Söğütdəki kiçik bəylikdən altı yüz illik imperiyaya: qurulma, fəthlər, böhranlar, islahatlar və son padşah, on dayanacaqda.
Bu xronologiyadakı hər tarix keçid verdiyimiz məqalənin mənbələrə əsaslanan xronologiyasından götürülüb.
| Tarix | Hadisə | Məqalə |
|---|---|---|
| Təxminən 1254–1258 | Osmanın Söyütdə doğulduğu güman edilir. Dəqiq il mübahisəlidir. | Osman Qazi və Osmanlı dövlətinin yaranma tarixi |
| Təxminən 1281 | Orxan Qazinin Söyüddə doğulması üçün geniş yayılmış, lakin təsdiqlənməmiş tarix. | Orxan Qazi və Bursanın fəthi: ilk Osmanlı paytaxtı |
| 1285–1286 | İnalcıkın xronologiyasına görə, Söyüt–Domaniç yolunda İnəgöl hakimi ilə toqquşmalar baş verir. | Osman Qazi və Osmanlı dövlətinin yaranma tarixi |
| 1299 | Osmanlı dövlətinin ənənəvi yaranma tarixi. | Osman Qazi və Osmanlı dövlətinin yaranma tarixi |
| XIV əsr | Ocaq Orxan bəy və I Murad dövründə formalaşır. Dəqiq il mübahisəlidir. | Yeniçərilər kim idi? Osmanlı ocağının yüksəlişi və süqutu |
| 27 iyul 1302 | Bafeus qələbəsi. İnalcık bu hadisəni dövlətin yaranmasında dönüş nöqtəsi sayır. | Osman Qazi və Osmanlı dövlətinin yaranma tarixi |
| 1303-cü ilin yazı | İnalcıkın xronologiyasında Dimbos qələbəsindən sonra Bursa mühasirəyə alınır. | Osman Qazi və Osmanlı dövlətinin yaranma tarixi |
| 1304 | İnalcıkın xronologiyasına görə, Lefke və Geyvə alınır. | Osman Qazi və Osmanlı dövlətinin yaranma tarixi |
| Sentyabr 1323 | Asporça Xatun vəqf sənədi tərtib olunur. | Osman Qazi və Osmanlı dövlətinin yaranma tarixi |
| 1324 | İnalcıkın sənədlərə əsaslanan tarixləndirməsinə görə, Osman vəfat edir. | Osman Qazi və Osmanlı dövlətinin yaranma tarixi |
| 1324 | Vəqfiyyə onun artıq hakimiyyətdə olduğu fikrini dəstəkləyir. Salnamələrdə isə 1326-cı il göstərilir. | Orxan Qazi və Bursanın fəthi: ilk Osmanlı paytaxtı |
| 8–18 mart 1324 | Məkəcə sənədində Osmanın ailə üzvləri qeydə alınır. | Osman Qazi və Osmanlı dövlətinin yaranma tarixi |
| 1326 | Orxan Bursanı fəth edir. | Osman Qazi və Osmanlı dövlətinin yaranma tarixi |
| 6 aprel 1326 | Bursa uzun mühasirədən sonra təslim olur və Osmanlı paytaxtına çevrilir. | Orxan Qazi və Bursanın fəthi: ilk Osmanlı paytaxtı |
| 1327 | Bursada onun adına gümüş sikkələr kəsilir. | Orxan Qazi və Bursanın fəthi: ilk Osmanlı paytaxtı |
| 1331 | Orxan İzniki fəth edir. | Osman Qazi və Osmanlı dövlətinin yaranma tarixi |
| 1331 | İznik Osmanlı torpaqlarına qatılır. | Orxan Qazi və Bursanın fəthi: ilk Osmanlı paytaxtı |
| 1333 | İbn Bəttutə Bursaya gəlir. | Orxan Qazi və Bursanın fəthi: ilk Osmanlı paytaxtı |
| 1337 | İzmit Osmanlı hakimiyyətinə keçir. | Orxan Qazi və Bursanın fəthi: ilk Osmanlı paytaxtı |
| 1339–1340 | Orxan Qazi məscidinin kitabəsində göstərilən tikilmə tarixi. | Orxan Qazi və Bursanın fəthi: ilk Osmanlı paytaxtı |
| Mart 1362 | Orxan Qazi Bursada vəfat edir; I Murad hökmdar olur. | Orxan Qazi və Bursanın fəthi: ilk Osmanlı paytaxtı |
| 28 iyul 1402 | Bəyazid Ankara döyüşündə məğlub olur və əsir düşür. Fətrət dövrü başlayır. | Osmanlıda Fətrət dövrü: dörd qardaşın taxt savaşı |
