده‌اند. این برداشت، تفسیری از کاربرد شیء است. مجموعه‌ای از محتویات مشخص از یک صندوقچه کشف نشده است.

سکه‌های نقره اسپانیایی و دو وزنه توزین که در نزدیکی قفل پیدا شدند، توضیح می‌دهند چرا ارتباط احتمالی آن با اشیای باارزش مورد توجه قرار گرفته است. بااین‌حال، وجود صندوقچه پیشنهادی و محتویاتش همچنان تفسیر متصدیان موزه است. باز شدن موفق قفل، رمز آن را مشخص کرد؛ اما معلوم نکرد زمانی چه چیزی پشت آن نگهداری می‌شده است.

ابعاد ثبت‌شده شیء هم در این بحث جای دارد. حداکثر ارتفاع آن 31.8 میلی‌متر و وزنش 28.5 گرم است. این اندازه‌ها به شما تصویری دقیق‌تر از توصیف کلی «گنج کشتی غرق‌شده» می‌دهند: با یک ابزار کوچک برای حفاظت از اموال روبه‌رو هستید.

جزئیاتی که در کتاب‌های راهنما پیدا نمی‌کنید

محل آزمایش، جزئیاتی غیرمنتظره به این کشف اضافه می‌کند. تجهیزات میکروتوموگرافی دانشگاه کاردیف که ویلیامز از آن‌ها استفاده کرد، معمولاً برای بررسی استخوان‌ها و ساختارهای زیستی به کار می‌رفتند. در این پژوهش، همان روش آزمایشگاهی امکان مشاهده درون سازوکار فلزی یک قفل تاریخی را فراهم کرد.

حروف روی قفل نیز ارزش بررسی دقیق‌تر دارند. حروف J، U، W و Y میان حروف قفل دیده نمی‌شوند. فهرست موزه مجموعه مشخصی از حروف بزرگ لاتین را ثبت کرده که میان حلقه‌های چرخان و صفحات ثابت تقسیم شده‌اند. ترکیب کارآمد ANCE از همین آرایش فیزیکی به دست آمد.

وزن 28.5 گرمی و حداکثر ارتفاع 31.8 میلی‌متری ثبت‌شده در فهرست موزه، تصور این سازوکار را آسان‌تر می‌کند. چهار حلقه با چرخش آزاد، صفحات ثابت دو انتها و 34 نشانه حرفی، همگی متعلق به شیئی با همین ابعاد بودند. اسکن باید فضای داخلی فشرده آن را خوانا می‌کرد.

روایت بیرون آوردن قفل از ماسه نیز جزئیاتی فراتر از خود رمز دارد. هیوز حلقه‌هایی را توصیف کرده که پس از زمانی طولانی در ماسه، به‌راحتی می‌چرخیدند. این مشاهده، در کنار آزمایش موفق ANCE به دست گروه موزه، حرکت قطعات شیء پس از کشف را به باز شدن نهایی آن پیوند می‌دهد.

خط زمانی

• 28 دسامبر 1583: آن فرانسیس هنگام بازگشت از اسپانیا گرفتار توفان شد و در آب‌های ساحلی مارگام، نزدیک پورت تالبوت، غرق شد.
• 1996–2017: پیتر هیوز طی دوره‌ای 21 ساله، بیشتر یافته‌های مربوط به بقایای کشتی را با فلزیاب کشف کرد.
• 6 مه 2025: موزه ولز قفل را خرید و آن را با شماره اموال 2025.17H/2.6 ثبت کرد.
• 4 نوامبر 2026: دانشگاه کاردیف شناسایی رمز ANCE با میکروتوموگرافی و باز شدن موفق قفل را اعلام کرد.

قفل آن فرانسیس را کجا می‌توانید ببینید؟

قفل در موزه ملی واترفرانت (National Waterfront Müzesi) در سوانزی (Swansea) به نمایش گذاشته شده است. پرونده آن در مجموعه، ساحل مورفا در مارگام را محل کشف معرفی می‌کند. تاریخ خرید، جنس و شماره اموال نیز در این پرونده ثبت شده‌اند. این اطلاعات، شیء به‌نمایش‌درآمده را به سابقه مستند کشف و تاریخچه حضورش در موزه مرتبط می‌کنند.

اگر شما قفل را از نزدیک می‌بینید، به چهار حلقه چرخان و دو صفحه ثابت در دو انتهای آن توجه کنید. فهرست موزه 24 نشانه حرفی را برای حلقه‌ها و 10 نشانه را برای صفحات ثبت کرده است. این جزئیات قابل‌مشاهده، بخش بیرونی متناظر با شیارهای داخلی هستند که ویلیامز در اسکن بررسی کرد.

پرسش‌های متداول

رمز قفل کشتی غرق‌شده آن فرانسیس چه بود؟

رمز ANCE بود. دیوید ویلیامز این ترکیب چهارحرفی را از طریق تصاویر توموگرافی شناسایی کرد. گروه موزه آن را روی قفل تاریخی امتحان کرد و با موفقیت قفل را باز کرد.

رمز چگونه بدون آسیب زدن به قفل کشف شد؟

موزه ولز و دانشگاه کاردیف با میکرو سی‌تی‌اسکن داخل قفل را بررسی کردند. ویلیامز شیارهای داخلی را در تصاویر سه‌بعدی دنبال کرد و موقعیت آن‌ها را با حروف بیرونی تطبیق داد.

آن فرانسیس چه زمانی و کجا غرق شد؟

کشتی شامگاه 28 دسامبر 1583 غرق شد. هنگام بازگشت از اسپانیا گرفتار توفان شد و در آب‌های ساحلی مارگام، نزدیک پورت تالبوت، فرو رفت.

قفل اکنون کجاست؟

قفل در موزه ملی واترفرانت در سوانزی به نمایش گذاشته شده است. موزه ولز آن را در 6 مه 2025 خرید و با شماره 2025.17H/2.6 ثبت کرد.

منابع

1. Cardiff University — سی‌تی‌اسکن‌ها به گشودن راز 400 ساله کمک می‌کنند cardiff.ac.uk
2. Phys.org / Cardiff University — سی‌تی‌اسکن‌ها رمز حرفی را آشکار می‌کنند phys.org
3. Museum Wales — پرونده مجموعه برای قفل رمزی آلیاژ مس متعلق به دوره پس از قرون وسطی museum.wales
4. Wikipedia — قفل رمزی en.wikipedia.org

FAQ