| 1403-cü ilin yazı | Mehmed Ulubatda İsanı məğlub edir və Bursanı tutur. | Osmanlıda Fətrət dövrü: dörd qardaşın taxt savaşı |
| 1403 | Süleymanın bağladığı müqavilə ilə Saloniki (Selânik) Bizansa verilir. | Osmanlıda Fətrət dövrü: dörd qardaşın taxt savaşı |
| Sentyabr 1403 | Klavixonun məlumatına görə, İsa artıq həyatda deyil. | Osmanlıda Fətrət dövrü: dörd qardaşın taxt savaşı |
| Mart 1404 | Süleyman Bursanı tutur. | Osmanlıda Fətrət dövrü: dörd qardaşın taxt savaşı |
| 13 fevral 1410 | Musa Yanboluda Süleymanın qüvvələrini məğlub edir. | Osmanlıda Fətrət dövrü: dörd qardaşın taxt savaşı |
| 15 iyun 1410 | Süleyman Kosmidionda Musanı məğlub edir. | Osmanlıda Fətrət dövrü: dörd qardaşın taxt savaşı |
| 1411-ci ilin payızı | Musa İstanbulu mühasirəyə alır, lakin uğur qazanmır. | Osmanlıda Fətrət dövrü: dörd qardaşın taxt savaşı |
| 17 fevral 1411 | Musa Ədirnədə hakimiyyətini elan edir. Süleyman öldürülür. | Osmanlıda Fətrət dövrü: dörd qardaşın taxt savaşı |
| 5 iyul 1413 | Mehmed Çamurluda qalib gəlir. Fətrət dövrü başa çatır. | Osmanlıda Fətrət dövrü: dörd qardaşın taxt savaşı |
| 1414 | Ədirnədə Süleymanın tikintisinə başladığı Əski məscid Mehmedin hakimiyyəti dövründə tamamlanır. | Osmanlıda Fətrət dövrü: dörd qardaşın taxt savaşı |
| 30 mart 1432 | Ədirnədə doğuldu. | Fateh Sultan Mehmed: İstanbulu fəth edən hökmdarın həyatı |
| 1443 | Vali kimi Manisaya göndərildi. | Fateh Sultan Mehmed: İstanbulu fəth edən hökmdarın həyatı |
| 1444-1446 | İlk hakimiyyət dövrü. | Fateh Sultan Mehmed: İstanbulu fəth edən hökmdarın həyatı |
| 1446 | Ədirnədə Buçuqtəpə üsyanı baş verir. | Yeniçərilər kim idi? Osmanlı ocağının yüksəlişi və süqutu |
| 1451 | İkinci dəfə Osmanlı taxtına çıxdı. | Fateh Sultan Mehmed: İstanbulu fəth edən hökmdarın həyatı |
| 1452 | Rumeli qalasını tikdirdi. | Fateh Sultan Mehmed: İstanbulu fəth edən hökmdarın həyatı |
| 1453 | Yeniçərilər İstanbulun fəthində iştirak edirlər. | Yeniçərilər kim idi? Osmanlı ocağının yüksəlişi və süqutu |
| 6 aprel 1453 | Konstantinopolun mühasirəsi başladı. | Fateh Sultan Mehmed: İstanbulu fəth edən hökmdarın həyatı |
| 22 aprel 1453 | Osmanlı donanmasının bir hissəsi qurudan Qızıl Buynuz körfəzinə daşındı. | Fateh Sultan Mehmed: İstanbulu fəth edən hökmdarın həyatı |
| 29 may 1453 | Konstantinopol alındı. | Fateh Sultan Mehmed: İstanbulu fəth edən hökmdarın həyatı |
| 1456 | Belqradın mühasirəsi uğursuz oldu. | Fateh Sultan Mehmed: İstanbulu fəth edən hökmdarın həyatı |
| 1461 | Trabzon imperiyasına son qoyuldu. | Fateh Sultan Mehmed: İstanbulu fəth edən hökmdarın həyatı |
| 1462 | III Vlada qarşı Əflak yürüşü keçirildi. | Fateh Sultan Mehmed: İstanbulu fəth edən hökmdarın həyatı |
| 11 avqust 1473 | Uzun Həsən Otluqbelidə məğlub edildi. | Fateh Sultan Mehmed: İstanbulu fəth edən hökmdarın həyatı |
| 1478 | Topqapı sarayının Mehmed dövründəki tikintisi tamamlandı. | Fateh Sultan Mehmed: İstanbulu fəth edən hökmdarın həyatı |
| 1480 | Centile Bellini (Gentile Bellini) onun portretini çəkdi. | Fateh Sultan Mehmed: İstanbulu fəth edən hökmdarın həyatı |
| XV əsrin sonları | Kayseri yaxınlığındakı Ağırnasda doğulub. Dəqiq il mübahisəlidir. | Memar Sinan: Osmanlı imperiyasının böyük memarlıq ustası |
| 3 may 1481 | Hünkarçayırında öldü; yerinə II Bəyazid keçdi. | Fateh Sultan Mehmed: İstanbulu fəth edən hökmdarın həyatı |
| 1512–1520 | I Səlimin hakimiyyəti dövründə xidmətə götürülüb. | Memar Sinan: Osmanlı imperiyasının böyük memarlıq ustası |
| 1521 | Osmanlılar Belqradı ələ keçirirlər. Şəhər Macarıstana qarşı yürüşlər üçün ön bazaya çevrilir. | Mohaç döyüşü: Macarıstanı süquta aparan iki saat |
| 1521 | Belqrad yürüşündə iştirak edib. | Memar Sinan: Osmanlı imperiyasının böyük memarlıq ustası |
| 1522 | Rodos yürüşündə iştirak edib. | Memar Sinan: Osmanlı imperiyasının böyük memarlıq ustası |
| 1525 | I Fransisk Paviyada əsir düşəndən sonra Fransa Osmanlılardan kömək istəyir. | Mohaç döyüşü: Macarıstanı süquta aparan iki saat |
| 21 avqust 1526 | Osmanlı ordusu üzən körpü ilə Dravanı keçir. | Mohaç döyüşü: Macarıstanı süquta aparan iki saat |
| 29 avqust 1526 | Macarıstanın kral ordusu Mohaçda məğlub olur. II Layoş qaçarkən boğulur. | Mohaç döyüşü: Macarıstanı süquta aparan iki saat |
| 11 sentyabr 1526 | Süleyman Budaya daxil olur. Ordu daha sonra şəhəri tərk edir. | Mohaç döyüşü: Macarıstanı süquta aparan iki saat |
| 10 noyabr 1526 | Yanoş Zapolya Macarıstan kralı seçilir. | Mohaç döyüşü: Macarıstanı süquta aparan iki saat |
| 17 dekabr 1526 | Ferdinand rəqib məclis tərəfindən kral seçilir. | Mohaç döyüşü: Macarıstanı süquta aparan iki saat |
| 1529 | Osmanlıların ilk Vyana mühasirəsi şəhər ələ keçirilmədən başa çatır. | İkinci Vyana mühasirəsi, 1683: Osmanlı tənəzzülünün başlanğıcı |
| 1530 | Vyana müasir istehkamlar tikməyə başlayır. | İkinci Vyana mühasirəsi, 1683: Osmanlı tənəzzülünün başlanğıcı |
| 1534 | Öz danışdığına görə, İraqeyn yürüşü zamanı Tatvanda üç qalera düzəldib. | Memar Sinan: Osmanlı imperiyasının böyük memarlıq ustası |
| 1538 | Ordu üçün Prut çayı üzərində körpü tikib. | Memar Sinan: Osmanlı imperiyasının böyük memarlıq ustası |
| 1538 | Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinə görə, baş memar olub. | Memar Sinan: Osmanlı imperiyasının böyük memarlıq ustası |
| 1541 | Macarıstanın üç siyasi bölgəyə parçalanması aydın şəkil alır. | Mohaç döyüşü: Macarıstanı süquta aparan iki saat |
| 1550–1557 | İstanbulda Süleymaniyyə məscidi tikilib. | Memar Sinan: Osmanlı imperiyasının böyük memarlıq ustası |
| XVI əsrin ortaları | Odlu silahlar yeniçərilərin əksəriyyətinin əsas silahına çevrilir. | Yeniçərilər kim idi? Osmanlı ocağının yüksəlişi və süqutu |
| 1568 | Ədirnədə Səlimiyyə məscidinin tikintisi başlayıb. | Memar Sinan: Osmanlı imperiyasının böyük memarlıq ustası |
| 1574–1575 | Səlimiyyə tamamlanıb; mənbələr bu iki fərqli ili göstərir. | Memar Sinan: Osmanlı imperiyasının böyük memarlıq ustası |
| 1586–1587 | Təzkirətül-bünyan əsərinin bu illərdə yazıldığı düşünülür. | Memar Sinan: Osmanlı imperiyasının böyük memarlıq ustası |
| 17 iyul 1588 | İstanbulda vəfat edib. | Memar Sinan: Osmanlı imperiyasının böyük memarlıq ustası |
| 1622 | II Osman üsyan zamanı taxtdan salınır və öldürülür. | Yeniçərilər kim idi? Osmanlı ocağının yüksəlişi və süqutu |
| 1683 | Varşava müqaviləsi Habsburqlarla Polşa arasında qarşılıqlı yardım öhdəliyi müəyyən edir. | İkinci Vyana mühasirəsi, 1683: Osmanlı tənəzzülünün başlanğıcı |
| 14 iyul 1683 | Qara Mustafa paşanın ordusu Vyananı mühasirəyə alır. | İkinci Vyana mühasirəsi, 1683: Osmanlı tənəzzülünün başlanğıcı |
| 8 sentyabr 1683 | Osmanlı qüvvələri Burq ravelinini ələ keçirir. | İkinci Vyana mühasirəsi, 1683: Osmanlı tənəzzülünün başlanğıcı |
| 12 sentyabr 1683 | Sobieskinin komandanlığındakı yardım ordusu Osmanlı ordusunu məğlub edir və mühasirəni yarır. | İkinci Vyana mühasirəsi, 1683: Osmanlı tənəzzülünün başlanğıcı |
| 25 dekabr 1683 | Qara Mustafa paşa Belqradda edam edilir. | İkinci Vyana mühasirəsi, 1683: Osmanlı tənəzzülünün başlanğıcı |
| 12 avqust 1687 | İkinci Mohaç döyüşü Osmanlıların məğlubiyyəti ilə bitir. | Mohaç döyüşü: Macarıstanı süquta aparan iki saat |
| 1697 | Zenta məğlubiyyəti sülhə yönəldən təzyiqi artırır. | İkinci Vyana mühasirəsi, 1683: Osmanlı tənəzzülünün başlanğıcı |
| 26 yanvar 1699 | Karlovitsa müqaviləsi imzalanır. | İkinci Vyana mühasirəsi, 1683: Osmanlı tənəzzülünün başlanğıcı |
| 21 iyul 1718 | Pasarofça sülh müqaviləsi imzalanır. Ənənəvi olaraq Lalə dövrünün başlanğıcı bu tarix sayılır. | Lalə dövrü: Osmanlıda əyləncə çağı necə başa çatdı? |
| Sentyabr 1722 | III Əhməd Sədabad üçün Yoros dağlarından 450 ağac gətirilməsini əmr edir. | Lalə dövrü: Osmanlıda əyləncə çağı necə başa çatdı? |
| Oktyabr 1722 | Lalə soğanaqlarının qiymətinə yuxarı hədd qoyulur. | Lalə dövrü: Osmanlıda əyləncə çağı necə başa çatdı? |
| 1723 | Osmanlı dövləti İranla müharibəyə başlayır. | Lalə dövrü: Osmanlıda əyləncə çağı necə başa çatdı? |
| İyul 1727 | Mütəfərrika mətbəəsinə rəsmi çap icazəsi verilir. | Lalə dövrü: Osmanlıda əyləncə çağı necə başa çatdı? |
| 1728 | Üsküdarda III Əhməd çeşməsi tikilir. | Lalə dövrü: Osmanlıda əyləncə çağı necə başa çatdı? |
| 31 yanvar 1729 | Vankulu lüğəti nəşr olunur. | Lalə dövrü: Osmanlıda əyləncə çağı necə başa çatdı? |
| 1730-cu il üsyanı zamanı | Nevşəhərli Damad İbrahim paşa edam edilir. | Lalə dövrü: Osmanlıda əyləncə çağı necə başa çatdı? |
| Sentyabr 1730 | Patrona Xəlil üsyanı başlayır. Mənbələr 25 və ya 28 sentyabr tarixini göstərir. | Lalə dövrü: Osmanlıda əyləncə çağı necə başa çatdı? |
| 2 oktyabr 1730 | III Əhməd taxtdan əl çəkir. I Mahmud sultan olur. | Lalə dövrü: Osmanlıda əyləncə çağı necə başa çatdı? |
| 1807–1808 | Üsyanlar hərbi islahat cəhdlərini yarımçıq qoyur. | Yeniçərilər kim idi? Osmanlı ocağının yüksəlişi və süqutu |
| 12 iyun 1826 | Ətmeydanında (Etmeydanı) yeni Əşkinci qoşununun təlimləri başlayır. | Yeniçərilər kim idi? Osmanlı ocağının yüksəlişi və süqutu |
| 15 iyun 1826 | Yeniçəri üsyanı başlayır. Sultana sadiq qoşunlar kazarmaları top atəşinə tutur. | Yeniçərilər kim idi? Osmanlı ocağının yüksəlişi və süqutu |
| 17 iyun 1826 | Yeniçərilərin ləğvinə dair fərman qüvvəyə minir. Onları yeni qoşun əvəz edir. | Yeniçərilər kim idi? Osmanlı ocağının yüksəlişi və süqutu |
| 1855 | Bursa zəlzələsi Osmanın türbəsini dağıdır. | Osman Qazi və Osmanlı dövlətinin yaranma tarixi |
| 1855 | Zəlzələ türbəni dağıdır. | Orxan Qazi və Bursanın fəthi: ilk Osmanlı paytaxtı |
| 1861 | İstanbulda doğulur. | VI Mehmed Vahidəddin: Son sultan, xain, yoxsa qurban? |
| 1863 | Sultan Əbdüləziz türbəni yenidən tikdirir. | Osman Qazi və Osmanlı dövlətinin yaranma tarixi |
| 1863 / 1868 | Mənbələr Sultan Əbdüləzizin dövründə yenidən tikilmə üçün fərqli illər göstərir. | Orxan Qazi və Bursanın fəthi: ilk Osmanlı paytaxtı |
| 1 fevral 1916 | Taxtın vəliəhdi olur. | VI Mehmed Vahidəddin: Son sultan, xain, yoxsa qurban? |
| Dekabr 1917 | Mustafa Kamalla Almaniyaya gedir. | VI Mehmed Vahidəddin: Son sultan, xain, yoxsa qurban? |
| 4 iyul 1918 | Taxtaçıxma mərasimi keçirilir. | VI Mehmed Vahidəddin: Son sultan, xain, yoxsa qurban? |
| 30 oktyabr 1918 | Mudros atəşkəsi imzalanır. | VI Mehmed Vahidəddin: Son sultan, xain, yoxsa qurban? |
| 30 aprel 1919 | Mustafa Kamal Doqquzuncu Ordu müfəttişi təyin edilir. | VI Mehmed Vahidəddin: Son sultan, xain, yoxsa qurban? |
| 8–9 iyul 1919 | Mustafa Kamala vəzifəsindən azad edildiyi və geri qayıtmalı olduğu bildirilir. | VI Mehmed Vahidəddin: Son sultan, xain, yoxsa qurban? |
| 24 may 1920 | Mustafa Kamalın ölüm hökmünü təsdiqləyir. | VI Mehmed Vahidəddin: Son sultan, xain, yoxsa qurban? |
| 10 avqust 1920 | Sevr müqaviləsi imzalanır. | VI Mehmed Vahidəddin: Son sultan, xain, yoxsa qurban? |
| 1 noyabr 1922 | Səltənət ləğv edilir. | VI Mehmed Vahidəddin: Son sultan, xain, yoxsa qurban? |
| 17 noyabr 1922 | HMS Malaya gəmisinə minərək ölkədən ayrılır. | VI Mehmed Vahidəddin: Son sultan, xain, yoxsa qurban? |
| 18 noyabr 1922 | Xilafət Əbdülməcid Əfəndiyə keçir. | VI Mehmed Vahidəddin: Son sultan, xain, yoxsa qurban? |
| 16 may 1926 | Sanremoda ölür. | VI Mehmed Vahidəddin: Son sultan, xain, yoxsa qurban? |
| 3 iyul 1926 | Dəməşqdə dəfn edilir. | VI Mehmed Vahidəddin: Son sultan, xain, yoxsa qurban? |
| 2011 | Səlimiyyə məscidi və onun sosial kompleksi UNESCO-nun Dünya İrsi Siyahısına daxil edilib. | Memar Sinan: Osmanlı imperiyasının böyük memarlıq ustası |
| 2014 | Bursa və Cumalıkızık UNESCO-nun Dünya İrs Siyahısına daxil edilir. | Osman Qazi və Osmanlı dövlətinin yaranma tarixi |
| 2014 | Bursa və Cumalıkızık UNESCO-nun Ümumdünya İrs Siyahısına daxil edilir. | Orxan Qazi və Bursanın fəthi: ilk Osmanlı paytaxtı |
| 2026 | Dördüncü kütləvi məzarın antropoloji tədqiqatının ilkin nəticələri dərc olunur. | Mohaç döyüşü: Macarıstanı süquta aparan iki saat |